< Return to Video

Doppler effect formula for observed frequency

  • 0:01 - 0:04
    Burada sağa doğru müəyyən sürətlə
    hərəkət edən
  • 0:04 - 0:06
    bir dalğa mənbəsi var.
  • 0:06 - 0:15
    Deyək ki, mənbənin sürəti
  • 0:15 - 0:19
    v indeksdə m-dir. Əvvəlki videoda etdiyimiz
  • 0:19 - 0:21
    şeyi, amma daha mücərrəd formada
  • 0:21 - 0:24
    edəcəyik ki, müşahidə olunan tezlik üçün
  • 0:24 - 0:26
    daha ümumi düstur çıxara bilək.
  • 0:26 - 0:30
    Bu sağa nə qədər sürətlə hərəkət
    etdiyini göstərir və o
  • 0:30 - 0:35
    dalğa buraxır. Deyək ki,
    onun buraxdığı dalğanın
  • 0:35 - 0:41
    sürəti çölə doğru
  • 0:41 - 0:43
    v indeksdə d-dir.
  • 0:43 - 0:46
    Biz onun qiymətini və istiqamətini
    tapmalıyıq.
  • 0:46 - 0:47
    Çölə doğru.
  • 0:50 - 0:54
    Bu, periodu və tezliyi
  • 0:54 - 0:56
    olan dalğanın tezliyidir.
  • 0:56 - 0:59
    Bu tezlik və period isə mənbəyin
    görünüşündən
  • 0:59 - 1:01
    asılıdır.
  • 1:01 - 1:02
    Hər şeyi edəcəyik.
  • 1:02 - 1:03
    Hamısı sadə mexanikadır.
  • 1:03 - 1:05
    Nisbi sürət haqqında danışmayacağıq.
  • 1:05 - 1:08
    Ona görə də cismlər işıq sürətinə
  • 1:08 - 1:11
    yaxınlaşanda baş verən şeylərə
    fikir verməli deyilik.
  • 1:11 - 1:16
    Deyək ki, bir periodu var, gəlin
  • 1:16 - 1:17
    onu yazım.
  • 1:17 - 1:22
    Mənbənin görünüşündən dalğaya qədər olan
  • 1:22 - 1:27
    period mənbə periodudur.
  • 1:27 - 1:32
    Mənbə periodunu t indeksdə m adlandıraq.
  • 1:32 - 1:34
    Mənbə tezliyi isə bunun tərsi olacaq,
  • 1:34 - 1:36
    bunu əzbər bilirik.
  • 1:36 - 1:43
    Mənbə tezliyinə f indeksdə m deyək.
  • 1:43 - 1:45
    Bu ikisi bir birinin tərsidir.
  • 1:45 - 1:47
    Dalğanın periodunun tərsi tezlikdir,
  • 1:47 - 1:49
    və ya əksinə.
  • 1:49 - 1:52
    Nə baş verəcəyini təsəvvür edək.
  • 1:52 - 1:57
    Deyək ki, 0-cı anda o, birinci
    dalğanı və ya
  • 1:57 - 1:59
    birinci siqnalı buraxır.
  • 1:59 - 2:02
    O indicə buraxıldığı üçün görə bilmirsiniz.
  • 2:02 - 2:05
    İndi t saniyə sonrasına baxaq.
  • 2:05 - 2:08
    Deyək ki, bu saniyə ilədir və
    hər t saniyədə
  • 2:08 - 2:09
    yeni bir siqnal buraxılır.
  • 2:09 - 2:12
    Əvvəla, t indeksdə m saniyədən sonra
  • 2:12 - 2:15
    bu birinci siqnal haradadır?
  • 2:15 - 2:18
    Birinci siqnalın sürətini
  • 2:18 - 2:20
    zamana vurursunuz.
  • 2:20 - 2:23
    Sürət vurulsun zaman sizə məsafəni
    verəcək.
  • 2:23 - 2:24
    İnanmırsınızsa sizə
    nümumə göstərim.
  • 2:24 - 2:28
    Deyək ki, sürət 5 m/s və
  • 2:28 - 2:31
    period da 2 saniyədir. Bu sizə 10
  • 2:31 - 2:32
    metr verəcək.
  • 2:32 - 2:35
    Saniyələr ixtisar olunur.
