< Return to Video

Çevre kirliliği okyanus kimyasını nasıl değiştirir?

  • 0:02 - 0:06
    Okyanusların günlük hayatımızda ne
    kadar önemli olduğunu hiç düşündünüz mü?
  • 0:08 - 0:11
    Okyanuslar gezegenimizin üçte
    ikisini kaplar.
  • 0:11 - 0:14
    Soluduğumuz oksijenin yarısını
    bize sağlarlar.
  • 0:14 - 0:16
    İklim dengesini sağlarlar.
  • 0:16 - 0:20
    Ve bize iş ve ilaç ve bütün dünya
    nüfusunu beslemek için
  • 0:20 - 0:25
    yüzde 20 protein içeren yiyecek sağlarlar.
  • 0:26 - 0:29
    İnsanlar okyanusların insan
    aktivitelerinden
  • 0:29 - 0:31
    etkilenmeyecek kadar büyük
    olduğunu düşünürlerdi.
  • 0:32 - 0:35
    Bugün okyanus asitleşmesi veya iklim
    değişiminin
  • 0:36 - 0:40
    şeytan ikizi denilebilen bir ciddi
  • 0:40 - 0:43
    gerçek hakkında konuşacağım.
  • 0:44 - 0:49
    Okyanusların bizim atmosfere verdiğimiz
    karbondioksitin yüzde 25'ini
  • 0:49 - 0:52
    absorbe ettiğini biliyor muydunuz?
  • 0:52 - 0:56
    Karbondioksidin iklim değişikliğine
    sebep olan sera gazlarından
  • 0:56 - 0:59
    biri olmasından dolayı
    okyanusların bu özelliği
  • 0:59 - 1:00
    bizim için çok faydalı.
  • 1:01 - 1:05
    Fakat biz atmosfere daha çok
    karbondioksit vermeye
  • 1:05 - 1:08
    devam ederken karbondioksit
  • 1:08 - 1:10
    okyanusa daha çok dağılıyor.
  • 1:11 - 1:14
    Ve bu da okyanuslarımızın
    kimyasını değiştiriyor.
  • 1:15 - 1:18
    Karbondioksit denizsuyunda dağıldığında,
  • 1:18 - 1:20
    bir miktar kimyasal reaksiyondan geçiyor.
  • 1:20 - 1:22
    Şimdi şanslısınız ki
  • 1:22 - 1:25
    kimyanın detaylarına inecek
    kadar vaktim yok.
  • 1:25 - 1:29
    Fakat ne kadar fazla karbondioksit
    okyanusa nüfuz ederse,
  • 1:29 - 1:31
    deniz suyunun pH değeri o kadar düşer.
  • 1:32 - 1:36
    Ve bu basitçe okyanusun asitliğinde
    bir artış var demek oluyor.
  • 1:36 - 1:40
    Ve bütün bu süreç okyanus asitleşmesi
    diye adlandırılır.
  • 1:41 - 1:44
    Ve bu iklim değişikliğiyle
    birlikte gerçekleşiyor.
  • 1:44 - 1:48
    Bilim insanları yaklaşık yirmi yıldır
    okyanus asitleşmesini gözlemliyorlar.
  • 1:49 - 1:52
    Bu periyot Hawaii'de önemli bir zaman
  • 1:52 - 1:57
    ve üst çizgi karbondioksit, yani
    atmosferdeki CO2 gazı derişiminin
  • 1:57 - 1:59
    durmadan arttığını gösteriyor.
  • 1:59 - 2:02
    Ve bu direktman insan faaliyetlerinin
    bir sonucudur.
  • 2:03 - 2:07
    Altındaki çizgi ölçümler başladığından
    beri atmosferdeki
  • 2:07 - 2:10
    karbondioksit artış oranıyla
  • 2:11 - 2:14
    aynı oranda artan okyanusta dağılmış
  • 2:14 - 2:17
    karbondioksit derişim oranını gösteriyor.
  • 2:17 - 2:20
    Alttaki çizgi daha sonraki kimyasındaki
    değişimi gösteriyor.
  • 2:20 - 2:23
    Daha çok karbondioksit okyanuslara
    nufüz ettikçe,
  • 2:23 - 2:25
    deniz suyunun pH değeri düştü,
  • 2:26 - 2:30
    yani basitçe okyanus asitliğinde
    artış olarak açıklanabilir.
  • 2:31 - 2:35
    Bugün İrlanda'daki Deniz Enstitüsü ve
    NUI Galway'de de,
  • 2:35 - 2:38
    bilim insanları okyanus asitleşmesini
    gözlemliyorlar.
  • 2:38 - 2:42
    Ve biz de asitleşmenin dünya genelindeki
    bu ana okyanus zaman seri konumları
  • 2:42 - 2:45
    ile aynı oranda olduğunu göruyoruz.
  • 2:46 - 2:49
    Bu bu bizim tam kapı basamağında oluyor.
  • 2:50 - 2:52
    Şimdi size bir değişen okyanusu
    gözlemlemek için
  • 2:52 - 2:55
    nasıl veri topladığımızla alakalı
