Return to Video

Θα μπορούσε ένα φάρμακο να προλαμβάνει την κατάθλιψη και τη διαταραχή μετατραυματικού στρες;

  • 0:01 - 0:04
    Αυτή είναι μια πτέρυγα φυματικών,
  • 0:04 - 0:08
    και όταν τραβήχτηκε αυτή
    η φωτογραφία στα τέλη του 1800,
  • 0:08 - 0:11
    ένας στους επτά ανθρώπους
  • 0:11 - 0:12
    πέθαινε από φυματίωση.
  • 0:13 - 0:16
    Δεν είχαμε ιδέα για τα αίτια της νόσου.
  • 0:16 - 0:18
    Διατυπώθηκε η υπόθεση
  • 0:18 - 0:21
    ότι η ιδιοσυγκρασία έκανε κάποιον ευπαθή.
  • 0:22 - 0:24
    Της προσέδιδαν ένα ρομαντικό χαρακτήρα.
  • 0:24 - 0:27
    Την αποκαλούσαν φθίση,
  • 0:27 - 0:30
    και ήταν η νόσος των ποιητών
  • 0:30 - 0:33
    και των καλλιτεχνών και των διανοουμένων.
  • 0:33 - 0:37
    Θεωρείτο ότι όξυνε την ευαισθησία
  • 0:37 - 0:39
    και εμφυσούσε δημιουργική ευφϋία.
  • 0:41 - 0:43
    Όμως ως τη δεκαετία του 1950,
  • 0:43 - 0:45
    πλέον γνωρίζαμε
    ότι η φυματίωση προκαλούνταν
  • 0:45 - 0:49
    από μια πολύ μεταδοτική
    βακτηριακή λοίμωξη,
  • 0:49 - 0:51
    γεγονός όχι τόσο ρομαντικό,
  • 0:51 - 0:53
    που όμως είχε το πλεονέκτημα
  • 0:53 - 0:57
    της πιθανής δημιουργίας φαρμάκων
    για την αντιμετώπισή της.
  • 0:57 - 1:00
    Ανακαλύφθηκε ένα νέο
    φάρμακο, η ιπρονιαζίδη,
  • 1:00 - 1:03
    που αναμενόταν να θεραπεύσει τη νόσο,
  • 1:03 - 1:05
    και το χορήγησαν σε ασθενείς,
  • 1:05 - 1:07
    οι οποίοι ήταν περιχαρείς.
  • 1:07 - 1:10
    Έγιναν πιο κοινωνικοί, πιο δραστήριοι.
  • 1:10 - 1:15
    Κατά μια ιατρική έκθεση,
    «χόρευαν στους διαδρόμους».
  • 1:16 - 1:17
    Δυστυχώς όμως,
  • 1:17 - 1:20
    όχι απαραίτητα επειδή βελτιώνονταν.
  • 1:20 - 1:23
    Πολλοί συνέχισαν να πεθαίνουν.
  • 1:24 - 1:30
    Αλλού αναφέρεται πως
    ήταν «ανάρμοστα χαρούμενοι».
  • 1:31 - 1:35
    Και έτσι φτάσαμε στην ανακάλυψη
    του πρώτου αντικαταθλιπτικού.
  • 1:36 - 1:40
    Οι τυχαίες ανακαλύψεις
    δεν είναι σπάνιες στην επιστήμη,
  • 1:40 - 1:43
    αλλά δεν αρκεί ένα ευτυχές τυχαίο συμβάν.
  • 1:43 - 1:47
    Πρέπει να μπορείτε να το αναγνωρίσετε
    για να οδηγηθείτε στην ανακάλυψη.
  • 1:48 - 1:50
    Ως νευροεπιστήμονας, θα σας μιλήσω λίγο
  • 1:50 - 1:52
    για την προσωπική μου εμπειρία
  • 1:52 - 1:55
    με κάτι όχι εντελώς τυχαίο --
  • 1:55 - 1:57
    ας το πούμε έξυπνα τυχαίο.
  • 1:57 - 1:59
    Ας ξεκινήσουμε όμως από την αρχή.
  • 2:00 - 2:03
    Ευτυχώς, από τη δεκαετία του 1950,
  • 2:03 - 2:07
    αναπτύχθηκαν και άλλα φάρμακα,
    και έτσι η νόσος είναι πλέον ιάσιμη.
  • 2:07 - 2:11
    Στις ΗΠΑ τουλάχιστον,
    όχι όμως απαραίτητα και σε άλλες χώρες,
  • 2:11 - 2:12
    έκλεισαν τα σανατόρια
  • 2:12 - 2:16
    και τους περισσότερους από
    εσάς δεν τους φοβίζει η φυματίωση.
  • 2:17 - 2:20
    Πολλά όμως από όσα ίσχυαν
    στις αρχές του 20ου αιώνα
  • 2:20 - 2:21
    για τις λοιμώδεις νόσους,
  • 2:21 - 2:24
    ισχύουν πλέον για τις ψυχικές διαταραχές.
  • 2:25 - 2:28
    Αντιμετωπίζουμε μια επιδημία
    διαταραχών διάθεσης
  • 2:28 - 2:32
    όπως η κατάθλιψη και η διαταραχή
    μετατραυματικού στρες, ή PTSD.
