-
Wiemy już, że gdy neuron jest w stanie spoczynkowym
-
pomiędzy jego zewnętrzną i wewnętrzną stroną błony występuje różnica potencjału
-
I tak na tym rysunku, tutaj mamy
-
błonę komórkową
-
Tutaj natomiast mamy wnętrze neuronu
-
a tutaj zewnętrzną stronę błony komórkowej
-
Oczywiście tutaj również
-
i tutaj.
-
Jeśli umieścilibyśmy woltomierz
-
i zmierzylibyśmy różnicę potencjału elektrycznego
-
a więc, jeśli odjęlibyśmy wartość potencjału elektrycznego
-
zmierzonego tutaj (wewnątrz) i tutaj (na zewnątrz błony)
-
otrzymalibyśmy - powiedzmy dla przykładu:
-
średnio około minus 70 miliwoltów
-
Tutaj oś rzędnych pokazuje miliwolty i -70 jest tutaj
-
(-70 rysuje)
-
Narysuję to na obu diagramach
-
będziemy ich obu używać do opisu
-
odrobinę a właściwie zupełnie innych zjawisk
-
Moglibyśmy umieścić kolejny woltomierz (żółty)
-
troszeczkę dalej niż poprzedni (niebieski)
-
i również pokaże on różnicę -70 miliwoltów
-
Teraz zaobserwujmy coś interesującego
-
Załóżmy, że z jakiegoś powodu
-
błona komórkowa stanie się przepuszczalna dla jonów sodu.
-
Sód napływa w poprzek błony
-
Dzieje się tak z dwóch powodów:
-
Po pierwsze, sód jest jonem dodatnim
-
Po zewnętrznej stronie błony jest więcej pozytywnych jonów
-
niż po stronie wewnętrznej, dlatego też pozytywny ładunek łatwo napływa
-
Po drugie, po zewnętrznej stronie błony
-
występuje większa koncentracja jonów sodu
-
niż wewnątrz neuronu
-
Dlatego jony, podążając za gradientem stężenia dyfundują do komórki.
-
Powód, dla którego mamy wyższe stęzenie
-
sodu na zewnątrz komórki
-
już znamy - dzieje się tak dzięki obecności pompy sodowo-potasowej w błonie neuronu.
-
Wracając do naszego przykładu, napływ jonów sodu
-
spowoduje wzrost potencjału
-
(stanie się mniej negatywny).
-
Jaka będzie teraz dynamika zdarzeń wewnątrz komórki?
-
Otóż, mając cały nasz pozytywny ładunek tutaj,
-
inne pozytywne jony w komórce
-
będą chciały uciec od nich ( bo: oddziaływanie elektrostatyczne)
-
będą chciały uciec od nich (oddziaływanie elektrostatyczne)
-
Dzieje się to nie tylko w jednym kierunku
-
ale we wszystkich możliwych kierunkach.
-
Ładunek pozytywny we wszystkich kierunkach
-
będzie chciał oddalić się od siebie.
-
Więc ten popłynie tam,
-
i dalej ten spowoduje przepływ
-
następnego z nich, który z kolei
-
spowoduje ruch kolejnego (itd...).
-
Po jakimś czasie - jakiej różnicy potencjałów
-
możemy spodziewać się na niebieskim woltomierzu?
-
Po pewnym czasie, ponieważ coraz więcej
-
pozytywnego ładunku próbuje przepłynąć dalej
-
stężenie jonów sodu
-
rozprzestrzenia się.
-
Zauważymy wzrost wzrost potencjału.
-
dalej, wraz z rozprzestrzenianiem się
-
jonów potencjał wróci do poziomu równowagi (początkowego).
-
Patrząc trochę dalej
-
trochę więcej czasu musi upłynąć
-
zanim zobaczymy wzrost potencjału, ale ponieważ
-
jony rozprzestrzeniają się coraz bardziej
-
wzrost ten będzie mniejszy niż w poprzednim miejscu.
-
Nie zauważymy aż tak dużego wzgórka
-
na wykresie napięcia w tym przypadku.
