< Return to Video

Carne Ross: Niezależny dyplomata

  • 0:01 - 0:04
    Moja historia po części opowiada o wojnie.
  • 0:04 - 0:06
    O rozczarowaniu.
  • 0:06 - 0:08
    O śmierci.
  • 0:08 - 0:10
    Oraz o odkrywaniu na nowo
  • 0:10 - 0:12
    idealizmu
  • 0:12 - 0:14
    w całym tym zniszczeniu.
  • 0:14 - 0:16
    Być może jest w niej i lekcja
  • 0:16 - 0:18
    o tym jak rozprawić się
  • 0:18 - 0:21
    z naszym popapranym, rozpadającym się,
  • 0:21 - 0:24
    niebezpiecznym światem XXI wieku.
  • 0:25 - 0:28
    Nie wierzę w proste opowieści.
  • 0:28 - 0:30
    Nie wierzę w życie i historię,
  • 0:30 - 0:33
    w których decyzja A prowadzi do konsekwencji B,
  • 0:33 - 0:35
    do konsekwencji C --
  • 0:35 - 0:37
    w te wszystkie zgrabne opowiastki, które są nam przedstawiane,
  • 0:37 - 0:40
    do których prawdopodobnie nawzajem się zachęcamy.
  • 0:40 - 0:42
    Wierzę w przypadek,
  • 0:42 - 0:44
    a to między innymi dlatego,
  • 0:44 - 0:47
    że dyplomatą zostałem przez przypadek.
  • 0:47 - 0:49
    Nie rozróżniam kolorów.
  • 0:49 - 0:51
    Od urodzenia nie rozróżniam większości kolorów.
  • 0:51 - 0:54
    Właśnie dlatego najczęściej zakładam szare lub czarne ubrania
  • 0:54 - 0:56
    i na zakupy
  • 0:56 - 0:59
    muszę zabierać ze sobą żonę.
  • 0:59 - 1:02
    Kiedy byłem małym chłopcem, zawsze chciałem być pilotem myśliwca.
  • 1:02 - 1:04
    Uwielbiałem oglądać samoloty zataczające koła nad
  • 1:04 - 1:07
    naszym domkiem wypoczynkowym na wsi.
  • 1:07 - 1:10
    Moim marzeniem z dzieciństwa było zostać pilotem myśliwca.
  • 1:10 - 1:13
    Przystąpiłem do testów na pilota w Royal Air Force,
  • 1:13 - 1:15
    i oczywiście nie udało mi się.
  • 1:15 - 1:17
    Nie widziałem wszystkich tych różnych, migających światełek,
  • 1:17 - 1:19
    i nie rozróżniam kolorów.
  • 1:19 - 1:21
    Musiałem więc wybrać inną karierę,
  • 1:21 - 1:24
    co tak naprawdę było dla mnie dość łatwe,
  • 1:24 - 1:27
    ponieważ kiedy byłem chłopcem, zawsze pasjonowały mnie
  • 1:27 - 1:29
    stosunki międzynarodowe.
  • 1:29 - 1:31
    Jako dziecko,
  • 1:31 - 1:34
    uważnie czytałem gazety.
  • 1:34 - 1:36
    Byłem zafascynowany zimną wojną,
  • 1:36 - 1:38
    negocjacjami INF
  • 1:38 - 1:41
    dotyczącymi pocisków nuklearnych średniego zasięgu,
  • 1:41 - 1:44
    wojną zastępczą pomiędzy Związkiem Radzieckim a USA
  • 1:44 - 1:47
    w Angoli i Afganistanie.
  • 1:47 - 1:50
    Bardzo mnie to interesowało.
  • 1:50 - 1:52
    Dlatego dość wcześnie zdecydowałem,
  • 1:52 - 1:54
    że chce zostać dyplomatą.
  • 1:54 - 1:57
    I pewnego dnia oznajmiłem to moim rodzicom --
  • 1:57 - 1:59
    mój ojciec do dziś temu zaprzecza --
  • 1:59 - 2:01
    powiedziałem: " Tato, chcę być dyplomatą".
  • 2:01 - 2:03
    Po czym odwrócił się do mnie i powiedział:
  • 2:03 - 2:05
    "Carne, musisz być bardzo mądry, żeby zostać dyplomatą".
  • 2:05 - 2:07
    (śmiech)
  • 2:07 - 2:10
    W taki sposób moje ambicje zostały stłumione.
  • 2:10 - 2:12
    W 1989
  • 2:12 - 2:15
    dołączyłem do brytyjskich służb zagranicznych.
  • 2:15 - 2:17
    Tamtego roku na stanowisko dyplomaty aplikowało 5000 osób,
  • 2:17 - 2:20
    a tylko 20 z nas zostało przyjętych.
  • 2:20 - 2:23
    Jak same liczby sugerują,
  • 2:23 - 2:26
    zostałem wprowadzony do elitarnego,
  • 2:26 - 2:29
    fascynującego i ekscytującego świata.
  • 2:30 - 2:32
    Dyplomacja od zawsze jest dla mnie
  • 2:32 - 2:35
    niesamowitym zajęciem, uwielbiałem ją w każdym calu.
  • 2:35 - 2:37
    Korzystałem z jej statusu.
  • 2:37 - 2:40
    Kupiłem sobie porządny garnitur i nosiłem buty na skórzanej podeszwie.
  • 2:40 - 2:42
    Rozkoszowałem się
  • 2:42 - 2:45
    tym niezwykłym dostępem do wydarzeń z całego świata.
