< Return to Video

ÜDM deflyatoru | ÜDM: Milli gəlirin ölçülməsi | Makroiqtisadiyyat | Khan Akademiya

  • 0:01 - 0:04
    Son videoda yalnız bir məhsul
    və ya xidmət satan
  • 0:04 - 0:06
    çox sadələşdirilmiş
    iqtisadiyyatı öyrəndik.
  • 0:06 - 0:09
    Lakin indi bir az daha
    ümumi və ya
  • 0:09 - 0:12
    mürəkkəb iqtisadiyyatlar
    barədə düşünək.
  • 0:12 - 0:16
    Deyək ki, iqtisadçı bir ildə
    həmin iqtisadiyyatda
  • 0:16 - 0:21
    istehsal olunan məhsul və xidmətlərin
    qiymət səviyyəsini
  • 0:21 - 0:24
    100 olaraq müəyyənləşdirdi.
  • 0:24 - 0:27
    Beləliklə, onlar çoxaldılar və
  • 0:27 - 0:28
    düzgün nömrələrlə
    bölündülər,
  • 0:28 - 0:30
    Yəni yaratdıqları indeks bunun
  • 0:30 - 0:32
    100 olduğunu göstərir.
  • 0:32 - 0:35
    Bunu, bir il ilə müqayisədə
    digər illərdə
  • 0:35 - 0:37
    qiymətləri fərqləndirmək
    məqsədilə edirlər.
  • 0:37 - 0:44
    Deyək ki, ikinci ildə indekslərindən
    istifadə edərək qiymətlərin
  • 0:44 - 0:48
    indi 110 olduğunu müəyyənləşdirilir.
  • 0:48 - 0:50
    Bunu etmək asan deyil.
    İqtisadiyyatda
  • 0:50 - 0:52
    yalnız bir məhsul
    və ya xidmət olsaydı bunu etmək
  • 0:52 - 0:55
    çox sadə bir iş olardı.
    Məsələn, son nümunəmizdə olan
  • 0:55 - 0:56
    almalar sadə bir iş idi. Almanın
  • 0:56 - 0:58
    Almanın qiymətini götürərək
    deyə bilərik ki,
  • 0:58 - 1:01
    o, 0,50 dollardan 0,55 dollara keçdi.
  • 1:01 - 1:03
    Real həyatda bu, sadə bir şey deyil.
  • 1:03 - 1:06
    Bir qazilyon məhsul və xidmətiniz var.
  • 1:06 - 1:07
    Bəzi qiymətlər qalxır.
  • 1:07 - 1:09
    Bəziləri isə enir.
  • 1:09 - 1:11
    Əmtəə və xidmətlərin miqdarı dəyişir.
  • 1:11 - 1:13
    Əslində, ikinci ildə, artıq
    mövcud olmayan
  • 1:13 - 1:14
    yalnız bir ildə təklif olunan
  • 1:14 - 1:15
    mal və xidmətlər ola bilər.
  • 1:15 - 1:18
    Yəni, ikinci ildə artıq
    birinci ildə mövcud olmayan
  • 1:18 - 1:20
    mal və xidmətlər var.
  • 1:20 - 1:21
    Lakin bu video üçün
    iqtisadçıların bunu
  • 1:21 - 1:24
    deyə biləcəyini fərz edək.
  • 1:24 - 1:27
    Qiymətlərin ümumi səviyyəsini
    birinci ildə 100 demişiksə,
  • 1:27 - 1:28
    indi 110-dur.
  • 1:28 - 1:30
    Yaxud başqa bir alternativ isə
  • 1:30 - 1:33
    məhsulların 10% bahalaşmasıdır.
  • 1:33 - 1:37
    İndi bu əlaqəni bildiyimizi fərz edək.
    Bir daha nəzərə alaq ki,
  • 1:37 - 1:39
    bunu təxmin etmək asan deyil və
  • 1:39 - 1:41
    bunun üçün mükəmməl bir yol
  • 1:41 - 1:44
    yoxdur. Bəs Real Ümumi Daxili Məhsul ilə
  • 1:44 - 1:48
    Nominal Ümumi Daxili Məhsul arasındakı
    əlaqəni necə müəyyənləşdirə bilərik?
  • 1:48 - 1:50
    Unutmayın ki,
  • 1:50 - 1:57
    ikinci ildə real
    ÜDM-dən danışacağıq.
  • 1:57 - 1:59
    Nə zaman real ÜDM-dən danışırıqsa,
  • 1:59 - 2:01
    baza ilindəki qiymətlərə nisbətən
  • 2:01 - 2:04
    ÜDM-dən danışırıq.
  • 2:04 - 2:07
    Beləliklə, bu nümunədə, 1-ci ilə əsasən
  • 2:07 - 2:11
    ikinci ildəki real ÜDM
    haqqında düşünəcəyik.
  • 2:11 - 2:14
    Beləliklə, ikinci ildə istehsal olunan
    mal və xidmətlər
  • 2:14 - 2:17
    birinci il ilə
  • 2:17 - 2:20
    eyni qiymətlərdə olsa idi nə olardı?
  • 2:20 - 2:24
    Bu, bizə ikinci ildə
  • 2:24 - 2:28
    real ÜDM verəcəkdir.
  • 2:28 - 2:30
    Burada nominal ÜDM yazdım.
  • 2:30 - 2:33
    Beləliklə, bu, ikinci ildəki ÜDM-dir və
    ikinci ildəki
  • 2:33 - 2:37
    dollarla ölçülür, bölünür. Məncə,
    bunu bir nisbət
  • 2:37 - 2:39
    adlandıra bilərik.
  • 2:39 - 2:44
    Nominal ÜDM və real ÜDM-ə nisbəti.
  • 2:44 - 2:47
    Bu birinci ildə dollarla ölçülür.
    Bu, ikinci il ilə
  • 2:53 - 2:55
    birinci il arasındakı
  • 2:55 - 2:59
    qiymətlərin nisbəti ilə
    eyni olacaqdır.
  • 2:59 - 3:02
    Bu 110-nun 100-ə nisbəti kimi
  • 3:02 - 3:08
    olacaqdır.
