Otizm tanısı için yeni bir yol
-
0:01 - 0:03İnsanlarla beraber olduğum zamanlarda hep
-
0:03 - 0:06onların hislerini, düşüncelerini, niyetlerini
-
0:06 - 0:10ve güdülerini yansıtan bir nevi ayaklı
-
0:10 - 0:15'sosyal etkileşim laboratuvarı' olmak istemişimdir.
-
0:15 - 0:21Bir bilim insanı olarak, her zaman bu yansımayı ölçmek istedim;
-
0:21 - 0:23ötekini anlamaya dair olan bu anı,
-
0:23 - 0:26göz açıp kapayıncaya kadar gerçekleşen hissiyatı.
-
0:26 - 0:28İnsanların duygularını sezeriz.
-
0:28 - 0:29Onların eylemlerinin anlamlarını,
-
0:29 - 0:32eylemler henüz gerçekleşmeden bile biliriz.
-
0:32 - 0:34Biz, daima başka birinin öznelliğinin
-
0:34 - 0:37nesnesi olma durumundayız.
-
0:37 - 0:40Bunu her zaman yapıyoruz. Öylece devre dışı bırakıveremiyoruz.
-
0:40 - 0:42Bu öylesine önemli ki, kendimizi anlamak için,
-
0:42 - 0:44etraftaki dünyayı anlamak için kullandığımız araçlar dahi
-
0:44 - 0:48bu durumun etrafında şekilleniyor.
-
0:48 - 0:51Bizler özümüze dek sosyaliz.
-
0:51 - 0:54Benim otizme yolculuğum, aslen otizmli yetişkinler
-
0:54 - 0:58için açılmış bir yerleşim biriminde yaşarken başladı.
-
0:58 - 1:01Bu bireylerin bir çoğu yaşamlarının bir çoğunu hastanelerde
-
1:01 - 1:05geçirmişler. Bu, uzun zaman önce oluyor.
-
1:05 - 1:09Ve onlar için, otizm yıkıcıydı.
-
1:09 - 1:13Ciddi zihinsel engelleri vardı.
-
1:13 - 1:16Konuşmuyorlardı. Fakat dahası,
-
1:16 - 1:20etraflarındaki dünyadan, kendi çevrelerinden
-
1:20 - 1:23ve insanlardan inanılmaz derecede
-
1:23 - 1:25soyutlanmışlardı.
-
1:25 - 1:28Aslında, o zamanlarda, otistik bireyler için olan
-
1:28 - 1:32okullara gitseniz, çokça gürültü duyardınız;
-
1:32 - 1:38gürültü patırtı, hareketler, bir şeylerle uğraşan insanlar,
-
1:38 - 1:41ama her zaman kendi başlarına bir şeylerle uğraşıyorlardı.
-
1:41 - 1:46Tavandaki ışığa bakıyor olabilirler,
-
1:46 - 1:49ya da bir köşede soyutlanmış halde olabilirler,
-
1:49 - 1:52belki de o öz-uyarımsal, hiçbir yere vardırmayan
-
1:52 - 1:57sürekli hareketlerini tekrarlıyorlardır.
-
1:57 - 2:00Son derece, son derece soyutlanmışlardı.
-
2:00 - 2:04Evet, şimdi biz biliyoruz ki, otizm
-
2:04 - 2:07bu bozulmadır, size bahsetmekte olduğum
-
2:07 - 2:10yansıtmadaki bozulmadır.
-
2:10 - 2:12Bunlar hayatta kalma becerileridir.
-
2:12 - 2:14Bunlar yüzbinlerce yıllık evrim sonucunda
-
2:14 - 2:16kalıtımsal olarak edindiğimiz
-
2:16 - 2:19hayatta kalma becerileridir.
-
2:19 - 2:24Görüyorsunuz, bebekler mutlak bir kırılganlıkla doğuyorlar.
-
2:24 - 2:26Onlara bakan biri olmadan hayatta kalamazlar; bu durumda
-
2:26 - 2:28bu tür hayatta kalma yöntemlerinin doğa tarafından
-
2:28 - 2:32onlara bahşedilmiş olması mantıklı geliyor.
-
2:32 - 2:34Onları bakıcıya yönlendiriyorlar.
