Məcmu tələb | Məcmu tələb və məcmu təklif | Makroiqtisadiyyat | Xan Akademiyası

Məcmu tələbin konkret mal və ya xidmətə olan tələbdən nə dərəcədə fərqli olduğunu başa düşmək. Məcmu tələb əyrisinin aşağıya doğru meylli olması üçün əsaslandırmalar

Növbəti dərsə baxın: https://www.khanacademy.org/economics-finance-domain/macroeconomics/aggregate-supply-demand-topic/aggregate-supply-demand-tut/v/shifts-in-aggregate-demand?utm_source =YT&utm_medium=Desc&utm_campaign=makroiqtisadiyyat

Əvvəlki dərsi buraxmısınız? https://www.khanacademy.org/economics-finance-domain/macroeconomics/inflation-topic/phillips-curve-tutorial/v/phillips-curve?utm_source=YT&utm_medium=Desc&utm_campaign=macroeconomics

Khan Academy-də makroiqtisadiyyat: Ənənəvi kollec səviyyəsində giriş makroiqtisadiyyat kursunda əhatə olunan mövzular

Khan Academy haqqında: Khan Academy təcrübə məşğələləri, təlimat videoları və öyrənənlərə sinifdə və sinifdən kənarda öz sürətlərində təhsil almağa imkan verən fərdiləşdirilmiş təlim paneli təklif edir. Biz riyaziyyat, elm, kompüter proqramlaşdırması, tarix, incəsənət tarixi, iqtisadiyyat və s. Riyaziyyat missiyalarımız güclü tərəfləri və öyrənmə boşluqlarını müəyyən edən ən müasir, adaptiv texnologiyadan istifadə edərək, uşaq bağçasından tutmuş hesablamaya qədər öyrənənlərə rəhbərlik edir. Biz həmçinin xüsusi məzmun təklif etmək üçün NASA, Müasir İncəsənət Muzeyi, Kaliforniya Elmlər Akademiyası və MIT kimi qurumlarla əməkdaşlıq etdik.

Pulsuz. Hər kəs üçün. Əbədi. #Sən hər şeyi öyrənə bilərsən

Khan Academy-nin Makroiqtisadiyyat kanalına abunə olun: https://www.youtube.com/channel/UCBytY7pnP0GAHB3C8vDeXvg
Khan Academy-yə abunə olun: https://www.youtube.com/subscription_center?add_user=khanacadem

Bu və növbəti videolarda

"məcmu təklif" və "məcmu tələb"

adlı mövzuları öyrənəcəyik.

İlk olaraq, məcmu tələb

ilə başlayaq.

-

-

Məcmu tələb və

məcmu təklif.

Bu videoda əsas bildirmək

istədiyim odur ki, bu terminlər

ənənəvi tələb və təklif

ifadələrinə bənzəsə də,

mikroiqtisadiyyatda

məcmu tələb ilə

ənənəvi tələb arasında,

eləcə də makroiqtisadiyyatdakı

məcmu təkliflə, mikroiqtisadiyyatdakı

adi təklif arasında

böyük fərq var.

Mikroiqtisadiyyatdakı

versiya ilə başlayaq.

Məcmu təklif və məcmu tələb

makroiqtisadi anlayışlardır

-

Müqayisə etmək üçün,

mikroiqtisadiyyatdakı

tələb və təklif anlayışlarına

yenidən baxaq.

Bunu başa düşmək üçün,
hər hansısa

bir bazara fokuslana bilərik.

Məsələn, şirniyyat bazarı.

-

Mikroiqtisadiyyat oxuyarkən

biz bunu dəfələrlə etmişik.

Şaquli oxda,

bir ədəd şirninin

qiymətini yazırıq,

üfüqi oxda isə,

müəyyən vaxtda alınan ya da

satılan şirni miqdarını yazırıq.

Tələb əyrisi aşağıya

meyilli olur,

buna oxşar bir əyri.

Bunu izah etməyin bir neçə yolu var.

Onlardan biri, qiymət yüksək olduqda,

insanların "Niyə bu
şirniyyatı almalıyam?

Bu pula məni daha da

xoşbəxt edəcək başqa şeylər

ala bilərəm" deməsidir.

Yəni bundan az miqdarda alacaqlar.

Aşağı qiymətdə isə, göründüyü kimi

insanlar deyəcək ki,

"Bu çox yaxşı qiymətdir,

bu şirniyyat ucuzdur, onlardan

daha çox ala bilərəm.

