< Return to Video

Introduction to Magnetism

  • 0:01 - 0:03
    Cazibə qüvvəsi haqda bir az öyrənmişik.
  • 0:03 - 0:05
    Elektrostatika haqqında bir az öyrənmişik.
  • 0:05 - 0:09
    Kainatın yeni əsas qüvvəsi
  • 0:09 - 0:10
    haqqında öyrənmək vaxtıdır.
  • 0:10 - 0:13
    Cazibə qüvvəsindən sonra ikinci
  • 0:13 - 0:14
    bizə ən çox tanış olan qüvvədir.
  • 0:14 - 0:15
    Bu maqnetizmdir.
  • 0:17 - 0:18
    Bu söz haradan gəlir?
  • 0:18 - 0:22
    Məncə, bir neçə sivilizasiya var
  • 0:22 - 0:30
    bu maqnit daşlarını, onun kimi digər cisimləri cəzb edən cisimləri,
  • 0:30 - 0:33
    başqa maqnitləri tapan tarixçi deyiləm.
  • 0:33 - 0:38
    Hətta metal cəlb edəcək
    dəmir kimi əşyaları.
  • 0:38 - 0:39
    Dəmirli cisimlər.
  • 0:39 - 0:41
    Onlar maqnit daşları adlanır.
  • 0:41 - 0:43
    Bu onun üçün qərb terminidir.
  • 0:43 - 0:46
    Onların maqnit adlandırılmasının səbəbi,
  • 0:46 - 0:51
    Yunanıstanın Maqnesiya əyaləti yaxınlığında tapılan
  • 0:51 - 0:52
    maqnit daşlarından sonra adlandırılmasıdır.
  • 0:57 - 0:58
    Məncə, orda yaşayan insanlar
  • 0:58 - 1:00
    Maqnitlər adlandırılırdılar.
  • 1:00 - 1:04
    Vikipediya edərək, mənim indi bildiyimdən
  • 1:04 - 1:05
    daha çox öyrənə bilərsiniz.
  • 1:05 - 1:08
    Maqnetizmin nə olduğuna diqqətimizi cəmləyək.
  • 1:08 - 1:12
    Hamımız maqnitlərlə oynamışıq və kompaslarla məşğul olmuşuq
  • 1:12 - 1:15
    düşünürəm ki, çoxumuzun
  • 1:15 - 1:16
    onun necə işlədiyinə dair biliyi var.
  • 1:16 - 1:21
    İndi sizə, onun gerçəkdə olduqca
  • 1:21 - 1:22
    dərin olduğunu deyəcəm.
  • 1:22 - 1:26
    Hesab edirəm ki, riyazi olaraq onu başa düşə,
  • 1:26 - 1:29
    manipulyasiya edə və
  • 1:29 - 1:31
    elektriklə necə əlaqəli olduğunu görə bilərik.
  • 1:31 - 1:34
    Sizə elektrostatik qüvvəni göstərəcəyik və
  • 1:34 - 1:37
    maqnit qüvvəsi də eyni şeydir, sadəcə
  • 1:37 - 1:39
    fərqli istinad çərçivələrindən baxılır.
  • 1:39 - 1:40
    Bütün bunların necə
  • 1:40 - 1:42
    qarışıq səsləndiyini bilirəm.
  • 1:42 - 1:45
    Amma klassik Nyuton dünyasında,
  • 1:45 - 1:46
    onlara iki müxtəlif qüvvə kimi davranırıq.
  • 1:46 - 1:49
    Cazibə qüvvəsinə öyrəşdiyimiz kimi
  • 1:49 - 1:52
    maqnitə də öyrəşsək də, bu haqda
  • 1:52 - 1:55
    düşündükdə maqnit də cazibə qüvvəsinin sirli olması kimi
  • 1:55 - 1:57
    sirli olduğunu görərik.
  • 1:57 - 1:59
    Maqnitlə necə işləyə biləcəyimizə dair
  • 1:59 - 2:03
    məlumat əldə etməyə çalışaq.
  • 2:03 - 2:08
    Hamımız maqnitlə tanışıq.
  • 2:08 - 2:11
    Onun sarı olmağını istəmədim.
  • 2:11 - 2:12
    Sərhəddi sarı edə bilərdim.
  • 2:12 - 2:16
    Amma onun da belə olmağın istəmədim.
  • 2:16 - 2:21
    Bu maqnitdir və biz onun həmişə
  • 2:21 - 2:24
    iki qütbü olduğunu bilirik.
  • 2:24 - 2:28
    Şimal qütbü və cənub qütbü.
  • 2:28 - 2:30
    Bunlar sadəcə konvensiya ilə etiketlənib.