-
2:34 - 2:38Hayatlarının ilk günleri ve haftalarından itibaren,
-
2:38 - 2:41bebekler çevredeki herhangi bir sestense insan sesi
-
2:41 - 2:43duymayı tercih ederler.
-
2:43 - 2:45Başka şeylerdense insanlara bakmayı tercih ederler
-
2:45 - 2:47ve hatta insanlara bakarken de,
-
2:47 - 2:50insanların gözlerine bakarlar,
-
2:50 - 2:54çünkü gözler, diğer insanların deneyimlerine açılan penceredir;
-
2:54 - 2:56o kadar öyle ki, başka yöne bakan insanlar yerine
-
2:56 - 3:01kendilerine bakan insanlara bakmayı tercih ederler.
-
3:01 - 3:03Yani, onlar bakıcıyı yönlendiriyor.
-
3:03 - 3:05Bakıcı da bebeğin peşinde koşuyor.
-
3:05 - 3:09Ve işte zihnin, sosyal zihnin, sosyal beynin
-
3:09 - 3:13oluşumunda önemli olan pek çok şey
-
3:13 - 3:18bu birbirini karşılıklı olarak besleyen koreografiye bağlı.
-
3:18 - 3:20Biz, her zaman otizmi,
-
3:20 - 3:25hayatın ileri dönemlerinde var olan bir şey olarak düşünürüz.
-
3:25 - 3:31Böyle değildir. Yaşamın başlamasıyla başlar.
-
3:31 - 3:35Bebekler bakıcılarıyla iletişime geçince, kısa süre içinde,
-
3:35 - 3:39beyindeki çok önemli bir olguyu
-
3:39 - 3:41fark ederler --
-
3:41 - 3:45görünmezdir, siz göremezsiniz -- ama gerçekten kritiktir
-
3:45 - 3:46ve buna dikkat denir.
-
3:46 - 3:49Kısa zamanda, hatta henüz ağızlarından
-
3:49 - 3:52tek bir sözcük dahi çıkaramazken öğrenirler ki,
-
3:52 - 3:58istedikleri bir şeyi elde etmek için dikkati alıp bir tarafa yöneltebilirler.
-
3:58 - 4:01Aynı zamanda, diğer insanların bakışlarını takip etmeyi öğrenirler,
-
4:01 - 4:03çünkü insanların, baktıkları şeyler
-
4:03 - 4:07hakkında düşündükleridir.
-
4:07 - 4:09Ve çok geçmeden, bir şeylerin anlamlarını öğrenmeye başlarlar,
-
4:09 - 4:13çünkü birisi bir şeye baktığında
-
4:13 - 4:15veya bir şeye işaret ettiğinde, bebekler
-
4:15 - 4:18sadece yön ile ilgili ipuçları almazlar;
-
4:18 - 4:20o kişilerin o şeye atfettiği anlamla, tutumlarıyla
-
4:20 - 4:23ilgili ipuçları alırlar ve böylelikle
-
4:23 - 4:27bir anlamlar bütünü oluşturmaya başlarlar;
-
4:27 - 4:30ancak sosyal etkileşim alanında edinilmiş olan
-
4:30 - 4:32bir anlamlar bütünü.
-
4:32 - 4:34Bunlar, başkalarıyla olan ortak deneyimlerinin
-
4:34 - 4:38bir parçası olarak edinilmiş anlamlardır.
-
4:38 - 4:45Bu, 15 aylık küçük bir kız çocuğu
-
4:45 - 4:49ve otizmli.
-
4:49 - 4:52Ve ben ona öyle yaklaşıyorum ki, belki de
-
4:52 - 4:56yüzüyle aramda 5 santim mesafe var ancak o bana karşı gayet kayıtsız.
-
4:56 - 4:58Bunu size yaptığımı hayal edin,
-
4:58 - 5:00yüzünüzün 5 santim yakınına geldiğimi.
-
5:00 - 5:02Muhtemelen iki şey yapardınız,öyle değil mi?
-
5:02 - 5:06Geri çekilirsiniz. Polisi ararsınız.
(Gülüşmeler) -
5:06 - 5:08Bir şey yapardınız, çünkü birinin fiziksel alanına nüfuz etmek
-
5:08 - 5:11ve hiçbir tepki almamak
-
5:11 - 5:12gerçekten de imkansız.
