< Return to Video

Carne Ross:Nje diplomat indipendent

  • 0:01 - 0:04
    Historia ime eshte pak rreth luftes.
  • 0:04 - 0:06
    Ka te beje me zhgenjimin.
  • 0:06 - 0:08
    Ka te beje me vdekjen.
  • 0:08 - 0:10
    Dhe rreth rizbulimit
  • 0:10 - 0:12
    idealizmit
  • 0:12 - 0:14
    ne te tere ate mbeturine.
  • 0:14 - 0:16
    Dhe ndoshta , eshte nje mesim
  • 0:16 - 0:18
    se si te manovrosh me
  • 0:18 - 0:21
    mosmarrveshjet tona , apo coptimet
  • 0:21 - 0:24
    e nje bote te rrezikshme te shekullit te 21-te.
  • 0:25 - 0:28
    Une nuk besoj ne tregime te ndershme.
  • 0:28 - 0:30
    Une nuk besoj ne nje jete apo histori
  • 0:30 - 0:33
    e shkruajtur me qellimin "A" te con ne konseguencen "B"
  • 0:33 - 0:35
    me pas ne konseguencen "C" --
  • 0:35 - 0:37
    keto tregime modeste qe ne prezantohemi me,
  • 0:37 - 0:40
    dhe ndoshta ne inkurajojme njeri-tjetrin .
  • 0:40 - 0:42
    Une besoj tek rastesia,
  • 0:42 - 0:44
    dhe nje nga arsyet qe une besoj ate
  • 0:44 - 0:47
    eshte sepse une qe u bera diplomat ishte e rastesishme.
  • 0:47 - 0:49
    Une nuk i dalloj dot ngjyrat .
  • 0:49 - 0:51
    Une linda me mundesi te kufizuar per te pare shumicen e ngjyrave.
  • 0:51 - 0:54
    Kjo tregon qe une vishem me ngjyre gri dhe te zeze gjate gjithe kohes,
  • 0:54 - 0:56
    dhe me duhet te marre dhe gruan me vehte
  • 0:56 - 0:59
    per te me zgjedhur rrobat.
  • 0:59 - 1:02
    Dhe une gjithmone kam dashur te behem pilot luftarak kur kam qene i ri .
  • 1:02 - 1:04
    Mbaroja per te pare fucite e avionit gjate
  • 1:04 - 1:07
    pushimeve rreth gjithe qytetit.
  • 1:07 - 1:10
    Dhe ajo ishte enderra ime te behesha pilot luftarak.
  • 1:10 - 1:13
    Dhe dhashe provimet ne Forcat Ajrore Mbreterore per tu bere pilot,
  • 1:13 - 1:15
    dhe sigurisht , qe deshtova.
  • 1:15 - 1:17
    Sepse nuk mund te shikoja pulsimin e dritave te ndryshme ,
  • 1:17 - 1:19
    dhe nuk mund te dalloja ngjyrat.
  • 1:19 - 1:21
    Keshtu qe mu desh te zgjedh nje karriere tjeter,
  • 1:21 - 1:24
    dhe ishte ne fakt relativisht e lehte per mua,
  • 1:24 - 1:27
    sepse une kisha nje pasion te qendrueshem gjate gjithe kohes se femijrise time,
  • 1:27 - 1:29
    qe ishin marrdheniet nderkombetare.
  • 1:29 - 1:31
    Si femije qe isha ,
  • 1:31 - 1:34
    e lexoja gazeten te gjithe.
  • 1:34 - 1:36
    U mrekullova nga Lufta e Ftohte,
  • 1:36 - 1:38
    me negocimet e INF
  • 1:38 - 1:41
    rreth nje rreze te ndermjetme predhash berthamore,
  • 1:41 - 1:44
    ne luften e prokuruar nga Bashkimi Sovjetik dhe U.S.
  • 1:44 - 1:47
    ne Angola dhe Afganistan.
  • 1:47 - 1:50
    Keto gjera vertet me interesonin mua.
  • 1:50 - 1:52
    Keshtu qe une vendosa qe kur isha i ri
  • 1:52 - 1:54
    qe do behesha diplomat .
  • 1:54 - 1:57
    Dhe Une, nje dite, ja shpalla kete gje prinderve te mi --
  • 1:57 - 1:59
    dhe babai ma mohoi kete histori deri me sot --
  • 1:59 - 2:01
    I thashe, " Babi une dua te behem Diplomat. "
  • 2:01 - 2:03
    Ai u kthue nga une, dhe tha,
  • 2:03 - 2:05
    "Carne, duhet te jesh shume i zgjuar per tu bere nje diplomat."
  • 2:05 - 2:07
    ( Te qeshura )
  • 2:07 - 2:10
    Dhe ambicja ime u vulos.
  • 2:10 - 2:12
    Ne 1989,
  • 2:12 - 2:15
    Une hyra ne Sherbimet Britanike te Huaja.
  • 2:15 - 2:17
    Ate vit, 5,000 njerez aplikuan per tu bere diplomat,
  • 2:17 - 2:20
    dhe 20 nga ne dolen me sukses.
  • 2:20 - 2:23
    Dhe sic ato numura premtonin ,
  • 2:23 - 2:26
    Une u rekrutova ne brendesi te nje elite
  • 2:26 - 2:29
    te nje bote te magjepsur dhe gazmore.
  • 2:30 - 2:32
    Duke qene nje diplomat, atehere dhe tani ,
  • 2:32 - 2:35
    eshte nje pune e pabesueshme, dhe e admiroja cdo minute te saj --
  • 2:35 - 2:37
    Une e gezoja ate status.
