YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Swahili subtitles

← Chimamanda Adichie: Hatari ya simulizi moja

Get Embed Code
56 Languages

Showing Revision 23 created 09/22/2018 by Miriam Loivotoki Elisha.

  1. Mimi ni msimuliaji wa hadithi

  2. Ningependa kuwasimulia kidogo maisha yangu
  3. juu ya kile ninachopenda kuita
    "hatari ya simulizi moja"
  4. Nilikulia mazingira ya chuo
    kikuu magharibi mwa Nigeria
  5. Mama yangu anasema nilianza kusoma
    nikiwa na miaka miwili
  6. japo nadhani miaka minne ni sahihi zaidi
  7. Niliwahi sana kuanza kusoma
  8. Nilisoma vitabu vya watoto vya Uingereza
    na Marekani
  9. Pia nilianza kuandika katika umri mdogo

  10. Na nilipoanza kuandika,
    nikiwa na takriban miaka saba,
  11. hadithi za penseli na michoro ya rangi
  12. ambazo mama yangu alilazimika kuzisoma,
  13. niliandika hadithi
    sawa na zile nilizokuwa nazisoma:
  14. Wahusika wangu wote
    walikuwa wazungu na wenye macho ya bluu.
  15. Walicheza katika theluji.
  16. Walikula matofaa
  17. (Kicheko)

  18. Na walizungumza sana kuhusu hali ya hewa,

  19. jinsi ilivyo vizuri kuona jua limechomoza.
  20. (Kicheko)

  21. Yote haya,ingawa niliishi Nigeria.

  22. Nilikuwa sijawahi kwenda nje ya Nigeria.
  23. Hatukuwa na theluji, tulikula maembe.
  24. Na hatukuzungumza kuhusu hali ya hewa,
  25. sababu hakukuwa na haja ya kufanya hivyo.
  26. Wahusika wangu pia
    walikunywa sana bia ya tangawizi

  27. kwa sababu wahusika
    katika vitabu vya Uingereza
  28. walikunywa bia ya tangawizi.
  29. Ijapokuwa
    sikuifahamu bia ya tangawizi
  30. (Kicheko)

  31. Na kwa miaka mingi baadaye

  32. nilikuwa na shauku
    ya kuonja bia ya tangawizi.
  33. Lakini hiyo ni hadithi nyingine.
  34. Ambacho hii inaonyesha,nafikiri

  35. Ni namna tulivyo wajinga na wanyonge
  36. Tunapokabiliana na simulizi
  37. hasa hasa kama watoto
  38. Sababu nilisoma vitabu
    vyenye wahusika wa kigeni
  39. Nilikuwa nimeaminishwa kwamba vitabu
  40. kwa asili lazima
    viwe na wahusika wageni
  41. Na vielezo kuhusu mambo ambayo
    binafsi siyafahamu
  42. Mambo yalibadilika
    Nilipopata vitabu vya Afrika
  43. havikuwepo kwa wingi
  44. Na haikuwa rahisi kuvipata
    kama vya kigeni
  45. Lakini sababu ya waandishi
    kama Chinua Achebe na Camara Laye

  46. Nilipata badiliko la akili
    ninavyoiona fasihi
  47. Niligundua kwamba watu kama mimi,
  48. wasichana weusi
  49. wenye nywele ngumu
  50. pia wapo katika fasihi.
  51. Nilianza kuandika
    vitu nilivyovifahamu
  52. Nilikuwa navipenda hivyo vitabu
    vya Marekani na Uingereza

  53. Viliamsha fikra zangu
    Vilifunua vitu vipya.
  54. Lakini matokeo yasiyokusudiwa
  55. yalikuwa; sikufahamu kuwa
    watu kama mimi
  56. waweza kuwepo katika fasihi.
  57. hivyo ufumbuzi wa waandishi Waafrika:
  58. Uliniokoa na mtazamo mmoja
    juu ya vitabu
  59. Ninatoka kwenye familia
    ya kawaida

  60. Baba yangu alikuwa mhadhiri
  61. Mama yangu ni
    afisa wa utawala
  62. Kwa hiyo kama kawaida, tulikuwa na,
  63. mtumishi wa nyumbani
    anayetoka vijiji vya jirani
  64. Nilipokuwa na miaka nane
    tulipata mtumishi wa kiume
  65. Jina lake aliitwa Fide
  66. Mama alituambia kuwa familia
    yake ni masikini sana
  67. Mama alituma magimbi na mchele
    na nguo zetu za zamani kwa familia yao
  68. Na niliposhindwa kumaliza chakula
    mama alisema,
  69. "Maliza chakula! kuna watu
    ambao hawana chochote
  70. Niliwahurumia sana
    familia ya Fide
  71. Jumamosi moja tukaenda
    kijijini kwao kutembelea