  • 2:45 - 2:47
    Byłem w Strefie Gazy.
  • 2:47 - 2:49
    Przewodziłem sekcji Procesu Pokojowego na Bliskim Wschodzie
  • 2:49 - 2:51
    w brytyjskim MSZ.
  • 2:51 - 2:53
    Pisałem przemówienia
  • 2:53 - 2:55
    dla brytyjskiego Sekretarza Spraw Zagranicznych.
  • 2:55 - 2:57
    Poznałem Jasera Arafata.
  • 2:57 - 2:59
    Negocjowałem
  • 2:59 - 3:02
    z dyplomatami Saddama w ONZ.
  • 3:02 - 3:04
    Potem byłem w Kabulu
  • 3:04 - 3:07
    i służyłem w Afganistanie po upadku Talibów.
  • 3:07 - 3:09
    Podróżowałem
  • 3:09 - 3:12
    samolotem transportowym C-130
  • 3:12 - 3:14
    na spotykania w górskich kryjówkach
  • 3:14 - 3:16
    z lokalnymi przywódcami wojskowymi
  • 3:16 - 3:18
    i negocjowałem z nimi
  • 3:18 - 3:21
    sposób uwolnienia Afganistanu od Al-Kaidy.
  • 3:21 - 3:24
    Miałem zapewnioną eskortę żołnierzy z sił specjalnych,
  • 3:24 - 3:27
    którzy sami byli eskortowani przez pluton Royal Marines,
  • 3:27 - 3:29
    ze względu na ogromne niebezpieczeństwo.
  • 3:29 - 3:32
    To było ekscytujące, interesujące.
  • 3:32 - 3:34
    Świetna zabawa.
  • 3:34 - 3:36
    Pracowałem z grupą wspaniałych,
  • 3:36 - 3:39
    niezwykle ze sobą zgranych ludzi.
  • 3:39 - 3:42
    A moja kariera osiągnęła szczyt, jak się później okazało,
  • 3:42 - 3:45
    kiedy zostałem wysłany do Nowego Jorku.
  • 3:45 - 3:47
    Wcześniej służyłem w Niemczech, Norwegii
  • 3:47 - 3:49
    wielu innych miejscach,
  • 3:49 - 3:51
    ale zostałem wysłany do Nowego Jorku,
  • 3:51 - 3:54
    na stanowisko brytyjskiego delegata w Radzie Bezpieczeństwa.
  • 3:54 - 3:56
    Byłem odpowiedzialny za Bliski Wschód,
  • 3:56 - 3:58
    w którym się specjalizowałem.
  • 3:58 - 4:00
    Zajmowałem się tam takimi sprawami jak
  • 4:00 - 4:02
    proces pokojowy na Bliskim Wschodzie,
  • 4:02 - 4:04
    katastrofa nad Lockerbie --
  • 4:04 - 4:07
    jeśli chcecie możemy porozmawiać o tym później --
  • 4:07 - 4:09
    przede wszystkim byłem jednak odpowiedzialny za Irak
  • 4:09 - 4:11
    i jego broń masowej zagłady
  • 4:11 - 4:13
    oraz za sankcje które nakładaliśmy na Irak,
  • 4:13 - 4:16
    aby zobowiązać go do rozbrojenia.
  • 4:17 - 4:19
    Byłem głównym brytyjskim negocjatorem
  • 4:19 - 4:21
    w tej sprawie,
  • 4:21 - 4:24
    i byłem nią przesiąknięty.
  • 4:24 - 4:27
    Zresztą
  • 4:27 - 4:30
    sama służba -- to był bardzo ekscytujący okres.
  • 4:30 - 4:33
    To znaczy stosunki dyplomatyczne były bardzo napięte.
  • 4:33 - 4:35
    Podczas mojego pobytu w Nowym Jorku
  • 4:35 - 4:38
    braliśmy udział w kilku wojnach.
  • 4:38 - 4:40
    W Radzie Bezpieczeństwa przeprowadzałem negocjacje dla mojego kraju
  • 4:40 - 4:42
    dotyczące rezolucji
  • 4:42 - 4:44
    z 12 września 2001 r.,
  • 4:44 - 4:47
    potępiającej ataki z poprzedniego dnia,
  • 4:47 - 4:49
    które oczywiście bardzo mocno odczuli wszyscy z nas,
  • 4:49 - 4:52
    którzy mieszkali wtedy w Nowym Jorku.
  • 4:52 - 4:54
    Był to więc w pewnym sensie najlepszy okres, a zarazem najgorsze doświadczenie
  • 4:54 - 4:56
    wszech czasów.
  • 4:56 - 4:58
    Żyłem na światowym poziome.
  • 4:58 - 5:00
    Mimo że pracowałem do bardzo późna,
  • 5:00 - 5:02
    mieszkałem w apartamencie na Union Square.
  • 5:02 - 5:05
    Byłem brytyjskim dyplomatą w Nowym Jorku do wzięcia --
  • 5:05 - 5:07
    możecie sobie wyobrazić, co to mogło oznaczać.
  • 5:07 - 5:10
    (śmiech)
  • 5:10 - 5:12
    To były dobre czasy.
  • 5:12 - 5:14
    Ale w 2002 roku,
  • 5:14 - 5:17
    gdy moja służba zbliżała się ku końcowi,
  • 5:17 - 5:20
    zdecydowałem, że nie wracam
  • 5:20 - 5:22
    do pracy, która czekała na mnie w Londynie.
