< Return to Video

Fosfolipidin quruluşu|Hüceyrələr|MCAT|Khan Academy

  • 0:02 - 0:04
    Bu videoda biz hüceyrə
  • 0:04 - 0:07
    membranında olan fosfolipidlərin
  • 0:07 - 0:09
    quruluşunu dərindən araşdıracayıq.
  • 0:09 - 0:11
    Qısaca xatırladaq ki, fosfolipid
  • 0:11 - 0:12
    belə təsvir edilir.
  • 0:12 - 0:15
    Bunun polyar fosfat başcığı
  • 0:15 - 0:17
    və 2 yağ turşusu zənciri var.
  • 0:17 - 0:21
    Bütün bunlar qliserol onurğa sütunu
    vasitəsi ilə bir yerdə saxlanılır.
  • 0:21 - 0:22
    Bu nə deməkdir?
  • 0:22 - 0:27
    Molekul da daxil olmaqla bu şəkil
    əslində nəyə bənzəyir?
  • 0:27 - 0:31
    Yaxşı, gəlin birinci
    yağ turşusundan danışaq.
  • 0:31 - 0:33
    Xatırladaq ki, 2 yağ turşusu var,
  • 0:33 - 0:34
    onları 2-ə vuraq.
  • 0:34 - 0:37
    Burada asılmış halda 2
    quyruq görə bilərsiniz.
  • 0:37 - 0:41
    Belə ki, bizim yağ turşumuz
    uzun karbon
  • 0:41 - 0:44
    zəncirinə birləşmiş karboksil turşusudur.
  • 0:44 - 0:48
    Karboksil turşumuz buna oxşardır.
  • 0:48 - 0:52
    Onun ikiqat rabitəli oksigeni
    və hidroksil qrupu var.
  • 0:52 - 0:54
    Onun R-radikalı adlandırdığımız
  • 0:54 - 0:57
    həqiqətən də çox uzun karbon zənciri
    var.
  • 0:57 - 1:00
    Növbəti qliserol onurğa
    sütunumuzdur ki,
  • 1:00 - 1:02
    qliserol sadə quruluşa malikdir.
  • 1:02 - 1:05
    O buna bənzəyir.
  • 1:05 - 1:08
    Onun 3 hidroksil qrupuna -- spirt qrupuna
  • 1:08 - 1:10
    birləşən 3 karbonu var.
  • 1:10 - 1:13
    Hər fosfolipiddə təkcə bir qliserol var.
  • 1:13 - 1:18
    Ən sonuncusu bizim haqqında
    danışdığımız, böyük polyar başcıq qrupu
  • 1:18 - 1:19
    olan fosfat qrupumuzdur.
  • 1:19 - 1:21
    Düşündüyünüz
    kimi fosfat
  • 1:21 - 1:24
    qrupunda bir fosfor və ona
    birləşmiş
  • 1:24 - 1:29
    dörd oksigen var.
  • 1:29 - 1:32
    Bütün bunları bir yerə yığdıqda
    o, əslində nəyə bənzəyir?
  • 1:32 - 1:34
    Vaxt itirməmək üçün bütün
    hissələrin
  • 1:34 - 1:37
    şəklini əvvəlcədən çəkmişəm.
  • 1:37 - 1:39
    O buna bənzəyir.
  • 1:44 - 1:48
    Burada görə bilərsiniz ki, iki yağ
    turşusu zənciri mürəkkəb efir
  • 1:48 - 1:52
    rabitəsi ilə fosfat qrupuna
    birləşmiş qliserolla
  • 1:52 - 1:57
    mürəkkəb efir rabitəsi
    vasitəsi ilə birləşib.
  • 1:57 - 2:02
    İndi görəcəksiniz ki, mənfi
    oksigenlərdən biri
  • 2:02 - 2:03
    itir və hidroksil -- spirt qrupu
  • 2:03 - 2:07
    ilə əvəz olunur.
  • 2:07 - 2:09
    Bu narıncı rəngdə olandır.
  • 2:09 - 2:11
    Hüceyrədə
  • 2:11 - 2:14
    fosfolipid buna bənzəyir.
  • 2:14 - 2:18
    Mənfi oksigen
    hidrogeni qəbul edir
  • 2:18 - 2:19
    və spirt qrupuna çevrilir.
  • 2:22 - 2:28
    Buna bənzəyən fosfolipid molekulu
  • 2:28 - 2:32
    hüceyrə membranında
    həqiqətən də nadirdir.
  • 2:32 - 2:35
    Belə bir fosfolipid yaranır.
  • 2:35 - 2:38
    Səbəb budur ki, bu molekul
  • 2:38 - 2:41
    bir neçə fərqli molekullarla birləşib
  • 2:41 - 2:45
    müxtəlif fosfolipid dəstləri yaradır.
  • 2:45 - 2:49
    Vaxt xatirinə
    molekulları qabaqcadan çəkmişəm
  • 2:49 - 2:53
    və əgər siz hüceyrə membranını
    çox sevən tədqiqatçı deyilsinizsə,
  • 2:53 - 2:55
    bunu əzbərdən
    bilməyinizə ehtiyac
  • 2:55 - 2:57
    olmayacaq, çünki bu quruluşlar bir qədər
  • 2:57 - 2:59
    mürəkkəbdir.
  • 2:59 - 3:02
    Amma onların necə göründüyü
  • 3:02 - 3:04
    ilə tanış olmaq yaxşı olardı.
  • 3:04 - 3:09
    Belə ki, burada serin, xolin,
    etanolamin, inozit
  • 3:09 - 3:11
    və qliserol var.
  • 3:11 - 3:13
    Siz fərqinə varacaqsınız ki,
  • 3:13 - 3:17
    xüsusi hidroksil qruplarını
    narıncı rəngdə çəkmişəm.
  • 3:17 - 3:20
    Səbəb budur ki, serin, xolin və
    digərlərindən fərqli olaraq