-
Taki typ rozprzestrzeniania się - możemy powiedzieć sygnału
-
nazywamy rozprzestrzenianiem elektrotonicznym.
-
Napiszmy to
-
Rozprzestrzenianie elektrotoniczne. Albo inaczej :
-
Jest to rozprzestrzenianie się potencjału elektrotonicznego.
-
Jest parę rzeczy charakterystycznych tego zjawiska:
-
1. jest ono pasywne.
-
Cześć, którą narysowaliśmy tutaj
-
NIE jest omawianym zjawiskiem.
-
Rozprzestrzenianie się potencjału elektrotonicznego zachodzi chwilę później
-
- gdy osiągniemy wysokie stężenie jonów tutaj,
-
w krótkim czasie po tym otrzymamy wysokie
-
stężenie jonów tutaj
-
a jeszcze chwilę potem
-
wysokie stężenie zawędruje tutaj.
-
To jest zjawisko pasywne.
-
Ta zjawisko tutaj jest pasywne.
-
2. Dodatkowo potencjał ten zanika.
-
Sygnał staje się słabszy i słabszy czym bardziej oddalamy się
-
od źródła napływu jonów, ponieważ jony coraz bardziej
-
rozprzestrzeniają się.
-
Tak więc zjawisko to jest pasywne i zanika.
-
Teraz powtórzymy ta sytuację, ale
-
dodajmy jeszcze napięciowo-zależne
-
kanały jonowe tutaj.
-
Powiedzmy, że tutaj gdzie rysuje
-
powiedzmy, że to napięciowo - zależny kanał sodowy.
-
Zaużmy, że otwiera się on przy potencjale -55 mV
-
Wypada to mniej więcej tutaj.
-
Kanał otwiera się przy napięciu -55mV.
-
Tutaj narysuję tę wartość progową.
-
Załużmy również, że kanał ten zamyka się przy potencjale 40 mV.
-
tutaj (+40mV)
-
tutaj (+40mV)
-
Załużmy również, że mamy też obecny kanał potasowy
-
gdzieś tutaj.
-
Takie potasowe kanały- tzw. cieknące
-
kanały są jedną z głównych przyczyn
-
obecności różnicy potencjałów w poprzek błony neuronu.
-
Taki potasowy kanał, załużmy,
-
otwiera się gdy ten się zamyka
-
tak więc potasowy, dla przykładu
-
- nie będzie to dokładna wartość, ale aby
-
zobrazować Ci mechanizm - otwiera się przy potencjale +40mV
-
Zaużmy, że zamyka się przy potencjale -80 mV.
-
Otwiera się więc tutaj a zamyka tutaj.
-
Co się teraz stanie?
-
Tak jak widzieliśmy wcześniej- pozwólmy na napływ
-
odrobiny pozytywnego ładunku - określmy to - z lewej strony
-
naszego neuronu. Z uwagi na zjawisko rozprzestrzeniania się elektrotonicznego ładunku
-
chwilę później zauważymy,
-
że potencjał w poprzek błony w tym punkcie
-
zaczyna być mniej negatywny (depolaryzuje się).
-
Różnica potencjałów (w poprzek błony)
-
staje się coraz mniejsza - dokładnie tak jak widzieliśmy w poprzednim przykładzie.
-
staje się mniej negatywna, ALE:
-
nie zobaczymy tylko małego wzgórka na wykresie
-
napięcia, który wraca potem do poziomu początkowego-
-
ponieważ co dzieję się przy potencjale -55mV?
-
Kanały sodowe otwierają się.
-
Kanały sodowe otwierają się ponieważ został osiągnięty
-
próg napięciowy, przy którym następuje nagły napływ sodu do wnętrza komórki.
-
Co to spowoduje?
-
Spowoduje to znaczne i nagłe podniesienie potencjału w neuronie (spike)
-
wygląda to mniej więcej tak.
-
jony sodowe wpływają i wpływają.
-
potencjał staje się coraz bardziej pozytywny.