-
5:12 - 5:16Böyle yaparız, hatırlayın, içgüdüsel olarak, zahmetsizce.
-
5:16 - 5:17Bu, bizim vücudumuzun bilgeliğidir. Dilimizin aracılık ettiği
-
5:17 - 5:22bir şey değil. Vücudumuz bunu bilir,
-
5:22 - 5:25hem de uzun zamandır.
-
5:25 - 5:28Ve bu sadece insanlara özgü bir şey de değildir.
-
5:28 - 5:31Bazı türsel kuzenlerimize de olur,
-
5:31 - 5:33çünkü eğer maymunsanız
-
5:33 - 5:35ve başka bir maymuna bakıyorsanız
-
5:35 - 5:39ve bu maymun hiyerarşik olarak sizden daha üst bir konumdaysa
-
5:39 - 5:42ve bu bir sinyal ya da tehdit olarak algılanırsa,
-
5:42 - 5:45o zaman çok uzun süre yaşamayacaksınız demektir.
-
5:45 - 5:50Yani, diğer bazı türler için hayatta kalma yöntemi olan birşeyi,
-
5:50 - 5:53ki bu yöntemler olmadan bu türler yaşayamazlardı,
-
5:53 - 5:56insan türü bağlamına taşıyoruz ve bu, basbayağı,
-
5:56 - 6:00hareket etmek için, sosyal bağlamda hareket edebilmek için ihtiyacımız olan şey oluyor.
-
6:00 - 6:03Şimdi, kız bana kayıtsız ve ben onun çok yakınındayım
-
6:03 - 6:05ve düşünüyorsunuz, belki sizi görebiliyor,
-
6:05 - 6:07belki sizi duyabiliyor.
-
6:07 - 6:09Bir kaç dakika sonra, odanın bir köşesine gidiyor
-
6:09 - 6:15ve küçük bir parça şeker buluyor, bir M&M.
-
6:15 - 6:19Yani ben onun dikkatini çekemedim,
-
6:19 - 6:22ama bir şey, bir nesne çekebildi.
-
6:22 - 6:24Şimdi, pek çoğumuz nesneler dünyası ile insanlar dünyası
-
6:24 - 6:29şeklinde ikili bir ayrım yaparız.
-
6:29 - 6:33Bu kız için, bu ayrım çok net değil
-
6:33 - 6:37ve insanların dünyası, onun ilgisini bizim
-
6:37 - 6:38istediğimiz kadar çekmiyor.
-
6:38 - 6:40Şimdi hatırlayalım ki deneyimlerimizi ortaklaştırma yoluyla
-
6:40 - 6:42epey çok şey öğreniriz.
-
6:42 - 6:46Şimdi, onun şu anda yaptığı şey ise şu:
-
6:46 - 6:50kendini giderek daha fazla soyutlaştırdıkça,
-
6:50 - 6:54öğrenme yolu da her an daha çok ayrıklaşıyor.
-
6:54 - 6:57Bazen, beynin belirleyici olduğunu hissederiz,
-
6:57 - 6:59beyin bizim kim olacağımızı belirler.
-
6:59 - 7:02Ama aslında beyin de bizim benliğimize dönüşür
-
7:02 - 7:06ve bu kızın davranışlarının sosyal etkileşim alanından
-
7:06 - 7:09uzaklaşmasıyla eş zamanlı olarak gerçekleşen şey,
-
7:09 - 7:15zihninin ve beyninin benliğine dönüşmesidir.
-
7:15 - 7:20Otizm, gelişimsel bozukluklar arasında,
-
7:20 - 7:24en genetik-belirlenimli olanıdır
-
7:24 - 7:27ve bir beyin bozukluğudur.
-
7:27 - 7:29Çocuk doğmadan çok zaman önce baş gösteren
-
7:29 - 7:32bir bozukluktur.
-
7:32 - 7:36Biz, şimdi, otizmin çok geniş bir spektruma sahip olduğunu biliyoruz.
-
7:36 - 7:38Ciddi zihinsel engelli bireyler olduğu gibi,
-
7:38 - 7:41doğuştan üstün yetenekli olanlar da bulunmakta.
-
7:41 - 7:44Hiç konuşmayan bireyler de var.
-
7:44 - 7:46Çok konuşanlar da var.
