Məcmu tələb | Məcmu tələb və məcmu təklif | Makroiqtisadiyyat | Xan Akademiyası

Bu və növbəti bir neçə videoda

"məcmu təklif" və "məcmu tələb"

adlı mövzuları öyrənəcəyik.

Əslində, məcmu tələb ilə

başlayaq

və sonra məcmu təklif haqqında
danışmağa başlayarıq.

Məcmu tələb haqqında düşünək

və məcmu, sözü yenidən yazacam,

məcmu təklif.

Bu videoda vurğulamaq

istədiyim şey, bir çox yöndən

ənənəvi tələb və təklif

ifadələrinə bənzəməsidir,

lakin vurğulamaq istəyirəm ki,

məcmu tələb ilə ənənəvi tələb arasında

mikro iqtisadiyyat konteksində

böyük fərq var.

Makro iqtisadi konteksdəki məcmu təklif

və mikro iqtisadi konteksdəki

adi təklif arasında da.

Bu haqda düşünək,

mikro versiyası ilə başlayaq.

Bunlar makro iqtisadi anlayışlardır

yəni iqtisadiyyata bir bütün kimi baxırıq.

Bunlar makro anlayışlardır.

Müqayisə etmək üçün,

mikro iqtisadiyyatdakı

tələb və təklif anlayışlarına

yenidən baxaq.

Bunu etmək üçün, hər hansısa bir bazara

fokuslana bilərik.

Bu qənnadı bazarı ola bilər,

yəni bu şirniyyat bazarıdır.

Biz bunu dəfələrlə görmüşük,

bu mikro iqtisadiyyat oxuyanda

həmişə etdiyimiz şeydir.

Şaquli oxda,

bir paket şirninin qiymətini

yazacağıq və üfüqi oxda

müəyyən vaxtda aldığın və ya

satdığın miqdarı yazaq.

Tələb əyrisinin aşağı doğru

meylli olduğunu görmüşdük,

buna oxşar bir şey olmalıdı.

Bunu şərh etməyin bir neçə yolu var.

Onlardan biri, yüksək qiymət olduqda

insanlar "Mən niyə bu
şirniyyatı almalıyam?

Bu pulla məni daha xoşbəxt edən

başqa şeylər ala bilərəm"

deyəcəklər.

Buna görə də bundan az miqdarda alacaqlar.

Aşağı qiymətdə isə, görüldüyü kimi

bu aşağı qiymətdir, insanlar deyəcək ki,

"Bu çox yaxşı bazarlıqdır,

bu şirniyyatlar çox ucuzdur,

onlardan çox ala bilərəm.

Başqa şeylər almaq əvəzinə,

lolipop və dondurma almaq əvəzinə
bu şirniyyatları alacam,"

sonra onlar bundan çox miqdarda alacaq.

Bu, bunu izah etmənin bir yoludur.

Digər yolu isə

marjinal fayda əyrisinə
baxmaqdıq.

Burada istehsal olunan ilk şirniyyatlar

şirniyyat yeməyi çox sevən

bəzi insanlar var ki,

yüksək qiymət ödəməyə razıdırlar.

Burda yüksək fayda var.

Lakin daha çox istehsal etdikdə,

əldə etdiyiniz marjinal fayda

getdikcə azalır.

Bu insanlara şirniyyatı hələ də sevən

lakin ilk şirniyyatları alanlar qədər

sevmiyənlər olaraq görə bilərsiniz.

Buna görədə əyri aşağıya meyllidir.

Biz məcmu tələb haqda düşünəndə,

bu çox oxşar görünəcək,

lakin anlayışlar bir az fərqlidir.

Bunu fərqi göstərmək üçün

fərqli rəngdə edəcəm.

İndi də makro versiyasına baxaq.

Məcmu tələbdən danışırıq.

Məcmu tələb.

Diqqət etməli olduğunuz ilk şey

məcmu tələb haqqında danışmağımızdır.

Biz iqtisadiyyatı

bir bütün kimi düşünəcəyik.

Biz yalnız bir

məhsul və ya xidmətdən bəhs etmirik.

Məcmu tələbdə,

üfüqi xəttə miqdarı yox,

bir məhsul və ya xidmətin

alına və ya satılan miqdarını yox,

müəyyən zamanda iqtisadiyyatdakı

faktiki istehsalı yazırıq.

Bunu artıq öyrənmişik.

İqtisadiyyatın faktiki istehsalı

müəyyən dönəmdəki real ÜDM-dir.

Biz bu oxa, real ÜDM-i yazırıq,

bu həqiqətən nə qədər
istehsal etdiyimizi göstərir?