  • 2:30 - 2:34
    İnsanlar bu maqnit daşlarını ilk dəfə kəşf edəndə,
  • 2:34 - 2:37
    bir maqnit daşı götürüb o daş ilə
  • 2:37 - 2:40
    iynəni maqnitləşdirdikdən sonra
  • 2:40 - 2:45
    iynəni bir vedrə suda mantarın üstünə qoydular
  • 2:45 - 2:46
    və o iynə Yerin şimal qütbünü göstərdi.
  • 2:46 - 2:48
    İynə yer kürəsinin şimalını göstərdiyi üçün
  • 2:48 - 2:51
    onu şimal qütbü adlandırdılar.
  • 2:51 - 2:53
    İynənin yer kürəsinin cənubunu
  • 2:53 - 2:57
    göstərən ucunu
  • 2:57 - 2:59
    cənub qütbü
  • 2:59 - 3:00
    adlandırırıq.
  • 3:00 - 3:03
    Başqa cür desək, əgər maqnitimiz varsa
  • 3:03 - 3:06
    maqnitin istiqaməti yaxud özünü istiqamətləndirən tərəfi--
  • 3:06 - 3:08
    əgər sürtünmə olmadan sərbəst istiqamətləndirməyə icazə verilirsə--
  • 3:08 - 3:11
    şimala yönəlirsə, bu
  • 3:11 - 3:12
    şimal qütbü adlandırılır.
  • 3:12 - 3:15
    Digər tərəf isə cənub qütbüdür.
  • 3:15 - 3:24
    Yerin yuxarı hissəsini
  • 3:24 - 3:27
    şimal qütbü adlandırırıq.
  • 3:27 - 3:31
    Bilirsiniz ki, bu şimal qütbüdür.
  • 3:31 - 3:35
    Bunu isə cənub qütbü adlandırırıq.
  • 3:35 - 3:39
    Birdə maqnitik şimal anlayışı var.
  • 3:39 - 3:42
    Bura kompasın olduğu yerdir,
  • 3:42 - 3:47
    kompasın şimal qütbü
  • 3:47 - 3:49
    işarə ediləcək.
  • 3:49 - 3:52
    Yerin daxilində bu hərəkət edən mayenin hamısı
  • 3:52 - 3:54
    olduğu üçün maqnitik şimal ətrafda hərəkət edir.
  • 3:54 - 3:55
    Və bir qədər başqa qarşılıqlı təsirlər.
  • 3:55 - 3:57
    Bu çox qarışıq qarşılıqlı əlaqədir.
  • 3:57 - 4:01
    Maqnitik şimal təxminən Kanadanın şimalındadır.
  • 4:01 - 4:04
    Deməli, maqnitik şimal burada olacağ.
  • 4:04 - 4:06
    Bu maqnitik şimal olmalıdır.
  • 4:06 - 4:07
    Maqnitik cənubun harada olduğunu bilmirəm.
  • 4:07 - 4:09
    Amma bir az hərəkət edə bilər.
  • 4:09 - 4:10
    Eyni yerdə deyil.
  • 4:10 - 4:15
    Şimal qütbünün və cənub qütbünün
  • 4:15 - 4:16
    oxundan bir qədər kənardadır.
  • 4:16 - 4:20
    Bu bir digər qarışıq şeydir.
  • 4:20 - 4:24
    Maqnitik şimal maqnitin şimal qütbünün
  • 4:24 - 4:27
    göstərəcəyi coğrafi yerdir.
  • 4:27 - 4:32
    Əgər yer kürəsinə maqnit kimi baxsaq
  • 4:32 - 4:33
    bu cənub qütbü olardı.
  • 4:35 - 4:39
    Əgər yer kürəsi böyük bir maqnit olsaydı,
  • 4:39 - 4:41
    siz cənub qütbünü görərdiniz.
  • 4:41 - 4:44
    Coğrafi cənub qütbü maqnitin
  • 4:44 - 4:45
    şimal qütbüdür.
  • 4:45 - 4:46
    Bunun biraz qarışıq olduğunu bilirəm,
  • 4:46 - 4:47
    Vikipediyada bu haqda daha çox oxuya bilərsiniz.
  • 4:47 - 4:50
    Ümumilikdə insanlar maqnitik şimal və ya
  • 4:50 - 4:52
    şimal qütbünə istinad edəndə
  • 4:52 - 4:54
    coğrafi şimal ərazini nəzərdə tutrlar.
  • 4:54 - 4:57
    Cənub qütbü isə coğrafi cənub ərazidir.
  • 4:57 - 5:00
    Bu fərqi etməyimin səbəbi
  • 5:00 - 5:04
    maqnitlərlə işlədikdə elektrik və ya
  • 5:04 - 5:07
    elektrostatika kimi-- əsas fərqi qısaca göstərəcəm--
  • 5:07 - 5:11
    əks qütblərin bir-birini cəzb etməsidir.
