< Return to Video

Sheqeri pasiv vret | Laurent Adamowicz | TEDxYouth@BeaconStreet

  • 0:17 - 0:19
    Sheqeri pasiv vret?
  • 0:20 - 0:22
    Pa prit pak.
  • 0:22 - 0:25
    Pirja pasive e duhanit të vret.
  • 0:26 - 0:28
    Shkakton kancer të mushkërive.
  • 0:28 - 0:34
    E di këtë, sepse në vitin 1986,
    kur na e tha Ministria e Shëndetsisë,
  • 0:34 - 0:36
    si vepruam?
  • 0:36 - 0:38
    Ne zhvilluam fushata masive,
  • 0:38 - 0:42
    Duke etiketuar pakot
    që të shkruanin, "Të vret."
  • 0:42 - 0:48
    Ne gjithashtu filluam fushata publike,
    në mënyrë që fëmijët ta dinë.
  • 0:48 - 0:51
    Dhe ajo që ndodhi është se një ditë,
    ata do t'ju thonë,
  • 0:51 - 0:55
    "Mami, nëse vazhdon të pish duhan,
    do të vdesësh."
  • 0:55 - 0:57
    Pra, kjo është goxha dramatike.
  • 0:57 - 1:00
    Kjo është një urgjencë publike
    shëndetësore.
  • 1:00 - 1:02
    Dhe e kemi një sot.
  • 1:02 - 1:07
    E tëra është rreth sheqerit pasiv,
    dhe më lejoni t'jua shpjegoj se si vret.
  • 1:09 - 1:11
    Të gjithë e keni parasysh sheqerin
    primar, apo jo?
  • 1:11 - 1:16
    Sheqeri primar: ajo që gjendet tek
    frutat, perimet e juaja,
  • 1:16 - 1:18
    tek fasulet, arrat, qumështi;
  • 1:18 - 1:21
    është laktoza, që ju bën mirë.
  • 1:21 - 1:24
    Trupi di se si t'i procesojë
    këto sheqerna shumë mirë
  • 1:24 - 1:27
    me gjithë proteinat, fibrat,
    dhe vitaminat që vijnë me të.
  • 1:28 - 1:32
    Çfarë e quaj sheqer pasiv
    - dhe është një term që e kam shpikur -
  • 1:32 - 1:38
    është sheqeri që është i fshehur
    dhe i shtuar në ushqimet e përpunuara.
  • 1:39 - 1:41
    Ky sheqer është i dëmshëm.
  • 1:41 - 1:43
    Para së gjithave, është i fshehur.
  • 1:43 - 1:45
    Le ta konsiderojmë për një moment.
  • 1:45 - 1:49
    Është i fshehur, sepse nuk është
    aty ku e pret të jetë,
  • 1:49 - 1:51
    në pijet dhe ëmbëlsirat tuaja.
  • 1:51 - 1:56
    Është i fshehur, sepse gjysma e sheqerit
    që hamë vjen nga ushqimet e kripura.
  • 1:56 - 1:58
    Të kripura? Po!
  • 1:58 - 2:00
    Gjendet në supën e juaj.
  • 2:00 - 2:03
    Ka tri lugë kafeje me sheqer në atë supë.
  • 2:03 - 2:04
    Është te krekërsat e juaj.
  • 2:04 - 2:06
    Rreth gjashtë lugë kafeje.
  • 2:06 - 2:08
    Mund të thoni,
    "Por, unë ha vetëm pak nga ato."
  • 2:08 - 2:10
    Po, një porcion është pesë krekërsa.
  • 2:10 - 2:12
    E njihni ndonjë që ha vetëm pesë krekërsa?
  • 2:12 - 2:13
    (Të qeshura)
  • 2:13 - 2:14
    Pesë patatina?
  • 2:14 - 2:16
    Unë jo. Apo jo?
  • 2:16 - 2:19
    Ata hanë të gjithë qesen.
    Kjo është lugë kafeje me sheqer.
  • 2:19 - 2:20
    Dhe është kudo.
  • 2:21 - 2:22
    Kur them kudo,
  • 2:22 - 2:25
    e kam fjalën në bukën tuaj,
    në picën, në hamburgerin tuaj,
  • 2:25 - 2:27
    është edhe në salcën e sallatës tuaj,
  • 2:27 - 2:30
    edhe në salcën djegëse më të preferuar
    të Amerikës.
  • 2:30 - 2:33
    Po i lexoni saktë këta numra:
  • 2:33 - 2:38
    ka rreth 24 lugë kafeje sheqer
    në atë shishe.
  • 2:38 - 2:40
    Po. Në shishen e zakonshme.
  • 2:40 - 2:43
    Mund të thoni, "Oh, po prit pak.
    Unë ha vetëm pak nga ajo."
  • 2:43 - 2:45
    Po, por prap vlen.
  • 2:45 - 2:47
    Dhe prisni, kjo nuk është më e keqja.
  • 2:47 - 2:49
    Pasi kam punuar 20 vjet në këtë industri,
  • 2:49 - 2:53
    mendova që kam parë tashmë më të
    mirën dhe më të keqen e kësaj industrie.
  • 2:53 - 2:57
    Jo. Para disa javëve, kuptova
    edhe më të keqen.
  • 2:57 - 2:59
    Dhe atë dua të ndaj me ju sot.
  • 2:59 - 3:04
    Tani, le të përqëndrohemi në
    qumeshtin pluhur të foshnjës këtu.
  • 3:04 - 3:09