-
7:46 - 7:48Okullarında gidip gözlemlerseniz öyle bireyler görürsünüz ki,
-
7:48 - 7:51izin verseniz, okulun çitlerinin etrafında
-
7:51 - 7:54gün boyunca koşarlar,
-
7:54 - 7:56size gelmelerinin önüne geçemediğiniz,
-
7:56 - 7:58sizinle tekrar tekrar, inatla, ama genellikle
-
7:58 - 8:02garip bir şekilde, o ani yansıtmalar
-
8:02 - 8:06olmaksızın etkileşmeye çalışan bireyler.
-
8:06 - 8:10Bu, eskiden sandığımızdan çok daha yaygın bir şey.
-
8:10 - 8:11Ben bu alana başladığımda, her 10.000 kişiden
-
8:11 - 8:14dördünde otizm olduğunu düşünüyorduk,
-
8:14 - 8:16yani oldukça nadir bir durum.
-
8:16 - 8:20Şimdi, daha ziyade her 100 kişiden birinde olduğunu biliyoruz.
-
8:20 - 8:25Etrafımızda milyonlarca otizimli birey var.
-
8:25 - 8:28Bu durumun toplumsal maliyeti çok büyük.
-
8:28 - 8:32Sadece ABD'deki maliyeti, belki de 35 ile 80 milyar dolar arasında,
-
8:32 - 8:35ve biliyor musunuz; bu fonların çoğu ciddi derecede engelli,
-
8:35 - 8:37bireyselleştirilmiş hizmetlere ve
-
8:37 - 8:39çok çok yoğun hizmetlere ihtiyacı olan
-
8:39 - 8:41gençlere ve özellikle de yetişkinlere yönelik;
-
8:41 - 8:44ve bu hizmetler, yılda
-
8:44 - 8:4860 ile 80,000 doları aşabilen maliyetteler.
-
8:48 - 8:52Bunlar, erken tedaviden faydalanmamış olan bireyler,
-
8:52 - 8:56çünkü şimdi biliyoruz ki otizm,
-
8:56 - 8:59o size bahsettiğim öğrenme yolları ayrıklaştıkça
-
8:59 - 9:01kendisini yeniden yaratıyor.
-
9:01 - 9:04Bu durumu daha erken bir noktada tespit edebilir miyiz,
-
9:04 - 9:08buna müdahale edebilir miyiz ve bunu tedavi edebilir miyiz,
-
9:08 - 9:10size söyleyebilirim ki, muhtemelen,
-
9:10 - 9:13geçtiğimiz on yıl içinde benim hayatımı değiştiren şey;
-
9:13 - 9:17şu nosyon oldu: bu durumu,
-
9:17 - 9:19kesinlikle hafifletebiliriz.
-
9:19 - 9:21Ayrıca, bizim bir fırsat penceremiz var, çünkü
-
9:21 - 9:24beyin sınırlı bir süre için işlenebilir durumda kalır
-
9:24 - 9:26ve bu fırsat penceresi, yaşamın ilk üç yılında
-
9:26 - 9:27karşımıza çıkar.
-
9:27 - 9:31Sonrasında pencere kapandığından değil. Kapanmaz.
-
9:31 - 9:34Ama önemli ölçüde küçülür.
-
9:34 - 9:38Ancak bu ülkede ortalama tanı yaşı hala daha
-
9:38 - 9:405 yaştır,
-
9:40 - 9:42ve daha az imkana sahip toplumlarda,
-
9:42 - 9:45tıbbi hizmete erişimi olmayanlarda,
-
9:45 - 9:48kırsal nüfusta, azınlıklarda,
-
9:48 - 9:51tanı yaşı daha da geçtir;
-
9:51 - 9:53adeta bu toplulukları otizm koşulları
-
9:53 - 9:56gitgide daha da ağırlaşacak olan bireylere
-
9:56 - 10:00mahkum ettiğimizi anlatmaya çalışıyormuşum gibi geliyor.
-
10:00 - 10:03Yani, bana öyle geliyor ki biyo-etik bir zorunluluğa sahibiz.
