< Return to Video

Fosfolipidin quruluşu|Hüceyrələr|MCAT|Khan Academy

  • 0:02 - 0:04
    Bu videoda biz hüceyrə
  • 0:04 - 0:07
    membranında olan fosfolipidlərin
  • 0:07 - 0:09
    quruluşunu dərindən araşdıracayıq.
  • 0:09 - 0:11
    Qısaca xatırladaq, fosfolipid
  • 0:11 - 0:12
    belə təsvir edilir.
  • 0:12 - 0:15
    Bunun polyar fosfat baş qrupu
  • 0:15 - 0:17
    və 2 yağ turşusu zənciri var.
  • 0:17 - 0:21
    Bütün bunlar qliserol onurğa sütunu
    vasitəsi ilə bir yerdə saxlanılır.
  • 0:21 - 0:22
    Bu əslində nə deməkdir?
  • 0:22 - 0:27
    Molekul da daxil olmaqla bu şəkil
    əslində nəyə bənzəyir?
  • 0:27 - 0:31
    Yaxşı, gəlin, birincisindən-
    yağ turşusundan danışaq.
  • 0:31 - 0:33
    Xatırladaq ki, 2 yağ turşusu var,
  • 0:33 - 0:34
    2-ə vuraq.
  • 0:34 - 0:37
    Burada asılmış halda 2
    quyruq görə bilərsiniz.
  • 0:37 - 0:41
    Belə ki, bizim yağ turşumuz
    uzun bir karbon
  • 0:41 - 0:44
    zəncirinə birləşmiş karbon turşusudur.
  • 0:44 - 0:48
    Karbon turşumuz buna oxşardır.
  • 0:48 - 0:52
    Onun ikiqat rabitəli O və hidroksil qrupu
    var.
  • 0:52 - 0:54
    Onun R-qrupu adlandırdığımız
  • 0:54 - 0:57
    həqiqətən də çox uzun karbon zənciri
    var.
  • 0:57 - 1:00
    Növbəti olan bizim qliserol onurğa
    sütunumuzdu
  • 1:00 - 1:02
    və qliserol çox sadə quruluşdur.
  • 1:02 - 1:05
    O buna bənzəyir.
  • 1:05 - 1:08
    Onun 3 hidroksil qrupuna -- spirt qrupuna
  • 1:08 - 1:10
    birləşən 3 karbonu var.
  • 1:10 - 1:13
    Hər fosfolipiddə təkcə bir qliserol var.
  • 1:13 - 1:18
    Ən sonuncusu bizim haqqında
    danışdığımız, böyük polyar baş qrupu
  • 1:18 - 1:19
    olan fosfat qrupumuzdur.
  • 1:19 - 1:21
    Sizin düşündüyünüz
    kimi fosfat
  • 1:21 - 1:24
    qrupunda bir fosfor və ona
    birləşmiş
  • 1:24 - 1:29
    dörd oksigen var.
  • 1:29 - 1:32
    İndi, bütün bunlar bir yerə gəldikdə
    əslində nəyə bənzəyir?
  • 1:32 - 1:34
    Vaxt xatirinə mən bütün
    bunların birgə
  • 1:34 - 1:37
    şəklini əvvəlcədən çəkmişəm.
  • 1:37 - 1:39
    O buna bənzəyir.
  • 1:44 - 1:48
    Burada görə bilərsiniz ki, iki yağ
    turşusu zənciri mürəkkəb efir
  • 1:48 - 1:52
    rabitəsi ilə fosfat qrupuna
    birləşmiş qliserolla
  • 1:52 - 1:57
    mürəkkəb efir rabitəsi
    vasitəsi ilə birləşib.
  • 1:57 - 2:02
    İndi siz görəcəksiniz ki, mənfi
    oksigenlərdən biri
  • 2:02 - 2:03
    itir və hidroksil -- spirt qrupu
  • 2:03 - 2:07
    ilə əvəz olunur.
  • 2:07 - 2:09
    Bu narıncı rəngdə olandır.
  • 2:09 - 2:11
    Bu ona görədir ki, hüceyrəmizdə
  • 2:11 - 2:14
    fosfolipid buna bənzəyir.
  • 2:14 - 2:18
    Mənfi oksigen həqiqətəndə
    oksigen qəbul edir
  • 2:18 - 2:19
    və spirt qrupuna çevrilir.
  • 2:22 - 2:28
    Buna bənzəyən bir fosfolipid molekulu
  • 2:28 - 2:32
    bizim hüceyrə membranımızda
    həqiqətən də nadirdir və bunun
  • 2:32 - 2:35
    səbəbi budur ki, fosfolipidlər
    baş verə bilər.
  • 2:35 - 2:38
    Səbəb budur ki, bu molekul
  • 2:38 - 2:41
    bir neçə fərqli molekullarla birləşib
  • 2:41 - 2:45
    müxtəlif fosfolipid dəstləri yaradır.
  • 2:45 - 2:49
    Vaxt xatirinə mən bu
    molekulları qabaqcadan çəkmişəm
  • 2:49 - 2:53
    və əgər siz hüceyrə membranını
    çox sevən tədqiqatçı deyilsinizsə,
  • 2:53 - 2:55
    sizin bunu əzbərdən
    bilməyinizə ehtiyac
  • 2:55 - 2:57
    olmayacaq, çünki bu quruluşlar bir qədər
  • 2:57 - 2:59
    mürəkkəbdir.
  • 2:59 - 3:02
    Amma onların necə göründüyü
  • 3:02 - 3:04
    ilə tanış olmaq yaxşı olardı.
  • 3:04 - 3:09
    Belə ki, burada serin, kolin,
    etanolamin, inositol
  • 3:09 - 3:11
    və qliserol var.
  • 3:11 - 3:13
    Siz fərqinə varacaqsınız ki, mən
  • 3:13 - 3:17
    bu xüsusi hidroksil qruplarını
    narıncı rəngdə çəkmişəm
  • 3:17 - 3:20
    və bunun səbəbi budur ki,
    serin, kolin və
  • 3:20 - 3:23
    digərlərindən bu narıncı rəngli
    hidroksil qrupları fosfodiefir