  • 2:37 - 2:40
    Bleva nje kostum per vehte dhe vishja kepuce lekure
  • 2:40 - 2:42
    dhe isha entuziast
  • 2:42 - 2:45
    per kete qe qasje qe une kisha ne evente boterore
  • 2:45 - 2:47
    Une kam udhetuar ne Ripin e Gazes.
  • 2:47 - 2:49
    Une drejtoja Procesin e Paces ne Lindjen e Mesme pjese kjo e
  • 2:49 - 2:51
    Ministrise se Jashteme Britanike.
  • 2:51 - 2:53
    Une u bera nje perpilues fjalimesh
  • 2:53 - 2:55
    per Sekretaren e Jashtme Britanike
  • 2:55 - 2:57
    Une takova me Yasser Arafat.
  • 2:57 - 2:59
    Une negociova
  • 2:59 - 3:02
    me diplomatet e Saddamit ne Kombet e Bashkuara.
  • 3:02 - 3:04
    Me vone, une udhetova per ne Kabul
  • 3:04 - 3:07
    kam punuar ne Afganistan mbas renies se Talebaneve.
  • 3:07 - 3:09
    Dhe udhetoja me
  • 3:09 - 3:12
    nje mjet tranposrti C-130
  • 3:12 - 3:14
    per te takuar udheheqesit ushtarake
  • 3:14 - 3:16
    te fshehur ne male
  • 3:16 - 3:18
    dhe te negocioja me ta
  • 3:18 - 3:21
    sesi do te shfarosnim Al Qaeda nga Afganistani,
  • 3:21 - 3:24
    i rrethuar nga eskortat e Forcave Speciale,
  • 3:24 - 3:27
    te cilet, per vehten e tyre, i duhej eskorte e Marines Mbreterore,
  • 3:27 - 3:29
    nga qe ishte shume e rrezikshme.
  • 3:29 - 3:32
    Dhe kjo ishte emocionusese -- ishte argetuese.
  • 3:32 - 3:34
    Ishte me te vertete interesante.
  • 3:34 - 3:36
    Dhe eshte nje grup kuadrosh njerzish,
  • 3:36 - 3:39
    shume te lidhur me njeri-tjetrin.
  • 3:39 - 3:42
    Pastaj, kulmi i karrieres time, sic doli me vone,
  • 3:42 - 3:45
    kur me derguan ne New York.
  • 3:45 - 3:47
    Une do te desha te punoja ne Gjermani, Norvegji,
  • 3:47 - 3:49
    ne vende te ndryshme,
  • 3:49 - 3:51
    por me derguan ne New York
  • 3:51 - 3:54
    ne sherbim te Keshillit te Kombeve te Bashkuara per delegacionin Britanik.
  • 3:54 - 3:56
    Dhe pergjegjesia ime ishte Lindja e Mesme,
  • 3:56 - 3:58
    qe ishte e preferuara ime.
  • 3:58 - 4:00
    Dhe atje, une u mora me gjera
  • 4:00 - 4:02
    si procesi i paqes ne Lindjen e Mesme,
  • 4:02 - 4:04
    ceshtja Lockerbie ---
  • 4:04 - 4:07
    ne mund te flasim per kete me vone, nqse doni --
  • 4:07 - 4:09
    por mbi te gjitha, pergjegjesia ime ishte Iraku
  • 4:09 - 4:11
    dhe armet e shkaterrimit ne mase
  • 4:11 - 4:13
    dhe sanksionet qe ne vume ne Irak
  • 4:13 - 4:16
    per te detyruar per c'armatimin e keyre armeve.
  • 4:17 - 4:19
    Une isha Shefi i negociatorit Britanik
  • 4:19 - 4:21
    per kete teme,
  • 4:21 - 4:24
    dhe une u ndala ne kete ceshtje.
  • 4:24 - 4:27
    Dhe gjithsesi ,
  • 4:27 - 4:30
    udhetimi im -- ishte shume intensiv per mua.
  • 4:30 - 4:33
    Dua te them ishte nje diplomaci dramatike.
  • 4:33 - 4:35
    Ne shkuam ne shume luftra
  • 4:35 - 4:38
    gjate kohes time ne New York.
  • 4:38 - 4:40
    Une negociova per vendin tim
  • 4:40 - 4:42
    per zgjidhjen ne Keshillin e Sigurimit
  • 4:42 - 4:44
    te 12-te shtatorit te 2001
  • 4:44 - 4:47
    duke denuar ashper sulmet e nje dite me pare,
  • 4:47 - 4:49
    qe ishin, pa dyshim, shume te renda per ne
  • 4:49 - 4:52
    qe jetonim aktualisht ne New York ate kohe.
  • 4:52 - 4:54
    Pra ishte nje kohe e mire por edhe e keqe
  • 4:54 - 4:56
    per te tilla eksperienca.
  • 4:56 - 4:58
    Une jetova nje jete jashte mase aktive.
  • 4:58 - 5:00
    Megjithse, punoja me ore te zgjatura,
  • 5:00 - 5:02
    Une jetoja ne nje papafingo ne Union Square.
  • 5:02 - 5:05
    Isha i vetmi diplomat Britanik ne New York...
  • 5:05 - 5:07
    ... mund ta imagjinoni cfare do te thoshte kjo.
  • 5:07 - 5:10
    ( Te qeshura )
  • 5:10 - 5:12
    Une ja kalova mire.
  • 5:12 - 5:14
    Por ne 2002,
  • 5:14 - 5:17
    kur udhetimit tim po i vinte fundi,
  • 5:17 - 5:20
    vendosa qe nuk do te kthehesha prape
  • 5:20 - 5:22
    tek puna qe po me priste ne Londer.
  • 5:22 - 5:24
    Une vendosa te bej pak pushim ,
  • 5:24 - 5:26
    ne te vertete, tek Shkolla e Re, Bruce.