  • 5:22 - 5:24
    Zdecydowałem też wziąć urlop naukowy
  • 5:24 - 5:26
    w New School w Bruce.
  • 5:27 - 5:30
    Nagle w jakiś niezrozumiały, trudny do opisania sposób
  • 5:30 - 5:32
    zdałem sobie sprawę, że coś jest nie tak
  • 5:32 - 5:34
    z moją pracą, ze mną.
  • 5:34 - 5:36
    Byłem przemęczony,
  • 5:36 - 5:38
    i rozczarowany
  • 5:38 - 5:40
    w sposób, którego nie mogłem zrozumieć.
  • 5:40 - 5:43
    Zdecydowałem odpocząć od pracy.
  • 5:43 - 5:45
    Biuro Spraw Zagranicznych było bardzo hojne.
  • 5:45 - 5:47
    Można było wziąć -- jak to oni mówią -- specjalny, bezpłatny urlop,
  • 5:47 - 5:50
    i pracować dla służb dyplomatycznych, nie wykonując żadnych obowiązków.
  • 5:50 - 5:52
    Było miło.
  • 5:52 - 5:54
    Ostatecznie postanowiłem
  • 5:54 - 5:57
    zgodzić się na oddelegowanie do ONZ w Kosowie,
  • 5:59 - 6:02
    podlegające wtedy pod administrację ONZ.
  • 6:02 - 6:04
    W Kosowie wydarzyły się dwie rzeczy
  • 6:04 - 6:06
    które, również
  • 6:06 - 6:08
    pokazują rodzaj przypadkowości w życiu,
  • 6:08 - 6:10
    ponieważ te rzeczy stały się
  • 6:10 - 6:12
    dwiema dźwigniami mojego życia
  • 6:12 - 6:15
    i pomogły mi przejść do kolejnego etapu.
  • 6:15 - 6:17
    Ale były one przypadkowe.
  • 6:17 - 6:20
    Pierwsza miała miejsce latem 2004 roku,
  • 6:20 - 6:22
    kiedy brytyjski rząd trochę niechętnie
  • 6:22 - 6:24
    zdecydował się utworzyć oficjalną komisję śledczą
  • 6:24 - 6:26
    badającą wykorzystanie przez wywiad broni masowego rażenia
  • 6:26 - 6:29
    w czasie przygotowań do wojny w Iraku --
  • 6:29 - 6:31
    bardzo wąski zakres.
  • 6:31 - 6:34
    Zeznawałem przed komisją śledczą w tajemnicy.
  • 6:34 - 6:37
    Byłem wtajemniczony w sprawy wywiadu dotyczące Iraku
  • 6:37 - 6:39
    i jego broni masowego rażenia.
  • 6:39 - 6:42
    A przed komisją zeznałem trzy rzeczy:
  • 6:42 - 6:45
    że rząd przesadził z angażowaniem wywiadu,
  • 6:45 - 6:48
    co było bardzo jasne przez wszystkie te lata.
  • 6:48 - 6:51
    I rzeczywiście, nasze wewnętrzna ocena mówiła jasno,
  • 6:51 - 6:53
    że broń masowego rażenia należąca do Iraku
  • 6:53 - 6:56
    nie stanowiła zagrożenia dla sąsiadów Iraku, a tym bardziej dla nas.
  • 6:56 - 6:59
    Po drugie, rząd zignorował wszystkie dostępne alternatywy dla wojny,
  • 6:59 - 7:01
    która w pewnym sensie
  • 7:01 - 7:04
    była przecież niepożądana.
  • 7:04 - 7:06
    Nie będę przytaczał trzeciego powodu.
  • 7:06 - 7:08
    W każdym razie złożyłem zeznania,
  • 7:08 - 7:10
    a to zapoczątkowało mój kryzys.
  • 7:10 - 7:12
    Co miałem zrobić?
  • 7:12 - 7:15
    To zeznanie było głęboko krytyczne w stosunku do moich kolegów,
  • 7:15 - 7:17
    ministrów, którzy według mnie
  • 7:17 - 7:20
    dopuścili się wojny opartej na kłamstwie.
  • 7:20 - 7:22
    Dlatego też przechodziłem kryzys.
  • 7:22 - 7:24
    A to nie było przyjemne.
  • 7:24 - 7:26
    Narzekałem, wahałem się,
  • 7:26 - 7:29
    bez przerwy zwracałem się z tym do żony, która i tak od dawna już cierpiała,
  • 7:30 - 7:33
    i w końcu zdecydowałem, że rezygnuję z pracy w brytyjskich służbach zagranicznych.
  • 7:33 - 7:37
    Czułem się jak reporter z filmu "Informator" Ala Pacino, który być może znacie,
  • 7:37 - 7:39
    kiedy wraca do stacji CBS, po przymusowym urlopie,
  • 7:39 - 7:42
    na który wysłali go przez sprawę koncernów tytoniowych
  • 7:42 - 7:45
    i mówi "Już dłużej nie mogę. Coś jest nie tak".
  • 7:45 - 7:47
    Ze mną było tak samo. Uwielbiam ten film.
  • 7:47 - 7:49
    Po prostu czułem, że coś jest nie tak.
  • 7:49 - 7:51
    Nie mogłem przecież pracować z ministrem spraw zagranicznych
  • 7:51 - 7:53
    albo z premierem jak gdyby nigdy nic
  • 7:53 - 7:56
    i tak, jak wcześniej z zadowoleniem wypełniać swoje obowiązki.