  72. na mama yake akatuonyesha
    kikapu kizuri
  73. kilichosukwa kwa ukili uliopakwa rangi
    na kaka yake Fide
  74. Nilishangaa
  75. Sikudhani kuwa yeyote katika familia yake
  76. angeweza kutengeneza chochote
  77. yote niliyowahi kusikia kuhusu wao
    ni namna walivyo masikini
  78. Kwa hiyo ilikuwa haiwezekani kwangu
    kuwaona tofauti na umasikini wao
  79. umasikini wao ilikuwa
    ni simulizi moja kwangu
  80. baadaye niliwaza hili
    nilipotoka Nigeria

  81. Kwenda Marekani kusoma
    chuo kikuu
  82. Nilikuwa na miaka 19
  83. Mmarekani niliyekuwa
    naishi naye chumba kimoja alinishangaa
  84. Aliuliza wapi nimefunza
    kuzungumza kiingereza vizuri
  85. Alishangaa nilipomwambia kuwa Nigeria
  86. wanatumia kiingereza kama lugha ya taifa
  87. Aliomba kusikiliza "nyimbo za kikabila"
  88. na alipigwa butwaa vile vile
  89. Nilipompa kanda yangu ya Mariah Carey
  90. (kicheko)

  91. Alidhani kuwa sifahamu
    kutumia jiko la umeme

  92. Kilichonishangaza mimi ni hiki

  93. Alikuwa ananihurimia
    hata kabla ya kuniona
  94. Mtazamo wake mbovu,
    kunihusu, kama Mwafrika,
  95. Ulikuwa wa huruma ya kudhalilisha,
    yenye kujali
  96. Alikuwa na simulizi moja
    kuhusu Afrika:
  97. Simulizi ya majanga.
  98. Kwenye simulizi hii moja,
  99. Hakukuwa na uwezekano wa Mwafrika
    kufanana naye kwa namna yeyote,
  100. Hakukuwa na uwezekano wa hisia
    ngumu zaidi ya huruma,
  101. Hakukuwa na uwezekano wa ushirikiano
    kama binadamu walio sawa.
  102. Lazima niseme kuwa
    kabla ya kwenda Marekani,

  103. Sikuwa nikijitambua kwa undani
    kama Mwafrika.
  104. Lakini Marekani, popote Afrika ilipotajwa,
    watu walinigeukia.
  105. Bila kujali kuwa sifahamu chochote
    kuhusu nchi kama Namibia.
  106. Lakini nilikuja kuupokea
    huu utambulisho mpya,
  107. Na kwa namna nyingi sasa
    ninajitazama kama Mwafrika.
  108. Ijapokuwa bado ninakasirishwa sana
    pale Afrika inapoelezewa kama ni nchi
  109. Mfano wa karibu, ni safari yangu ya ndege
  110. Kutoka Lagos hivi juzi,
  111. Ambapo kulikuwa na tangazo
  112. Kuhusu kazi ya kujitolea kule
    "India, Afika na nchi nyingine"
  113. Kicheko

  114. Baada ya kuishi Marekani kama Mwafrica

  115. Nikaanza kuelewa mwitikio wa
    niliyekuwa naishi naye chumba kimoja
  116. kama sikukulia Nigeria
  117. Na kama kila nilichofahamu kuhusu Afrika
    kilitokana na picha maarufu
  118. Mimi pia ningedhani kuwa Africa ni mahali
    penye mandhari nzuri,
  119. Wanyama wa kupendeza,
  120. na watu wasioeleweka,
  121. wapiganao vita visivyo na maana,
    wanaokufa na umasikini na UKIMWI
  122. wasioweza kujisemea
  123. wanaosubiri kusaidiwa na
    mtu mweupe, mgeni mwenye ukarimu
  124. Ningewaona waafrika
    kwa namna ile ambayo mimi,
  125. nilipokuwa mtoto,
    niliiona familia ya Fide
  126. Hii simulizi moja kuhusu Afrika
    nadhani inatokana na fasihi za magharibi

  127. Sasa, huu ni msemo kutoka katika uandishi
    wa mfanyabiashara wa London aitwaye John Lok,
  128. aliyesafiri kwa maji kuelekea
    Afrika magharibi mwaka 1561
  129. na aliweka hazina ya kuvutia
    kutokana na safari yake.
  130. Baada ya kuwaita Waafrika weusi kama
    " hayawani wasio na nyumba,"
  131. aliandika,"Pia kuna watu wasio na vichwa,
  132. midomo na macho yao
    yapo katika vifua vyao."
  133. Sasa, nilicheka kila
    nikisoma haya maneno.