  • 3:23 - 3:26
    rabitəsi adlandırdığımız quruluş
    vasitəsi ilə fosfat
  • 3:26 - 3:29
    qrupumuza birləşir.
  • 3:34 - 3:37
    Bu əsl bir molekulda necə görünərdi?
  • 3:37 - 3:39
    Əgər serin həqiqətən də fosfolipidə
  • 3:39 - 3:42
    birləşsəydi, bu nəyə bənzəyərdi?
  • 3:42 - 3:46
    Yaxşı, biz başqa bir slayda keçid edirik,
  • 3:46 - 3:49
    çünki artıq boş yer bitib.
  • 3:49 - 3:52
    Siz görəcəksiniz ki, burada
    əsl baş verə biləcək beş
  • 3:52 - 3:54
    fərqli fosfolipid var.
  • 3:54 - 3:58
    Burada fosfatidilserin, fosfatidilxolin,
  • 3:58 - 4:08
    fosfatidiletanolamin, fosfatidilinositol
  • 4:08 - 4:12
    və kardiolipin kimi də tanınan
    difosfatidilqliserol var.
  • 4:12 - 4:14
    Görəcəksiniz ki, ən sonuncuda
  • 4:14 - 4:18
    ortadakı qliserola birləşən
  • 4:18 - 4:21
    2 fosfatidil p qrupu var.
  • 4:21 - 4:24
    Təkrar edirəm, əgər siz həqiqətən də
    hüceyrə membranını
  • 4:24 - 4:25
    araşdırmırsınızsa, sizin
  • 4:25 - 4:26
    bu quruluşları əzbər bilməyinizə
  • 4:26 - 4:30
    ehtiyac yoxdur, amma bizim bilməli
    olduğumuz budur ki, hüceyrə
  • 4:30 - 4:33
    membranımızda olan bu fosfolipidlər
    həqiqətən də çox
  • 4:33 - 4:36
    müxtəlifdirlər və onların ala biləcəkləri
    müxtəlif formalar var.
  • 4:36 - 4:39
    Hüceyrə membranımızı təşkil edən
  • 4:39 - 4:41
    fosfolipidlərə dərindən baxsaq,
  • 4:41 - 4:43
    onların hamısının membran boyu
  • 4:43 - 4:46
    səpələndiyini görəcəyik.
  • 4:46 - 4:48
    İndi biz ilk şəklimizə qayıdırıq.
  • 4:53 - 5:00
    Xatırladaq, bu bizim
    qeyri-polyar hissəmizdi
  • 5:00 - 5:05
    və bu sarı rəngdə olan hissə polyardır.
  • 5:05 - 5:08
    Əgər biz fosfolipidin ümumi
    təsvirini burda
  • 5:08 - 5:10
    çəkdiyimiz şəkil ilə uyğunlaşdırsaq,
  • 5:10 - 5:12
    bu tam olaraq buna bənzəyər.
  • 5:12 - 5:15
    Bu bizim polyar baş qrupumuzdur və
  • 5:15 - 5:18
    bizim burada 2 yağ turşumuz var.
  • 5:18 - 5:21
    Siz fikir verəcəksiniz ki,
    qliserol qrupu
  • 5:21 - 5:25
    təsvir edilməyib, çünki o
    hər şeyi bir yerdə saxlayır.
  • 5:25 - 5:28
    Qısa bir şey haqqında da
    danışıb yekunlaşdıraq.
  • 5:28 - 5:30
    Belə ki, bizim buna bənzər
    fosfolipidlərimiz var.
  • 5:30 - 5:34
    Bu R-qrupu adlandırılan uzun karbon
  • 5:34 - 5:37
    zəncirindən təşkil olunub.
  • 5:37 - 5:40
    Əksər hallarda başqa
    karbonların da etdiyi
  • 5:40 - 5:42
    kimi bu karbonlar bir-biri ilə 2 qat
  • 5:42 - 5:44
    rabitə əmələ gətirir.
  • 5:44 - 5:47
    Yadda saxlayın ki, ikiqat rabitələr yalnız
  • 5:47 - 5:49
    sis və trans formada baş verir.
  • 5:49 - 5:54
    Kimyada sis rabitə o zaman olur ki,
    bizim ikiqat rabitəli karbonumuz
  • 5:54 - 5:56
    və eyni tərəfdə olmaqla hər
    bir tərəfdə karbonlarımız
  • 5:56 - 6:00
    var, trans rabitədə isə karbonlarımız
  • 6:00 - 6:04
    əks tərəflərdə olur.
  • 6:04 - 6:07
    Bunlar hidrogenlərdir.
  • 6:07 - 6:10
    Əgər biz bu hərtərəfli molekulu böyütsək,
  • 6:10 - 6:13
    transda bizim yağ turşumuz
  • 6:13 - 6:16
    buna bənzər-- xeyli düz olacaq.
  • 6:16 - 6:19
    Amma sisdə bükülmə yaranacaq,
  • 6:19 - 6:22
    çünki sis rabitəmizdəki
    əyri ona bükülmə verir.
  • 6:22 - 6:24
    Hüceyrə membranının axıcılığından
  • 6:24 - 6:29
    danışsaq, bunun əslində
    çox əhəmiyyəti var.
  • 6:29 - 6:32
    Bir sözlə, bizim fosfolipidlərimiz
    3 vacib şeydən
  • 6:32 - 6:37
    təşkil edilib-- yağ turşuları,
    qliserol və fosfat.
  • 6:37 - 6:41
    Əgər hərtərəfli bir molekul çəksək,
  • 6:41 - 6:44
    bu üçü buna bənzəyir.
  • 6:44 - 6:46
    Bundan başqa bu polyar fosfat qrupunda
  • 6:46 - 6:50
    müxtəlif molekul növləri ilə
  • 6:50 - 6:52
    birləşib hüceyrə membranımızı
  • 6:52 - 6:56
    təşkil edən müxtəlif fosfolipidlər
  • 6:56 - 6:59
    yaradan OH qrupu var.
Title:
Fosfolipidin quruluşu|Hüceyrələr|MCAT|Khan Academy
Description:

Hüceyrə membranında fosfolipidlərin hərtərəfli quruluşu haqqında öyrənin. Willaim Tsai-dən. Willaim Tsai tərəfindən yaradılıb.

Növbəti dərsə baxın: https://www.khanacademy.org/test-prep/mcat/cells/cell-membrane-overview/v/cell-membrane-overview-fluid-mosaic-model?utm_source=YT&utm_medium=Desc&utm_campaign=mcat

Əvvəlki dərsə baxmamısınız? https://www.khanacademy.org/test-prep/mcat/cells/cell-membrane-overview/v/cell-membrane-introduction?utm_source=YT&utm_medium=Desc&utm_campaign=mcat

Khan Academy-də MCAT: İrəli gedin və mətnə əsaslanmış sualları məşq edin.

Khan Academy Azərbaycanca, riyaziyyat, fizika, biologiya, proqramlaşdırma, tarix, incəsənət, iqtisadiyyat və daha bir çox bunlar kimi mövzulara toxunur. Boşluqları və güclü cəhətləri aydınlaşdırıb uyğun olaraq tapşırıq vermə alqoritmamızdan istifadə edərək riyaziyyat üzrə ibtidai sinifdən universitet səviyyəsinə qədər bütün şagirdlərə bələdçilik edir. Sayt həmçinin daha mütəxəssisləşdirilmiş məzmun vəd etmək üçün NASA, Modern Sənət Muzeyi, Kaliforniya Elmlər Akademiyası və MIT kimi qurumlarla əməkdaşlıq edir.

Hər kəs üçün, hər yerdə ödənişsiz #KhanAcademyAzərbaycanca

Khan Academy-nin MCAT kanalına abunə olun:
https://www.youtube.com/channel/UCDkK5wqSuwDlJ3_nl3rgdiQ?sub_confirmation=1

Khan Academy-ə abunə olun: https://www.youtube.com/subscription_center?add_user=khanacademy
more » « less
Video Language:
English
Team:
Khan Academy
Duration:
07:01

Azerbaijani subtitles

Revisions Compare revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.