  • 2:32 - 2:36
    Ένας στους τέσσερις ενήλικες
    στις Ηνωμένες Πολιτείες
  • 2:36 - 2:38
    πάσχει από κάποια ψυχική διαταραχή,
  • 2:38 - 2:41
    που σημαίνει ότι αν
    δεν το έχετε βιώσει εσείς προσωπικά
  • 2:41 - 2:44
    ή στο οικογενειακό σας περιβάλλον,
  • 2:44 - 2:47
    είναι πολύ πιθανό να ξέρετε
    κάποιον που πάσχει,
  • 2:47 - 2:49
    παρόλο που δεν μιλάει γι' αυτό.
  • 2:50 - 2:54
    Η κατάθλιψη έχει πλέον ξεπεράσει
  • 2:54 - 2:58
    το AIDS, την ελονοσία,
    τον διαβήτη και τον πόλεμο
  • 2:58 - 3:02
    ως η κυρίαρχη αιτία αναπηρίας παγκοσμίως.
  • 3:02 - 3:05
    Επίσης, όπως συνέβαινε
    τη δεκαετία του 1950 με τη φυματίωση,
  • 3:05 - 3:07
    δεν γνωρίζουμε τι την προκαλεί.
  • 3:07 - 3:09
    Αν εμφανιστεί, είναι χρόνια,
  • 3:09 - 3:11
    διαρκεί όλη τη ζωή,
  • 3:11 - 3:13
    και δεν υπάρχει γνωστή θεραπεία.
  • 3:15 - 3:17
    Το δεύτερο αντικαταθλιπτικό ανακαλύφθηκε,
  • 3:17 - 3:19
    επίσης τυχαία, τη δεκαετία του 1950,
  • 3:19 - 3:23
    από ένα αντιισταμινικό
    που προκαλούσε μανία,
  • 3:24 - 3:25
    την ιμιπραμίνη.
  • 3:26 - 3:30
    Τόσο στην περίπτωση στην πτέρυγα
    φυματίωσης όσο και του αντιισταμινικού,
  • 3:30 - 3:32
    κάποιος έπρεπε να αναγνωρίσει
  • 3:32 - 3:34
    πως ένα φάρμακο σχεδιασμένο
    για κάτι άλλο --
  • 3:34 - 3:37
    τη φυματίωση ή τις αλλεργίες --
  • 3:37 - 3:39
    μπορούσε να θεραπεύσει κάτι διαφορετικό --
  • 3:39 - 3:41
    την κατάθλιψη.
  • 3:41 - 3:44
    Αυτού του είδους η επαναστόχευση
    φαρμάκων είναι μια πρόκληση.
  • 3:44 - 3:48
    Όταν οι γιατροί είδαν την αντικαταθλιπτική
    δράση της ιπρονιαζίδης,
  • 3:48 - 3:51
    δεν καταλάβαιναν πραγματικά τι έβλεπαν.
  • 3:51 - 3:53
    Είχαν συνηθίσει να τη θεωρούν
  • 3:53 - 3:56
    ως ένα αντιφυματικό φάρμακο
  • 3:56 - 3:58
    και κατέγραφαν την αντικαταθλιπτική δράση
  • 3:58 - 4:00
    ως παρενέργεια, ανεπιθύμητη ενέργεια.
  • 4:00 - 4:02
    Όπως βλέπετε εδώ,
  • 4:02 - 4:06
    πολλοί από αυτούς τους ασθενείς
    το 1954 βίωναν έντονη ευφορία.
  • 4:07 - 4:11
    Ανησυχούσαν λοιπόν πως αυτό ίσως επηρέαζε
  • 4:11 - 4:13
    την ανάρρωσή τους από τη φυματίωση.
  • 4:13 - 4:20
    Συνέστησαν η ιμιπραμίνη να χρησιμοποιείται
    μόνο σε ακραίες περιπτώσεις φυματίωσης
  • 4:20 - 4:23
    και σε ασθενείς συναισθηματικά σταθερούς,
  • 4:24 - 4:28
    ακριβώς το αντίθετο από ό,τι συμβαίνει
    όταν χρησιμοποιείται ως αντικαταθλιπτικό.
  • 4:28 - 4:33
    Είχαν συνηθίσει τόσο πολύ να τη συνδέουν
    με αυτή τη συγκεκριμένη νόσο,
  • 4:33 - 4:37
    που αδυνατούσαν να δουν
    την επίδρασή της σε μια άλλη νόσο.
  • 4:37 - 4:40
    Να είμαστε δίκαιοι,
    δεν ήταν μόνο δικό τους λάθος.
  • 4:40 - 4:43
    Αυτή η λειτουργική αγκύλωση
    συμβαίνει σε όλους μας.
  • 4:43 - 4:46
    Είναι η τάση να αντιλαμβανόμαστε
    ένα αντικείμενο
  • 4:46 - 4:49
    μόνο με όρους της παραδοσιακής
    χρήσης ή λειτουργίας του.
  • 4:50 - 4:52
    Είναι όμως και η νοοτροπία. Έτσι;
  • 4:52 - 4:54
    Ο προκαθορισμένος τρόπος
  • 4:54 - 4:56
    με τον οποίο προσεγγίζουμε ένα πρόβλημα.