  • 5:11 - 5:15
    Əgər maqnitimin bu tərəfi Yerin şimal qütbünə çəkilirsə,
  • 5:15 - 5:20
    Yerin şimal qütbü – və ya Yerin maqnitik şimalı –
  • 5:20 - 5:23
    əslində həmin maqnitin cənub qütbü olmalıdır.
  • 5:23 - 5:23
    Və əksinə
  • 5:23 - 5:26
  • 5:26 - 5:28
  • 5:28 - 5:30
  • 5:30 - 5:32
  • 5:32 - 5:34
  • 5:34 - 5:35
  • 5:35 - 5:38
  • 5:38 - 5:41
  • 5:41 - 5:44
  • 5:44 - 5:46
  • 5:46 - 5:47
  • 5:50 - 5:52
  • 5:52 - 5:53
  • 5:53 - 5:56
  • 5:56 - 5:57
  • 5:57 - 5:59
  • 5:59 - 6:03
  • 6:03 - 6:05
  • 6:05 - 6:08
  • 6:08 - 6:09
  • 6:09 - 6:12
  • 6:12 - 6:14
  • 6:14 - 6:18
  • 6:18 - 6:21
  • 6:24 - 6:25
  • 6:25 - 6:27
  • 6:33 - 6:37
  • 6:37 - 6:39
  • 6:39 - 6:43
  • 6:43 - 6:46
  • 6:46 - 6:48
  • 6:48 - 6:52
  • 6:52 - 6:54
  • 6:54 - 6:57
  • 6:57 - 7:01
  • 7:01 - 7:06
  • 7:06 - 7:10
  • 7:10 - 7:16
  • 7:16 - 7:18
  • 7:18 - 7:24
  • 7:24 - 7:25
  • 7:25 - 7:30
  • 7:30 - 7:31
  • 7:31 - 7:33
  • 7:33 - 7:35
  • 7:35 - 7:40
  • 7:40 - 7:43
  • 7:43 - 7:45
  • 7:45 - 7:47
  • 7:47 - 7:48
  • 7:48 - 7:50
  • 7:50 - 7:50
  • 7:50 - 7:55
  • 7:55 - 7:56
  • 7:56 - 7:58
  • 7:58 - 7:59
  • 7:59 - 8:00
  • 8:00 - 8:05
  • 8:05 - 8:07
  • 8:07 - 8:09
  • 8:09 - 8:10
  • 8:10 - 8:13
  • 8:13 - 8:15
  • 8:15 - 8:17
  • 8:17 - 8:20
  • 8:20 - 8:29
  • 8:29 - 8:30
  • 8:30 - 8:32
  • 8:32 - 8:34
  • 8:34 - 8:37
  • 8:37 - 8:41
  • 8:41 - 8:44
  • 8:44 - 8:46
  • 8:46 - 8:48
  • 8:48 - 8:51
  • 8:51 - 8:54
  • 8:54 - 8:56
  • 8:56 - 8:59
  • 8:59 - 9:00
  • 9:00 - 9:04
  • 9:04 - 9:05
  • 9:05 - 9:09
  • 9:09 - 9:12
  • 9:12 - 9:15
  • 9:15 - 9:17
  • 9:17 - 9:18
  • 9:18 - 9:21
  • 9:21 - 9:22
  • 9:22 - 9:24
  • 9:24 - 9:25
  • 9:25 - 9:27
  • 9:27 - 9:28
  • 9:28 - 9:32
  • 9:32 - 9:33
  • 9:33 - 9:36
  • 9:36 - 9:38
  • 9:38 - 9:40
  • 9:40 - 9:43
  • 9:43 - 9:47
  • 9:47 - 9:51
  • 9:51 - 9:54
  • 9:54 - 9:56
  • 9:56 - 9:58
  • 9:58 - 10:01
  • 10:01 - 10:03
  • 10:03 - 10:06
  • 10:06 - 10:11
  • 10:11 - 10:12
  • 10:12 - 10:13
  • 10:13 - 10:16
  • 10:16 - 10:20
  • 10:20 - 10:21
  • 10:21 - 10:24
  • 10:24 - 10:26
  • 10:26 - 10:27
  • 10:27 - 10:31
  • 10:31 - 10:34
  • 10:34 - 10:36
  • 10:36 - 10:39
  • 10:39 - 10:41
  • 10:41 - 10:43
Title:
Introduction to Magnetism
Description:
more » « less
Video Language:
English
Team:
Khan Academy
Duration:
10:44

Azerbaijani subtitles

Revisions Compare revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.