  134. Na lazima mtu
    atakubaliana na fikira za John Lok.
  135. Lakini kipi ni muhimu
    kuhusu uandishi wake
  136. ni kwamba inawakilisha mwanzo
  137. wa utamaduni wa kuelezea hadithi
    za Afrika kwa Magharibi:
  138. Utamaduni wa kusini mwa jangwa la Sahara
    kama sehemu isiyofaa,
  139. yenye utofauti, yenye kiza,
  140. ya watu ambao, kutokana na maneno ya
    mshairi bora aitwaye Rudyard Kipling,
  141. ni "nusu shetani, nusu watoto."
  142. Hivyo, nilianza kuelewa kwamba mwanafunzi
    Mmarekani ninayeshirikiana nae chumba

  143. lazima katika maisha yake
  144. atakuwa ameona na kusikia
    namna mbalimbali za hii hadithi moja,
  145. kama ilivyo kwa profesa,
  146. ambaye aliwahi niambia kuwa
    riwaya yangu haikuwa "na uhalisia wa Kiafrika,"
  147. Sasa, nilikubaliana na kuchanganua
  148. kwamba kulikuwa na baadhi ya vitu
    ambavyo si sawa katika riwaya hii,
  149. na kuwa nilifeli katika maeneo mbalimbali,
  150. lakini sikufiria kwamba ilifeli
  151. katika kutekeleza
    uhalisia wake wa Kiafrika.
  152. Kiukweli, sikufahamu
    uhalisia wa Kiafrika ni upi.
  153. Profesa alinielezza kwamba wahusika kwenye riwaya
    walikuwa wanafanana mno kama yeye,
  154. msomi aliye katika maisha ya kati.
  155. Wahusika wangu waliendesha magari.
  156. Hawakuwa wanashinda na njaa.
  157. Kwa hiyo hawakuwa Waafrika halisi.
  158. Lakini niongeze haraka-haraka
    kwamba najisikia hatia

  159. katika swali la la hadithi iliyo moja.
  160. Miaka michache iliyopita,
    nilitembelea Mexico nikitokea Marekani.
  161. Hali ya kisiasa nchini Marekani
    wakati huo ilikuwa tete,
  162. kulikuwa na majadiliano yanayoendelea
    kuhusu uhamiaji.
  163. Na, mara kwa mara hutokea Marekani,
  164. neno uhamiaji likaja kuwa
    linahusishwa na watu wenye asili ya Mexico.
  165. Kulikuwa na hadithi ndefu
    kuhusu Wamexico
  166. kama watu wanaonyonya mfumo wa afya,
  167. wanajipenyeza kwenye mipaka,
  168. wanakamatwa kwenye mipaka,
    vitu kama hivyo.
  169. Nakumbuka siku ya kwanza nilipokuwa natembea
    eneo liitwalo Guadalajara,

  170. nikiwaangalia watu wakielekea makazini,
  171. wakitengeneza tortilla maeneo ya sokoni,
  172. wakivuta sigara, wakicheka.
  173. Nakumbuka kwa mara ya kwanza
    nilipatwa na mshangao kidogo.
  174. Kisha, nikagubikwa na aibu.
  175. Nikatambua ya kwamba nimezama sana katika habari zinazoelezea watu wa Mexico
  176. ambao wamekuwa jambo katika akili yangu,
  177. wahamiaji duni,
  178. nilidanganyika katika hadithi moja
    ya watu wa Mexico
  179. na sikuweza kujisikia aibu zaidi.
  180. Kwa hiyo hiyo ndiyo
    namna ya kutengeneza hadithi moja.