  • 2:35 - 2:38
    t saniyədən sonra dalğanın nə qədər
    uzağa getdiyini tapmaq üçün
  • 2:38 - 2:42
    sadəcə t indeksə m-i dalğanın
  • 2:42 - 2:44
    sürətinə vurursunuz.
  • 2:44 - 2:46
    Deyək ki, o buradan qeyd olunur.
  • 2:46 - 2:48
    Çöldən çevrə kimidir.
  • 2:48 - 2:50
    Yəni çöldə bir çevrə çəkəcəyəm.
  • 2:50 - 2:54
    Çevrəni ən yaxşı belə çəkə bilirəm.
  • 2:54 - 3:00
    Bu məsafə, buradakı radius
  • 3:00 - 3:03
    sürətlə zamanın hasilinə bərabərdir.
  • 3:03 - 3:09
    Bu birinci siqnalın sürəti, v d, əslində
  • 3:09 - 3:10
    sadəcə, sürətdir.
  • 3:10 - 3:12
    Ona v d çöl deyəcəyəm.
  • 3:12 - 3:13
    O vektorial kəmiyyət deyil.
  • 3:13 - 3:15
    O təsəvvür edə biləcəyiniz
    bir ədəddir.
  • 3:15 - 3:19
    v d vurulsun period, t m.
  • 3:22 - 3:24
    Bilirəm bu mücərrəddir, amma bunu
  • 3:24 - 3:25
    hər saniyədəki məsafə kimi
    təsəvvür edin.
  • 3:25 - 3:29
    Əgər bu 10 m/s ilə hərəkət edirsə və
  • 3:29 - 3:31
    period 2 saniyədirsə, bu nə qədər uzaqda
    olduğudur.
  • 3:31 - 3:35
    O 2 saniyədən sonra 10 metr gedəcək.
  • 3:35 - 3:37
    Videonun əvvəlində dedik ki, bu
  • 3:37 - 3:38
    şey hərəkətdədir.
  • 3:38 - 3:40
    Baxmayaraq ki, bu nöqtədən buraxıldığı
  • 3:40 - 3:43
    istiqamətdə çölə doğru gedir, bu şey
    eləcə dayanmır.
  • 3:43 - 3:45
    Bunu gələn videoda görəcəyik.
  • 3:45 - 3:47
    Bu şey də hərəkət edir.
  • 3:47 - 3:48
    Nə qədər?
  • 3:48 - 3:49
    Eyni şeyi edirik.
  • 3:49 - 3:52
    Sürətini eyni zaman miqdarına vururuq.
  • 3:52 - 3:56
    t m saniyədən və ya t s periodundan sonra
  • 3:56 - 3:59
    bunun nəyə oxşadığını demişdik?
  • 3:59 - 4:01
    Bu şey sağa doğru hərəkət edir.
  • 4:01 - 4:03
    Deyək ki, o buradadır
  • 4:03 - 4:06
    və buraya hərəkət edib.
  • 4:06 - 4:08
    Bu videoda mənbənin sürətinin dalğanın
  • 4:08 - 4:12
    sürətindən az olduğunu fərz edirik.
  • 4:12 - 4:15
    Onlar bir-birinə bərabər olanda və
  • 4:15 - 4:17
    əks tərəfə gedəndə maraqlı şeylər olur.
  • 4:17 - 4:19
    Amma bunun az olduğunu fərz edirik.
  • 4:19 - 4:23
    Mənbə dalğadan yavaş sürətlə
    hərəkət edir.
  • 4:23 - 4:24
    Bəs bu məsafə nədir?
  • 4:24 - 4:26
    Yadınıza salın ki,
  • 4:26 - 4:28
    Gəlin, onu narıncı edim.
  • 4:28 - 4:32
    Bu narıncı t m saniyədən
  • 4:32 - 4:33
    sonra baş verəndir.
  • 4:33 - 4:35
    Buradakı məsafə
  • 4:35 - 4:38
    Bunu da başqa rənglə edəcəyəm.
  • 4:38 - 4:42
    mənbənin sürəti olacaq.
  • 4:42 - 4:46
    Bu, v m vurulsun getdiyi
  • 4:46 - 4:47
    zaman olacaq.
  • 4:47 - 4:49
    Videonun başında dedim ki, zaman
  • 4:49 - 4:51
    dalğanın periodudur. Bu sualdakı zamandır.