  • 4:56 - 4:59
    Που καθιστά την επαναστόχευση
    δύσκολη για όλους μας,
  • 4:59 - 5:02
    πράγμα που εξηγεί πιστεύω,
    γιατί έδωσαν τηλεοπτική εκπομπή,
  • 5:02 - 5:04
    σε έναν άσσο της επαναστόχευσης.
  • 5:05 - 5:07
    (Γέλια)
  • 5:07 - 5:12
    Οι παρενέργειες λοιπόν
    της ιπρονιαζίδης και της ιμιπραμίνης,
  • 5:12 - 5:13
    ήταν τόσο σοβαρές --
  • 5:13 - 5:15
    μανία ή χόρευαν σε διαδρόμους.
  • 5:15 - 5:18
    Δεν πρέπει να μας εκπλήσσει
    ότι τις αντιλήφθηκαν.
  • 5:18 - 5:22
    Όμως μας κάνει να αναρωτιόμαστε
    τι άλλο μας έχει διαφύγει.
  • 5:23 - 5:25
    Η ιπρονιαζίδη και η ιμιπραμίνη,
  • 5:25 - 5:28
    δεν είναι απλά περιπτώσεις επαναστόχευσης.
  • 5:28 - 5:31
    Έχουν και δύο άλλα κοινά σημεία,
    που είναι πολύ σημαντικά.
  • 5:31 - 5:33
    Αφενός, έχουν φοβερές παρενέργειες.
  • 5:33 - 5:36
    Μεταξύ αυτών, ηπατική τοξικότητα,
  • 5:36 - 5:39
    αύξηση βάρους πάνω από 25 κιλά,
  • 5:39 - 5:41
    αυτοκτονικές τάσεις.
  • 5:41 - 5:45
    Αφετέρου, αυξάνουν
    τα επίπεδα της σεροτονίνης,
  • 5:45 - 5:47
    ενός χημικού σήματος στον εγκέφαλο,
  • 5:47 - 5:48
    ή αλλιώς «νευροδιαβιβαστή».
  • 5:49 - 5:52
    και αυτά τα δύο μαζί, γιατί μόνο το ένα,
  • 5:52 - 5:54
    δεν θα ήταν τόσο σημαντικό,
  • 5:54 - 5:57
    αλλά λόγω και των δύο έπρεπε
    να αναπτυχθούν ασφαλέστερα φάρμακα,
  • 5:57 - 6:01
    και φαινόταν καλό να ξεκινήσουμε
    από τη σεροτονίνη.
  • 6:02 - 6:06
    Αναπτύχθηκαν λοιπόν φάρμακα
    περισσότερο στοχευμένα στη σεροτονίνη,
  • 6:06 - 6:09
    οι εκλεκτικοί αναστολείς
    επαναπρόσληψης σεροτονίνης, οι SSRIs,
  • 6:09 - 6:12
    μεταξύ των οποίων φαρμάκων
    πιο γνωστό είναι το Prozac.
  • 6:12 - 6:14
    Αυτό χρονολογείται πριν από 30 χρόνια
  • 6:14 - 6:17
    και έκτοτε κυρίως βελτιώνουμε
    τα φάρμακα αυτά.
  • 6:18 - 6:21
    Οι SSRIs λοιπόν, είναι καλύτεροι
    από τα φάρμακα που προηγήθηκαν,
  • 6:21 - 6:23
    αλλά έχουν και πολλές παρενέργειες,
  • 6:23 - 6:26
    μεταξύ των οποίων αύξηση βάρους, αϋπνία,
  • 6:26 - 6:27
    αυτοκτονικό ιδεασμό --
  • 6:28 - 6:30
    ενώ απαιτείται χρόνος για να δράσουν,
  • 6:30 - 6:33
    συνήθως τέσσερις με έξι εβδομάδες
    σε πολλούς ασθενείς.
  • 6:33 - 6:35
    Αυτά όπου δουλεύουν τα φάρμακα.
  • 6:35 - 6:38
    Όμως σε πολλούς ασθενείς
    αυτά δεν δουλεύουν.
  • 6:38 - 6:41
    Αυτό σημαίνει ότι σήμερα, το 2016,
  • 6:42 - 6:45
    εξακολουθούν να μην υπάρχουν θεραπείες
    για τις διαταραχές διάθεσης,
  • 6:45 - 6:47
    μόνο φάρμακα που καταστέλλουν συμπτώματα,
  • 6:47 - 6:51
    που είναι σα να παίρναμε
    παυσίπονα για μια λοίμωξη,
  • 6:52 - 6:53
    αντί για αντιβιοτικό.
  • 6:53 - 6:55
    Με ένα παυσίπονο νιώθεις καλά,
  • 6:55 - 6:58
    αλλά δεν θεραπεύει την υποκείμενη νόσο.
  • 6:59 - 7:01
    Η ευελιξία στο σκεπτικό μας
  • 7:01 - 7:04
    μας έδειξε ότι η ιπρονιαζίδη
    και η ιμιπραμίνη
  • 7:04 - 7:06
    μπορούσαν να επαναστοχευθούν,
  • 7:06 - 7:08
    έτσι φτάσαμε στην υπόθεση της σεροτονίνης,
  • 7:08 - 7:11
    και η ειρωνεία είναι ότι
    πλέον κολλήσαμε σ' αυτήν.
