< Return to Video

Die towerwasmasjien

  • 0:00 - 0:02
    Ek was net 4 jaar oud
  • 0:02 - 0:05
    toe ek my ma 'n wasmasjien sien laai
  • 0:05 - 0:08
    vir die eerste keer in haar lewe.
  • 0:08 - 0:10
    Dit was 'n wonderlike dag vir haar.
  • 0:10 - 0:13
    My ouers het jare lank geld gespaar
  • 0:13 - 0:15
    om die masjien te kon koop.
  • 0:15 - 0:17
    En op die eerste dag wat dit gebruik sou word,
  • 0:17 - 0:19
    is selfs Ouma genooi
  • 0:19 - 0:21
    om die masjien te sien.
  • 0:21 - 0:24
    En Ouma was selfs meer opgewonde.
  • 0:24 - 0:26
    Regdeur haar lewe
  • 0:26 - 0:28
    het sy water oor die vuur warm gemaak
  • 0:28 - 0:30
    en wasgoed met die hand gewas
  • 0:30 - 0:32
    vir sewe kinders.
  • 0:32 - 0:35
    En nou gaan sy sien hoe
  • 0:35 - 0:38
    elektrisiteit die werk doen.
  • 0:38 - 0:42
    My ma maak die deur versigtig oop
  • 0:42 - 0:44
    en sy laai die wasgoed
  • 0:44 - 0:46
    in die masjien,
  • 0:46 - 0:48
    as volg...
  • 0:48 - 0:50
    En toe sy die deur toemaak,
  • 0:50 - 0:52
    sê Ouma, "Nee, nee, nee.
  • 0:52 - 0:55
    Laat ek die knoppie druk."
  • 0:56 - 0:58
    En Ouma druk die knoppie
  • 0:58 - 1:01
    en sy sê, "O, fantasties!
  • 1:01 - 1:03
    Ek wil sien! Gee vir my 'n stoel!
  • 1:03 - 1:05
    Gee vir my 'n stoel. Ek wil sien."
  • 1:05 - 1:08
    En sy sit voor die masjien,
  • 1:08 - 1:12
    en sy kyk vir die hele wasprogram.
  • 1:12 - 1:14
    Sy was verstom.
  • 1:14 - 1:17
    Vir my ouma,
  • 1:17 - 1:20
    was die wasmasjien 'n wonderwerk.
  • 1:20 - 1:23
    Vandag, in Swede en ander welaf lande,
  • 1:23 - 1:25
    gebruik mense
  • 1:25 - 1:27
    baie verskillende masjiene.
  • 1:27 - 1:29
    Kyk, die huise is vol masjiene.
  • 1:29 - 1:31
    Ek kan nie eens almal opnoem nie.
  • 1:31 - 1:34
    En ook, wanneer hulle wil reis,
  • 1:34 - 1:37
    gebruik hulle vlieënde masjiene
  • 1:37 - 1:39
    wat hul vat na afgeleë bestemmings.
  • 1:39 - 1:41
    En tog is daar so baie mense
  • 1:41 - 1:44
    wat steeds hulle water op 'n vuur verhit,
  • 1:44 - 1:47
    en hul kos oor vuur kook.
  • 1:47 - 1:49
    Somtyds het hulle nie eens genoeg kos nie.
  • 1:49 - 1:52
    En hulle lewe onder die broodlyn.
  • 1:52 - 1:55
    Daar is twee miljard medemense
  • 1:55 - 1:57
    wat op minder as $2 'n dag leef.
  • 1:57 - 1:59
    En die rykste mense daar oorkant --
  • 1:59 - 2:01
    daar is een miljard mense --
  • 2:01 - 2:05
    hulle leef bo, wat ek noem die "luglyn,"
  • 2:05 - 2:08
    omdat hulle meer as $80 'n dag spandeer
  • 2:08 - 2:10
    op hulle verbruik.
  • 2:10 - 2:13
    Maar dis slegs een, twee,
    drie miljard mense,
  • 2:13 - 2:16
    terwyl daar sewe miljard mense
    in die wêreld is,
  • 2:16 - 2:19
    so daar moet tussen
    een en vier miljard mense wees,
  • 2:19 - 2:22
    wat tussen armoede en die luglyn leef.
  • 2:22 - 2:25
    Hulle het elektrisiteit,
    maar die vraag is:
  • 2:25 - 2:28
    Hoeveel het wasmasjiene?