  • 4:51 - 4:54
    Dalğanın periodu, T m.
  • 4:54 - 4:58
    Dalğanın bir periodundan sonra,
    əgər bu 5 snaiyədirsə,
  • 4:58 - 5:01
    deyəcəyik ki, 5 saniyədən sonra
    mənbə
  • 5:01 - 5:08
    v m vur t m qədər uzağa getmiş olacaq.
  • 5:08 - 5:12
    Dalğanın birinci qabarığı isə v d vur t m
    qədər hərəkət edəcək.
  • 5:12 - 5:14
  • 5:14 - 5:16
  • 5:16 - 5:20
  • 5:20 - 5:22
  • 5:22 - 5:24
  • 5:24 - 5:27
  • 5:27 - 5:31
  • 5:31 - 5:34
  • 5:34 - 5:38
  • 5:38 - 5:39
  • 5:39 - 5:42
  • 5:42 - 5:43
  • 5:43 - 5:46
  • 5:46 - 5:49
  • 5:49 - 5:50
  • 5:50 - 5:53
  • 5:53 - 5:55
  • 5:55 - 5:57
  • 5:57 - 6:00
  • 6:00 - 6:03
  • 6:03 - 6:07
  • 6:07 - 6:12
  • 6:12 - 6:16
  • 6:16 - 6:19
  • 6:19 - 6:21
  • 6:21 - 6:23
  • 6:23 - 6:25
  • 6:25 - 6:27
  • 6:27 - 6:33
  • 6:33 - 6:39
  • 6:39 - 6:40
  • 6:40 - 6:42
  • 6:42 - 6:45
  • 6:45 - 6:50
  • 6:50 - 6:53
  • 6:53 - 6:56
  • 6:56 - 6:59
  • 6:59 - 7:02
  • 7:02 - 7:03
  • 7:03 - 7:05
  • 7:05 - 7:07
  • 7:07 - 7:08
  • 7:08 - 7:11
  • 7:11 - 7:14
  • 7:14 - 7:15
  • 7:15 - 7:20
  • 7:20 - 7:22
  • 7:22 - 7:25
  • 7:25 - 7:27
  • 7:30 - 7:32
  • 7:32 - 7:33
  • 7:33 - 7:36
  • 7:36 - 7:37
  • 7:37 - 7:39
  • 7:39 - 7:41
  • 7:41 - 7:43
  • 7:43 - 7:46
  • 7:46 - 7:49
  • 7:49 - 7:50
  • 7:50 - 7:53
  • 7:59 - 8:02
  • 8:02 - 8:02
  • 8:02 - 8:04
  • 8:04 - 8:04
  • 8:04 - 8:06
  • 8:06 - 8:09
  • 8:09 - 8:12
  • 8:12 - 8:15
  • 8:15 - 8:20
  • 8:20 - 8:27
  • 8:27 - 8:30
  • 8:30 - 8:33
  • 8:33 - 8:38
  • 8:38 - 8:42
  • 8:42 - 8:45
  • 8:45 - 8:47
  • 8:47 - 8:48
  • 8:48 - 8:49
  • 8:49 - 8:53
  • 8:53 - 8:55
  • 8:55 - 8:57
  • 8:57 - 8:59
  • 8:59 - 9:00
  • 9:00 - 9:02
  • 9:02 - 9:08
  • 9:08 - 9:11
  • 9:11 - 9:14
  • 9:14 - 9:17
  • 9:17 - 9:19
  • 9:19 - 9:20
  • 9:20 - 9:21
  • 9:21 - 9:22
  • 9:22 - 9:26
  • 9:26 - 9:29
  • 9:29 - 9:30
  • 9:30 - 9:34
  • 9:34 - 9:38
  • 9:38 - 9:42
  • 9:42 - 9:44
  • 9:44 - 9:48
  • 9:48 - 9:52
  • 9:52 - 9:54
  • 9:54 - 9:57
  • 9:57 - 10:01
  • 10:01 - 10:04
  • 10:04 - 10:05
  • 10:05 - 10:08
  • 10:08 - 10:10
  • 10:10 - 10:12
Title:
Doppler effect formula for observed frequency
Description:
more » « less
Video Language:
English
Team:
Khan Academy
Duration:
10:13

Azerbaijani subtitles

Revisions Compare revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.