Düşünürəm ki, miqdarla oxşarlığı var,

bu iqtisadiyyatın məhsuldarlıq

miqdarı kimidir.

Burdakı oxda,

qiymət səviyyəsini yazırıq.

Bu qiymət

Bu qiymət bir məhsul və ya xidmətin deyil,

bu sadəcə şirniyyatın qiyməti deyil,

Bu iqtisadiyyatdakı qiymətlərin

ümumi səviyyəsidir.

Bəlkə ortalamaları,

ya da necə ölçmək istəyirsənsə,

iqtisadiyyatın və qiymətlərin səviyyəsini

ölçməyin hər hansı bir yolu.

Görəcəyimiz şey isə, bunun da

aşağı meylli bir əyri olmasıdır.

Bu, buna bənzəyir.

Belə bir şeyə bənzəyəcəyini

təxmin edə bilərik, əslində

buna bənzəyəcəyinə əmin deyilik,

lakin iqtisadiyyatçılar
müəyyən teoremlərə əsaslanaraq

deyirlər ki, buna bənzəyəcək.

Onlar bunu belə bəyənirlər çünki

modellərinə əsaslanaraq

izah edə bilirlər,

və beləcə sən iqtisadiyyatın

emosional aspektlərini ayıra bilərsən,

bu iqtisadi dövrləri açıqlamağın

potensial bir yoludur,

buna baxmayaraq keçən videodan

bildiyiniz kimi, iqtisadiyyatın emosianal

aspektlərinə inanıram.

Lakin bu aşağı meyilli olacaq.

Bunun kimi aşağı meyilli olacaq.

Bir dəfə daha, bu burda

bir məhsul və ya xidmətdir.

Bu isə bütöv iqtisadiyyatdır.

Bu qiymətin ümumi səviyyəsidir.

Bu iqtisadiyyatın faktiki
məhsuldarlığıdır.

Bu dediniyinə görə,

əgər qiymətlər qalxsa,

bu uc nöqtələr nadir hallarda olar,

ÜDM sıfıra enəcəkmiş kimi göstərir,

lakin belə sadə olacağını düşünək..

Bəlkə də bunu

belə çəkməliyəm...

Bəlkə buna oxşar bir şey çəkməliyəm

bunun kimi bir şey

Beləcə uc nöqtələrdə,

ÜDM-ni sıfırlayan qiymətlərdən

qurtulmuş olaram.

Ümumiyyətlə əgər qiymətlər yüksəkdirsə,

ÜDM az olacaq və xatırlayın,

ceteris paribus, digər bütün dəyərlər
bərabərdirsə,

qiymət aşağıdırsa, ÜDM artacaq.

Aşağı meylli olmasının səbəbləri

tamamilə fərqlidir.

Burdakının aşağı meylli olması

əvəzetmə effektidir.

Qiymətlər yüksək olanda,
insanlar deyir ki,

"Bu şirniyyatları almağa
ehtiyacım yoxdur.

Gedib donurma, meyvə şirəsi

və ya məni xəşbəxt edəcək

başqa bir şey ala bilərəm" və

qiymətlər aşağı olduqda, onlar deyir ki,

"Qoy başqa şeylər almaq əvəzinə

şirniyyatlar alım, çünki

bu daha sərfəlidir."

Burada isə baş verən şey bu deyil.

Burda nə baş verdiyinə dair,

məcmu tələb əyrisinin niyə aşağı meylli
olduğunu sübut etməyə çalışan

iqtisadiyyatçıların müxtəlif
teoremləri var,

qoyun bunu aydınlaşdırım,
bu məcmu tələbdir.

Bu qiymət səviyyəsilə müqayisədə

iqtisadiyyatda nə qədər məhsuldarlıq

olduğunu göstərir.

Bu məcmu tələbdir...

Bu isə sadəcə tələbdir.

İqtisadiyyatçıların məcmu tələb əyrisinin

aşağı meylli olmasına inanmaqlarına

səbəb olan 3 əsas teorem var.

Birincisi "sərvət effekti" adlanır.

Qoyun bura yazım.

Birincisi "sərvət effekti" adlanır.

Sərvət effektinin dediyi şey

əslində bu biraz instinktivdir,

çünki öz özümə deyəndə ki,

qiymətlər düşüb, deməyə başlayıram ki,

"Qiymətlər düşüb,

maaşlar azalıb, bəlkə də

mənfəətlər də azalıb, və sonra

insanlar daha az xoşbəxt olacaq,

iqtisadiyyat azalacaq."

Bu qrafikdə bəhs etdiyimiz şey

bu deyil.