  • 7:12 - 7:15
    Εδώ βλέπετε τη σεροτονίνη στον εγκέφαλο,
  • 7:15 - 7:16
    από ένα διαφημιστικό.
  • 7:16 - 7:18
    Είναι σαφές ότι πρόκειται για υπερβολή.
  • 7:19 - 7:23
    Στην επιστήμη πασχίζουμε
    να είμαστε αμερόληπτοι,
  • 7:23 - 7:25
    διενεργώντας διπλά-τυφλά πειράματα
  • 7:25 - 7:29
    ή να είμαστε στατιστικά αμερόληπτοι
    ως προς τα αποτελέσματά τους.
  • 7:29 - 7:33
    Η προκατάληψη όμως κρύβεται
    τόσο στο τι επιλέγουμε να μελετήσουμε
  • 7:33 - 7:35
    όσο και στο πώς το μελετάμε.
  • 7:36 - 7:40
    Έτσι λοιπόν εδώ και 30 χρόνια
    εστιαζόμαστε στη σεροτονίνη,
  • 7:40 - 7:42
    συχνά αποκλείοντας άλλα πράγματα.
  • 7:43 - 7:44
    Και θεραπεία δεν βρήκαμε.
  • 7:45 - 7:49
    Και αν η κατάθλιψη δεν αφορά
    μόνο τη σεροτονίνη;
  • 7:49 - 7:51
    Αν δεν είναι ο καθοριστικός παράγοντας;
  • 7:51 - 7:53
    Αυτό σημαίνει πως όσο χρόνο
  • 7:53 - 7:56
    ή χρήμα, ή προσπάθεια
    επενδύσουμε σε αυτήν,
  • 7:56 - 7:58
    δεν θα μας οδηγήσει ποτέ σε θεραπεία.
  • 7:58 - 8:01
    Τα τελευταία χρόνια, οι γιατροί ανακάλυψαν
  • 8:01 - 8:06
    το πρώτο πραγματικά
    νέο αντικαταθλιπτικό μετά τους SSRIs,
  • 8:07 - 8:08
    το Calypsol,
  • 8:08 - 8:11
    ένα φάρμακο που δρα τάχιστα,
    σε λίγες ώρες ή σε μία ημέρα,
  • 8:11 - 8:13
    όμως δεν δρα μέσω της σεροτονίνης.
  • 8:13 - 8:16
    Δρα μέσω του γλουταμινικού οξέος,
    ενός νευροδιαβιβαστή.
  • 8:16 - 8:18
    Είναι και αυτό επαναστοχευμένo.
  • 8:18 - 8:21
    Παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν
    ως αναισθητικό στη χειρουργική.
  • 8:22 - 8:23
    Αντίθετα όμως από άλλα φάρμακα,
  • 8:23 - 8:25
    που έτυχαν γρήγορης αναγνώρισης,
  • 8:25 - 8:27
    μας πήρε 20 χρόνια
  • 8:27 - 8:29
    να συνειδητοποιήσουμε
    ότι ήταν αντικαταθλιπτικό,
  • 8:29 - 8:32
    παρά το γεγονός ότι έχει
    καλύτερη δράση, πιθανώς,
  • 8:32 - 8:34
    από τα άλλα αντικαταθλιπτικά.
  • 8:34 - 8:38
    Και ίσως το ότι είναι
    καλύτερο αντικαταθλιπτικό
  • 8:38 - 8:40
    έκανε δύσκολη την αναγνώρισή του.
  • 8:40 - 8:42
    Δεν επιφέρει μανία ως παρενέργεια.
  • 8:43 - 8:46
    Το 2013, στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια,
  • 8:46 - 8:47
    με τη συνάδελφό μου,
  • 8:47 - 8:49
    τη δρα Κριστίν Αν Ντενί,
  • 8:49 - 8:53
    μελετούσαμε το Calypsol
    ως αντικαταθλιπτικό στα ποντίκια.
  • 8:54 - 8:56
    Το Calypsol έχει πολύ μικρό χρόνο ημιζωής,
  • 8:56 - 9:00
    δηλαδή αποβάλλεται μέσα
    σε λίγες ώρες από το σώμα.
  • 9:00 - 9:01
    Ήταν ένα πιλοτικό πείραμα.
  • 9:01 - 9:03
    Κάναμε μια ένεση σε ποντίκια,
  • 9:03 - 9:05
    και περιμέναμε μια βδομάδα,
  • 9:05 - 9:07
    και ξανακάναμε το πείραμα
    για να κάνουμε οικονομία.
  • 9:08 - 9:10
    Σε ένα από τα πειράματα αυτά,
  • 9:10 - 9:12
    στρεσάραμε τα ποντίκια,
  • 9:12 - 9:14
    και αυτό ήταν το μοντέλο κατάθλιψης.
  • 9:14 - 9:17
    Στην αρχή δεν φαινόταν
    να έχουμε αποτελέσματα.