-
10:03 - 10:06Bilim ortada,
-
10:06 - 10:09ancak topluma tesir etmeyen bilimin geçerliliği yoktur
-
10:09 - 10:13ve kaçırılan bu fırsatın
-
10:13 - 10:15zararını karşılayamayız,
-
10:15 - 10:18çünkü otizmli çocuklar otizmli yetişkinler haline geliyorlar
-
10:18 - 10:22ve öyle hissediyoruz ki bu çocuklar için,
-
10:22 - 10:24bu aileler için daha erkenken yapabileceğimiz şeylerin
-
10:24 - 10:27bir ömür boyu süren sonuçları olacaktır,
-
10:27 - 10:31çocuk için, aile için ve daha geniş kapsamda, toplum için.
-
10:31 - 10:34Bizim otizme bakışımız budur.
-
10:34 - 10:37Otizmle ilişkili olan yüzden fazla gen var.
-
10:37 - 10:39Aslında, biz otizmle ilişkili
-
10:39 - 10:43300 ile 600 gen bulunduğuna inanıyoruz,
-
10:43 - 10:47genlerden ziyade genetik anomaliler diyebiliriz.
-
10:47 - 10:51Ve aslında bu noktada bir sorumuz var,
-
10:51 - 10:55çünkü eğer otizmin bu denli farklı sebepleri varsa,
-
10:55 - 10:58bütün bu yatkınlıklardan geçip asıl sendroma
-
10:58 - 11:01nasıl geleceksiniz? Çünkü benim gibi insanlar,
-
11:01 - 11:04bir oyun odasına girdiklerinde,
-
11:04 - 11:07otizmli bir çocuğu tanır.
-
11:07 - 11:09Öyleyse bunca çeşitli sebepten nasıl oluyor da
-
11:09 - 11:12ortak belirtileri olan bir sendroma geçebiliyorsunuz?
-
11:12 - 11:15Ve cevap, arada, yani gelişimde,
-
11:15 - 11:18yatıyor.
-
11:18 - 11:21Ve aslında, biz yaşamın ilk iki yılıyla
-
11:21 - 11:24çok ilgiliyiz, çünkü bu yatkınlıklar
-
11:24 - 11:26otizme dönüşmeyebilir.
-
11:26 - 11:29Otizm kendini yaratır.
-
11:29 - 11:34Hayatın o yıllarına müdahale edebilirsek
-
11:34 - 11:36otizmin şiddetini bazıları için zayıflatabilir, ve Allah bilir
-
11:36 - 11:40belki diğerleri için de engelleyebiliriz.
-
11:40 - 11:42Peki bunu nasıl yaparız?
-
11:42 - 11:45Bu yansıtma duygusuna nasıl geçiş yaparız,
-
11:45 - 11:49başka birinin varlığına nasıl geçebiliriz?
-
11:49 - 11:52O 15 aylık bebekle etkileşimimi hatırlıyorum,
-
11:52 - 11:54aklıma gelen şey şu oldu:
-
11:54 - 11:57"Onun dünyasına nasıl geçebilirsin?
-
11:57 - 12:01Beni düşünüyor mu? Başkalarını düşünüyor mu?"
-
12:01 - 12:06İşte, bunu yapmak zor, bu yüzden bazı teknolojiler
-
12:06 - 12:09geliştirmek zorundaydık. Bir vücudun içine adım atmak zorundaydık.
-
12:09 - 12:13Dünyayı onun gözünden görmek zorundaydık.
-
12:13 - 12:16Ve işte böylelikle, yıllardır göz takibine dayanan
-
12:16 - 12:20bu yeni teknolojileri geliştirmekteyiz.
-
12:20 - 12:22Çocukların neyle etkileştiklerini
-
12:22 - 12:25an be an görebiliyoruz.
-
12:25 - 12:28Bu, benim meslektaşım Warren Jones, son 12 yıldır
-
12:28 - 12:31birlikte bu yöntemi, bu çalışmaları
-
12:31 - 12:33geliştirmekteyiz,
-
12:33 - 12:36şurada 5 aylık mutlu bir bebek görüyorsunuz;
-
12:36 - 12:425 aylık bir erkek çocuğu. Birazdan, eğer günlük bakım ünitesinde olsaydı
-
12:42 - 12:45göreceği şeyleri izleyecek, kendi dünyasından, annesinden,
-
12:45 - 12:47bakıcısından ve deneyimlerinden
-
12:47 - 12:52oluşturulmuş şeyler.