    örnek vermek istiyorum.
  • 2:55 - 2:58
    İlk önce kışın ortasında bir sürü
    örnek topluyoruz.
  • 2:58 - 3:00
    Tahmin edebildiğiniz gibi,
    Kuzey Atlantik'te
  • 3:00 - 3:03
    çok küçük şeylerde hastalanan
    sizler için
  • 3:03 - 3:06
    uygun olmayan ciddi fırtınalı
    şartlarla uğraştık
  • 3:06 - 3:08
    fakat bazı çok değerli veriler
    elde ediyoruz.
  • 3:09 - 3:11
    Böylelikle bu aleti geminin
    yan tarafına indiriyoruz,
  • 3:11 - 3:14
    ve alt tarafa yerleşmiş olan
    etraftaki suyun
  • 3:14 - 3:17
    sıcaklık ve dağılmış oksijen değerleri
    gibi şeyler hakkında
  • 3:17 - 3:19
    bizi bilgilendiren sensörler var.
  • 3:19 - 3:23
    Ve sonra deniz suyu örneklerimizi
    bu büyük tüplerde toplayabiliyoruz.
  • 3:23 - 3:27
    Böylelikle dört kilometreden fazla
    derinlikte kıta sahanlığının
  • 3:27 - 3:29
    hemen dışında olan tabandan başlıyoruz
  • 3:29 - 3:32
    ve düzenli aralıklarla yüzeye kadar
    örnek alıyoruz.
  • 3:33 - 3:35
    Deniz suyunu güverteye geri götürüyoruz,
  • 3:35 - 3:38
    sonra ya onları gemide analiz
    ediyoruz ya da
  • 3:38 - 3:41
    farklı kimyasal parametreler için
    laboratuvara geri götürüyoruz.
  • 3:41 - 3:42
    Ama neden umursamalıyız?
  • 3:43 - 3:47
    Okyanus asitleşmesi hepimizi
    nasıl etkileyecek?
  • 3:49 - 3:52
    Peki, işte sizleri
    endişelendirecek gerçekler.
  • 3:53 - 3:59
    Direktman insan aktivitelerine bağlı olan
    sanayi öncesi zamanlardan beri
  • 3:59 - 4:03
    daha önce okyanus asitlik değerinde
    yüzde 26'lık bir artış oldu.
  • 4:04 - 4:08
    Eğer karbondioksit salınımlarını
    yavaşlatamazsak,
  • 4:08 - 4:14
    bu yüzyılın sonunda kadar okyanus asitlik
    değerinde yüzde 170'lik
  • 4:14 - 4:17
    bir artış bekliyoruz.
  • 4:18 - 4:20
    Yani bizim çocuklarımızın
    yaşam zamaları içinde.
  • 4:22 - 4:27
    Geçen 55 milyon yıllık herhangi bir
    asitleşmeden
  • 4:27 - 4:34
    10 kat daha hızlı bir asitleşme
    oranı hakim.
  • 4:34 - 4:38
    Deniz hayatı daha önce hiç bu kadar hızlı
  • 4:38 - 4:41
    bir değişim oranına sahip olmadı.
  • 4:42 - 4:45
    Bundan dolayı insanların bunlarla nasıl
    başa çıkacaklarını tam olarak bilemedik.
  • 4:47 - 4:52
    Bugün gördüğümüzden çok
    daha yavaş olan
  • 4:52 - 4:55
    milyonlarca yıl önce gerçekleşmiş bir
    doğal asitleşme vardı.
  • 4:55 - 5:00
    Ve bu birçok deniz türünün
    kitlesel yokoluşuyla çakıştı.
  • 5:01 - 5:02
    Biz bundan dolayı mı duyuluyoruz?
  • 5:03 - 5:04
    Pekala, olabilir.
  • 5:05 - 5:09
    Çalışmalar bazı türlerin iyi yaşam
    sürdüklerini gösteriyor
  • 5:09 - 5:12
    ama çoğu negatif bir sonuç gösteriyor.
  • 5:13 - 5:17
    Büyük endişelerden biri ise okyanus
    asitlik değeri arttıkça,
  • 5:17 - 5:22
    deniz suyundaki karbonat iyonlarının
    derişiminin düşmesi.
  • 5:22 - 5:25
    Şimdi bu iyonlar aslında yengeç,
    midye veya istiridye gibi
  • 5:25 - 5:28
    birçok türler için kendi
    kabuklarını yapmaları için
  • 5:29 - 5:33
    onlara bloklar yapıyorlar.
  • 5:34 - 5:36
    Diğer bir örnek ise mercanlar.
  • 5:36 - 5:39
    Onların da mercan adaları yapmaları için
  • 5:39 - 5:43
    karbonat iyonlarına ihtiyaçları var.
  • 5:44 - 5:47
    Okyanus asitlik değeri arttıkça
  • 5:47 - 5:50
    ve karbonat iyon derişimi azaldıkça,
  • 5:50 - 5:55
    bu türler ilk başta kendi kabuklarını
    yapmayı daha zor bulurlar.
  • 5:55 - 5:59
    Ve daha alçak seviyelerde bile