  • 5:27 - 5:30
    Ne menyre provizore, apo pa e ditur mire
  • 5:30 - 5:32
    kuptova qe dicka nuk shkonte
  • 5:32 - 5:34
    ne punen time, me mua.
  • 5:34 - 5:36
    Isha i rraskapitur,
  • 5:36 - 5:38
    dhe isha gjithashtu i diziluzionuar
  • 5:38 - 5:40
    ne nje menyre qe s'mund as ta mendoja.
  • 5:40 - 5:43
    Dhe vendosa te marre sisa dite pushimi nga puna.
  • 5:43 - 5:45
    Zyra e puneve te jashteme u tregua shume zemer-gjere.
  • 5:45 - 5:47
    Une mund ti merrja keto pushime speciale qe nuk paguhen, sic i quajne ata,
  • 5:47 - 5:50
    dhe ende jane pjese e sherbimit diplomatic, por jo per te bere ndonje pune.
  • 5:50 - 5:52
    Ishte e lezetshme.
  • 5:52 - 5:54
    Dhe perfundimisht, une vendosa
  • 5:54 - 5:57
    per nje pune te dyte prane Kombeve te Bashkuara ne Kosove,
  • 5:59 - 6:02
    qe ishte atehere nen administrimin e Kombeve te Bashkuara.
  • 6:02 - 6:04
    Dhe dy gjera ndodhen ne Kosove,
  • 6:04 - 6:06
    te ciles , perseri
  • 6:06 - 6:08
    tregojne rastesite e jetes,
  • 6:08 - 6:10
    sepse keto gjera u bene
  • 6:10 - 6:12
    dy gjera qe do te me kthenin mbrapa ne jeten time
  • 6:12 - 6:15
    dhe me ndihmuan per te me cuar ne fazen tjeter.
  • 6:15 - 6:17
    Por ishin gjera te rastesishme.
  • 6:17 - 6:20
    Njera ishte, ne veren e 2004-es,
  • 6:20 - 6:22
    qeveria Britanike, disi pa deshire,
  • 6:22 - 6:24
    vendosi per te bere nje hetim zyrtar
  • 6:24 - 6:26
    ne perdorimin e inteligjences mbi WMD
  • 6:26 - 6:29
    gjate luftes ne Irak,
  • 6:29 - 6:31
    nje teme e limituar.
  • 6:31 - 6:34
    Une deshmova per ate hetim ne menyre sekrete.
  • 6:34 - 6:37
    Une u ndala ne sherbimin inteligjent mbi Irakun
  • 6:37 - 6:39
    dhe Armet e Demtimit ne mase te tij,
  • 6:39 - 6:42
    dhe ne ate deshmi permenda tre gjera:
  • 6:42 - 6:45
    qe qeveria e kishte ekzagjeruar me inteligjencen,
  • 6:45 - 6:48
    qe ishte me se i dukshem ne te gjithe vitet qe kam lexuar une.
  • 6:48 - 6:51
    Dhe ne te vertet, vleresimi jone i brendshem ishte shume transparent
  • 6:51 - 6:53
    qe WMDm e Irakut
  • 6:53 - 6:56
    nuk perbente kercenim per komshinjte tane, por na ishte lene neve.
  • 6:56 - 6:59
    Se dyti , qeveria kishte injoruar cdo lloj alternative per lufte,
  • 6:59 - 7:01
    qe ne disa menyra
  • 7:01 - 7:04
    ishte akoma dicka e turpshme .
  • 7:04 - 7:06
    Arsyeja e trete, Une nuk desha te hyja .
  • 7:06 - 7:08
    Por gjithsesi, une e dhashe ate deshmi,
  • 7:08 - 7:10
    dhe ajo me beri te ndihem ne siklet.
  • 7:10 - 7:12
    Cfare do te beja une ?
  • 7:12 - 7:15
    Kjo deshmi ishte thellesisht kritike per koleget e mi,
  • 7:15 - 7:17
    e ministrive te mia, qe kishin, per mendimin time
  • 7:17 - 7:20
    kishim penetruar nje lufte e gabuar .
  • 7:20 - 7:22
    Dhe keshtu qe une isha ne krize.
  • 7:22 - 7:24
    Dhe kjo nuk ishte gje e mire.
  • 7:24 - 7:26
    Une renkoja per te, hezitoja,
  • 7:26 - 7:29
    Une vazhdova te torturoj gruan time te pervuajtur,
  • 7:30 - 7:33
    dhe perfundimisht une vendosa ta le Sherbimin e Huaj Britanik.
  • 7:33 - 7:37
    Une u ndieva si -- eshte nje fragment tek filmi me Al Pacino"The Insider",nese ju kujtohet
  • 7:37 - 7:39
    ku ai kthehet tek CBS
  • 7:39 - 7:42
    mbasi e kishin abandonuar ndaj djalit te cigareve,
  • 7:42 - 7:45
    dhe shkon, " A e di , Une nuk mund ta beje me kete. Dicka eshte thyer."
  • 7:45 - 7:47
    Dhe keshtu ishte per mua. Une e pelqej ate film.
  • 7:47 - 7:49
    Une u ndieva qe dicka eshte thyer.
  • 7:49 - 7:51
    Une nuk mund me te ulem me ministrin e jashtem
  • 7:51 - 7:53
    ose kryeministin perseri me ate buzeqeshjen ne fytyren time
  • 7:53 - 7:56
    dhe te bej ate qe beja me gjithe qef per ta.
  • 7:56 - 7:59
    Keshtu qe bera nje kapercim
  • 7:59 - 8:02
    dhe kerceva pertej kufirit te shkembit.