-
12:52 - 12:54Bizim istediğimiz, o dünyayı kucaklamak
-
12:54 - 12:55ve laboratuvarımıza getirmek,
-
12:55 - 12:59ama bunu yapabilmemiz için
-
12:59 - 13:02bu çok karmaşık ölçüm yöntemlerini;
-
13:02 - 13:05yani insanların, küçük bebeklerin, yeni doğmuşların
-
13:05 - 13:08dünyayla nasıl etkileştiklerini,
-
13:08 - 13:10neyin önemli neyin önemsiz olduğunu
-
13:10 - 13:13an be an gösteren ölçümleri, geliştirmek zorundaydık.
-
13:13 - 13:16Bu ölçümleri geliştirdik ve burada gördüğünüz,
-
13:16 - 13:20bizim dikkat hunisi dediğimiz bir şey.
-
13:20 - 13:22Bir video izliyorsunuz.
-
13:22 - 13:24Normal gelişimli 35 adet iki yaşındaki çocuğun gözünden,
-
13:24 - 13:27yaklaşık birer saniyelik karelere ayrılmış
-
13:27 - 13:29bir video bu
-
13:29 - 13:32ve biz bir fotoğraf karesini donduruyoruz,
-
13:32 - 13:35ve tipik bir çocuğun yaptığı şey şu.
-
13:35 - 13:39Bu tarama geçişinde, yeşil olan yerde, iki yaşındaki otizmlileri görüyorsunuz.
-
13:39 - 13:43Normal gelişimli çocuklar, bu karede
-
13:43 - 13:46oğlanın,
-
13:46 - 13:49küçük kızla hafifçe kavga ederkenki
-
13:49 - 13:51duygu ifadelerini izliyorlar.
-
13:51 - 13:54Otizmli çocuklar ne yapıyor?
-
13:54 - 13:57Onlar açılıp kapanan döner kapı
-
13:57 - 13:59üzerine odaklanıyorlar.
-
13:59 - 14:02Size şunu söyleyebilirim ki burada gördüğünüz
-
14:02 - 14:02bu ayrım
-
14:02 - 14:06sadece bizim 5 dakikalık deneyimiz esnasında olmuyor.
-
14:06 - 14:09Bu onların gerçek yaşamlarında an be an oluyor
-
14:09 - 14:12ve onların zihinleri
-
14:12 - 14:15ve beyinleri, normal gelişimli akranlarında olandan
-
14:15 - 14:19farklı bir şeyde uzmanlaşıyor.
-
14:19 - 14:22Çocuk doktoru arkadaşlarımızdan
-
14:22 - 14:25bir olgu aldık,
-
14:25 - 14:27büyüme çizelgeleri konsepti.
-
14:27 - 14:29Biliyorsunuz, ne zaman bir çocuk doktoruna gitseniz,
-
14:29 - 14:33çocuğun fiziksel boyu ve ağırlığı ölçülür.
-
14:33 - 14:36Biz de, sosyal etkileşim için büyüme çizelgesi oluşturmaya
-
14:36 - 14:38karar verdik
-
14:38 - 14:41ve çocukları doğdukları andan itibaren gözleme aldık,
-
14:41 - 14:47ve burada x ekseni üzerinde iki, üç, dört, beş, altı aylık ve dokuz
-
14:47 - 14:51ve 24 aylığa kadar olan aralığı görüyorsunuz
-
14:51 - 14:54ve bu da insanların gözlerine odaklandıkları
-
14:54 - 14:55zamanın yüzdesi
-
14:55 - 14:58ve işte bu da onların büyüme çizelgesi.
-
14:58 - 15:01Burada başlıyorlar, insanların gözlerini seviyorlar
-
15:01 - 15:03ve oldukça da sabit kalıyor.
-
15:03 - 15:07İlk aylarda sanki biraz yukarı da çıkıyor.
-
15:07 - 15:09Şimdi bir de otistik olan bebeklerde neler
-
15:09 - 15:12olduğuna bakalım.
-
15:12 - 15:14Oldukça farklı bir tablo.
-
15:14 - 15:18Burada yukarıda başlıyor, ama sonra serbest bir düşüş var.
-
15:18 - 15:21Adeta dünyaya onları insanlara yönlendiren bir refleksle
-
15:21 - 15:25gelmiş gibiler, fakat bunun hiç çekiş gücü yok.