Başqa şeylər almaq əvəzinə,

bu şirniyyatları alaram,"

və bundan çox miqdarda alacaq.

Bunu başa düşməyin

digər yolu isə,

marjinal fayda əyrisinə
baxmaqdır.

Şirniyyat yeməyi çox sevən

bəzi insanlar var ki, istehsal olunan

ilk şirniyyatları, yüksək qiymət

ödəyərək almağa razıdırlar.

Burda yüksək fayda var.

Lakin daha çox istehsal etdikdə,

əldə etdiyiniz marjinal fayda

getdikcə azalır.

Şirniyyatı sevən
insanlar çoxdur,

lakin ilk şirniyyatları alanlar qədər

sevmədiklərini görəcəksiniz.

Məhz buna görə əyri, aşağıya meyillidir.

Məcmu tələb isə,

buna çox oxşar görünür,

amma anlayışlar bir az fərqlidir.

Bunu fərqi göstərmək üçün

makroiqtisadi

versiyaya baxaq.

Diqqət

etməli

olduğunuz odur ki, burada

iqtisadiyyatı

bir bütün

kimi düşünəcəyik.

Yalnız bir

məhsul və ya xidmətdən bəhs etmirik.

Məcmu tələbdə,

üfüqi xəttə, miqdarı yox,

bir məhsul və ya xidmətin

alına və ya satılan miqdarını yox,

müəyyən zamanda iqtisadiyyatdakı

faktiki istehsalı yazırıq.

İqtisadiyyatın müəyyən dönəmdəki

faktiki istehsalı

real ÜDM-dir. Biz bu oxa,

real ÜDM-i yazırıq, bu, bizə, nə qədər

istehsal etdiyimizi göstərir.

Əslində, bu
miqdara oxşayır,

bu iqtisadiyyatın

məhsuldarlıq miqdarı kimidir.

Buradakı oxda isə,

qiymət səviyyəsini yazırıq.

Bu da qiymətlərdir.

Bu qiymət bir məhsul və ya xidmətin ya da,

bir şirniyyatın
qiyməti deyil,

Bu iqtisadiyyatdakı qiymətlərin

ümumi səviyyəsidir.

Qiymətlərin səviyyəsini

orta çəkini

hesablamaqla

ölçə bilərik.

Görəcəyik ki, bu da

aşağı meyilli bir əyridir.

Buna bənzəyir,

təxminən,

çünki,

iqtisadiyyatçılar

müəyyən teoremlərə əsaslanaraq

deyirlər ki, buna bənzəyəcək.

Belə düşünürlər,

çünki,

iqtisadi modellərə

əsaslanaraq

izah edirlər, bununla da biz,

iqtisadiyyatın emosional aspektlərini

bir növ ayıra bilirik.

-

-

-

-

-

Təkrar göstərim, bu

bir məhsul və ya xidmətdir.

Bu isə bütöv iqtisadiyyatdır.

Bu, qiymətin ümumi səviyyəsidir.

Bu iqtisadiyyatın faktiki
məhsuldarlığıdır.

Buna görə,

əgər qiymətlər yüksəkdirsə, əslində,

bu uc nöqtə çox nadir hallarda olur,

ÜDM sıfırmış kimi göstərir.

-

Belə göstərsək,

-

-

bunun kimi.

Beləcə uc nöqtələrdə,

ÜDM-ni sıfırlayan qiymətlərdən

qurtulmuş olarıq.

Ümumiyyətlə əgər qiymətlər yüksəkdirsə,

ÜDM azalacaq və xatırlayın,
ceteris paribus,

yəni digər bütün dəyərlər
bərabərdirsə,

qiymət aşağıdırsa, ÜDM artacaq.

Amma aşağı meyilli olmalarının

səbəbləri tamamilə fərqlidir.

Buradakının səbəbi

əvəzetmə effektidir.

Qiymətlər yüksək olanda,
insanlar deyir ki,

"Bu şirniyyatları almağa
ehtiyac yoxdur.

Gedib dondurma, meyvə şirəsi

və ya məni xoşbəxt edəcək

başqa bir şey ala bilərəm" və

qiymətlər aşağı olduqda, onlar deyir ki,

"Qoy nəysə almaq əvəzinə

şirniyyat alım, çünki

bu daha sərfəlidir."

Burada isə bir qədər fərqlidir.

Məcmu tələb əyrisinin niyə

aşağı meylli olduğunu sübut etməyə çalışan

iqtisadçıların müxtəlif
teoremləri var.

Bu, əslində, qiymət səviyyələrinin

bir funksiyası olaraq

iqtisadiyyatda nə qədər məhsuldarlıq

olacağını göstərir.

