Okyanusların günlük hayatımızda ne kadar önemli olduğunu hiç düşündünüz mü?
Okyanuslar gezegenimizin üçte ikisini kaplar.
Soluduğumuz oksijenin yarısını bize sağlarlar.
İklim dengesini sağlarlar.
Ve bize iş ve ilaç ve bütün dünya nüfusunu beslemek için
yüzde 20 protein içeren yiyecek sağlarlar.
İnsanlar okyanusların insan aktivitelerinden
etkilenmeyecek kadar büyük olduğunu düşünürlerdi.
Bugün okyanus asitleşmesi veya iklim değişiminin
şeytan ikizi denilebilen bir ciddi
gerçek hakkında konuşacağım.
Okyanusların bizim atmosfere verdiğimiz karbondioksitin yüzde 25'ini
absorbe ettiğini biliyor muydunuz?
Karbondioksidin iklim değişikliğine sebep olan sera gazlarından
biri olmasından dolayı okyanusların bu özelliği
bizim için çok faydalı.
Fakat biz atmosfere daha çok karbondioksit vermeye
devam ederken karbondioksit
okyanusa daha çok dağılıyor.
Ve bu da okyanuslarımızın kimyasını değiştiriyor.
Karbondioksit denizsuyunda dağıldığında,
bir miktar kimyasal reaksiyondan geçiyor.
Şimdi şanslısınız ki
kimyanın detaylarına inecek kadar vaktim yok.
Fakat ne kadar fazla karbondioksit okyanusa nüfuz ederse,
deniz suyunun pH değeri o kadar düşer.
Ve bu basitçe okyanusun asitliğinde bir artış var demek oluyor.
Ve bütün bu süreç okyanus asitleşmesi diye adlandırılır.
Ve bu iklim değişikliğiyle birlikte gerçekleşiyor.
Bilim insanları yaklaşık yirmi yıldır okyanus asitleşmesini gözlemliyorlar.
Bu periyot Hawaii'de önemli bir zaman
ve üst çizgi karbondioksit, yani atmosferdeki CO2 gazı derişiminin
durmadan arttığını gösteriyor.
Ve bu direktman insan faaliyetlerinin bir sonucudur.
Altındaki çizgi ölçümler başladığından beri atmosferdeki
karbondioksit artış oranıyla
aynı oranda artan okyanusta dağılmış
karbondioksit derişim oranını gösteriyor.
Alttaki çizgi daha sonraki kimyasındaki değişimi gösteriyor.
Daha çok karbondioksit okyanuslara nufüz ettikçe,
deniz suyunun pH değeri düştü,
yani basitçe okyanus asitliğinde artış olarak açıklanabilir.
Bugün İrlanda'daki Deniz Enstitüsü ve NUI Galway'de de,
bilim insanları okyanus asitleşmesini gözlemliyorlar.
Ve biz de asitleşmenin dünya genelindeki bu ana okyanus zaman seri konumları
ile aynı oranda olduğunu göruyoruz.
Bu bu bizim tam kapı basamağında oluyor.
Şimdi size bir değişen okyanusu gözlemlemek için
nasıl veri topladığımızla alakalı örnek vermek istiyorum.
İlk önce kışın ortasında bir sürü örnek topluyoruz.
Tahmin edebildiğiniz gibi, Kuzey Atlantik'te
çok küçük şeylerde hastalanan sizler için
uygun olmayan ciddi fırtınalı şartlarla uğraştık
fakat bazı çok değerli veriler elde ediyoruz.
Böylelikle bu aleti geminin yan tarafına indiriyoruz,
ve alt tarafa yerleşmiş olan etraftaki suyun
sıcaklık ve dağılmış oksijen değerleri gibi şeyler hakkında
bizi bilgilendiren sensörler var.
Ve sonra deniz suyu örneklerimizi bu büyük tüplerde toplayabiliyoruz.
Böylelikle dört kilometreden fazla derinlikte kıta sahanlığının
hemen dışında olan tabandan başlıyoruz
ve düzenli aralıklarla yüzeye kadar örnek alıyoruz.
Deniz suyunu güverteye geri götürüyoruz,
sonra ya onları gemide analiz ediyoruz ya da
farklı kimyasal parametreler için laboratuvara geri götürüyoruz.
Ama neden umursamalıyız?
Okyanus asitleşmesi hepimizi nasıl etkileyecek?
Peki, işte sizleri endişelendirecek gerçekler.
Direktman insan aktivitelerine bağlı olan sanayi öncesi zamanlardan beri
daha önce okyanus asitlik değerinde yüzde 26'lık bir artış oldu.