  • 8:02 - 8:06
    Dhe ishte shume, shume e pa kendeshme, nje ndjesi e pa kendeshme.
  • 8:06 - 8:08
    Dhe une fillova te bie,
  • 8:08 - 8:11
    Dhe sot, kjo renie nuk ka ndaluar;
  • 8:11 - 8:13
    Une jam ende duke rene.
  • 8:13 - 8:16
    Por, nje menyre, qe une jam mesuar me ndjesine e saj.
  • 8:16 - 8:18
    Dhe ne nje menyre, me pelqen
  • 8:18 - 8:20
    kjo ndjesi shume me teper
  • 8:20 - 8:22
    sesa te jem ne maje te shkembit,
  • 8:22 - 8:24
    duke menduar cfare te bej.
  • 8:24 - 8:26
    Nje tjeter gje ndodhi ne Kosove,
  • 8:26 - 8:29
    e tipit -- me duhet te gllenjke uje, me falni .
  • 8:31 - 8:33
    Nje tjeter gje ndodhi ne Kosove,
  • 8:33 - 8:35
    nje lloj pergjigje percjellse,
  • 8:35 - 8:38
    te ciles s'mund to pergjigjesha,
  • 8:38 - 8:41
    qe eshte, "Cfare do te bej me jeten time?"
  • 8:42 - 8:44
    Une e admiroj diplomacine --
  • 8:44 - 8:46
    Une s'kam kariere --
  • 8:46 - 8:49
    Une prisja tere jeten time per tu bere nje diplomat, ti sherbeja vendit tim.
  • 8:49 - 8:51
    Desha te behesh nje ambasador,
  • 8:51 - 8:53
    dhe keshilltaret e mi, heronjte e mi,
  • 8:53 - 8:55
    njerez qe kane hipur ne majen e professionit,
  • 8:55 - 8:57
    dhe ketu une po i hidhja te gjitha poshte.
  • 8:57 - 8:59
    Shume nga miqte e mi ishin akoma ne pune.
  • 8:59 - 9:01
    Pensioni im ishte ne te.
  • 9:01 - 9:03
    Dhe une hoqa dore.
  • 9:03 - 9:05
    Dhe cfare do te beja ?
  • 9:05 - 9:07
    Dhe po ate vit ne Kosove,
  • 9:07 - 9:10
    gjera te tmerrshme ndodhen, qe i pashe .
  • 9:10 - 9:12
    Ne Mars te 2004, aty ishin trazira te temerrshme
  • 9:12 - 9:15
    gjate gjithe provinces --sec ishte me pas -- ne Kosove.
  • 9:15 - 9:17
    18 njerez u vrane.
  • 9:17 - 9:19
    Aty ishte nje konfuzion.
  • 9:19 - 9:21
    Eshte nje gje e tmerrshme te shohesh kete konfuzion,
  • 9:21 - 9:23
    duke ditur qe policia dhe ushtria --
  • 9:23 - 9:25
    aty kishte shume trupa ushtarake --
  • 9:25 - 9:27
    s'mund ta ndalonin dot kete turme te inatosur
  • 9:27 - 9:29
    qe po vinte nga fundi rruges.
  • 9:29 - 9:32
    Dhe e vetmja menyre per te ndaluar kete tumre te inatosur
  • 9:32 - 9:34
    ishte vetem kur donin ata te ndalonin
  • 9:34 - 9:36
    kur te mjaftoheshin me djegjet dhe vrasjet.
  • 9:36 - 9:39
    Dhe kjo eshte nje ndjesi e tmerrshme per ta pare, dhe une e pashe ate.
  • 9:39 - 9:42
    Dhe une shkova permes tyre.Une u futa ne turme.
  • 9:42 - 9:45
    Dhe me miqte e mi Shqiptare, u munduam ti ndalojme, por deshtuam.
  • 9:45 - 9:48
    Dhe ajo trazi me mesoi mua dicka,
  • 9:48 - 9:51
    qe nuk ishte menjehere e dukshme dhe eshte nje histori e komplikuar.
  • 9:51 - 9:53
    Por nje nga arsyet qe ajo revolte mori shkas --
  • 9:53 - 9:55
    ato trazira, qe vazhduan per dite me radhe, u zhvilluan --
  • 9:55 - 9:57
    sepse Kosovareve
  • 9:57 - 10:00
    ju ishte hequr e drejta e votes per te ardhmen e tyre.
  • 10:01 - 10:04
    Kishte disa negocime per te ardhem e Kosoves
  • 10:04 - 10:06
    qe po vazhdonin,
  • 10:06 - 10:08
    dhe qeveria e Kosoves, i la vetem Kosovaret,
  • 10:08 - 10:10
    aktualisht mos
  • 10:10 - 10:12
    marre pjese ne keto bisedime.
  • 10:12 - 10:15
    Ishte nje trillim i tere ne sistemin diplomatic,
  • 10:15 - 10:18
    ke proces negocimi rreth te ardhmes se Kosoves,
  • 10:18 - 10:20
    dhe qe Kosovaret nuk ishin pjese e saj .
  • 10:20 - 10:23
    Dhe me e forta ishte, qe ata ishin te irrituar per kete.
  • 10:23 - 10:26
    Keto trazira ishin pjese e manifestimit te ketij deshtimi.
  • 10:26 - 10:28
    Nuk ishte arsyeja e vetme,
  • 10:28 - 10:30
    dhe jeta nuk eshte e lehte me nje argument te vetem.
  • 10:30 - 10:32
    Ishte dicka e komplikuar,
  • 10:32 - 10:34
    dhe une nuk pretendoj qe ishte me e lehte se c'ishte.
  • 10:34 - 10:36
    Por ajo ishte nje nga arsyet.