  • 3:20 - 3:23
    bu narıncı rəngli
    hidroksil qrupları fosfoefir
  • 3:23 - 3:26
    rabitəsi adlandırdığımız quruluş
    vasitəsi ilə fosfat
  • 3:26 - 3:29
    qrupumuza birləşir.
  • 3:34 - 3:37
    Bu əsl bir molekulda necə görünərdi?
  • 3:37 - 3:39
    Əgər serin həqiqətən də fosfolipidə
  • 3:39 - 3:42
    birləşsəydi, bu nəyə bənzəyərdi?
  • 3:42 - 3:46
    Başqa bir slayda keçid edirik,
  • 3:46 - 3:49
    çünki artıq boş yer bitib.
  • 3:49 - 3:52
    Beş fərqli fosfolipidin meydana
  • 3:52 - 3:54
    gələ biləcəyini görəcəksiniz.
  • 3:54 - 3:58
    Burada fosfatidilserin, fosfatidilxolin,
  • 3:58 - 4:08
    fosfatidiletanolamin, fosfatidilinozit
  • 4:08 - 4:12
    və kardiolipin kimi tanınan
    difosfatidilqliserol var.
  • 4:12 - 4:14
    Ən sonuncu molekulda
  • 4:14 - 4:18
    ortadakı qliserola birləşən
  • 4:18 - 4:21
    2 fosfatidil p qrupu var.
  • 4:21 - 4:24
    Təkrar edirəm, əgər siz
    hüceyrə membranını
  • 4:24 - 4:25
    araşdırmırsınızsa, sizin
  • 4:25 - 4:26
    bu quruluşları əzbər bilməyinizə
  • 4:26 - 4:30
    ehtiyac yoxdur. Sadəcə
    bunu bilin ki, hüceyrə
  • 4:30 - 4:33
    membranında olan bu fosfolipidlər
    həqiqətən də çox
  • 4:33 - 4:36
    müxtəlifdirlər və fərqli
    formalarda ola bilərlər.
  • 4:36 - 4:39
    Hüceyrə membranımızı təşkil edən
  • 4:39 - 4:41
    fosfolipidlərə dərindən baxsaq,
  • 4:41 - 4:43
    onların hamısının membran boyu
  • 4:43 - 4:46
    səpələndiyini görəcəyik.
  • 4:46 - 4:48
    İndi biz ilk şəkilə qayıdırıq.
  • 4:53 - 5:00
    Deməli, bu
    qeyri-polyar
  • 5:00 - 5:05
    və bu sarı rəngdə olan
    hissə isə polyardır.
  • 5:05 - 5:08
    Əgər biz fosfolipidin ümumi
    təsvirini burda
  • 5:08 - 5:10
    çəkdiyimiz şəkil ilə uyğunlaşdırsaq,
  • 5:10 - 5:12
    bu tam olaraq buna bənzəyər.
  • 5:12 - 5:15
    Bu polyar başcıq qrupudur və
  • 5:15 - 5:18
    burada 2 yağ turşusu var.
  • 5:18 - 5:21
    Qliserol qrupu burada
  • 5:21 - 5:25
    təsvir edilməyib, çünki o
    hər şeyi bir yerdə saxlayır.
  • 5:25 - 5:28
    Qısa bir şey haqqında da
    danışıb yekunlaşdıraq.
  • 5:28 - 5:30
    Belə ki, fosfolipidlər buna bənzəyir.
  • 5:30 - 5:34
    R-radikalı
    uzun karbon
  • 5:34 - 5:37
    zəncirindən təşkil olunub.
  • 5:37 - 5:40
    Əksər hallarda digər karbonlar kimi
  • 5:40 - 5:42
    bu karbonlar bir-biri ilə 2 qat
  • 5:42 - 5:44
    rabitə əmələ gətirir.
  • 5:44 - 5:47
    Yadda saxlayın ki, ikiqat rabitələr yalnız
  • 5:47 - 5:49
    sis və trans formada olur.
  • 5:49 - 5:54
    Kimyada sis rabitədə
    ikiqat rabitəli karbon
  • 5:54 - 5:56
    və eyni tərəfin hər
    iki hissəsində karbonlar
  • 5:56 - 6:00
    olur, trans rabitədə isə karbonlarımız
  • 6:00 - 6:04
    əks tərəflərdə olur.
  • 6:04 - 6:07
    Bunlar hidrogenlərdir.
  • 6:07 - 6:10
    Əgər bu hərtərəfli molekulu böyütsək,
  • 6:10 - 6:13
    transda bizim yağ turşumuz
  • 6:13 - 6:16
    buna bənzər, yəni olduqca düz olacaq.
  • 6:16 - 6:19
    Amma sisdə bükülmə yaranacaq,
  • 6:19 - 6:22
    çünki sis rabitəmizdəki
    əyri ona bükülmə verir.
  • 6:22 - 6:24
    Hüceyrə membranının axıcılığından
  • 6:24 - 6:29
    danışsaq, bunun əslində
    çox əhəmiyyəti var.
  • 6:29 - 6:32
    Bir sözlə, fosfolipidlər
    3 vacib komponentdən
  • 6:32 - 6:37
    təşkil olunub-- yağ turşuları,
    qliserol və fosfat.
  • 6:37 - 6:41
    Hərtərəfli molekul çəksək,
  • 6:41 - 6:44
    bu üçü buna bənzəyir.
  • 6:44 - 6:46
    Bundan başqa polyar fosfat qrupunda
  • 6:46 - 6:50
    müxtəlif molekul növləri ilə
  • 6:50 - 6:52
    birləşib hüceyrə membranını
  • 6:52 - 6:56
    təşkil edən və müxtəlif fosfolipidlər
  • 6:56 - 6:59
    yaradan OH qrupu var.
Title:
Fosfolipidin quruluşu|Hüceyrələr|MCAT|Khan Academy
Description:

Hüceyrə membranında fosfolipidlərin hərtərəfli quruluşu haqqında öyrənin. Willaim Tsai-dən. Willaim Tsai tərəfindən yaradılıb.

Növbəti dərsə baxın: https://www.khanacademy.org/test-prep/mcat/cells/cell-membrane-overview/v/cell-membrane-overview-fluid-mosaic-model?utm_source=YT&utm_medium=Desc&utm_campaign=mcat

Əvvəlki dərsə baxmamısınız? https://www.khanacademy.org/test-prep/mcat/cells/cell-membrane-overview/v/cell-membrane-introduction?utm_source=YT&utm_medium=Desc&utm_campaign=mcat

Khan Academy-də MCAT: İrəli gedin və mətnə əsaslanmış sualları məşq edin.

Khan Academy Azərbaycanca, riyaziyyat, fizika, biologiya, proqramlaşdırma, tarix, incəsənət, iqtisadiyyat və daha bir çox bunlar kimi mövzulara toxunur. Boşluqları və güclü cəhətləri aydınlaşdırıb uyğun olaraq tapşırıq vermə alqoritmamızdan istifadə edərək riyaziyyat üzrə ibtidai sinifdən universitet səviyyəsinə qədər bütün şagirdlərə bələdçilik edir. Sayt həmçinin daha mütəxəssisləşdirilmiş məzmun vəd etmək üçün NASA, Modern Sənət Muzeyi, Kaliforniya Elmlər Akademiyası və MIT kimi qurumlarla əməkdaşlıq edir.

Hər kəs üçün, hər yerdə ödənişsiz #KhanAcademyAzərbaycanca

Khan Academy-nin MCAT kanalına abunə olun:
https://www.youtube.com/channel/UCDkK5wqSuwDlJ3_nl3rgdiQ?sub_confirmation=1

Khan Academy-ə abunə olun: https://www.youtube.com/subscription_center?add_user=khanacademy
more » « less
Video Language:
English
Team:
Khan Academy
Duration:
07:01

Azerbaijani subtitles

Revisions Compare revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.