  181. kuwaeleza watu kama jambo moja,
  182. kama jambo moja tu,
  183. tena na tena,
  184. na hivyo ndivyo watakavyokuwa.
  185. Haiwezekani kuongelea kuhusu hadithi moja

  186. bila kuongelea kuhusu uwezo ya mamlaka.
  187. Kuna neno, neno la lugha ya Igbo,
  188. ambalo huwa naliwaza kila nikifikiria
    mfumo wa mamlaka wa dunia,
  189. na hili "nkali".
  190. Ni nomino ambayo inatafsiriwa kama
    "kuwa juu zaidi ya mwigine."
  191. Kama ulivyo ulimwengu wa
    kiuchumi na kisiasa,
  192. hadithi pia huelezwa kwa kanuni ya nkali:
  193. Zinaelezwaje, nani anaelezea,
  194. wakati gani zilielezwa,
    hadithi ngapi zinaelezwa,
  195. haya yote yanategemea sana
    nguvu ya mamlaka.
  196. Mamlaka ni uwezo sio tu wa kueleza
    hadithi ya kuhusu mtu mwingine,

  197. lakini kuifanya iwe hadithi mahususi
    kuhusu mtu huyo.
  198. Mshairi wa Kipalestina
    Mourid Barghouti aliandika
  199. kwamba kama unataka kuwaondoa watu,
  200. njia rahisi ya kufanya hivyo
    ni kuelezea hadithi yao
  201. na kuanza na, "pili."
  202. Anza hadithi na mishale
    ya waliokuwa wakazi halisi wa Amerika,
  203. na sio baada ya kufika kwa Waingereza,
  204. na utakuwa na hadithi tofauti nyingine kabisa.
  205. Anza na hadithi kuhusu
    kuanguka kwa dola za Kiafrika,
  206. na sio dola za Kiafrika
    zilizotokana na ukoloni,
  207. na utakuwa na hadithi tofauti kabisa.
  208. Hivi karibun nilitoa hotuba katika chuo

  209. ambapo mwanafunzi aliniambia
    kwamba ilikuwa ni aibu
  210. kwamba wanaume wa Kinigeria
    walikuwa wanyanyasaji
  211. kama alivyo muhusika
    ambaye ni baba katika riwaya yangu.
  212. Nikamwambia nimesoma riwaya
    iitwayo "Mwendawazimu wa Kiamerika" --
  213. (Kicheko)

  214. -- na kwamba ilikuwa aibu

  215. kwamba vijana wadogo wa Kiamerika
    walikuwa wauaji waliokubuhu.
  216. (Kicheko)

  217. (Makofi)

  218. Sasa, kiukweli nilisema hili
    kutokana na kukerwa.

  219. (Kicheko)

  220. Lakini isingeweza kutokea kwangu kuwaza

  221. kwamba kwa sababu nimesoma riwaya
    ambayo muhusika ni muuaji wa kufululiza
  222. kwamba kwa kiasi fulani
    wanawakilisha Wamarekani wote.
  223. Hii si kwamba mimi
    ni mtu bora kuliko yule mwanafunzi,
  224. lakini kwa sababu ya utamaduni
    na nguvu ya uchumi wa Marekani,
  225. Nilikuwa nina hadithi nyingi za Marekani.
  226. Nilisoma Tyler na Updike
    na Steinbeck na Gaitskill.
  227. Sikuwa na hadithi moja ya Marekani.
  228. Nilipojifunza, miaka kadhaa iliyopita,

  229. kwamba waandishi wanategemewa kuwa na maisha ya utotoni ambayo siyo ya furaha
  230. ili kuja kufanikiwa baadaye,
  231. Nilianza kuwaza ni namna gani naweza buni
    vitu vibaya ambavyo wazazi wangu walinifanyia.
  232. (Kicheko)

  233. Lakini ukweli ni kwamba nilikuwa na maisha ya utoto ambayo yalikuwa ya furaha sana,

  234. yaliyojaa vicheko na upendo,
    katika familia iliyo na ukaribu sana.
  235. Lakini pia nilikuwa na mababu
    waliofia kwenye kambi za wakimbizi.

  236. Binamu yangu Polle alifariki
    sababu hakupata matibabu yanayostahili.
  237. Mmoja wa rafiki zangu,Okoloma,
    alifariki kwenye ajali ya ndege
  238. kwa sababu gari zetu za zimamoto
    hazikuwa na maji.
  239. Nimekulia katika serikali ya kijeshi
    ambayo ni kandamizi
  240. ambayo haikujali elimu,
  241. kwa muda mwingine,
    wazazi walikuwa hawalipwi mishahara.
  242. Hivyo, kama mtoto, nilianza kuona jamu hakuna mezani wakati wa kupata kifungua kinywa,
  243. kisha siagi nayo ikakosekana,
  244. kisha mkate ukawa ghali sana,
  245. kisha maziwa yakapungua.
  246. Na katika yote, hali ya hofu ya kisiasa
  247. ikaingilia maisha yetu,
  248. Na hadithi zote hizi zimenitengeneza mimi wa leo.