-
15:25 - 15:28Sanki onlar günlük hayatta yollarını bulmaya
-
15:28 - 15:31çalışırlarken sizin birer uyarıcı olarak
-
15:31 - 15:35olan bitene hiçbir etkiniz yokmuş gibi.
-
15:35 - 15:41Biz, bu verilerin bir bakıma o kadar güçlü olduğunu düşündük ki,
-
15:41 - 15:44yaşamın ilk 6 ayında ne olduğunu görmek istedik,
-
15:44 - 15:47çünkü eğer iki veya üç aylık bebeklerle
-
15:47 - 15:49etkileşim halindeyseniz
-
15:49 - 15:53bu bebeklerin ne kadar sosyal olduklarına şaşırırsınız.
-
15:53 - 15:56Ve yaşamın ilk 6 ayında gördüğümüz şey,
-
15:56 - 16:02bu iki grubun birbirinden kolaylıkla ayrıldığı.
-
16:02 - 16:05Ve bu ve benzeri pek çok ölçüm yöntemini kullanarak
-
16:05 - 16:09bulduğumuz şey şu ki, aslında elimizdeki bilim, bu durumu
-
16:09 - 16:12çok erkenden teşhis edebiliyor.
-
16:12 - 16:15Otizm davranışlarının iki yaşına gelince ortaya çıkmasını
-
16:15 - 16:18beklemek zorunda değildik.
-
16:18 - 16:21Eğer evrimsel olarak sıkıca korunan,
-
16:21 - 16:25gelişimsel olarak çok erken ortaya çıkan,
-
16:25 - 16:28yaşamın ilk haftasından itibaren devrede olan şeyleri ölçebilirsek,
-
16:28 - 16:30otizm teşhis yaşını ilk birkaç aya kadar
-
16:30 - 16:32indirebiliriz
-
16:32 - 16:36ve şimdi yaptığımız da bduur.
-
16:36 - 16:39Şimdi, en iyi teknolojileri ve
-
16:39 - 16:43çocukların teşhisi için en iyi yöntemleri geliştirebiliriz,
-
16:43 - 16:46ama onların toplum içindeki gerçekliklerine bir tesiri yoksa
-
16:46 - 16:50bütün bunlar boşunadır.
-
16:50 - 16:52Tabii ki istiyoruz ki, bu cihazlar
-
16:52 - 16:55alandakiler tarafından uygulansın,
-
16:55 - 16:57meslektaşlarımız, aile hekimleri,
-
16:57 - 17:00bütün çocuklara bakanlar tarafından,
-
17:00 - 17:02bizim bu teknolojileri onların pratiğine değer katan
-
17:02 - 17:05şeyler haline dönüştürmeye ihtiyacımız var,
-
17:05 - 17:08çünkü çok fazla çocuğa bakmakla yükümlüler.
-
17:08 - 17:10Ve hiçbir çocuğu ıskalamamak için
-
17:10 - 17:12bunu evrensel boyutta yapmak istiyoruz,
-
17:12 - 17:14ama eğer aynı zamanda
-
17:14 - 17:19müdahale için, tedavi için bir altyapımız olmasaydı bu
-
17:19 - 17:20ahlak dışı olurdu.
-
17:20 - 17:23Ailelerle çalışabiliyor olmamız lazım,
-
17:23 - 17:26ailelere destek olmak için, o ilk yılları onlarla birlikte
-
17:26 - 17:30idare edebilmek için. Bizim gerçekten evrensel taramadan
-
17:30 - 17:34evrensel tedaviye erişime geçmemiz lazım,
-
17:34 - 17:37çünkü bu tedaviler o çocukların ve o ailelerin
-
17:37 - 17:41yaşamlarını değiştirecek.
-
17:41 - 17:45Şimdi, bu ilk yıllarda neler yapabiliriz diye düşündüğümüzde,
-
17:45 - 17:49bu alanda uzun süredir
-
17:49 - 17:51bulunan biri olarak
-
17:51 - 17:54size söyleyebilirim ki,
-
17:54 - 17:57insan kendini gerçekten gençleşmiş hissediyor.
-
17:57 - 18:01Üzerinde çalışılan bilim, sahiden de
-
18:01 - 18:04gerçekliklere etki edebilir,
-
18:04 - 18:07bu alana yolculuğumun başladığı
-
18:07 - 18:11ilk dönemlerdeki deneyimler, aslında, engellenebilinir.