  • 9:17 - 9:19
    Θα τα είχαμε παρατήσει.
  • 9:20 - 9:22
    Αλλά δοκίμαζα το μοντέλο αυτό για χρόνια,
  • 9:22 - 9:24
    και τα δεδομένα ήταν παράξενα.
  • 9:24 - 9:26
    Δεν μου φαινόταν σωστό.
  • 9:26 - 9:27
    Έτσι, το επανέλαβα,
  • 9:28 - 9:29
    και ξανακάναμε αναλύσεις
  • 9:29 - 9:33
    βάσει του αν είχε χορηγηθεί Calypsol
    στους ποντικούς ή όχι
  • 9:33 - 9:34
    μια βδομάδα πριν.
  • 9:35 - 9:37
    Τα αποτελέσματα έδειχναν κάπως έτσι.
  • 9:37 - 9:39
    Αν λοιπόν κοιτάξετε στο αριστερό άκρο,
  • 9:39 - 9:42
    αν βάλουμε ένα ποντικό σε μια νέα περιοχή,
  • 9:42 - 9:44
    σε αυτό το κουτί, είναι συναρπαστικό,
  • 9:44 - 9:46
    ο ποντικός θα εξερευνήσει την περιοχή,
  • 9:46 - 9:50
    και βλέπετε εκείνη τη ροζ γραμμή
    που μετράει τα βήματά του.
  • 9:50 - 9:54
    Και έχουμε κι έναν άλλο ποντικό
    σε μια μολυβοθήκη
  • 9:54 - 9:56
    με τον οποίο ίσως να αλληλεπιδράσει.
  • 9:56 - 9:59
    Αυτή η περιγραφή είναι απλουστευμένη.
  • 9:59 - 10:03
    Ένας φυσιολογικός ποντικός θα εξερευνήσει.
  • 10:03 - 10:04
    Θα είναι κοινωνικός.
  • 10:05 - 10:06
    Δείτε τι συμβαίνει.
  • 10:06 - 10:09
    Αν στρεσάρουμε τους ποντικούς
    στο μοντέλο κατάθλιψης,
  • 10:09 - 10:11
    δηλαδή στη μεσαία εικόνα,
  • 10:11 - 10:13
    δεν κοινωνικοποιούνται, δεν εξερευνούν.
  • 10:13 - 10:16
    Κυρίως κρύβονται πίσω στη γωνία,
    πίσω από τη μολυβοθήκη.
  • 10:17 - 10:20
    Όμως οι ποντικοί
    που τους χορηγήθηκε Calypsol,
  • 10:20 - 10:21
    εδώ στα δεξιά σας,
  • 10:22 - 10:24
    εξερευνούσαν, ήταν κοινωνικοί.
  • 10:25 - 10:27
    Έμοιαζαν να μη βίωσαν στρες καθόλου,
  • 10:28 - 10:29
    πράγμα αδύνατον.
  • 10:30 - 10:32
    Θα μπορούσαμε να είχαμε σταματήσει εδώ,
  • 10:33 - 10:37
    αλλά η Κριστίν παλιά χρησιμοποιούσε
    το Calypsol ως αναισθητικό,
  • 10:37 - 10:39
    και τότε είχε διαπιστώσει
  • 10:39 - 10:41
    ότι επενεργούσε περίεργα στα κύτταρα
  • 10:41 - 10:42
    και στη συμπεριφορά
  • 10:42 - 10:45
    ενώ η δράση συνεχιζόταν
    πολύ μετά τη λήψη του φαρμάκου,
  • 10:45 - 10:47
    για κάποιες βδομάδες.
  • 10:47 - 10:48
    Οπότε είπαμε, εντάξει,
  • 10:48 - 10:50
    μπορεί να μην είναι αδύνατον,
  • 10:50 - 10:52
    ήμασταν όμως επιφυλακτικές.
  • 10:52 - 10:54
    Έτσι ενεργήσαμε όπως
    οι επιστήμονες που αμφιβάλλουν,
  • 10:54 - 10:55
    επαναλάβαμε το πείραμα.
  • 10:56 - 10:59
    Θυμάμαι πως ήμουν στο εργαστήριο,
  • 11:00 - 11:03
    μετακινώντας ποντικούς ανάμεσα
    στα κουτιά για το πείραμα,
  • 11:03 - 11:07
    ενώ η Κριστίν καθόταν στο πάτωμα
    με τον υπολογιστή στην ποδιά της
  • 11:07 - 11:08
    αθέατη από τα ποντίκια,
  • 11:08 - 11:11
    ενώ ανέλυε τα δεδομένα.
  • 11:11 - 11:12
    Και θυμάμαι πως φωνάζαμε,
  • 11:12 - 11:15
    πράγμα που δεν πρέπει να κάνουμε
    όταν είμαστε στο εργαστήριο,
  • 11:15 - 11:17
    επειδή το πείραμα είχε πετύχει.
  • 11:17 - 11:21
    Οι ποντικοί έμοιαζαν προστατευμένοι
    ενάντια στο στρες,
  • 11:21 - 11:24
    ή ήταν αναίτια χαρούμενα,
    όπως και αν θέλετε να το ονομάσετε.