  249. Lakini kusisitiza katika hizi hadithi hasi
  250. ni kuongeza uzoefu wangu
  251. na kuachana na hadithi nyinginezo nyingi ambazo zimenitengeneza mimi.
  252. Hadithi moja hutengeneza tabaka,
  253. na tatizo la tabaka
    si kwamba hazina kweli,
  254. lakini hazijakamilika.
  255. Hufanya hadithi moja kuwa hadithi pekee.
  256. Hakika, Afrika ni bara
    ambalo limejaa majanga:

  257. Kuna majanga yaliyo makubwa,
    kama ubakaji wa kutisha nchini Congo
  258. na wa kudidimiza,
  259. kama ukweli kwamba watu 5000 wanaomba
    nafasi moja ya kazi nchini Nigeria.
  260. Lakini kuna hadithi nyingine
    ambazo hazihusiani na majanga,
  261. na ni muhimu sana, ni namna kuziongelea.
  262. Wakati wote nimekuwa nikihisi haiwezekani

  263. kujiunga kwa utaratibu na sehemu au mtu
  264. bila kuhusiana na hadithi zote
    za mahala pale au mtu huyo.
  265. Madhara ya hadithi moja ni kwamba:
  266. Hunyang'anya watu wa heshima.
  267. Hufanya utambuzi wetu
    wa usawa wa kibinadamu kuwa mgumu.
  268. Husisitiza ni jinsi gani tulivyo tofauti
    kuliko vile tulivyo sawa.
  269. Inakuwaje wakati
    kabla ya safari yangu ya Mexico,

  270. Ningefatilia majadiliano ya uhamiaji
    kutoka pande zote,
  271. upande wa Marekani na wa Mexico?
  272. Ingekuwaje kama mama yangu angeniambia
    familia ya Fide ilikuwa masikini
  273. na ya wachapakazi?
  274. Inakuwaje kama tungekuwa
    na mtandao wa televisheni wa Kiafrika
  275. ambao unarusha vipindi
    vya hadithi za Afrika duniani kote?
  276. Kitu ambacho muandishi wa Kinigeria Chinua Achebe
    anaita "usawa wa hadithi."
  277. Inakuweaje kama mwanafunzi niliyeishi naye chumba kimoja angefahamu kuhusu mchapishaji wangu wa Kinigeria,

  278. Muhtar Bakare,
  279. mtu wa kipekee ambaye
    aliacha kazi ya benki
  280. na kufuata ndoto zake
    na kuanzisha nyumba ya uchapishaji
  281. Sasa, hekima iliyozoeleka ilikuwa kwamba
    Wanigeria huwa hawasomi fasihi.
  282. Yeye alikataa.
  283. Alihisi kwamba watu
    ambao wanaweza kusoma, wangesoma,
  284. kama ungefanya kazi ya fasihi iwe katika bei nafuu na kupatikana kiurahisi.
  285. Muda mfupi baada ya kuchapisha
    riwaya yangu ya kwanza,

  286. Nilikwenda kwenye kituo cha televisheni
    kilichopo Lagos kwa ajili ya mahojiano,
  287. na mwanamke ambaye anafanya kazi pale kama karani alinifata na kusema,
  288. "Nimependa sana riwaya yako.
    Sijapenda mwishoni mwake.
  289. Sasa, ni lazima uandike muendelezo
    na hiki ndicho kitatokea ..."
  290. (Kicheko)

  291. Na alipoendelea kunielezea
    kipi cha kuandika kwenye muendelezo.

  292. Si kwamba nilivutiwa tu,
    lakini pia nilisisimka.
  293. Huyu ni mwanamke, mmoja wa watu wengi
    wa kawaida waliopo Nigeria,
  294. ambao hawakutakiwa kuwa wasomaji.
  295. Si kwamba alisoma tu kitabu,
  296. lakini pia alikimiliki
  297. na aliona ana haki kuaniambia
    kitu cha kuandika katika muendelezo.
  298. Sasa, ingekuwaje kama mwanafunzi niishiye nae chumba kimoja angejua kuhusu rafiki yangu Funmi Lyanda,