Soldakı məcmu tələb,

sağdakı isə ənənəvi tələbdir.

İqtisadçıların məcmu tələb əyrisinin

aşağı meyilli olmasına inanmaqlarına

səbəb olan 3 əsas teorem var.

Bunlardan birincisi,

"sərvət effekti"

adlanır.

Sərvət effektinə görə,

əslində, bu biraz instinktivdir,

çünki, əgər bilsəm ki,

qiymətlər düşüb, düşünəcəm ki,

"Qiymətlər düşüb, deməli,

maaşlar azalıb, yəqin ki,

mənfəətlər də azalıb, artıq

camaat özünü xoşbəxt hiss etməyəcək,

nəticədə, iqtisadiyyat kiçiləcək."

Amma, bu qrafikdə bəhs etdiyimiz

bu deyil.

Xatırlayın, ceteris paribus.

Bütün dəyərlər bərabərdir.

Burada ancaq

bu ssenarini əsas götürürük,

sadəcə qiymətlərin endiyini güman edirik.

İqtisadiyyatdakı digər dəyərlər
bərabərdir.

Məşğulluq dəyişməyib.

Mənfəət dəyişməyib.

İnsanların hissləri dəyişməyib.

Dəyişən tək şey, qiymətlərdir,

insanlar bir gün oyandıqda görür ki,

əvvələ nisbətdə qiymətlər

yarı-yarıya azalıb.

İnsanların yığımı,

pulqabılarında məbləğ

eyni olaraq qalır.

Və əgər hər şey bərabərdirsə,

onlar deyəcək ki, "Cibimdəki

eyni miqdarda pul ilə,

daha çox şey ala bilərəm,
özümü daha varlı hiss edirəm."

Bu sərvət effektidir.

Deyəcəklər ki, "Mən gedib

daha çox məhsul və xidmət tələb edəcəm,
çünki, cibimdə olan pulla,

daha çox şey ala bilərəm."

Eyni şəkildə, nə səbəbə olursa olsun,

səhər oyananda,

unutmayaq, digər dəyərlər bərabərdir,

qiymətlər iki dəfə artarsa,

deyəcəklər ki, "İlahi!

Artıq heçnə ala bilmərəm.
Hər şey çox bahadır.

Bundan daha az almalıyam.

Daha az məhsul və xidmət tələb edəcəm."

Bu, digər dəyərlər

bərabərkən niyə aşağı meyilli

bir məcmu tələb əyrisi olduğunu

açıqlayan bir teoremdir.

Digəri isə faiz dərəcələri
ilə əlaqəlidir.

Bunu əmanət və faiz dərəcəsi effekti
adlandıraq.

Düşünək ki,

bu xətt, öncədən

bir adamın cibində olan bütün

pulunu göstərirdi,

bu isə xoşbəxt, rahat həyat üçün

xərcləməyə ehtiyacı olan

pul miqdarı olsun,

bu da yığdıqları

pul miqdarıdır,

indi qəfildən

hər şey ucuşlaşdığına görə, artıq

bütün pulu istifadə etməli deyillər.

Məhsul və xidmətlər,

eləcə də əşyalar

ucuzlaşdığına görə,

daha az pul xərcləyə bilərlər.

İndi məhsul və xidmətlər üçün

bu qədər kifayətdir,

və daha çox pul yığa bilərlər.

Burada, dediyimiz kimi,

digər dəyərlər bərabərdir,

insanlar səhər oyananda

qiymətlər 2 dəfə azalıbsa,

məhsul və xidmətlər üçün

daha az xərcləyəcəklər,

və daha çox pul
yığım edəcəklər.

Öncədən gördüyümüz kimi, qənaətlər,

insanların yığdığı pul

maliyyə sisteminə gedir.

Banka əmanət qoyursuz,

və bu pul digər insanlara borc verilir.

Deməli, əmanətləri artıranda,

unutmayın, digər dəyərlər bərabərdir,

qiymət düşəndə,

digər bütün şeylər bərabərdir,

yığılan pul miqdarı artar ki, bu da

borc üçün təklif olunan pulun,

yəni borca verilən pul miqdarının

artması deməkdir.

Bunu əvvəlki videolarda görmüşük.

Əgər borc veriləcək pul

miqdarı artarsa,
borc alınan

pulun qiyməti düşəcək.

Başqa cür düşünsək,

kredit faiz dərəcələri,

düşəcək.