  • 11:24 - 11:27
    Όλοι ήμασταν ενθουσιασμένοι.
  • 11:28 - 11:31
    αλλά και επιφυλακτικοί, γιατί έμοιαζε
    πολύ καλό για να είναι αληθινό.
  • 11:32 - 11:33
    Το επαναλάβαμε, λοιπόν.
  • 11:34 - 11:36
    Και μετά το επαναλάβαμε
    σε μοντέλα ποντικών με PTSD,
  • 11:36 - 11:39
    και το επαναλάβαμε ξανά με μοντέλο όπου,
  • 11:39 - 11:41
    δώσαμε μόνο στρεσογόνες ορμόνες.
  • 11:41 - 11:43
    Το επανέλαβαν οι προπτυχιακοί.
  • 11:43 - 11:47
    αλλά και συνεργάτες μας
    στην άλλη άκρη του κόσμου, στη Γαλλία.
  • 11:48 - 11:51
    Και κάθε φορά που διεξαγόταν,
    το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο.
  • 11:51 - 11:54
    Φαινόταν πως μία μόνο ένεση Calypsol
  • 11:54 - 11:57
    προστάτευε από το στρες για εβδομάδες.
  • 11:57 - 11:59
    Δημοσιεύσαμε τα αποτελέσματα πέρυσι,
  • 11:59 - 12:03
    αλλά από τότε και άλλα εργαστήρια
    επιβεβαίωσαν αυτή τη δράση του Calypsol.
  • 12:04 - 12:06
    Δεν ξέρουμε τα αίτια της κατάθλιψης,
  • 12:06 - 12:10
    αλλά ξέρουμε ότι το στρες την πυροδοτεί
  • 12:10 - 12:13
    στο 80% των περιπτώσεων,
  • 12:13 - 12:15
    και πως κατάθλιψη και το PTSD
    είναι ανόμοια,
  • 12:15 - 12:17
    αλλά έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό.
  • 12:17 - 12:19
    Είναι το τραυματικό στρες
  • 12:19 - 12:22
    όπως στον πόλεμο
    ή σε μια φυσική καταστροφή
  • 12:22 - 12:24
    ή ένα βίαιο περιστατικό
    ή σεξουαλική επίθεση
  • 12:24 - 12:26
    που προκαλεί τη διαταραχή
    μετατραυματικού στρες,
  • 12:27 - 12:33
    αλλά δεν αναπτύσουν διαταραχή διάθεσης
    όλοι όσοι εκτίθενται στο στρες.
  • 12:33 - 12:36
    Αυτή η ικανότητα αντοχής
    στο στρες και η ανθεκτικότητα
  • 12:36 - 12:40
    η ανάκαμψη χωρίς την εμφάνιση
    κατάθλιψης ή PTSD
  • 12:40 - 12:43
    είναι γνωστή ως αντοχή στο άγχος,
  • 12:43 - 12:45
    και διαφέρει από άτομο σε άτομο.
  • 12:45 - 12:48
    Πιστεύαμε ότι πρόκειται
    για ένα είδος παθητικής ιδιότητας.
  • 12:48 - 12:51
    Ότι είναι η απουσία
    προδιαθεσικών παραγόντων
  • 12:51 - 12:53
    και παραγόντων κινδύνου για διαταραχές.
  • 12:54 - 12:56
    Αν όμως είναι μια ενεργητική ιδιότητα;
  • 12:56 - 12:58
    Ίσως μπορεί να ενισχυθεί,
  • 12:58 - 13:00
    σαν να φοράμε πανοπλία.
  • 13:01 - 13:06
    Ανακαλύψαμε λοιπόν τυχαία
    το πρώτο φάρμακο ενισχυτικό της αντοχής.
  • 13:07 - 13:10
    Κι όπως είπα, χρησιμοποιήσαμε
    ελάχιστη ποσότητα φαρμάκου,
  • 13:10 - 13:11
    που διήρκησε για εβδομάδες
  • 13:11 - 13:14
    κάτι που δεν συμβαίνει
    με τα αντικαταθλιπτικά.
  • 13:14 - 13:19
    Επενεργεί κάπως σαν τα εμβόλια.
  • 13:19 - 13:22
    Με τα εμβόλια, παίρνετε μία δόση,
  • 13:22 - 13:26
    και εβδομάδες, μήνες, χρόνια μετά,
  • 13:26 - 13:28
    όταν εκτίθεστε στα βακτήρια,
  • 13:28 - 13:30
    δεν είναι το εμβόλιο που σας προστατεύει.
  • 13:30 - 13:32
    Είναι το ανοσοποιητικό σας σύστημα
  • 13:32 - 13:36
    που αναπτύσσει αντίσταση και αντοχή
    στο βακτήριο και το καταπολεμά,
  • 13:36 - 13:38
    κι έτσι δεν παθαίνουμε τη λοίμωξη,
  • 13:38 - 13:41
    πράγμα που διαφέρει, ας πούμε,
    από τα αντιβιοτικά.
  • 13:41 - 13:45
    Σε αυτή την περίπτωση, μολυνόμαστε,
    εκτιθέμεθα στο βακτήριο,
  • 13:45 - 13:49
    αρρωσταίνουμε και έπειτα παίρνουμε
    ένα αντιβιοτικό που μας θεραπεύει,
  • 13:49 - 13:52
    αυτά τα φάρμακα ενεργούν
    σκοτώνοντας άμεσα το βακτήριο.