  • 7:56 - 7:59
    Wziąłem więc duży rozbieg
  • 7:59 - 8:02
    i skoczyłem w przepaść.
  • 8:02 - 8:06
    To było bardzo dziwne, nieprzyjemne uczucie.
  • 8:06 - 8:08
    Zacząłem spadać.
  • 8:08 - 8:11
    I do dziś nie przestałem.
  • 8:11 - 8:13
    Wciąż spadam.
  • 8:13 - 8:16
    Ale w pewnym sensie przyzwyczaiłem się do tego uczucia.
  • 8:16 - 8:18
    I w pewnym sensie chyba
  • 8:18 - 8:20
    lubię to uczucie dużo bardziej
  • 8:20 - 8:22
    niż to, które czułem stojąc na samym szczycie
  • 8:22 - 8:24
    i zastanawiałem się co zrobić.
  • 8:24 - 8:26
    Druga rzecz wydarzyła się w Kosowie,
  • 8:26 - 8:29
    przepraszam, wezmę tylko łyczek wody.
  • 8:31 - 8:33
    Druga rzecz wydarzyła się w Kosowie
  • 8:33 - 8:35
    i w pewien sposób dała mi odpowiedź na pytanie,
  • 8:35 - 8:38
    na które nie umiałem odpowiedzieć:
  • 8:38 - 8:41
    "Co mam zrobić ze swoim życiem?"
  • 8:42 - 8:44
    Kocham dyplomację.
  • 8:44 - 8:46
    Nie mam zawodu.
  • 8:46 - 8:49
    Chciałem do końca życia być dyplomatą, służyć mojemu krajowi.
  • 8:49 - 8:51
    Chciałem zostać ambasadorem.
  • 8:51 - 8:53
    Moi mentorzy, bohaterowie,
  • 8:53 - 8:55
    ludzie, którzy dotarli na sam szczyt mojej profesji
  • 8:55 - 8:57
    -- odrzuciłem to wszystko.
  • 8:57 - 8:59
    Wiele moich przyjaciół ciągle się tym zajmowało.
  • 8:59 - 9:01
    To było moje źródło dochodów.
  • 9:01 - 9:03
    A ja to wszystko zostawiłem.
  • 9:03 - 9:05
    I co miałem zrobić?
  • 9:05 - 9:07
    Tego roku w Kosowie
  • 9:07 - 9:10
    byłem świadkiem okropnego wydarzenia.
  • 9:10 - 9:12
    W marcu 2004 r. doszło do poważnych zamieszek
  • 9:12 - 9:15
    w całej prowincji, która wtedy była prowincją Kosowa.
  • 9:15 - 9:17
    Zginęło 18 osób.
  • 9:17 - 9:19
    To była anarchia.
  • 9:19 - 9:21
    Anarchia to okropne doświadczenie.
  • 9:21 - 9:23
    Ma się wtedy tę świadomość, że policja i wojsko --
  • 9:23 - 9:25
    było tam dużo oddziałów wojska --
  • 9:25 - 9:27
    nie są w stanie zatrzymać rozwścieczonego tłumu ludzi,
  • 9:27 - 9:29
    którzy nadchodzili ulicami.
  • 9:29 - 9:32
    A rozwścieczony tłum zatrzyma się tylko wtedy,
  • 9:32 - 9:34
    kiedy sam podejmie taką decyzję
  • 9:34 - 9:36
    i kiedy będzie miał dość palenia i zabijania.
  • 9:36 - 9:39
    To nie jest przyjemne uczucie, a ja go doświadczyłem.
  • 9:39 - 9:42
    Przedarłem się przez nich, przez ten tłum.
  • 9:42 - 9:45
    Razem z przyjaciółmi z Albanii próbowaliśmy ich powstrzymać, ale nie udało się.
  • 9:45 - 9:48
    Te zamieszki nauczyły mnie czegoś,
  • 9:48 - 9:51
    co nie jest oczywiste i jest dość skomplikowane.
  • 9:51 - 9:53
    Jednym z powodów, dla których doszło do zamieszek --
  • 9:53 - 9:55
    licznych zamieszek, trwających kilka dni --
  • 9:55 - 9:57
    było pozbawienie obywateli Kosowa
  • 9:57 - 10:00
    prawa do ich własnej przyszłości.
  • 10:01 - 10:04
    O przyszłości Kosowa debatowano podczas negocjacji dyplomatycznych,
  • 10:04 - 10:06
    które się wtedy odbywały,
  • 10:06 - 10:08
    w których rząd Kosowa,
  • 10:08 - 10:10
    nie wspominając o samych obywatelach,
  • 10:10 - 10:12
    nie uczestniczył.
  • 10:12 - 10:15
    Stworzono cały ten wyrafinowany system dyplomatyczny,
  • 10:15 - 10:18
    cały ten proces prowadzenia negocjacji o przyszłości Kosowa,
  • 10:18 - 10:20
    a Kosowianie w nim nie uczestniczyli.
  • 10:20 - 10:23
    Co więcej byli przez to sfrustrowani.
  • 10:23 - 10:26
    Zamieszki były jednym ze sposobów wyrażenia tej frustracji.
  • 10:26 - 10:28
    Ale to nie był jedyny powód,
  • 10:28 - 10:30
    na drogę życia składa się wiele ścieżek.
  • 10:30 - 10:32
    Sytuacja była skomplikowana.
  • 10:32 - 10:34
    I nie udaję, że było łatwiej niż było w rzeczywistości.