  • 3:08 - 3:11
    Gəlin bu barədə bir qədər düşünək.
  • 3:11 - 3:14
    Bunlar eyni məhsul və xidmətləri
    ölçmək
  • 3:14 - 3:15
    deməkdir.
  • 3:15 - 3:19
    Real ÜDM onları
    birinci ildəki qiymətlərlə ölçür.
  • 3:19 - 3:23
    Nominal ÜDM bunları
    ikinci ildəki qiymətlərlə ölçür.
  • 3:23 - 3:25
    Belə ki, əgər birinci və
    ikinci il arasındakı
  • 3:25 - 3:27
    məhsullar 10% bahadırsa,
    nominal ÜDM real ÜDM-dən
  • 3:27 - 3:30
    10% daha böyük olmalıdır.
  • 3:30 - 3:32
    Biz eyni nisbətlərə sahib olmalıyıq.
  • 3:32 - 3:35
    İndi isə istədiyimiz hər növ
    riyazi üsuldan istifadə edərək bunu
  • 3:35 - 3:36
    idarə edə bilərik.
  • 3:36 - 3:40
    Məsələn, deyə bilərik, bu
  • 3:40 - 3:42
    ikinci ildəki nominal ÜDM-dir.
  • 3:42 - 3:43
    .
  • 3:43 - 3:45
    .
  • 3:45 - 3:47
    Beləliklə, indi nominal
    ÜDM
  • 3:47 - 3:52
    110-nun 100-ə nisbəti və
  • 3:52 - 3:55
    real ÜDM-ə bərabərdir.
  • 3:55 - 4:02
    Unutmayın ki, bu, ikinci ildəki
  • 4:05 - 4:07
    nominal ÜDM-dir.
    Bu, ikinci ildə bir dollar ilə
  • 4:07 - 4:12
    ölçülən real ÜDM-dir.
    Həmçinin, bu tənliyin hər iki tərəfini də
  • 4:12 - 4:17
    110-a 100-dən çox bölə bilərik.
  • 4:17 - 4:19
    Daha sonra isə ikinci
    ildəki nominal ÜDM-nin
  • 4:19 - 4:26
    110 bölünsün 100-ə olan
    nisbətini alırıq ki,
  • 4:26 - 4:40
    bu da ikinci ildəki real
    ÜDM-yə bərabər olur.
  • 4:40 - 4:42
    Bu, ikinci ildə nominal ÜDM-dir.
  • 4:45 - 4:47
    Bu formada yazmaq ikinci ildə
  • 4:47 - 4:50
    nominal ÜDM-ni əldə
    edirmişsiniz kimi hiss edilir,
  • 4:50 - 4:53
    həmçinin qiymətlərin səviyyəsində də
  • 4:53 - 4:54
    artım mövcud olur.
  • 4:54 - 4:55
    Buna qiymət inflyasiyası deyilir.
  • 4:55 - 4:57
    Bunu bu hissədə müşahidə edirik.
  • 4:57 - 5:00
    İndi isə real ÜDM-ni əldə etmək üçün
    qiyməti azaldırıq.
  • 5:00 - 5:03
    Bu qiymətlərin nisbətinə bölürük.
  • 5:03 - 5:05
    Bunu mahiyyət etibarilə
    qiymətlərin artımına
  • 5:05 - 5:08
    bölürük, həmçinin buna
    ikinci il qiymətləri ilə
  • 5:08 - 5:10
    birinci il qiymətləri arasındakı
    nisbət deyə bilərik.
  • 5:10 - 5:13
    Yəni buradakı bu miqdar 1.1-dir.
  • 5:13 - 5:14
    Bu barədə düşünməyin digər yolu isə,
  • 5:14 - 5:18
    ikinci ildə həqiqi ÜDM əldə etmək üçün
    ikinci ildəki nominal ÜDM-i
  • 5:18 - 5:19
    defolasiya etməkdir.
  • 5:19 - 5:22
    Unutmayın ki,
    bu birinci ilin qiymətləridir.
  • 5:26 - 5:31
    Bu səbəbdən buradakı rəqəm
  • 5:31 - 5:33
    deflyator olaraq adlandırılır.
  • 5:33 - 5:38
    Bu, ÜDM deflyatorumuzdur.
  • 5:38 - 5:42
    Burada bir baza seçirik,
    bu halda birinci ildir.
  • 5:42 - 5:44
    Bu əsas il 1985 ola bilərdi.
  • 5:44 - 5:45
    2006 da ola bilərdi.
  • 5:45 - 5:47
    Bu istənilən il
  • 5:47 - 5:47
    ola bilər.
  • 5:47 - 5:51
    ÜDM deflyatorunuz həmin baza ilə
    nisbətdə olacaq.
  • 5:51 - 5:53
    Buradakı baza 100 olsaydı,
  • 5:53 - 5:55
    deflyatorunuz bu ilin rəqəmini
  • 5:55 - 5:56
    söyləyəcəkdi.
  • 5:56 - 5:58
    Hətta zamanla geriyə
    gedə bilərsiniz.
  • 5:58 - 6:00
    Sıfırıncı ildə məhsullar ucuzlaşdığı üçün
  • 6:00 - 6:02
    deflyator 85 ola bilərdi.
  • 6:02 - 6:04
    Yəni həqiqətən qiymətlər ensə
  • 6:04 - 6:06
    deflyasiya ola bilərdi.
  • 6:06 - 6:09
    Beləliklə, ikinci ildə deflatorunuz
    98 olardı.
  • 6:09 - 6:11
    Vaxt keçdikcə inflyasiya
    mövcud olduğu
  • 6:11 - 6:14
    üçün bu deflyator adlanır.
  • 6:14 - 6:17
    Ümumiyyətlə biz nominal ÜDM-i
    deflyasiya edirik.
  • 6:17 - 6:20
    Onu birdən böyük bir dəyərə bölürük.
  • 6:20 - 6:23
    Bu real ÜDM-ni əldə etmək üçün
    baza ili olan
  • 6:23 - 6:27
    100-dən 100-ə bölünən birşey olacaq.
Title:
ÜDM deflyatoru | ÜDM: Milli gəlirin ölçülməsi | Makroiqtisadiyyat | Khan Akademiya
Description:

ÜDM deflyatoru, nominal ÜDM və real ÜDM arasındakı əlaqə

Növbəti dərsi izləyin: https://www.khanacademy.org/economics-finance-domain/macroeconomics/gdp-topic/real-nominal-gdp-tutorial/v/example-calculating-real-gdp-with-a-deflator?utm_source=YT&utm_medium=Desc&utm_campaign=macroeconomics

Əvvəlki dərs qaçırdınız? https://www.khanacademy.org/economics-finance-domain/macroeconomics/gdp-topic/real-nominal-gdp-tutorial/v/real-gdp-and-nominal-gdp?utm_source=YT&utm_medium=Desc&utm_campaign=macroeconomics

Khan Akademiyada makroiqtisadiyyat: Ənənəvi kollec səviyyəsində makroiqtisadiyyata giriş kursunda əhatə olunan mövzular

Khan Akademiya haqqında: Khan Akademiya şagirdlərə sinif daxilində və xaricində öz templəri ilə təhsil almağa imkan verən təcrübə məşqləri, təlimat videoları və fərdi öyrənmə paneli təklif edir. Riyaziyyat, elm, kompüter proqramı, tarix, sənət tarixi, iqtisadiyyat və başqa sahələri əhatə edir. Riyazi tapşırıqlarımız güclü yönlərini və öyrənmə boşluqlarını müəyyənləşdirən ən müasir, uyğunlaşma texnologiyasından istifadə edərək uşaqları uşaq bağçasından hesablamalara qədər istiqamətləndirir. Xüsusi məzmun təqdim etmək üçün NASA, Müasir İncəsənət Muzeyi, Kaliforniya Elmlər Akademiyası və MIT kimi qurumlarla da əməkdaşlıq etdik.

Pulsuz. Hər kəs üçün. Daimi. #ÇoxŞeyÖyrənəBilərsiniz

Khan Akademiyanın Makroiqtisadiyyat kanalına abunə olun: https://www.youtube.com/channel/UCBytY7pnP0GAHB3C8vDeXvg
Khan Akademiyaya abunə olun: https://www.youtube.com/subscription_center?add_user=khanacademy
more » « less
Video Language:
English
Team:
Khan Academy
Duration:
06:28

Azerbaijani subtitles

Revisions Compare revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.