  • 13:53 - 13:55
    Κάτι ανάλογο, είναι η παρηγορητική αγωγή,
  • 13:55 - 13:58
    παίρνουμε κάτι για
    να καταστείλουμε τα συμπτώματα,
  • 13:58 - 14:01
    αλλά δεν θεραπεύουν
    την υποκείμενη λοίμωξη,
  • 14:01 - 14:04
    κι έτσι νιώθουμε καλά μόνο
    όσο τα παίρνουμε,
  • 14:04 - 14:06
    γι' αυτό πρέπει να τα παίρνουμε συνεχώς.
  • 14:06 - 14:09
    Στην περίπτωση της κατάθλιψης
    και της PTSD --
  • 14:09 - 14:11
    εκτιθέμεθα σε αγχογόνες καταστάσεις --
  • 14:11 - 14:14
    και λαμβάνουμε μόνο
    καταπραϋντική θεραπεία.
  • 14:14 - 14:16
    Τα αντικαταθλιπτικά μόνο
    καταστέλλουν τα συμπτώματα,
  • 14:16 - 14:19
    γι' αυτό ουσιαστικά πρέπει
    να συνεχίζεται η λήψη τους
  • 14:19 - 14:21
    όσο διαρκεί η νόσος,
  • 14:21 - 14:23
    συχνά σε όλη μας τη ζωή.
  • 14:24 - 14:28
    Ονομάσαμε λοιπόν τα δικά μας
    φάρμακα «παρα-εμβόλια»,
  • 14:28 - 14:30
    που σημαίνει «εν είδει εμβολίου»
  • 14:30 - 14:32
    γιατί φαίνεται να έχουν τη δυνατότητα
  • 14:32 - 14:34
    να θωρακίζουν ενάντια στο στρες
  • 14:34 - 14:38
    και να εμποδίζουν
    τους ποντικούς να εμφανίσουν
  • 14:38 - 14:40
    κατάθλιψη και μετατραυματική
    αγχώδη διαταραχή.
  • 14:41 - 14:44
    Επίσης, όλα τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα
    δεν έχουν δράση «εν είδει εμβολίου».
  • 14:45 - 14:47
    Δοκιμάσαμε και το Prozac,
  • 14:47 - 14:48
    αλλά χωρίς αποτέλεσμα.
  • 14:49 - 14:52
    Αν αυτό λοιπόν
    χρησιμοποιούταν σε ανθρώπους,
  • 14:52 - 14:55
    ίσως μπορούμε να προστατεύσουμε
  • 14:55 - 14:57
    όσους έχουν προδιάθεση
  • 14:57 - 15:01
    ενάντια στις αγχώδεις διαταραχές
    όπως η κατάθλιψη και η PTSD.
  • 15:01 - 15:04
    Όπως οι ομάδες άμεσης παρέμβασης
    και πυροσβέστες,
  • 15:04 - 15:08
    πρόσφυγες, έγκλειστους
    και φρουρούς φυλακών,
  • 15:08 - 15:10
    στρατιώτες, μεταξύ άλλων.
  • 15:11 - 15:15
    Και για να σας δώσω μια ιδέα
    για το μέγεθος αυτών των διαταραχών,
  • 15:16 - 15:19
    το 2010, η οικονομική επιβάρυνση
    λόγω αυτών σε παγκόσμιο επίπεδο
  • 15:19 - 15:23
    εκτιμήθηκε στα 2,5
    τρισεκατομμύρια δολάρια,
  • 15:23 - 15:25
    και είναι χρόνιες ασθένειες,
  • 15:25 - 15:28
    οπότε το κόστος ανεβαίνει
    και αναμένεται να ανέλθει
  • 15:28 - 15:31
    στα έξι τρισεκατομμύρια
    δολάρια τα επόμενα 15 χρόνια.
  • 15:32 - 15:34
    Όπως προανέφερα,
  • 15:34 - 15:38
    η επαναστόχευση φαρμάκων συνιστά
    πρόκληση λόγω των προκαταλήψεών μας.
  • 15:39 - 15:40
    Το Calypsol είναι γνωστό ως,
  • 15:41 - 15:42
    κεταμίνη,
  • 15:43 - 15:45
    που επίσης είναι γνωστή ως,
  • 15:45 - 15:47
    Special K,
  • 15:47 - 15:49
    που είναι ναρκωτικό
    που συνηθίζεται στα κλαμπ.
  • 15:51 - 15:54
    Χρησιμοποιείται παγκοσμίως ως αναισθητικό.
  • 15:54 - 15:57
    Χορηγείται στα παιδιά.
    Χρησιμοποιείται στο πεδίο της μάχης.
  • 15:57 - 16:00
    Είναι φάρμακο επιλογής
    σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες,
  • 16:00 - 16:01
    διότι δεν επηρεάζει την αναπνοή.
  • 16:01 - 16:06
    Βρίσκεται στον κατάλογο του Παγκόσμιου
    Οργανισμού Υγείας ως βασικό φάρμακο.