  • 10:34 - 10:36
    I to był jeden z powodów,
  • 10:36 - 10:38
    który poniekąd mnie zainspirował --
  • 10:38 - 10:40
    a mówiąc dokładniej,
  • 10:40 - 10:42
    zainspirował moją żonę.
  • 10:42 - 10:45
    Zapytała mnie "Dlaczego nie pomożesz Kosowianom?"
  • 10:45 - 10:48
    Dlaczego nie zostaniesz doradcą dyplomatycznym rządu Kosowa?
  • 10:48 - 10:50
    W Kosowie dyplomacja była zabroniona.
  • 10:50 - 10:52
    Nie wolno im było zatrudniać dyplomatów.
  • 10:52 - 10:54
    Nie wolno im było zwrócić się do dyplomatów z zagranicy,
  • 10:54 - 10:57
    aby pomogli im przebrnąć przez ten niezwykle skomplikowany proces,
  • 10:57 - 11:00
    który nazwano ostatecznym procesem dotyczącym statusu Kosowa.
  • 11:00 - 11:02
    Taka była idea.
  • 11:02 - 11:04
    Taki był początek tego, czym dziś jest Niezależny Dyplomata --
  • 11:04 - 11:07
    pierwsza na świece dyplomatyczna grupa doradcza
  • 11:07 - 11:09
    o charakterze non-profit.
  • 11:09 - 11:12
    Wszystko zaczęło się po moim powrocie do Londynu
  • 11:12 - 11:15
    ze służby dla ONZ w Kosowie.
  • 11:15 - 11:18
    Poleciałem z powrotem do Kosowa i podczas obiadu z premierem powiedziałem:
  • 11:18 - 11:21
    "Mam propozycję, przyjadę i zostanę doradcą dyplomatycznym Kosowa.
  • 11:21 - 11:24
    Znam się na tym, to moja praca. Mogę wam pomóc".
  • 11:24 - 11:26
    Podniósł kieliszek raki i powiedział
  • 11:26 - 11:28
    "Tak, Carne. Przyjedź".
  • 11:28 - 11:30
    Pojechałem do Kosowa
  • 11:30 - 11:32
    i zostałem doradcą rządu Kosowa.
  • 11:32 - 11:35
    Niezależny Dyplomata doradzał trzem kolejnym premierom Kosowa
  • 11:35 - 11:38
    oraz kosowskiej, wielopartyjnej grupie ds. negocjacji.
  • 11:38 - 11:41
    Kosowo stało się niepodległym państwem.
  • 11:41 - 11:44
    Obecnie Niezależny Dyplomata działa
  • 11:44 - 11:46
    w pięciu centrach dyplomacji na świecie.
  • 11:46 - 11:48
    Doradzamy 7 lub 8 państwom
  • 11:48 - 11:51
    lub jeśli ktoś woli,
  • 11:51 - 11:53
    grupom politycznym --
  • 11:53 - 11:55
    nie znam się na definicjach.
  • 11:55 - 11:58
    Doradzamy Północnemu Cyprowi jak ponownie zjednoczyć wyspę.
  • 11:58 - 12:00
    Doradzamy opozycji w Birmie,
  • 12:00 - 12:02
    rządowi Sudanu Południowego,
  • 12:02 - 12:04
    który -- słyszycie to jako pierwsi --
  • 12:04 - 12:06
    w ciągu kilki kolejnych lat stanie się nowym państwem.
  • 12:08 - 12:11
    Doradzamy Polisario Front -- organizacji wojskowo politycznej w Saharze Zachodniej,
  • 12:11 - 12:13
    która po 34 latach ucisku
  • 12:13 - 12:15
    chce oswobodzić swoje państwo
  • 12:15 - 12:18
    z marokańskiej okupacji.
  • 12:18 - 12:21
    Doradzamy wielu państwom wyspiarskim w negocjacjach
  • 12:21 - 12:23
    dotyczących zmiany klimatu,
  • 12:23 - 12:25
    które mają się zakończyć w Kopenhadze.
  • 12:26 - 12:28
    Również tutaj w pewnym stopniu obecna jest losowość,
  • 12:28 - 12:30
    ponieważ, na początku mojej kariery Niezależnego Dyplomaty
  • 12:30 - 12:32
    poszedłem na spotkanie towarzyskie w Izbie Lordów --
  • 12:32 - 12:34
    dość idiotyczne miejsce.
  • 12:34 - 12:36
    W każdym razie, trzymałem drinka w ten sposób i wpadłem
  • 12:36 - 12:38
    na faceta, który stał za mną.
  • 12:38 - 12:40
    Zaczęliśmy rozmawiać.
  • 12:40 - 12:42
    Powiedziałem mu czym się zajmuję.
  • 12:42 - 12:44
    Dość uroczyście powiedziałem,
  • 12:44 - 12:46
    że zamierzam zapoczątkować działalność Niezależnego Dyplomaty w Nowym Jorku.
  • 12:46 - 12:48
    Ja sam się tym wtedy zajmowałem,
  • 12:48 - 12:50
    razem z żoną przeprowadzaliśmy się do Nowego Jorku.
  • 12:50 - 12:53
    A on powiedział "Masz ochotę spotkać się z ludźmi z mojego kręgu w Nowym Jorku?"
  • 12:53 - 12:55
    Okazało się,
  • 12:55 - 12:57
    że facet pracuje dla przedsiębiorstwa innowacyjnego ?What if!,
  • 12:57 - 12:59
    o której część z was być może słyszała.