  • 10:36 - 10:38
    Dhe ajo gje mua me frymezoi --
  • 10:38 - 10:40
    ose per te qene me i sakte,
  • 10:40 - 10:42
    i dha gruas time frymezimin .
  • 10:42 - 10:45
    Ajo tha, " Pse nuk i keshillon Kosovaret ?
  • 10:45 - 10:48
    Pse nuk e keshillon qeverine e tyre rreth diplomacise?"
  • 10:48 - 10:50
    Kosovareve nuk i ishin lejuar sherbimi diplomatik.
  • 10:50 - 10:52
    Nuk lejohej te kishte dipllomate.
  • 10:52 - 10:54
    Nuk ju ishte lejuar zyra e puneve te jashtme
  • 10:54 - 10:57
    dhe per ti ndihmuar ata ishte nje proces shume i komplikuar ,
  • 10:57 - 11:00
    qe u be me vone si Statusi Final i Kosoves.
  • 11:00 - 11:02
    Dhe keshtu me erdhi ideja.
  • 11:02 - 11:04
    Kjo ishte origjina e kesaj gjeje qe me vone u krijua Diplomati Pavarur,
  • 11:04 - 11:07
    grupi i pare ne bote me keshillime diplomatike
  • 11:07 - 11:09
    qe eshte jo-fitim-prurese ne zhvillim.
  • 11:09 - 11:12
    Dhe filloi kur une u ktheva ne Londer
  • 11:12 - 11:15
    mbas kohes time tek U.N ne Kosove.
  • 11:15 - 11:18
    Une u ktheva dhe pata nje darke pune me Kryeministrin e Kosoves dhe i thashe atij,
  • 11:18 - 11:21
    Shiko, po ju propozoj qe te vij per t'ju keshilluar mbi dipllomacine.
  • 11:21 - 11:24
    Une marr vesh. Kjo eshte ajo qe bej une.Pse mos te vij the t'ju ndihmoj juve?
  • 11:24 - 11:26
    Dhe ai ngriti goten e rakise dhe me tha,
  • 11:26 - 11:28
    "Po, Carne. Hajde. "
  • 11:28 - 11:30
    Dhe une erdha ne Kosove
  • 11:30 - 11:32
    dhe keshillova qeverine Kosovare.
  • 11:32 - 11:35
    Diplomati Pavarur perfundoi me suksess me keshillimin e tre Kryeministrave te ardhshem te Kosoves
  • 11:35 - 11:38
    dhe grupin e shume partive te Kosoves.
  • 11:38 - 11:41
    Dhe Kosova u be e pavarur.
  • 11:41 - 11:44
    Diplomati Pavarur tashme eshte themeluar
  • 11:44 - 11:46
    ne pese qendra diplomatike neper bote,
  • 11:46 - 11:48
    dhe ne ofrojme asistencen tone ne shtate ose tete,
  • 11:48 - 11:51
    vende te ndryshme, ose grupe politike,
  • 11:51 - 11:53
    varet se si desheron ti ti percaktosh ato --
  • 11:53 - 11:55
    une nuk jam per percaktime te medha.
  • 11:55 - 11:58
    Ne po keshillojme Qipron Veriore se si te ri-unifikojne ishujt e tyre.
  • 11:58 - 12:00
    Ne jemi duke keshilluar opoziten e Burmes,
  • 12:00 - 12:02
    qeverine e Sudanit te Jugut,
  • 12:02 - 12:04
    qe -- e degjuat per te paren --
  • 12:04 - 12:06
    qe do te behen nje shtet i ri brenda disa viteve.
  • 12:08 - 12:11
    Ne jemi duke keshilluar Frontin Polisario te Saharase Perendimore,
  • 12:11 - 12:13
    ne po luftojme per ti kthyer mbrapsh vendin e tyre
  • 12:13 - 12:15
    nga uzurpimi Moroken
  • 12:15 - 12:18
    mbas 34 vjeteve shpronesim.
  • 12:18 - 12:21
    Ne jemi duke keshilluar shtetet ishuj ne negocimet rreth ndryshimit te klimes,
  • 12:21 - 12:23
    qe supozohet te arrije kulmin
  • 12:23 - 12:25
    ne Kopenhagen.
  • 12:26 - 12:28
    Ka dicka te zakonshme gjithashtu edhe ketu
  • 12:28 - 12:30
    sepse , kur isha ne fillimet e Diplomatit te Pavarur,
  • 12:30 - 12:32
    Shkova ne nje feste me disa pjestare te larte te parlamentit,
  • 12:32 - 12:34
    qe ishte dhe vend qesharak ,
  • 12:34 - 12:36
    por e mbaja ne dore goten kshu , dhe u perplasa tek
  • 12:36 - 12:38
    ky djale qe po qendronte mbrapa meje.
  • 12:38 - 12:40
    Dhe ne filluam te flasim, dhe ai tha --
  • 12:40 - 12:42
    Une i thashe atij se cfare po beja,
  • 12:42 - 12:44
    dhe i thashe atij mjaft gjeresisht
  • 12:44 - 12:46
    Qe une do te themeloja Diplomatin e Pavarur ne New York.
  • 12:46 - 12:48
    Ne ate kohe isha vetem une --
  • 12:48 - 12:50
    dhe une dhe gruaja ime do te shkonim ne New York .
  • 12:50 - 12:53
    Dhe ai the, " Pse nuk i takon koleget e mi ne New York ?"
  • 12:53 - 12:55
    Dhe ja ku doli
  • 12:55 - 12:57
    ai punonte per nje kompani zhvillimi e quajtur? Cfare nese!,
  • 12:57 - 12:59
    qe ndoshta disa nga ju mbase e kane degjuar.