  299. mwanamke jasiri ambaye anaongoza
    kipindi cha televisheni Lagos,
  300. na anadhamiria kuelezea hadithi
    ambazo tunapendelea kuzisahau?
  301. Inakuwaje kama mwenzangu
    angetambua kuhusu upasuaji wa moyo
  302. ambao ulifanyika wiki iliyopita
    jijini Lagos?
  303. Inakuwaje angefahamu
    kuhusu muziki wa kisasa kwa Kinigeria,
  304. watu wenye vipaji wanaoimba
    katika lugha za Kiingereza na pijini,
  305. na Kiigbo na Kiyoruba na Kiijo,
  306. wakichanganya ushawishi
    kutoka kwa Jay Z hadi kwa Fela
  307. kwenda kwa Bob Marley na babu zao.
  308. Inakuwaje kama angejua
    kuhusu wakili mwanamke

  309. ambaye hivi karibuni alienda mahakamani nchini Nigeria kuipa changamoto sheria isiyo na maana
  310. ambayo inawataka wanawake
    kupewa ruhusa na waume zao
  311. kabla ya kutengeneza hati mpya ya kusafiria?
  312. Inakuwaje kama angefahamu kuhusu Nollywood,
  313. iliyojawa na watu wabunifu wanaotengeneza filamu ingawaje kuna changamoto nyingi za kiufundi,
  314. filamu ambazo ni maarufu sana
  315. ambazo ni mfano mzuri unaoonyesha Wanigeria wanatumia kile wanachotengeneza?
  316. Inakuwaje kama angefahamu
    kuhusu msusi wangu bora kabisa,
  317. ambaye ameanza biashara yake mwenyewe
    akiuza nywele za kuongezea?
  318. Au kuhusu mamilioni ya Wanigeria wengine ambao huanza biashara na muda mwingine kuanguka,
  319. lakini huendelea kukuza azma yao?
  320. Muda wote nikiwa nyumbani hukutana

  321. na vyanzo vya kila wakati vya kukwaza
    kwa Wanigeria wengi:
  322. miundombinu yetu mibovu,
    serikali iliyoanguka,
  323. lakini pia kwa ustahimilivu mkubwa
  324. wa watu ambao hufanikiwa,
    bila ya kutegemea serikali,
  325. bila yenyewe kabisa.
  326. Huwa natoa mafunzo ya uandishi
    kila kipindi cha joto jijini Lagos,
  327. na huwa inanishangaza
    kwa namna gani watu wengi hujiunga,
  328. namna ambavyo watu wengi wana shauku ya kuandika,
  329. ili kueleza hadithi.
  330. Mimi na mchapishaji wa kitabu changu
    tumeanzisha taasisi isiyo ya kibiashara

  331. inayofahamika kama Farafina Trust,
  332. na tuna ndoto kubwa ya kujenga maktaba
  333. na kukarabati maktaba ambazo tayari zipo
  334. na kutoa vitabu kwa shule za majimboni
  335. ambazo hazina vitabu katika maktaba zao,
  336. na kuandaa mafunzo mengi mno,
  337. katika kuandika na kusoma,
  338. kwa watu wote ambao wana shauku
    ya kuelezea hadithi zetu nyingi.
  339. Hadithi zina maana.

  340. Hadithi nyingi zina maana.
  341. Haidithi zimekuwa
    zikitumika kupokonya na kukejeli,
  342. lakini hadithi zinaweza tumika
    kuhamasisha na kuleta ubinadamu.
  343. Hadithi zinaweza kuvunja heshima ya watu,
  344. lakini hadithi zinaweza
    kurudisha heshima iliyopotea.
  345. Mwandishi wa Kimarekani
    Alice Walker aliandika

  346. kuhusu ndugu zake wanaotokea Kusini
    ambao walihamia Kaskazini.
  347. Aliwaonyesha kitabu kuhusu
  348. maisha ya Kusini ambayo wameyaacha nyuma.
  349. "Walikaa, na wakakisoma kitabu,
  350. nisikilize mimi soma kitabu,
    na raha ya dunia utaipata tena."
  351. Ningependelea kumalizia na hili wazo:

  352. Kwamba pale tunapokataa hadithi moja,
  353. tunapogundua kwamba hakuna hadithi moja
  354. kuhusu sehemu yoyote,
  355. huwa tunarejesha Furaha.
  356. Asante.

  357. (Makofi)