  • 12:59 - 13:01
    Od słowa, do słowa
  • 13:01 - 13:03
    i wylądowałem za biurkiem
  • 13:03 - 13:05
    w ?What if! w Nowym Jorku,
  • 13:05 - 13:07
    i zacząłem pracować nad Niezależnym Dyplomatą.
  • 13:07 - 13:09
    Patrzyłem jak ?What if! opracowuje
  • 13:09 - 13:11
    nowe smaki gum do żucia dla Wrigley,
  • 13:11 - 13:13
    albo nowe smaki coli
  • 13:13 - 13:15
    i to pomogło mi wymyślić, jak usprawnić
  • 13:15 - 13:17
    nowe strategie dla obywateli Kosowa
  • 13:17 - 13:20
    i mieszkańców Sahary Zachodniej.
  • 13:20 - 13:23
    Zacząłem uświadamiać sobie, że dyplomację można uprawiać na różne sposoby,
  • 13:23 - 13:25
    że dyplomacja, tak jak biznes,
  • 13:25 - 13:27
    polega na rozwiązywaniu problemów,
  • 13:27 - 13:30
    a przecież słowo 'innowacja' nie istnieje w języku dyplomacji.
  • 13:30 - 13:33
    To jest gra o sumie stałej i Realpolitik (niem. polityka realna),
  • 13:33 - 13:36
    a także stare instytucje, istniejące od pokoleń,
  • 13:36 - 13:39
    które obecnie funkcjonują tak, jak przed laty.
  • 13:39 - 13:41
    Dziś Niezależny Dyplomata próbuje wprowadzić
  • 13:41 - 13:44
    pewne strategie, których nauczyłem się w ?What if!.
  • 13:44 - 13:47
    Siedzimy w jednym biurze i krzyczymy do siebie przez całe pomieszczenie.
  • 13:47 - 13:50
    Pracujemy na małych laptopach, próbujemy przestawiać biurka, żeby przestawić nasz sposób myślenia.
  • 13:50 - 13:52
    Konsultujemy się z naiwnymi ekspertami,
  • 13:52 - 13:55
    którzy mogą nie wiedzieć niczego o państwach, którymi się zajmujemy,
  • 13:55 - 13:57
    ale mogą wiedzieć coś innego,
  • 13:57 - 13:59
    coś, co zmieni nasze podejście
  • 13:59 - 14:01
    do spraw,
  • 14:01 - 14:03
    które próbujemy rozwiązać dla naszych klientów.
  • 14:03 - 14:05
    To nie jest łatwe, bo nasi klienci są
  • 14:05 - 14:08
    z definicji w trudnej sytuacji dyplomatycznej.
  • 14:10 - 14:12
    Można z tego wszystkiego wyciągnąć
  • 14:12 - 14:15
    kilka wniosków
  • 14:15 - 14:17
    dla nas samych i dla polityki,
  • 14:17 - 14:20
    które w pewnym stopniu sprowadzają się do jednego.
  • 14:20 - 14:22
    Wniosek dla nas
  • 14:22 - 14:24
    to spadanie w przepaść --
  • 14:24 - 14:27
    w rzeczywistości to dobra rzecz, polecam.
  • 14:28 - 14:30
    Warto to zrobić przynajmniej raz w życiu --
  • 14:30 - 14:33
    rzucić wszystko i skoczyć.
  • 14:34 - 14:37
    Drugi wniosek to dość poważna lekcja o dzisiejszym świcie.
  • 14:37 - 14:40
    Niezależny Dyplomata jest częścią tendencji,
  • 14:40 - 14:43
    która jest obecna i wyraźnie widoczna na całym świecie --
  • 14:43 - 14:46
    świat się dzieli.
  • 14:46 - 14:49
    Państwo znaczy mniej niż w przeszłości,
  • 14:49 - 14:51
    zmniejsza się jego władza.
  • 14:51 - 14:53
    Oznacza to, że zwiększa się rola innych czynników.
  • 14:53 - 14:55
    Są to tak zwane podmioty niepaństwowe.
  • 14:55 - 14:57
    Mogą to być korporacje,
  • 14:57 - 15:00
    mafia, przyjazne organizacje pozarządowe,
  • 15:00 - 15:02
    cokolwiek,
  • 15:02 - 15:04
    w dowolnej ilości.
  • 15:04 - 15:07
    Żyjemy w coraz bardziej zagmatwanym i podzielonym świecie.
  • 15:07 - 15:09
    Jeśli rządy w coraz mniejszym stopniu
  • 15:09 - 15:11
    są w stanie adresować problemy,
  • 15:11 - 15:14
    które dotykają ludzi na całym świecie,
  • 15:14 - 15:17
    to kto w takim razie ma sobie z nimi poradzić,
  • 15:17 - 15:19
    kto ma wziąć na siebie ciężar odpowiedzialności i je rozwiązać?
  • 15:19 - 15:21
    My.
  • 15:21 - 15:24
    Jeśli oni sobie nie radzą, kto ma sobie poradzić?
  • 15:24 - 15:27
    Nie pozostaje nam nic oprócz stawienia czoła rzeczywistości.
  • 15:27 - 15:29
    A to oznacza,
  • 15:29 - 15:32
    że już nie wystarczy powiedzieć,
  • 15:32 - 15:35
    że stosunki międzynarodowe, problemy ogólnoświatowe,
  • 15:35 - 15:37
    chaos w Somalii,
  • 15:37 - 15:40
    sytuacja w Birmie, to nie nasza sprawa,
  • 15:40 - 15:43
    którą możemy pozostawić rządom.