  • 2:28 - 2:31
    Ek't die data ondersoek,
  • 2:31 - 2:33
    en gevind, inderdaad,
  • 2:33 - 2:36
    dat die wasmasjien
    tot onder die luglyn deurgedring het,
  • 2:36 - 2:39
    en vandag is daar
    'n addisionele een miljard mense
  • 2:39 - 2:42
    wat bo die "waslyn" leef.
  • 2:42 - 2:44
    (Gelag)
  • 2:44 - 2:48
    En hulle verbruik meer as $40 per dag.
  • 2:48 - 2:51
    So twee miljard
    het toegang tot wasmasjiene.
  • 2:51 - 2:53
    En die oorblywende vyf miljard,
  • 2:53 - 2:55
    hoe was hulle?
  • 2:55 - 2:57
    Of, meer presies,
  • 2:57 - 3:00
    hoe was die meeste vroue in die wêreld?
  • 3:00 - 3:04
    Want dis harde werk vir vroue om te was.
  • 3:04 - 3:07
    Hulle was so: met die hand.
  • 3:07 - 3:11
    Dit is 'n harde, tydrowende arbeid,
  • 3:11 - 3:14
    wat hulle moet doen vir ure elke week.
  • 3:14 - 3:17
    En soms moet hulle ook
    water bring van vêr af
  • 3:17 - 3:19
    om tuis te was,
  • 3:19 - 3:23
    of hulle moet die wasgoed vat
    na 'n stroompie vêr weg.
  • 3:23 - 3:26
    En hulle wil 'n wasmasjien hê.
  • 3:26 - 3:29
    Hulle wil nie so baie
    van hulle lewe spandeer
  • 3:29 - 3:31
    om harde werk te doen
  • 3:31 - 3:33
    met so relatiewe lae produktiwiteit nie.
  • 3:33 - 3:35
    En daar is niks anders aan hulle wens
  • 3:35 - 3:37
    as die van my ouma nie.
  • 3:37 - 3:40
    Kyk, twee generasies terug in Swede --
  • 3:40 - 3:42
    skep water by die stroom,
  • 3:42 - 3:45
    op die vuur verhit en was soos dit.
  • 3:45 - 3:48
    Hulle wil die wasmasjien hê
    op presies dieselfde manier.
  • 3:48 - 3:51
    Maar wanneer ek 'n lesing aanbied
    vir omgewingbewuste studente,
  • 3:51 - 3:55
    sê hulle, "Nie almal in die wêreld
    kan karre en wasmasjiene hê nie."
  • 3:56 - 3:58
    Hoe kan ons hierdie vrou vertel
  • 3:58 - 4:00
    dat sy nie 'n wasmasjien gaan hê nie?
  • 4:00 - 4:02
    En dan vra ek my studente,
  • 4:02 - 4:04
    oor die laaste twee jaar:
  • 4:04 - 4:06
    "Hoeveel van julle
    gebruik nie 'n kar nie?"
  • 4:06 - 4:08
    En somige steek hulle hande trots op
  • 4:08 - 4:10
    en sê, "Ek gebruik nie 'n kar nie."
  • 4:10 - 4:12
    En dan vra ek die regtig moeilike vraag:
  • 4:12 - 4:14
    "Hoeveel van julle
  • 4:14 - 4:16
    was julle jeans en beddegoed per hand?"
  • 4:16 - 4:19
    En niemand steek hulle hand op nie.
  • 4:19 - 4:22
    Selfs die gehardes in die groenbeweging
  • 4:22 - 4:24
    gebruik wasmasjiene.
  • 4:24 - 4:28
    (Gelag)
  • 4:28 - 4:30
    So hoekom gebruik almal dit
  • 4:30 - 4:33
    en hulle dink ander sal dit nie stop nie?
    Wat is so spesiaal hieraan?
  • 4:33 - 4:36
    Ek moes 'n analise doen
    oor energie verbruik in die wêreld.
  • 4:36 - 4:38
    Hier is ons.
  • 4:38 - 4:40
    Julle sien die sewe miljard mense daar bo:
  • 4:40 - 4:42
    die lug mense, die was mense,
  • 4:42 - 4:45
    die gloeilamp mense en die vuur mense.
  • 4:45 - 4:47
    Een eenheid soos dié
  • 4:47 - 4:50
    is 'n fossielbrandstof-eenheid:
  • 4:50 - 4:52
    olie, steenkool of gas.