    çözülmeye başlayabilirler.
  • 6:00 - 6:03
    Deniz kelebeği denilen bir pteropod var.
  • 6:04 - 6:07
    Ve krilden somona, ondan da
    balinalara kadar
  • 6:07 - 6:10
    birçok canlı çeşidi için önemli
    bir besin kaynağı.
  • 6:11 - 6:15
    Pteropodun kabuğu bu yüzyılın
    sonuna kadar olmasını
  • 6:15 - 6:18
    umduğumuz pH değerindeki
    deniz suyuna yerleştirildi.
  • 6:19 - 6:25
    Bu gerçekçi pH değerinde sadece
    45 gün geçirdikten sonra,
  • 6:25 - 6:29
    kabuğun neredeyse tamamının
    çözüldüğünü görebiliyorsunuz.
  • 6:30 - 6:34
    Böylece okyanus asitleşmesi besin
    zincirini doğrudan etkileyebilir --
  • 6:34 - 6:36
    ve yemek tabaklarımızdaki yemekleri de.
  • 6:36 - 6:40
    Yani burada kim kabuklu bir deniz
    hayvanı seviyor? Veya somonu?
  • 6:41 - 6:42
    Veya denizdeki besin kaynakları
  • 6:42 - 6:45
    etikelenebilen birçok diğer balık türleri?
  • 6:46 - 6:48
    Bunlar soğuk su mercanları.
  • 6:48 - 6:52
    Ve kıta sahanlığı dışında İrlanda
    sularında soğuk su mercanlarının
  • 6:52 - 6:54
    olduğunu biliyor muydunuz?
  • 6:54 - 6:58
    Ve bazı önemli balık yatakları dahil
    zengin biyoçeşitliliği destekliyorlar.
  • 6:59 - 7:02
    Bu yüzyılın sonuna kadar
    bütün okyanustaki
  • 7:02 - 7:08
    bilinen soğuk su mercanlarının yüzde
    70'ini mercan yapısını dağıtan
  • 7:09 - 7:13
    deniz suyunun çevrelemesi öngörülüyor.
  • 7:17 - 7:21
    Benim son örneğim ise
    bu sağlıklı tropikal mercanlar.
  • 7:21 - 7:26
    2100 yılına kadar beklediğimiz bir
    pH'a sahip deniz suyuna yerleştirildiler.
  • 7:27 - 7:33
    Altı ay sonra, mercan tamamen çözündü.
  • 7:34 - 7:37
    Şimdi mercan kayalıkları
  • 7:37 - 7:43
    tüm okyanustaki bütün deniz hayatının
    yüzde 25'ini destekliyor.
  • 7:44 - 7:45
    Bütün deniz hayatı.
  • 7:46 - 7:50
    Böylece okyanus asitleşmesinin bir
    küresel tehdit olduğunu görebilirsiniz.
  • 7:51 - 7:53
    6 aylık bir oğlum var.
  • 7:54 - 7:58
    Şimdi eğer bunu yavaşlatmaya başlamazsak,
  • 7:58 - 8:02
    oğlum büyüdüğünde okyanuslarımızın nasıl
    görüneceğini düşünmekten korkuyorum.
  • 8:04 - 8:06
    Asitleşmeyi göreceğiz.
  • 8:06 - 8:10
    Atmosfere zaten çok fazla
    karbondioksit gönderdik.
  • 8:11 - 8:14
    Fakat bunu yavaşlatabiliriz.
  • 8:14 - 8:18
    En kötü seneryonun olmasını
    engelleyebiliriz.
  • 8:19 - 8:21
    Bunu yapmanın tek yolu ise
  • 8:21 - 8:24
    karbondioksit salımlarımızı azaltmak.
  • 8:25 - 8:29
    Bu benim için de, sizin için de, endüstri
    için de, hükümetler için de önemli.
  • 8:30 - 8:33
    Birlikte çalışmalıyız, küresel ısınmayı,
  • 8:34 - 8:36
    okyanus asitleşmesini yavaşlatmalı
  • 8:36 - 8:41
    ve bizim ve gelecek olan nesiller için
  • 8:41 - 8:44
    temiz bir okyanus ve gezegen olarak
    devam ettirmeliyiz.
  • 8:45 - 8:50
    (Alkışlar)
Title:
Çevre kirliliği okyanus kimyasını nasıl değiştirir?
Speaker:
Triona McGrath
Description:

Biz atmosfere karbondioksit vermeye devam ettikçe, daha fazlası okyanuslarda dağılacak, bu da okyanus kimyasında büyük değişikliklere yol açacak. Triona McGrath okyanus asitleşmesi denen bu süreci araştırıyor ve konuşmasında bizi deniz bilimcilerin dünyasında bir yolculuğa çıkarıyor. "İklim değişikliğinin şeytan ikizi"nin nasıl okyanusu ve okyanusa bağlı olan hayatları etkilediğini daha fazla öğrenin.

more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TEDTalks
Duration:
09:03

Turkish subtitles

Revisions