  • 12:59 - 13:01
    Dhe punet moren drejtim
  • 13:01 - 13:03
    duke perfunduar ne nje tavoline pune
  • 13:03 - 13:05
    ne? Cfare nese! ne New York ,
  • 13:05 - 13:07
    kur une fillova Diplomatin e Pavarur.
  • 13:07 - 13:09
    Duke pare? Cfare nese!
  • 13:09 - 13:11
    te gjeja nje shije te re cemcakizi per Wrigley
  • 13:11 - 13:13
    ose shije te re per Coca Cola
  • 13:13 - 13:15
    actualisht me ndihmoje mua te sillja dicka te re
  • 13:15 - 13:17
    strategji te reja per Kosovaret
  • 13:17 - 13:20
    dhe per ata te Saharas te Saharase Perendimore.
  • 13:20 - 13:23
    Dhe une fillova te kuptoje qe keto jane menyra te ndryshme per te bere diplomacy --
  • 13:23 - 13:25
    qe dipllomacia, si busnesi ,
  • 13:25 - 13:27
    eshte nje bisnes qe zgjidh problemet ,
  • 13:27 - 13:30
    dhe ende fjala risi nuk ekziston ne diplomaci;
  • 13:30 - 13:33
    eshte nje shumezim me zero ne politiken reale
  • 13:33 - 13:36
    dhe institucionet e lashta qe kane qene aty perpara shume brezave
  • 13:36 - 13:39
    kane bere te njejten gje brez pas brezi.
  • 13:39 - 13:41
    Dhe Diplomati Pavarur, sot,
  • 13:41 - 13:44
    perpiqet te fuse disa nga gjerat qe une mesova tek? Cfare nese!..
  • 13:44 - 13:47
    Ne te gjithe ulemi ne zyre dhe i bertasim njeri-tjetrit matane zyres.
  • 13:47 - 13:50
    Ne te gjithe punojme me laptopa te vegjel dhe perpiqemi te zhvendosim tavolinat dhe te ndryshojme menyren e te menduarit.
  • 13:50 - 13:52
    Dhe ne perdorim eksperta naive
  • 13:52 - 13:55
    qe ndoshta nuk dime asgje rreth shteteve qe ne meremi,
  • 13:55 - 13:57
    por mund te dine dicka rreth dickaje tjeter
  • 13:57 - 13:59
    per ty perpjekur per te injektuar menyra te reja te menduari
  • 13:59 - 14:01
    ne probleme
  • 14:01 - 14:03
    qe ne perpiqemi ti adresojme per klientet tane.
  • 14:03 - 14:05
    Dhe nuk eshte e lehte, sepse klientet tane, sipas percaktimit,
  • 14:05 - 14:08
    jane duke kaluar kohe te veshtira, ne dipllomaci.
  • 14:10 - 14:12
    Ka disa, Nuk e di ,
  • 14:12 - 14:15
    disa leksione nga e gjitha kjo ,
  • 14:15 - 14:17
    personale dhe politike --
  • 14:17 - 14:20
    ne nje menyre, qe ato jane te njejtat gjera.
  • 14:20 - 14:22
    Ajo personale
  • 14:22 - 14:24
    eshte duke rene nga shkembi
  • 14:24 - 14:27
    eshte aktualisht nje gje e mire, dhe une e rekomandoj ate.
  • 14:28 - 14:30
    Dhe eshte gje e mire pe te bere te pakten ne jeten tende
  • 14:30 - 14:33
    vetem sa te shkepus cdo gje dhe te kercej.
  • 14:34 - 14:37
    Gjeja e dyte eshte nje mesim me i madh rreth botes sot.
  • 14:37 - 14:40
    Indipendent Diplomat eshte pjese e nje tendence
  • 14:40 - 14:43
    qe po zhvillohet dhe evidente pertej botes,
  • 14:43 - 14:46
    qe eshte ajo e coptimit te saj.
  • 14:46 - 14:49
    Shtetet nuk jane me ato qe kane qene,
  • 14:49 - 14:51
    dhe fuqia e shtetit eshte ne renie.
  • 14:51 - 14:53
    Kjo do te thote qe fuqia e gjerave te tjera eshte duke u ngritur.
  • 14:53 - 14:55
    Keto gjera te tjera quhen aktore jo-shteterore.
  • 14:55 - 14:57
    Ato mund te jene korporata,
  • 14:57 - 15:00
    ato mund te jene mafioze, mund te jene NGOs,
  • 15:00 - 15:02
    mund te jene cfaredo,
  • 15:02 - 15:04
    cdo numer gjerash.
  • 15:04 - 15:07
    Ne po jetojme ne nje bote me shume te komplikuar dhe te coptuar.
  • 15:07 - 15:09
    Ne qoftese qeverite jane me pak te afta
  • 15:09 - 15:11
    per te zgjidhur probelmet
  • 15:11 - 15:14
    qe na prekin neve ne bote,
  • 15:14 - 15:17
    kjo do te thote, qe kush do me merret me me to ,
  • 15:17 - 15:19
    kush duhet te marri pergjegjesine per tu marre me to ?
  • 15:19 - 15:21
    Neve.
  • 15:21 - 15:24
    Nqs nuk mund ta besh , kush ka ngelur per ta bere ate?
  • 15:24 - 15:27
    Ne nuk kemi zgjedhje per te perqafuar kete realitet.
  • 15:27 - 15:29
    Cfare do te thote kjo
  • 15:29 - 15:32
    qe nuk eshte me e mjatueshme
  • 15:32 - 15:35
    per te thene qe marrdheniet nderkombetare, ose punet globale,
  • 15:35 - 15:37
    ose kaosi ne Somali,
  • 15:37 - 15:40
    apo cfare po ndosh ne Burma nuk eshte puna jote,
  • 15:40 - 15:43
    dhe ti mund ta lesh ate ne dore te qeverive per tu marre.