    Qumështi më i mirë për foshnjën është
    ai i nënës, qumështi i gjirit.
  • 3:09 - 3:11
    Ka sheqer.
  • 3:11 - 3:13
    Sheqerin primar.
  • 3:13 - 3:16
    Përmban shtatë përqind laktozë,
    dhe është gjë e mirë!
  • 3:16 - 3:18
    Më mirë për foshnjën nuk mund të gjeni.
  • 3:18 - 3:21
    Por, në shumë komunitete,
    në komunitetet me të ardhura të ulëta,
  • 3:21 - 3:25
    ata përdorin këtë -- 50%
    e nënave nuk i ushqejnë me gji.
  • 3:25 - 3:28
    Dhe, çfarë ka këtu?
  • 3:28 - 3:31
    Më pak laktozë dhe shumë sheqer.
  • 3:31 - 3:36
    Kur them shumë sheqer, nënkuptoj
    61 lugë kafeje sheqer.
  • 3:37 - 3:40
    Kjo është çmenduri. Është shokuese.
  • 3:40 - 3:44
    Tani, kjo pastaj bëhet edhe si varësi.
  • 3:44 - 3:48
    Dhe tash një fëmijë tre vjeç do të marrë
    një pije të tillë.
  • 3:48 - 3:50
    Më lejoni t'ju tregoj masën
    e kësaj shishe.
  • 3:50 - 3:54
    Kjo shishe e vogël, përmban
    gjashtë lugë kafeje sheqer.
  • 3:54 - 3:59
    Marketingu është duke mashtruar;
    sepse nënat do të mendojnë,
  • 3:59 - 4:01
    "Oh, fëmija im do të rritet si një
    gjirafë!"
  • 4:01 - 4:03
    Por jo, s'do të ndodhë ashtu!
    Ata do të rriten si një hipopotam!
  • 4:03 - 4:05
    (Të qeshura)
  • 4:07 - 4:09
    Si të veprojmë tani?
  • 4:09 - 4:13
    Rritemi pak dhe tani jemi të mashtruar
    nga dietat.
  • 4:13 - 4:14
    Mendo një moment rreth kësaj.
  • 4:14 - 4:17
    Ju shkon mendja tek ushqimet
    pa yndyrë, apo jo?
  • 4:17 - 4:18
    Epo, nuk është ashtu.
  • 4:18 - 4:22
    Po ju them se, duke e ditur se si
    funksionon tregu industrial,
  • 4:22 - 4:24
    kur heqim yndyrnat nga një produkt,
    ai bëhet pa shije,
  • 4:24 - 4:25
    dhe si veprojmë?
  • 4:25 - 4:29
    Shtojmë sheqer, në menyrë që salca e
    sallatës suaj,
  • 4:29 - 4:32
    që ndoshta kishte sheqer
    dhe ju nuk e dini përse,
  • 4:32 - 4:35
    bëhet tre herë me më shumë sheqer.
  • 4:35 - 4:37
    Dhe do të provonit ushqim pa gluten,
  • 4:37 - 4:38
    por, jo.
  • 4:38 - 4:42
    E kam fjalën, nëse mendoni që është
    në modë, mendoni përsëri.
  • 4:42 - 4:48
    Ushqimet pa gluten shpesh kanë 30 deri 40%
    më shumë sheqer se produkti i zakonshëm.
  • 4:48 - 4:51
    Dhe ju mendoni se, "Ushqimi organik është
    i mirë për foshnjën time! I shëndetshëm!"
  • 4:51 - 4:52
    Jo, nuk është.
  • 4:52 - 4:56
    Qumështi pluhur organik për foshnjën
    tuaj është më keqbërësi.
  • 4:56 - 4:58
    Ky është ai që përmban
    61 lugë kafeje sheqer.
  • 4:58 - 5:00
    Kjo është pothuajse gjysmë kile.
  • 5:00 - 5:01
    Këtë po mundohem t'jua shpjegoj.
  • 5:01 - 5:05
    Në këtë kuti të vogël,
    ka kaq shumë sheqer.
  • 5:05 - 5:07
    Dhe, çfarë të bëjmë rreth kësaj?
  • 5:07 - 5:10
    Po ju dukem sikur po ju them të mos
    konsumoni fare sheqer?
  • 5:10 - 5:11
    Jo.
  • 5:11 - 5:14
    Unë kurrë nuk do t'i thoja fëmijëve,
    "Rrini larg sheqerit."
  • 5:14 - 5:18
    Unë jam nga Parisi. E di kur kam nevojë
    për një dozë sheqer.
  • 5:18 - 5:21
    Dhe, ky këtu është një ekler.
  • 5:21 - 5:23
    Unë marr si sheqer ekler me çokollatë,
  • 5:23 - 5:25
    sepse pi kafe të zezë.
  • 5:25 - 5:27
    Kështu që, ky është sheqeri
    që unë konsumoj.
  • 5:27 - 5:30
    Por ajo në të djathtë thjesht
    ka shumë sheqer.
  • 5:30 - 5:31
    Edhe pse duken të ngjashme.
  • 5:31 - 5:35
    I shikoni këto dy gjëra të vogla,
    dhe thoni, "Oh. Janë pothuajse të njëjta."
  • 5:35 - 5:37
    Po; 260 kalori ka secila.
  • 5:37 - 5:40
    Por ndryshimi qëndron se njëra
    është e mbushur me sheqer.
  • 5:40 - 5:44
    Dhe këto nëntë lugë kafeje me sheqer