  • 4:52 - 4:55
    Dis meeste van die
    elektrisiteit en energie in die wêreld.
  • 4:56 - 4:59
    Dis 12 eenhede verbruik in die hele wêreld,
  • 4:59 - 5:02
    en die rykste een miljard
    gebruik ses daarvan.
  • 5:02 - 5:05
    Helfte van die energie is gebruik
    deur een sewende van die wêreldbevolking.
  • 5:05 - 5:07
    En dié wat wasmasjiene het,
  • 5:07 - 5:09
    maar nie 'n huis vol ander masjiene nie,
  • 5:09 - 5:11
    hulle gebruik twee.
  • 5:11 - 5:13
    Hierdie groep gebruik drie, een elk.
  • 5:13 - 5:15
    En hulle het ook elektrisiteit.
  • 5:15 - 5:18
    Daar oorkant gebruik hulle
    nie eens een elk nie.
  • 5:18 - 5:20
    Dit maak 12 van hulle.
  • 5:20 - 5:22
    Maar die hoof bekommernis
  • 5:22 - 5:25
    vir die omgewing-belangstellende studente
    -- en hulle is reg --
  • 5:25 - 5:27
    is oor die toekoms.
  • 5:27 - 5:30
    Wat is die tendense?
    As ons net die tendense uitrek,
  • 5:30 - 5:33
    sonder enige gevorderde analise, tot 2050,
  • 5:33 - 5:36
    is daar twee dinge
    wat energieverbruik kan verhoog.
  • 5:36 - 5:38
    Eerste, bevolkingsgroei.
  • 5:38 - 5:40
    Tweede, ekonomiese groei.
  • 5:40 - 5:43
    Bevolkingsgroei sal hoofsaaklik
    onder die armste mense plaasvind,
  • 5:43 - 5:45
    want hulle ervaar hoë kindersterftes
  • 5:45 - 5:47
    en hulle het baie kinders per vrou.
  • 5:47 - 5:49
    En met dit kry jy twee ekstra,
  • 5:49 - 5:51
    maar dit sal nie energieverbruik
    so baie verander nie.
  • 5:51 - 5:54
    Wat sal gebeur is ekonomiese groei.
  • 5:54 - 5:56
    Die beste hier in die opkomende ekonomieë --
  • 5:56 - 5:58
    ek noem hulle die Nuwe Ooste --
  • 5:58 - 6:00
    hulle sal oor die luglyn spring.
  • 6:00 - 6:02
    "Wopp!"
  • 6:02 - 6:05
    En hulle sal begin om so baie
    soos die Ou Weste te gebruik.
  • 6:05 - 6:08
    En dié mense, hulle wil 'n wasmasjien hê.
  • 6:08 - 6:10
    Soos ek gesê het: daar gaan hulle.
  • 6:10 - 6:12
    En hulle energieverbruik sal verdubbel.
  • 6:12 - 6:15
    En ons hoop dat die arm mense
    elektriese lig sal kry.
  • 6:15 - 6:17
    En hulle kry 'n twee-kind-familie
    sonder 'n stop in bevolkingsgroei.
  • 6:17 - 6:19
    Maar die totale energieverbruik
  • 6:19 - 6:21
    sal verhoog tot 22 eenhede.
  • 6:21 - 6:24
    En die 22 eenhede --
  • 6:24 - 6:27
    steeds gebruik die rykste mense die meeste.
  • 6:28 - 6:30
    So wat moet gedoen word?
  • 6:30 - 6:32
    Omdat die risiko,
  • 6:32 - 6:35
    die hoë waarskynlikheid
    van klimaatsverandering, 'n werklikheid is.
  • 6:35 - 6:37
    Dis werklik.
  • 6:37 - 6:40
    Natuurlik moet hulle
    meer energiedoeltreffend wees.
  • 6:40 - 6:42
    Hulle moet gedrag verander op 'n manier.
  • 6:42 - 6:44
    Hulle moet ook begin
    groen energie produseer,
  • 6:44 - 6:46
    baie meer groen energie.
  • 6:46 - 6:49
    Maar tot hulle dieselfde
    energieverbruik per persoon het,
  • 6:49 - 6:51
    moet hulle nie raad gee aan ander --
  • 6:51 - 6:53
    wat om te doen en wat om nie te doen nie.