Xatırlayın, ceteris paribus

Bütün digər şeylər bərabərdir.

Burda ancaq fərz edirik,

əgər bu ssenarini əsas götürsək,

sadəcə qiymətlərin endiyini güman edirik.

İqtisadiyyatdakı digər hər şey bərabərdir.

Məşğulluq dəyişməyib.

Fayda dəyişməyib.

İnsanların optimizmi dəyişməyib.

Dəyişən tək şey,

insanlar bir gün oyanır və

iqtisadiyyatdakı hər şey öncəyə nisbətdə

yarı qiymətinədir.

İnsanlar eyni qənaətə malikdir.

Pulqabılarında eyni miqdarda

pulları var.

Və əgər bu baş verərsə,
hər şey bərabərdirsə,

onlar deyəcək, "Cibimdəki

eyni miqdarda pul ilə,

daha çox şey ala bilərəm,
özümü daha varlı hiss edirəm."

Bu sərvət effektidir.

Onlar deyəcək ki, "Mən gedib

daha çox məhsul və xidmət tələb edəcəm
çünki cibimdə olan pulla,

daha çox şey ala bilərəm."

Eyni şəkildə, nə səbəbə olursa olsun,

insanlar səhər oyananda

unutmayın, digər hər şey bərabərdir,

hər şeyin qiyməti iki dəfə artarsa,

deyəcəklər ki, " Aman Allah!

Artıq heçnə ala bilmərəm.
Hər şey çox bahadır.

Bundan daha az almalıyam.

Daha az məhsul və xidmət tələb edəcəm."

Sərvət effekti, digər hər şey bərabər ikən

niyə aşağı meylli bir məcmu tələb

əyrisi olduğunu açıqlayan

bir teoremdir.

Digəri isə faiz dərəcələri
ilə əlaqəlidir.

Bunu qənaət və faiz dərəcəsi effekti
adlandıracam.

Faiz dərəcəsi effekti.

Fərz et ki, bu xətt öncədən

bir adamın cibində olan bütün

pulunu göstərirdi,

bu isə xoşbəxt, məhsuldar həyat üçün

xərləməyə ehtiyacı olan

pul miqdarı olsun,

bu isə əslində yığdıqları

pul miqdarıdır, qəflətən

indi qəflətən

hər şey ucuşlaşdığına görə, artıq

bütün bu pulları nəsə almağa
xərcləməli deyillər.

Əşya və xidmətlərə

daha az xərcləyə bilərlər.

Əşyallar ucuzlaşdığına görə,

daha az xərcləyə bilərlər.

İndi məhsul və xidmətlər üçün

bəlkə də bu miqdar kifayətdir,

və daha çox pul yığa bilərlər.

Burda .. xatırlayın,

digər bütün şeylər bərabərdir,

insanlar sabah oyananda

hər şey yarı qiymətinədirsə,

insanlar ehtiyacı olan şeylər üçün

daha az xərcləyəcəklər,

və daha çox pul
qənaət edəcəklər.

Öncədən gördüyümüz kimi, qənaətlər,

insanların qənaət etdiyi pul

maliyyə sisteminə gedir.

Onu yığırsız,
banka qoyursuz,

və bu pul digər insanlara borc verilir.

Deməli qənaətlərinizi artıranda,

unutmayın, digər bütün şeylər bərabərdir,

qiymət düşəndə,

digər bütün şeylər bərabərdir,

yığılan pul miqdarı artar ki, bu da

borc üçün təklif olunan pulun,

borc verənlərin təchizatını,
yənə borca verilən pul miqdarının

artması deməkdir.

Biz bunu keçmiş videoda görmüşdük.

Əgər borc veriləcək pul miqdarı

artarsa, borc alınan pulun

qiyməti düşəcək.

Başqa yolla düşünsək,

faiz dərəcələri.

Faiz dərəcələri düşəcək.

Faiz dərəcələri düşəndə,

bu ucuzlaşacaq,

borc pul almaq və yatırım etmək üçün

daha az xərcləməli olacaqsan.

Kredit alıb, ev tikmək.

Kredit alıb, zavod tikmək.

Kredit alıb, nəsə etmək
...avadanlıq almaq.

Faiz dərəcələrinin düşməsi,

yatırım etməyə təkan verir,

yatırım etməyə təkan verir,

hansı ki, bu da

iqtisadiyyatın böyüməsinə səbəb olur.

Daha çox məhsul və xidmət

istehsal olunacaq.

Eyni şəkildə, əks yolla getsəz,

əgər qiymətlər qalxsa,

bu qiymətlərin düşdüyü
situasiyadır.