  • 15:43 - 15:45
    Une mund te lidhe cdo njerin nga ju
  • 15:45 - 15:47
    me gjashte marrdhenie ndarjeje
  • 15:47 - 15:50
    tek milicia Al-Shabbab ne Somali.
  • 15:50 - 15:54
    Me pyesni mua me vone, vecanerisht kur ha peshk, vertet majft
  • 15:54 - 15:56
    por lidhja qendron aty.
  • 15:56 - 15:58
    Ne te gjithe jemi te lidhur ngushte.
  • 15:58 - 16:00
    Dhe kjo nuk eshte vetem Tom Fridman,
  • 16:00 - 16:03
    eshte e vertetueshem rast mbas rasti.
  • 16:03 - 16:06
    Ajo qe do te thote eshte, ne vend qe te pyesesh politikanet te bejne dicka
  • 16:06 - 16:09
    duhet te shikosh vehten se si ben gjerat.
  • 16:09 - 16:11
    Dhe Diplomati Pavarur eshte nje lloj shembulli e kesaj
  • 16:11 - 16:13
    ne nje lloj menyre te humbur.
  • 16:13 - 16:16
    Nuk ka shembuj te qarte, por nje shembull eshte i tille:
  • 16:16 - 16:18
    menyra se si bota eshte duke ndyshuar
  • 16:18 - 16:20
    eshte misheruar se cfare eshte duke ndodhur ne vendin ku une punoja me pare --
  • 16:20 - 16:22
    tek Keshilli Kombeve te Bashkuara.
  • 16:22 - 16:25
    Kombet e Bashkuara jane themeluar ne 1945.
  • 16:25 - 16:27
    Akti themelues ne themel eshte i ndertuar
  • 16:27 - 16:29
    per te ndaluar konfliktet mes shteteve --
  • 16:29 - 16:31
    ato ndershteterore.
  • 16:31 - 16:33
    Sot, 80 perqind e aktivitetit
  • 16:33 - 16:35
    te keshillit te sigurimit te U.N
  • 16:35 - 16:37
    eshte rreth konflikteve brenda shteteve,
  • 16:37 - 16:39
    duke perfshire partite jo legjitime --
  • 16:39 - 16:41
    guerrilasit, separatistiet,
  • 16:41 - 16:43
    terroristet, n.q.s doni ti thoni kshu ,
  • 16:43 - 16:46
    njerez qe nuk jane qeveri normale, qe nuk jane shtete normale,.
  • 16:46 - 16:49
    Ky eshte shteti i botes sot.
  • 16:49 - 16:51
    Kur une e kuptova kete,
  • 16:51 - 16:54
    dhe kur kthehem pas ne kohen kur isha une tek Keshilli i Sigurimit
  • 16:54 - 16:56
    dhe se cfare ndoshi me Kosovaret,
  • 16:56 - 16:58
    dhe e ate shpesh
  • 16:58 - 17:00
    njerizit qe ishin prekur me shume nga kjo
  • 17:00 - 17:02
    nga cfare bente aty Keshilli i Sigurimit
  • 17:02 - 17:04
    nuk ishte aktualisht aty, nuk ishin ftuar
  • 17:04 - 17:06
    per te dhene mendimet e tyre tek Keshilli Sigurimit,
  • 17:06 - 17:08
    Une menova kjo eshte gabim.
  • 17:08 - 17:10
    Dicka duhet te bere per kete.
  • 17:10 - 17:13
    Keshtu qe u vura ne levizje ne sipas menyres tradicionale.
  • 17:13 - 17:15
    Une dhe koleget e mi tek Diplomati Pavarur
  • 17:15 - 17:17
    u sollen rreth U.N Keshillit te Sigurimit.
  • 17:17 - 17:19
    Ne ishim rreth 70 anetare te U.N
  • 17:19 - 17:21
    Kazaket, Etiopianet, Izraelitet --
  • 17:21 - 17:23
    mund ti dini ato , ne vajtem per ti pare ato --
  • 17:23 - 17:25
    sekretari pergjithshem, te gjithe ata,
  • 17:25 - 17:27
    dhe tha . " Kjo eshte e tera e gabuar.
  • 17:27 - 17:29
    Kjo eshte e temershme qe ti nuk i keshillon keta njerez qe jane aktualishte te prekur.
  • 17:29 - 17:31
    Ti duhet ti institucionalizosh nje sistem
  • 17:31 - 17:33
    ku ti ftosh Kosovaret
  • 17:33 - 17:35
    per te ardhur dhe per te treguar vfare mendojne ata.
  • 17:35 - 17:37
    Kjo do te lente ty per te me thene mua --mund ti thush atyre cfare mendon ti.
  • 17:37 - 17:39
    Do te ishte gje e madhe. Mund te kishe nje shkembim .
  • 17:39 - 17:42
    Aktualisht mund te nderfusesh mendimet e ketyre njerzve ne vendimet e tua,
  • 17:42 - 17:44
    qe do te thote vendimet e tua do te jene me efektive dhe te besueshme."
  • 17:47 - 17:49
    Super-logjike, do te mendoje.
  • 17:49 - 17:51
    Dua te them, teper elogjike. kaq dukshem, cdo njeri mud ta kuptoje ate.
  • 17:51 - 17:54
    Dhe patjeter, cdonjeri e mori vesh ate. Te gjithe iken duke thene," Po Patjeter, ti ke te drejte.
  • 17:54 - 17:56
    Kthehuni mbrapa tek ne
  • 17:56 - 17:58
    ne ndoshta 6 muaj .