  • 15:43 - 15:45
    Wykorzystując sześć stopi oddalenia,
  • 15:45 - 15:47
    mogę wskazać relacje, które łączą każdego z was
  • 15:47 - 15:50
    z somalijskimi bojownikami Al-Shabaab.
  • 15:50 - 15:54
    Opowiem o tym potem jeśli chcecie, ale wystarczy na przykład,
  • 15:54 - 15:56
    że jecie ryby, a już coś was z nimi łączy.
  • 15:56 - 15:58
    Wszyscy jesteśmy blisko ze sobą związani.
  • 15:58 - 16:00
    I nie stwierdził tego Tom Friedman,
  • 16:00 - 16:03
    można to udowodnić w każdym przypadku.
  • 16:03 - 16:06
    Oznacza to, że zamiast czekać na działanie polityków,
  • 16:06 - 16:09
    sami powinniśmy podjąć działania.
  • 16:09 - 16:11
    Niezależny Dyplomata jest w pewien, dość luźny sposób
  • 16:11 - 16:13
    przykładem takiej inicjatywy.
  • 16:13 - 16:16
    Nie ma zgrabnych przykładów, ale jeden może być taki:
  • 16:16 - 16:18
    sposób, w jaki świat się zmienia, wyraźnie przejawia się w tym,
  • 16:18 - 16:20
    co się dzieje w miejscach takich jak moja była praca,
  • 16:20 - 16:22
    Rada Bezpieczeństwa ONZ.
  • 16:22 - 16:25
    ONZ powstało w 1945 r.
  • 16:25 - 16:27
    Jego głównym zadaniem
  • 16:27 - 16:29
    jest przeciwdziałać konfliktom między państwami --
  • 16:29 - 16:31
    konfliktom interesów.
  • 16:31 - 16:33
    Obecnie 80% programu
  • 16:33 - 16:35
    Rady Bezpieczeństwa ONZ
  • 16:35 - 16:37
    dotyczy problemów wewnątrzpaństwowych,
  • 16:37 - 16:39
    w których uczestniczą podmioty niepaństwowe,
  • 16:39 - 16:41
    partyzanci, separatyści czy
  • 16:41 - 16:43
    terroryści, jeśli tak ich nazywacie,
  • 16:43 - 16:46
    ludzie którzy nie tworzą normalnego rządu ani normalnego państwa.
  • 16:46 - 16:49
    W takiej sytuacji znajduje się dzisiejszy świat.
  • 16:49 - 16:51
    Kiedy zdałem sobie z tego sprawę,
  • 16:51 - 16:54
    i kiedy wracam do moich czasów w Radzie Bezpieczeństwa
  • 16:54 - 16:56
    i do wydarzeń z Kosowa,
  • 16:56 - 16:58
    uświadamiam sobie, że często ludzie,
  • 16:58 - 17:00
    na których nasze działania w Radzie Bezpieczeństwa
  • 17:00 - 17:02
    miały bezpośredni wpływ,
  • 17:02 - 17:04
    nie byli tam obecni. Nikt nie dawał im możliwości
  • 17:04 - 17:06
    przedstawienia swoich poglądów w Radzie Bezpieczeństwa.
  • 17:06 - 17:08
    Pomyślałem, że to niedopuszczalne.
  • 17:08 - 17:10
    Trzeba to jakoś zmienić.
  • 17:10 - 17:13
    Zacząłem więc zgodnie ze zwyczajem.
  • 17:13 - 17:15
    Wraz z innymi członkami Niezależnego Dyplomaty
  • 17:15 - 17:17
    byliśmy w Radzie Bezpieczeństwa ONZ.
  • 17:17 - 17:19
    Byliśmy w 70 krajach członkowskich ONZ --
  • 17:19 - 17:21
    Kazachstan, Etiopia, Izrael --
  • 17:21 - 17:23
    sami z resztą wiecie. Spotkaliśmy się
  • 17:23 - 17:25
    z sekretarzem generalnym, z nimi wszystkimi
  • 17:25 - 17:27
    i powiedzieliśmy: "To wszystko nie tak.
  • 17:27 - 17:29
    To niedorzeczne, że nie konsultujecie się z ludźmi, o losach których decydujecie.
  • 17:29 - 17:31
    Musicie stworzyć formalny system,
  • 17:31 - 17:33
    zgodnie z którym zaprosicie tu Kosowian
  • 17:33 - 17:35
    i wysłuchacie ich stanowiska.
  • 17:35 - 17:37
    Będziecie mogli wtedy przekazać to mnie, powiedzieć im, co o tym myślicie.
  • 17:37 - 17:39
    Będzie wspaniale. Dojdzie do wymiany poglądów.
  • 17:39 - 17:42
    Tak naprawdę możecie wykorzystać ich opinie w procesie podejmowania decyzji,
  • 17:42 - 17:44
    dzięki czemu wasze decyzje będą bardziej skuteczne i trwałe".
  • 17:47 - 17:49
    Ktoś mógłby powiedzieć, że to jest superlogiczne.
  • 17:49 - 17:51
    To znaczy niezwykle logiczne -- tak oczywiste, że każdy mógłby to stwierdzić.
  • 17:51 - 17:54
    Oczywiście wszyscy się zgodzili, mówili: "Tak, masz absolutną rację".
  • 17:54 - 17:56
    Wróć do nas
  • 17:56 - 17:58
    za około 6 miesięcy".