    janë si një pije e gazuar.
  • 5:44 - 5:46
    Ato krijojnë një tepricë sheqeri
    në mëlçinë tuaj.
  • 5:46 - 5:49
    Ja se çfarë dua të them. Shikoni se
    çfarë ndodh.
  • 5:49 - 5:53
    Sheqeri i tepërt transformohet
    në glycogen.
  • 5:53 - 5:56
    Glycogeni është magazinim i yndyrës
    për më vonë.
  • 5:56 - 5:59
    Kështu që, insulina nuk e sjell atë
    tek muskujt;
  • 5:59 - 6:01
    i thotë trupit,
    "Do të kthehem përsëri për atë."
  • 6:01 - 6:03
    Përveç nëse e bëni këtë
    dy apo tre herë në ditë,
  • 6:03 - 6:05
    atëherë yndyra qëndron në barkun e juaj.
  • 6:05 - 6:07
    Dhe nuk mund të shpëtoni prej tij.
  • 6:07 - 6:13
    E dimë që është një lidhje direkte tani
    në mes sheqerit pasiv që merrni
  • 6:13 - 6:20
    dhe rrezikut të lartë për sëmundje zemre,
    diabetit të llojit 2, dhe obezitetit.
  • 6:20 - 6:23
    Si mund ta ndalim këtë varësi?
  • 6:23 - 6:25
    Dhe e kam fjalën për një varësi këtu.
  • 6:25 - 6:27
    Më lejoni t'jua tregoj.
  • 6:27 - 6:29
    Kjo çka po shikoni është
    skaneri i trurit
  • 6:29 - 6:33
    të një individi normal.
  • 6:33 - 6:36
    Pikat e kuqe paraqesin dopaminën.
  • 6:36 - 6:38
    Ky është shpërblimi.
  • 6:38 - 6:42
    Ky është tingulli "Ahhh!" që e bëj
    kur kafshoj eklerin.
  • 6:42 - 6:45
    Dhe e di që nuk do ha 2 ose 3 nga ato.
  • 6:45 - 6:48
    Por ajo që ndodh me një varësi është kjo.
  • 6:48 - 6:52
    E shikoni dallimin në skanerin e trurit
    të një që është i varur nga kokaina?
  • 6:52 - 6:54
    S'ka pika të kuqe. As dopaminë.
  • 6:54 - 6:56
    Sistemi i shpërblimit është
    jashtë funksionit.
  • 6:56 - 6:58
    Dhe kështu unë kam nevojë për më shumë.
    Më shumë. Dhe më shumë.
  • 6:58 - 7:02
    Dhe ky është skaneri i trurit të
    një personi obez.
  • 7:02 - 7:04
    Unë e quaj këtë varësi ndaj sheqerit.
  • 7:04 - 7:07
    Fenomen i njëjtë. Kam mall për të.
  • 7:07 - 7:09
    Mall për deri në 22 lugë kafeje,
  • 7:09 - 7:12
    30 lugë kafeje në ditë për adoleshentë.
  • 7:12 - 7:14
    Si do ta zgjidhim këtë?
  • 7:14 - 7:19
    Si do të zgjidhim krizën e obezitetit
    në fëmijëri?
  • 7:19 - 7:21
    Me një sistem paralajmërimi.
  • 7:21 - 7:22
    Ky është sugjerimi im.
  • 7:22 - 7:24
    E kemi bërë për duhanin,
  • 7:24 - 7:27
    pse nuk mund të veprojmë njësoj
    për të gjithë ushqimin tonë
  • 7:27 - 7:29
    dhe të kenë një paralajmërim
    në pjesën e përparme të amballazhit
  • 7:29 - 7:33
    për tja shtuar gjithë atij informacioni
    që askush nuk e lexon, apo jo?
  • 7:33 - 7:36
    Seriozisht. Një numër të lugëve të kafes.
  • 7:36 - 7:42
    Dhe, për të gjithë paketën,
    jo për porcionin qesharak.
  • 7:42 - 7:45
    Tani, nëse produkti nuk ka ndonjë
    sheqer dytësor në të,
  • 7:45 - 7:47
    nuk ka ndonjë sheqer të
    shtuar çfarëdo qoftë,
  • 7:47 - 7:50
    duhet ta tregojmë dhe t'i japim
    një etiketë të gjelbër.
  • 7:50 - 7:52
    Fëmijët do mund t'a bënin dallimin,
  • 7:52 - 7:55
    në mënyrë që kur të vijë koha për
    hamburger dhe patatet e skuqura,
  • 7:55 - 7:57
    ata do t'i thonë nënës dhe babait të tyre,
  • 7:57 - 7:59
    "Babi, je i sigurt që do të konsumosh
  • 7:59 - 8:03
    atë shishe me 57 lugë kafeje sheqer
    për patatet e skuqura të tuat?
  • 8:03 - 8:06
    Unë dua zero për të mijat!"
  • 8:06 - 8:11
    Këtë pra mund ta bëjmë. Së bashku.
    Mund të çrrënjosim obezitetin në fëmijëri.
  • 8:11 - 8:14
    Ne, njerëzit, kemi nevojë të
    dërgojmë këtë në Kongres.
  • 8:14 - 8:16
    Faleminderit.
  • 8:16 - 8:17
    (Duartrokitje)
Title:
Sheqeri pasiv vret | Laurent Adamowicz | TEDxYouth@BeaconStreet
Description:

Ky fjalim është dhënë në një organizim TEDx duke shfrytëzuar formatin e konferencave TED por është organizuar në mënyrë të pavarur nga një komunitet lokal.

Sheqeri pasiv vret? Prit, sheqeri pasiv është ai që është i fshehur dhe i shtuar në ushqimet që nuk e prisni të jetë, kështu që fëmijët dhe prindërit bëhen të varur. Një zbulim i tmerrshëm këtu tregon formulën e qumështit të foshnjës që përmban sheqer të shtuar. Shumë sheqer! Dhe më pak laktozë se sa qumështi i gjirit. Dhe nuk ka ndonjë kusht etiketimi ushqimor për këtë? Po bëni shaka, apo jo?

Laurent është themeluesi dhe kryetari i fondacionit EChO - për Zhdukjen e Obezitetit në Fëmijëri, një organizatë jofitimprurëse me mision të përmirësoje shëndetin publik të fëmijëve. Laurent është gjithashtu anëtar i Tryezës të Rrumbullakët të Ushqimit në Shkollën e Shëndetit Publik T.H. Chan në Harvard dhe President i Bon'App, një ndërmarrje sociale që përmirëson qasjen dhe cilësinë në edukimin ushqimor.
I lindur dhe i rritur në Paris të Francës, Laurent ka një MBA nga Shkolla Wharton, ka përfunduar Master të Arteve në Antropologjinë e Socio-Kulturës në Universitetin Columbia në New York dhe është Senior Fellow i Iniciativës së Lidershipit të Avancuar në Universitetin Harvard.

more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TEDxTalks
Duration:
08:27

Albanian subtitles

Revisions