-
18:11 - 18:14O zamanlar bunun kontrol edilemez bir durum olduğunu düşünüyordum.
-
18:14 - 18:18Artık değil. Pek çok şey yapabiliriz.
-
18:18 - 18:21Fikir, otizme çare bulmak değil.
-
18:21 - 18:24Fikir bu değil.
-
18:24 - 18:26Biz yapmak istediğimiz,
-
18:26 - 18:28otizmli bireylerin, kimi zaman otizmin beraberinde getirdiği
-
18:28 - 18:33o yıkıcı etkilerden, ciddi zihinsel engellerden,
-
18:33 - 18:36dil yoksunluğundan, o derin derin soyutlanmışlıklardan
-
18:36 - 18:39azade olduklarından emin olmak.
-
18:39 - 18:42Bize göre otizmli bireyler, aslında,
-
18:42 - 18:44dünyaya dair çok özel bir bakış açısına sahipler
-
18:44 - 18:48ve bizim çeşitliliğe ihtiyacımız var ve onlar güçlü oldukları bazı alanlarda
-
18:48 - 18:50son derece iyi çalışabilirler:
-
18:50 - 18:53öngörülebilir durumlar, tanımlanabilir durumlar.
-
18:53 - 18:57Çünkü en nihayetinde, onlar, bu dünyada nasıl işlev göreceklerini değil de
-
18:57 - 19:01dünyanın tam olarak neye benzediğini o haliyle öğreniyorlar.
-
19:01 - 19:04Ama bu bir güçtür, örneğin
-
19:04 - 19:06teknoloji alanında çalışıyorsanız.
-
19:06 - 19:08İnanılmaz sanatsal yeteneklere sahip olan
-
19:08 - 19:10bireyler de var.
-
19:10 - 19:12Biz onların burada özgür olmalarını istiyoruz.
-
19:12 - 19:15Biz istiyoruz ki, gelecek nesil otizmli bireyler
-
19:15 - 19:18sadece güçlerini ifade edebilmekle kalmasınlar
-
19:18 - 19:20sözlerini sonuna kadar yerine getirebilsinler.
-
19:20 - 19:24Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim. (Alkışlar)
- Title:
- Otizm tanısı için yeni bir yol
- Speaker:
- Ami Klin
- Description:
-
Otizm spektrum bozukluğunun erken tanısı ondan etkilenen herkesin yaşamını iyileştirebilir, fakat otizme sebep olan nedenlerin karmaşık ağı bu öngörüyü inanılmaz derecede zorlaştırmakta. TEDXPeachTree'de Ami Klin, bebeklerin sosyal etkileşim becerilerini ve otizm geliştirme riskini güvenilir şekilde ölçmek için göz izleme teknolojilerinden faydalanan yeni bir erken teşhis yöntemini açıklıyor. (TEDxPeachTree'de kayda alınmıştır.)
- Video Language:
- English
- Team:
closed TED
- Project:
- TEDTalks
- Duration:
- 19:44
![]() |
Meric Aydonat edited Turkish subtitles for A new way to diagnose autism | |
![]() |
Meric Aydonat edited Turkish subtitles for A new way to diagnose autism | |
![]() |
Meric Aydonat approved Turkish subtitles for A new way to diagnose autism | |
![]() |
Bahar Tuncgenc edited Turkish subtitles for A new way to diagnose autism | |
![]() |
Bahar Tuncgenc accepted Turkish subtitles for A new way to diagnose autism | |
![]() |
Bahar Tuncgenc edited Turkish subtitles for A new way to diagnose autism | |
![]() |
Bahar Tuncgenc edited Turkish subtitles for A new way to diagnose autism | |
![]() |
Duygu Doğancıoğlu edited Turkish subtitles for A new way to diagnose autism |
Bahar Tuncgenc
Çevirilmiş hali kendi başına okunduğunda anlamlı bir bütün oluşturmuyor. Ayrıca pek çok yer Türkçe kurallarına uymuyordu. Metinde kökten denebilecek değişiklikler yapıldı. Bir dahaki sefere teslim edilmeden önce kendi içinde anlam bütünlüğü olup olmadığına bakılması tavsiye edilir.