  • 17:58 - 18:01
    I oczywiście nic się nie wydarzyło. Nikt niczego nie zrobił.
  • 18:01 - 18:03
    Dziś Rada Bezpieczeństwa funkcjonuje
  • 18:03 - 18:05
    w dokładnie taki sam sposób,
  • 18:05 - 18:08
    jak X lat temu,
  • 18:08 - 18:11
    około 10 lat temu.
  • 18:11 - 18:13
    Przyjrzeliśmy się więc naszym wnioskom
  • 18:13 - 18:15
    wyciągniętym z tej porażki
  • 18:15 - 18:17
    i zastanawialiśmy się co z tym zrobić.
  • 18:17 - 18:19
    Pomyślałem, że jeśli poświęcę całe życie
  • 18:19 - 18:21
    na lobbowanie na rzecz tych szczątkowych rządów,
  • 18:21 - 18:23
    aby zostały podjęte konieczne działania,
  • 18:23 - 18:25
    to się wykończę.
  • 18:25 - 18:27
    Postanowiliśmy więc
  • 18:27 - 18:29
    sami zająć się organizowaniem tych spotkań.
  • 18:29 - 18:31
    Dziś Niezależny Dyplomata
  • 18:31 - 18:33
    zajmuje się organizacją spotkań
  • 18:33 - 18:35
    przedstawicieli Rady Bezpieczeństwa ONZ
  • 18:35 - 18:37
    i stron, których sprawami
  • 18:37 - 18:40
    zajmuje się Rada Bezpieczeństwa.
  • 18:40 - 18:42
    Sprowadzimy zatem
  • 18:42 - 18:45
    darfurskich rebeliantów,
  • 18:45 - 18:48
    przedstawicieli Cypru Północnego i Południowego,
  • 18:49 - 18:52
    rebeliantów z Aceh (Indonezja)
  • 18:52 - 18:54
    oraz wielu, wielu innych z całego świata,
  • 18:54 - 18:57
    wplątanych złożone konflikty.
  • 18:57 - 19:00
    Naszym celem jest sprowadzenie ich do Nowego Jorku,
  • 19:00 - 19:02
    gdzie w spokoju i odosobnieniu,
  • 19:02 - 19:04
    bez telewizji i prasy,
  • 19:04 - 19:06
    usiądą przy stole i wyjaśnią członkom
  • 19:06 - 19:08
    Rady Bezpieczeństwa ONZ czego oczekują,
  • 19:08 - 19:10
    a członkowie Rady Bezpieczeństwa
  • 19:10 - 19:12
    wyjaśnią im czego oni z kolei oczekują.
  • 19:12 - 19:14
    W taki sposób nawiązuje się rozmowa,
  • 19:14 - 19:16
    do której nigdy wcześniej nie doszło.
  • 19:16 - 19:19
    Z pewnością każdy z was, kto zna się na polityce
  • 19:19 - 19:22
    może na podstawie tego opisu stwierdzić, że to jest niezwykle trudne.
  • 19:22 - 19:24
    W zupełności się z tym zgadzam.
  • 19:24 - 19:27
    Prawdopodobieństwo niepowodzenia jest bardzo wysokie,
  • 19:27 - 19:29
    ale z pewnością do niego nie dojdzie,
  • 19:29 - 19:32
    jeśli nie spróbujemy.
  • 19:32 - 19:35
    Od czasów kiedy byłem dyplomatą do chwili obecnej,
  • 19:35 - 19:37
    moja polityka uległa gruntownej zmianie.
  • 19:37 - 19:40
    Uważam, że najważniejszy jest produkt, a nie proces
  • 19:40 - 19:43
    lub technologia, szczerze mówiąc żadne z nich.
  • 19:43 - 19:45
    Propagowanie techniki wśród wszystkich uczestników
  • 19:45 - 19:48
    demonstracji w Iranie używających Twittera,
  • 19:48 - 19:51
    którzy obecnie przebywają w więzieniu w Teheranie
  • 19:51 - 19:53
    którym ciągle rządzi Ahmadineżad.
  • 19:53 - 19:56
    Technika nie wprowadziła zmian politycznych w Iranie.
  • 19:57 - 20:00
    Musimy się skupić na wynikach. Musimy zadać sobie pytanie:
  • 20:00 - 20:02
    "Co mogę zrobić, aby osiągnąć taki wynik?"
  • 20:02 - 20:05
    To jest polityka XXI wieku.
  • 20:05 - 20:07
    Niezależny Dyplomata jest swoistym
  • 20:07 - 20:10
    ucieleśnieniem tego rozpadu, tej zmiany,
  • 20:10 - 20:13
    których wszyscy doświadczamy.
  • 20:14 - 20:16
    To jest moja historia. Dziękuję.
Title:
Carne Ross: Niezależny dyplomata
Speaker:
Carne Ross
Description:

Po 15 latach służby w brytyjskim korpusie dyplomatycznym, Carne Ross został niezależnym dyplomatą i prowadzi bezprecedensową działalność non-profit, dając małym, rozwijającym się, ale wciąż niezauważonym państwom możliwość zaistnienia na scenie stosunków międzynarodowych. Na konferencji BIF-5 (Business Information Factory) wzywał do wprowadzenia nowego rodzaju dyplomacji, która dopuszczałaby do głosu małe państwa, uwzględniała zmiany geopolityczne i była otwarta na innowacje.

more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TEDTalks
Duration:
20:18
Małgorzata Radymiak added a translation

Polish subtitles

Revisions