Qiymətlər qalxsa, indi qəflətən,

insanlar daha çox pul xərcləməlidir.

Sağ qalmaq və xoşbəxt olmaq üçün
ehtiyac duyduqlarını düşündükləri

şeylər üçün pullarının

daha çoxunu xərcləyəcəklər.

Bu halda daha az qənaət olacaq.

Daha az qənaət olarsa,

borc vermək üçün daha az pul olacaq.

Daha az faiz dərəcələri,

və daha az yatırım olacaq,

beləliklə iqtisadiyyat kiçiləcək.

Deməli ÜDM ...Və unutmayın,

onu real ÜDM adlandıracam,

real ÜDM azalacaqdır.

Burda isə real ÜDM artacaq.

Üçüncü teorem isə

və ya üçüncü sübut, çünki

iqtisadiyyatçılar əyrinin aşağı

meylli olmasını xoşlayır,

beləcə toplam təklif və tələbin
iş dövrlərini necə yaratdıqlarını

açıqlaya bilirlər,

üçüncü effekti isə,

onu xarici valyuta effekti adlandıracam.

Xarici valyuta effekti.

Xarici valyuta.

Burdakı məntiqə əsaslanaraq,

bu situasiyanı bir daha deyək,

qiymətlər düşür,

məntiqə və sübuta əsaslanaraq

dedik ki, qiymətlər düşəndə,

faiz dərəcələri də düşür, çünki

bu iqtisadiyyat, bu valyutada

borc vermək üçün daha çox pul olur.

Faiz dərəcələri düşərsə,

investorlar deyəcək ki,

"Öz ölkəmdə az faiz alıram.

niyə pulumu daha çox faiz

ala biləcəyim başqa valyutaya

çevirməyim?"

Deməli, faiz dərəcələri düşdükdə,

insanlar valyutanı dəyişir.

Valyutanı dəyişir.

Bəlkə öncədən, deyək ki, Amerikadan

danışırıq və burda faizlər

aşağı olsun, İngiltərədə isə

daha yüksək olsun,

qiymətlər eyni dərəcədə düşməmiş olsun,

insanlar deyəcək ki "Mən pulumu

dollardan dunt-sterlinqə çevirirəm."

Və bunu etdikdə, mahiyyət etibarı ilə

bir daha, pullarını

dəyişərlərsə,... bəzi videolarda

dərinliyə gedirəm, xarici valyutaya

əgər insanlar dollardan funt-sterlinqə

çevirərsə, bunun mənası

dolların təklifinin və funt-sterlinqin

tələbinin çox olmasıdır.

Beləcə dolların qiyməti

funta nisbətdə azalacaq.

Dollar zəifləyəcək.

Dollar digər valyutalara
nisbətdə zəifləyəcək.

Əgər dollar digər valyutalara nisbətdə

zəiflərsə,

bu bir az çaşdırıcıdır.

Valyuta mübadiləsindən danışarkən

dərinə gedirəm,

əgər dollar digər valyutalara

nisbətdə zəifləyərsə,

Amerikan məhsul və xidmətləri

İngiltərədəki insanlar üçün
daha ucuz olacaq.

Məsələn, Amerikada bir maşını

10.000 dollara istehsal edirəmsə,

bütün bu baş verənlərdən öncə
10.000 dollar,

bu 5000 funt idi,

lakin indi dollar zəifləyib.

İndi 10.000 dollar

4000 funtdur.

Xarici istehlakçılar deyəcək ki,

"Amerikan maşınlar bizim valyutadan

baxanda ucuzlaşıb"

Onların daha çoxu Amerikan əşyalar

almaq istəyəcək, beləcə

Amerika daha çox ixrac edəcək.

Və təkrar, əgər Amerikan mal

və xidmətlərinə daha çox tələb olarsa,

ÜDM artacaq.

Yəni bu aşağı faiz dərəcələrinə,

insanları xarici valyuta almağa

və ya dəyişməyə sürükləməsinə bağlıdır.

Bu da həmin valyutanı

ucuzlaşdırır, məhsul

və xidmətlərini dünya üçün

ucuzlaşdırır,

və bunların hamısı

bir daha, xalis ixracatı artırır.

Qısaca bunu deyə bilərsiniz

əgər ABŞ dollarının qiyməti qəflətən

ucuzlaşarsa,

insanlar Amerikada

yaxşı təkliflərin olduğunu deyəcək,

və xalis ixracat artacaq.

Bir daha desək, aşağı qiymət səviyyəsində

ÜDM artacaq.

Aydındır ki, qiymətlər artarsa,

əks dinamik baş verəcək.