  • 6:53 - 6:55
    (Applous)
  • 6:55 - 6:59
    Hier kan ons
    meer groen energie kry van orals.
  • 6:59 - 7:01
    Dis wat ons hoop mag gebeur.
  • 7:01 - 7:04
    Dis 'n werklike toekomsuitdaging.
  • 7:04 - 7:07
    Maar ek verseker julle dat hierdie vrou
    in die favela in Rio,
  • 7:07 - 7:09
    sy wil 'n wasmasjien hê.
  • 7:09 - 7:12
    Sy's baie gelukkig
    met haar minister van energie
  • 7:12 - 7:14
    wat elektrisiteit vir almal verskaf het --
  • 7:14 - 7:17
    so gelukkig dat sy vir haar gestem het.
  • 7:17 - 7:19
    En sy self word Dilma Rousseff,
  • 7:19 - 7:21
    die pas gekose president
  • 7:21 - 7:23
    van een van die
    grootste demokrasieë in die wêreld --
  • 7:23 - 7:26
    beweeg van minister van energie tot president.
  • 7:26 - 7:28
    As jy 'n demokrasie het,
  • 7:28 - 7:30
    sal mense stem vir wasmasjiene.
  • 7:30 - 7:32
    Hulle is lief vir dit.
  • 7:34 - 7:36
    En wat is die wonder hiervan?
  • 7:36 - 7:39
    My ma verduidelik
    die wonder van die masjien
  • 7:39 - 7:41
    die heel, heel eerste dag.
  • 7:41 - 7:43
    Sy sê, "Nou Hans,
  • 7:43 - 7:45
    ons het die wasgoed gelaai.
  • 7:45 - 7:47
    Die masjien sal die werk doen.
  • 7:47 - 7:49
    En nou kan ons biblioteek toe gaan."
  • 7:49 - 7:51
    Want dit is die wonder:
  • 7:51 - 7:53
    jy doen die wasgoed,
  • 7:53 - 7:55
    en wat kry jy uit die masjien?
  • 7:55 - 7:58
    Jy kry boeke uit die masjiene,
  • 7:58 - 8:00
    kinderboeke.
  • 8:00 - 8:02
    En my ma't tyd gehad om vir my te lees.
  • 8:02 - 8:04
    Sy was mal daaroor. Ek kry die "ABC."
  • 8:04 - 8:07
    Dis waar my beroep as professor begin het,
  • 8:07 - 8:09
    toe my ma tyd gehad het om vir my te lees.
  • 8:09 - 8:11
    En sy't ook boeke vir haarself gekry.
  • 8:11 - 8:13
    Sy't dit reggekry om Engels te studeer
  • 8:13 - 8:15
    en dit te leer as 'n vreemde taal.
  • 8:15 - 8:17
    En sy lees soveel boeke,
  • 8:17 - 8:20
    so baie verskillende boeke hier.
  • 8:20 - 8:23
    En ons hou baie, baie van die masjien.
  • 8:24 - 8:27
    En wat ons gesê het, my ma en ek, is:
  • 8:27 - 8:30
    "Dankie, industrialisasie.
  • 8:30 - 8:32
    Dankie, staalplettery.
  • 8:32 - 8:34
    Dankie, kragstasie.
  • 8:34 - 8:37
    En dankie, chemiese industrie
  • 8:37 - 8:39
    wat ons tyd gegee het om boeke te lees."
  • 8:39 - 8:41
    Baie dankie.
  • 8:41 - 8:54
    (Applous)
Title:
Die towerwasmasjien
Speaker:
Hans Rosling
Description:

Wat was die grootste uitvinding van die Industriële Rewolusie? Hans Rosling beweer dis die wasmasjien. Met nuwe Gapminder grafieke wys Rosling vir ons die towerkrag wat verskyn wanneer ekonomiese groei en elektrisiteit 'n vervelige wasdag in 'n intellektuele leesdag verander.
more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TEDTalks
Duration:
08:55
Ingrid Lezar edited Afrikaans subtitles for The magic washing machine
Ingrid Lezar edited Afrikaans subtitles for The magic washing machine
Ingrid Lezar edited Afrikaans subtitles for The magic washing machine
Ingrid Lezar edited Afrikaans subtitles for The magic washing machine
Caren Smit added a translation

Afrikaans subtitles

Revisions Compare revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.