  • 16:07 - 16:10
    Αν είχαμε ανακαλύψει την κεταμίνη
    πρώτα ως «παρα-εμβόλιο»,
  • 16:11 - 16:14
    θα ήταν εύκολο να την αναπτύξουμε,
  • 16:14 - 16:18
    αλλά τώρα έχουμε να αντιμετωπίσουμε
    τη λειτουργική μας αγκύλωση
  • 16:18 - 16:20
    και τη νοοτροπία που παρεμβαίνουν.
  • 16:22 - 16:26
    Ευτυχώς, δεν είναι
    η μόνη ουσία που ανακαλύψαμε
  • 16:26 - 16:29
    ότι έχει αυτές τις προφυλακτικές,
    κάπως σαν εμβόλιο δράσεις,
  • 16:30 - 16:32
    αλλά όλα τα άλλα φάρμακα που ανακαλύψαμε,
  • 16:33 - 16:35
    ή ουσίες, είναι εντελώς νέα,
  • 16:35 - 16:39
    και θα πρέπει να περάσουν από όλη
    τη διαδικασία έγκρισης του ΕΟΦ --
  • 16:39 - 16:42
    προτού να εγκριθεί
    η δοκιμή τους σε ανθρώπους.
  • 16:42 - 16:44
    Και για αυτό χρειάζονται χρόνια.
  • 16:44 - 16:46
    Εάν λοιπόν θέλαμε κάτι συντομότερα,
  • 16:46 - 16:49
    η κεταμίνη έχει ήδη εγκριθεί.
  • 16:49 - 16:51
    Είναι πια γενόσημο φάρμακο και διαθέσιμη.
  • 16:51 - 16:55
    Μπορούμε να την παραγάγουμε
    με ελάχιστο κόστος σε μηδέν χρόνο.
  • 16:56 - 17:01
    Όμως, πέρα από αγκυλώσεις και νοοτροπίες,
  • 17:01 - 17:04
    η επαναστόχευση των φαρμάκων
    ενέχει μια άλλη πρόκληση,
  • 17:04 - 17:06
    την εταιρική πολιτική.
  • 17:06 - 17:08
    Δεν υπάρχουν θεσπιστεί κίνητρα
  • 17:08 - 17:12
    όταν λήγουν οι πατέντες φαρμάκων
    και δεν είναι πια αποκλειστικά
  • 17:12 - 17:15
    ώστε να ενθαρρύνουν εταιρείες
    να τα αναπτύξουν,
  • 17:15 - 17:16
    γιατί δεν τους αποδίδουν χρήματα.
  • 17:16 - 17:20
    Αυτό δεν ισχύει μόνο για την κεταμίνη.
    Αφορά όλα τα φάρμακα.
  • 17:21 - 17:26
    Πάντως, αυτή η ιδέα είναι
    μια καινοτομία για την ψυχιατρική,
  • 17:26 - 17:30
    να χρησιμοποιούνται φάρμακα
    για την πρόληψη των ψυχικών παθήσεων
  • 17:30 - 17:32
    αντί για τη θεραπεία τους.
  • 17:33 - 17:38
    Ίσως, σε 20, 50, 100 χρόνια από σήμερα,
  • 17:38 - 17:42
    να αναλογιζόμαστε
    την κατάθλιψη και την PTSD
  • 17:42 - 17:45
    όπως σήμερα βλέπουμε
    τα σανατόρια των φυματικών
  • 17:45 - 17:47
    ως κάτι που ανήκει στο παρελθόν.
  • 17:47 - 17:52
    Αυτό μπορεί να είναι η αρχή του τέλους
    της μάστιγας των ψυχικών παθήσεων.
  • 17:53 - 17:57
    Όπως όμως είπε κάποτε
    ένας σπουδαίος επιστήμων,
  • 17:58 - 18:00
    «Μόνο ένας ανόητος
    είναι βέβαιος για τα πάντα.
  • 18:00 - 18:02
    Ο σοφός άνθρωπος πάντα αναρωτιέται».
  • 18:04 - 18:05
    Σας ευχαριστώ.
  • 18:06 - 18:10
    (Χειροκρότημα)
Title:
Θα μπορούσε ένα φάρμακο να προλαμβάνει την κατάθλιψη και τη διαταραχή μετατραυματικού στρες;
Speaker:
Ρεμπέκα Μπράχμαν
Description:

O δρόμος προς καλύτερα φάρμακα είναι στρωμένος με τυχαίες αλλά επαναστατικές ανακαλύψεις. Σε αυτή την ιστορία σχετικά με τον ρόλο που διαδραματίζει το τυχαίο στην επιστήμη, η νευροεπιστήμων Ρεμπέκα Μπράχμαν μοιράζεται μαζί μας την είδηση μιας επαναστατικής θεραπείας, αποτέλεσμα ευτυχών συγκυριών, που θα μπορούσε να αποτρέψει την εμφάνιση ψυχικών διαταραχών όπως η κατάθλιψη και η διαταραχή μετατραυματικού στρες. Και περιμένετε μια απρόσμενη, όσο και αμφιλεγόμενη, ανατροπή.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
18:23

Greek subtitles

Revisions Compare revisions