-
Pamietaj! Jony wpływają do wewnątrz
-
z dwóch powodów:
-
1. Tu jest więcej ładunku +,
-
więcej dodatnich jonów jest na zewnątrz niż wewnątrz
-
Ładunek podąża więc zgodnie z gradientem napięcia.
-
podąża zgodnie z gradientem napięcia/ zgodnie z gradientem potencjału
-
ale 2. tu jest też wyższa koncentracja jonów sodu
-
na zewnątrz niż wewnatrz - ponieważ obecna jest w błonie
-
pompa sodowo-potasowa, tak więc jony przepływają też zgodnie
-
z gradientem koncentracji.
-
Tak więc, jony sodowe napływają, nawet przekraczając punkt
-
w którym gradient napięcia wyrównuje się, ale
-
z uwagi na gradient koncentracji
-
sód napływa dalej.
-
w końcu, docierając do wartości +40 mV
-
kanał sodowy zamyka się,
-
Zatrzymując napływ sodu.
-
Jednocześnie również kanały potasowe otwierają się.
-
W tym momencie potencjał
-
wewnątrz jest bardziej dodatni niż na zewnątrz,
-
przynajmniej lokalnie -tutaj.
-
w tej sytuacji mamy pozytywne jony potasowe
-
chcące wydostać się na zewnątrz
-
z tego pozytywnie naładowango obszaru.
-
Napięcie staje się więc bardziej negatywne,
-
Maleje nawet poniżej zera ponieważ, znów:
-
potas będzie podążał za gradientem napięcia
-
- przez chwilę - do póki jest więcej jonów dodatnich
-
wewnątrz neuronu niż na zewnątrz.
-
Ale również potas
-
będzie chciał podążać za gradientem stężenia.
-
Tutaj jest wyższe stężenie potasu
-
-wyższe wewnątrz niż na zewnatrz, z powodu
-
obecności pompy sodowo-potasowej.
-
Tak więc potas będzie wypływał
-
po za błonę aż do osiągnięcia przez błonę
-
potencjału -80mV, gdy kanały potasowe zamykają się.
-
Następnie potencjał może
-
wrócić do pierwotnego stanu spoczynkowego.
-
Dlaczego więc jest to ważne?
-
Do tej pory rozważaliśmy rozprzestrzenianie się ładunku (dysypacje ładunku).
-
Sygnal stawał się coraz słabszy i słabszy
-
i w pewnej odlgłości byłoby już
-
bardzo ciężko zauważyć ten sygnał.
-
I co w drugim przykladzie zauważylismy
-
to znaczne wzmocnienie sygnału.
-
Wzmocniony sygnał, parę chwil dalej,
-
gdybyś zmierzył różnicę potencjałów tutaj (żółty woltomierz),
-
- ponieważ te jony próbują oddalić się od siebie
-
znów zauważamy zjawisko dysypacji ładunku (rozprzestrzeniania się ładunku elektrotonicznego).
-
Jeśli zmierzyłbyś różnicę potencjału w poprzek błony
-
tu gdzie żółty voltomierz na rysunku,
-
w poprzednim przykładzie otrzymaliśmy tylko małe wybrzuszenie
-
spowodowane dysypacją ładunku, tutaj
-
otrzymamy całkiem pokaźne wybrzuszenie (na naszym wykresie)
-
I jeśli miałbyś inne kanały zależne napięciowo
-
trochę dalej - tutaj, sygnał zostałby znów wzmocniony.
-
Tak więc ten rodzaj aktywnego wzmacniania napięcia
-
nazywamy POTENCJAŁEM CZYNNOŚCIOWYM.
-
POTENCJAŁEM CZYNNOŚCIOWYM
-
Możemy patrzeć na to jak na wzmocnienie sygnału.
-
Sygnał rozprzestrzenia się, po czym
-
napotyka na napięciowo - zależny kanał jonowy, otwierając go,
-
w konsenkwencji to wzmacnia znów nasz sygnał.
-
I jak mogliśmy zauważyć, neuron używa kombinacji mechanizmów
-
które opisaliśmy w celu rozprzestrzeniania sygnału/ informacji,
-
w celu przekazania sygnału w sposób
-
pasywny ale również - wzmacniając go,