Eğer karbondioksit salınımlarını yavaşlatamazsak,
bu yüzyılın sonunda kadar okyanus asitlik değerinde yüzde 170'lik
bir artış bekliyoruz.
Yani bizim çocuklarımızın yaşam zamaları içinde.
Geçen 55 milyon yıllık herhangi bir asitleşmeden
10 kat daha hızlı bir asitleşme oranı hakim.
Deniz hayatı daha önce hiç bu kadar hızlı
bir değişim oranına sahip olmadı.
Bundan dolayı insanların bunlarla nasıl başa çıkacaklarını tam olarak bilemedik.
Bugün gördüğümüzden çok daha yavaş olan
milyonlarca yıl önce gerçekleşmiş bir doğal asitleşme vardı.
Ve bu birçok deniz türünün kitlesel yokoluşuyla çakıştı.
Biz bundan dolayı mı duyuluyoruz?
Pekala, olabilir.
Çalışmalar bazı türlerin iyi yaşam sürdüklerini gösteriyor
ama çoğu negatif bir sonuç gösteriyor.
Büyük endişelerden biri ise okyanus asitlik değeri arttıkça,
deniz suyundaki karbonat iyonlarının derişiminin düşmesi.
Şimdi bu iyonlar aslında yengeç, midye veya istiridye gibi
birçok türler için kendi kabuklarını yapmaları için
onlara bloklar yapıyorlar.
Diğer bir örnek ise mercanlar.
Onların da mercan adaları yapmaları için
karbonat iyonlarına ihtiyaçları var.
Okyanus asitlik değeri arttıkça
ve karbonat iyon derişimi azaldıkça,
bu türler ilk başta kendi kabuklarını yapmayı daha zor bulurlar.
Ve daha alçak seviyelerde bile çözülmeye başlayabilirler.
Deniz kelebeği denilen bir pteropod var.
Ve krilden somona, ondan da balinalara kadar
birçok canlı çeşidi için önemli bir besin kaynağı.
Pteropodun kabuğu bu yüzyılın sonuna kadar olmasını
umduğumuz pH değerindeki deniz suyuna yerleştirildi.
Bu gerçekçi pH değerinde sadece 45 gün geçirdikten sonra,
kabuğun neredeyse tamamının çözüldüğünü görebiliyorsunuz.
Böylece okyanus asitleşmesi besin zincirini doğrudan etkileyebilir --
ve yemek tabaklarımızdaki yemekleri de.
Yani burada kim kabuklu bir deniz hayvanı seviyor? Veya somonu?
Veya denizdeki besin kaynakları
etikelenebilen birçok diğer balık türleri?
Bunlar soğuk su mercanları.
Ve kıta sahanlığı dışında İrlanda sularında soğuk su mercanlarının
olduğunu biliyor muydunuz?
Ve bazı önemli balık yatakları dahil zengin biyoçeşitliliği destekliyorlar.
Bu yüzyılın sonuna kadar bütün okyanustaki
bilinen soğuk su mercanlarının yüzde 70'ini mercan yapısını dağıtan
deniz suyunun çevrelemesi öngörülüyor.
Benim son örneğim ise bu sağlıklı tropikal mercanlar.
2100 yılına kadar beklediğimiz bir pH'a sahip deniz suyuna yerleştirildiler.
Altı ay sonra, mercan tamamen çözündü.
Şimdi mercan kayalıkları
tüm okyanustaki bütün deniz hayatının yüzde 25'ini destekliyor.
Bütün deniz hayatı.
Böylece okyanus asitleşmesinin bir küresel tehdit olduğunu görebilirsiniz.
6 aylık bir oğlum var.
Şimdi eğer bunu yavaşlatmaya başlamazsak,
oğlum büyüdüğünde okyanuslarımızın nasıl görüneceğini düşünmekten korkuyorum.
Asitleşmeyi göreceğiz.
Atmosfere zaten çok fazla karbondioksit gönderdik.
Fakat bunu yavaşlatabiliriz.
En kötü seneryonun olmasını engelleyebiliriz.
Bunu yapmanın tek yolu ise
karbondioksit salımlarımızı azaltmak.
Bu benim için de, sizin için de, endüstri için de, hükümetler için de önemli.
Birlikte çalışmalıyız, küresel ısınmayı,
okyanus asitleşmesini yavaşlatmalı
ve bizim ve gelecek olan nesiller için
temiz bir okyanus ve gezegen olarak devam ettirmeliyiz.
(Alkışlar)