Kredit faiz dərəcələri düşəndə,

bu ucuzlaşacaq,

borc almaq və
yatırım etmək

üçün daha az xərcləməli olacaqsan.

Kredit alıb, ev tikmək,

zavod tikmək,

nəsə etmək, avadanlıq almaq.

Faiz dərəcələrinin düşməsi,

yatırım etməyə

təkan verir,

bu da,

öz növbəsində iqtisadiyyatın böyüməsinə,

daha çox məhsul və xidmət

istehsal olunmasına gətirib çıxaracaq.

Əks yolla getsək,

əgər qiymətlər qalxsa,

burdakı, qiymətlərin düşdüyü
situasiya idi.

İndi qəfildən, qiymətlər qalxsa,

insanlar,

rahat və xoşbəxt olmaq üçün
ehtiyac duyduqları

məhsullar üçün pullarının

daha çoxunu xərcləyəcəklər.

Bu halda daha az qənaət olacaq.

Daha az əmanət olarsa,

borc vermək üçün də az pul olacaq.

Daha yüksək kredit faiz dərəcələri,

və daha az yatırım olacaq,

beləliklə iqtisadiyyat kiçiləcək.

Deməli ÜDM,

bunu real ÜDM adlandıracam,

real ÜDM azalacaqdır.

Bayaqkında isə, real ÜDM artacaq.

Üçüncü teoremi isə,

və ya üçüncü sübut, çünki

iqtisadçılar əyrinin aşağı

meyilli olmasını xoşlayır,

beləcə məcmu təklif və tələbin

biznesə təsirini açıqlaya bilirlər,

xarici valyuta

effekti adlandıracam.

-

-

Burdakı məntiqə əsaslanaraq,

bu situasiyanı

bir daha deyək,

qiymətlər

düşəndə,

əmanət faiz dərəcələri də düşür, çünki

iqtisadiyyatda, bu valyutada

borc vermək üçün daha çox pul olur.

Əmanət faiz dərəcələri düşərsə,

investorlar deyə bilər ki,

"Öz ölkəmdə az faiz alıram.

Niyə pulumu daha çox faiz

ala biləcəyim

başqa valyutaya çevirməyim?"

Deməli, faiz dərəcələri düşdükdə,

insanlar valyutanı

dəyişir.

Deyək ki, Amerikadan

danışırıq və burada faizlər

aşağıdır, İngiltərədə isə

daha yüksəkdir,

qiymətlər eyni dərəcədədir,

insanlar deyəcək ki, "Mən,

pulumu dollardan funt-sterlinqə
çevirirəm."

Əgər insanlar,

pullarını

-

dollardan

funt-sterlinqə çevirərsə,

bunun mənası,

dolların təklifinin və funt-sterlinqin

tələbinin çox olmasıdır.

Beləcə dolların dəyəri,

funta nisbətdə azalacaq.

Dollar

digər valyutalara
nisbətdə zəifləyəcək.

Əgər dollar digər valyutalara nisbətdə

-

zəifləyərsə,

-

-

-

Amerikan məhsul

və xidmətləri

İngiltərədəki insanlar üçün
daha ucuz olacaq.

Məsələn, Amerikada bir maşını

10.000 dollara istehsal edirəmsə,

və bütün bu baş verənlərdən öncə
10.000 dollar,

5000 funta bərabər idisə,

arıtq dollar zəifləyib,

İndi

4000 funtdur.

Xarici istehlakçılar
düşünəcək ki,

"Amerikan maşınları bizim valyutayla

hesabladıqda, ucuzlaşıb".

Eləcə də daha çox Amerikan

məhsulları alacaq, beləcə

Amerika daha çox ixrac edəcək.

Əgər Amerikan məhsul

və xidmətlərinə daha çox

tələb olarsa, ÜDM artacaq.

Yəni, bu, insanları xarici valyuta almağa

sövq edən

aşağı faiz dərəcələri ilə əlaqədardır ki,

bu da həmin ölkənin valyutasını

eləcə də məhsul

və xidmətlərini dünya üçün

ucuzlaşdırır,

və bu da öz növbəsində

xalis ixracatı artırır.

Qısaca bunu deyə bilərik ki,

əgər ABŞ dollarının qiyməti qəfildən

ucuzlaşarsa,

insanlar ABŞ-də

yaxşı təkliflərin olduğunu deyəcək,

və ABŞ-nin xalis ixracatını artıracaq.

Yəni, aşağı qiymət səviyyəsində

ÜDM artacaq.

Aydındır ki, qiymətlər artsa,

əks dinamik baş verəcək.