  • 17:58 - 18:01
    Dhe sigurisht, asgje nuk ndoshi -- asnjeri s'beri gje.
  • 18:01 - 18:03
    Keshilli Sigurimit ben punet e veta
  • 18:03 - 18:05
    ekzaktesisht sic i ben edhe sot
  • 18:05 - 18:08
    qe beri x numer vitesh me perpara,
  • 18:08 - 18:11
    kur une isha 10 vjet me perpara.
  • 18:11 - 18:13
    Keshtu qe ne pame kete mbikqyrrje
  • 18:13 - 18:15
    ne themel te deshtuar
  • 18:15 - 18:17
    dhe menduam, cfare mund te bejme per te.
  • 18:17 - 18:19
    Dhe une mendova, Une jam nje hajvan
  • 18:19 - 18:21
    nqs do kaloja pjesen tjeter te jetes time
  • 18:21 - 18:23
    duke ndikuar tek keto qeveri te pa vlera
  • 18:23 - 18:25
    per te bere ate qe duhej bere.
  • 18:25 - 18:27
    Pra ajo cfare ne do te bejme
  • 18:27 - 18:29
    eshte qe ti bejme keto takime me vehten tone.
  • 18:29 - 18:31
    Keshtu qe sot, Diplomati Pavarur
  • 18:31 - 18:33
    eshte ne procesin e organizimit te takimeve
  • 18:33 - 18:35
    mes U.N Keshillit te Sigurimit
  • 18:35 - 18:37
    dhe partive dhe konflikteve
  • 18:37 - 18:40
    qe jane ne axhenden e Keshillit te Sigurimit.
  • 18:40 - 18:42
    Keshtu qe ne do te sjellim
  • 18:42 - 18:45
    grupin rebel Darfuri,
  • 18:45 - 18:48
    Qipriotet Veriore dhe ata Jugore,
  • 18:49 - 18:52
    rebelet nga Aceh,
  • 18:52 - 18:54
    dhe nje liste e tmerrshme
  • 18:54 - 18:57
    e konflikteve rreth gjithe botes.
  • 18:57 - 19:00
    Dhe do te perpiqemi te sjellin ata ne New York
  • 19:00 - 19:02
    per tu ulur ne nje dhome te qene
  • 19:02 - 19:04
    ne nje bisede private pa media
  • 19:04 - 19:06
    dhe te na shpjegojne aktualisht cfare ata kerkojne
  • 19:06 - 19:08
    nga pjestaret e Keshillit te Sigurimit,
  • 19:08 - 19:10
    dhe nga anetaret e keshillit te U.N
  • 19:10 - 19:12
    ti shpjegojme cfare kerkojne ata.
  • 19:12 - 19:14
    Aktualisht kemi pasur nje bisedim ,
  • 19:14 - 19:16
    qe nuk ka ndoshur ndonjehere.
  • 19:16 - 19:19
    Dhe sigurisht, duke pershkruar te gjithe kete,
  • 19:19 - 19:22
    cdonjeri nga ju qe merret me politike do te mendoje qe eshte shume e veshtirte,
  • 19:22 - 19:24
    dhe une jam ploteshisht dakord me ju.
  • 19:24 - 19:27
    Keto shanse apo deshtime jane shume te larta,
  • 19:27 - 19:29
    por nuk do te ndodhe
  • 19:29 - 19:32
    nqs nuk do te perpiqemi qe te ndoshin .
  • 19:32 - 19:35
    Dhe politika ime ka ndryshuar renjesisht
  • 19:35 - 19:37
    qe kur une isha nje diplomat e deri me sot,
  • 19:37 - 19:40
    dhe une mendoj qe rezultater kane rendesi , jo procesi ,
  • 19:40 - 19:43
    jo teknologjia, sinqerisht, kaq shumer per kedo .
  • 19:43 - 19:45
    Bej moral per teknologjine
  • 19:45 - 19:48
    per te gjithe anetaret eTwitter-it te te gjithe demonstrueseve Iraniane
  • 19:48 - 19:51
    qejane tani ne burgim politik ne Terhan,
  • 19:51 - 19:53
    ku Ahmadinexhad qendron ne fuqi.
  • 19:53 - 19:56
    Technologjia nuk ka shkaktuar ndonje ndryshim politik ne Iran.
  • 19:57 - 20:00
    Duhet te shikoni rezultatet, dhe duhet ta thoni vete,
  • 20:00 - 20:02
    " Cfare mund te bej per te pasur nje rezultat te vecante?"
  • 20:02 - 20:05
    Kjo eshte politika e shekullit te 21-te,
  • 20:05 - 20:07
    dhe ne nje menyre , Diplomati Pavarur
  • 20:07 - 20:10
    misheron kete coptim , kete ndryshim ,
  • 20:10 - 20:13
    qe po na ndodh te gjithe neve.
  • 20:14 - 20:16
    Kjo eshte historia ime. Falemderit
Title:
Carne Ross:Nje diplomat indipendent
Speaker:
Carne Ross
Description:

Mbas 15-vjetesh ne korpusin diplomatik Britanik, Carne Ross u be nje "diplomat i pavarur", duke drejtuar me kurajo nje organizate jo-fitimprurese qe jep, nje zhvillim dhe nje ze vendeve te pa njoftura ne marredheniet nderkombetare.Tek konferenca BIF-5 ai sugjeron per nje nje lloj diplomacie te re qe i ben te njohur vendeve te vogla, qe operojne me kufije te paqendrueshem dhe qe mirepresin risite.

more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TEDTalks
Duration:
20:18
Etrit Adami added a translation

Albanian subtitles

Revisions