Η ευτυχία είναι ζήτημα επιλογής | Σάντρα Μονιέ | TEDxCannes

Μέσα από μια παρέμβαση συναισθηματική και γεμάτη έμπνευση, η Σάντρα Μονιέ, η οποία θεραπεύει μέσω της τέχνης σε μονάδα ανακουφιστικής φροντίδας, μας θέτει ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα μας να εστιάζουμε σε καθετί θετικό και ζωντανό, απέναντι στην ασθένεια και το τέλος της ζωής. Χωρίς να απαρνηθούμε τον πόνο μας, οι οδυνηρές εμπειρίες μας μπορούν εξίσου να μας εμπνεύσουν. Ας εξασκούμαστε στη χαρά καθημερινά πριν να είναι πολύ αργά!

Αυτή η ομιλία δόθηκε σε μια εκδήλωση TEDx, χρησιμοποιώντας τη μορφή των συνεδρίων TED αλλά με ανεξάρτητη παραγωγή από μια τοπική κοινότητα. Μάθετε περισσότερα στο http://ted.com/tedx

Πρόσφατα έμαθα ένα απίστευτο νέο.

Μια σοβαρότατη έρευνα έδειξε

πως είμαστε παγκόσμιοι πρωταθλητές.

Μα το αντιλαμβάνεστε;

Είμαστε παγκόσμιοι πρωταθλητές!

Επιτέλους η Γαλλία είναι
παγκόσμια πρωταθλήτρια...

της απαισιοδοξίας!

Η Γαλλία, η οποία είναι σίγουρα η χώρα
με τα περισσότερα κοινωνικά πλεονεκτήματα,

έχει συγχρόνως
τους πιο θλιμμένους ανθρώπους.

Είναι τρελό αυτό. Σωστά;

Γι' αυτό λοιπόν ήρθα
να σας μιλήσω σήμερα.

Μιλάμε συχνά για κοινωνικές ανισότητες,

και εγώ θέλω να σας μιλήσω
για την ανισότητα στη χαρά.

Θεραπεύω μέσω της τέχνης

και επεμβαίνω στις υπηρεσίες
ανακουφιστικής φροντίδας

και καρκινολογίας για ενηλίκους

εδώ και δώδεκα χρόνια.

Συνοδεύω σοβαρά ασθενείς
και σε τελικό στάδιο,

και προσπαθώ να τους καθησυχάζω.

Να τους δίνω χαρά.

Όταν πηγαίνω εκεί, είμαι μια «neztoile».

Δηλαδή ένα φανταστικό πρόσωπο,

σχεδιασμένο για τη βοηθητική σχέση.

Εκπνέω την επιθυμία για ζωή

και αφυπνίζω τη χαρά.

Οι ασθενείς έχουν απίστευτες πηγές.

Μου έχουν μάθει τα πάντα.

Πιστεύουμε ότι εμείς τους συντροφεύουμε,

αλλά στην πραγματικότητα
είναι αυτοί που κάνουν όλη τη δουλειά.

Μου έχουν διδάξει τέτοια μαθήματα,

τέτοιες αλήθειες,

που επιθυμώ με χαρά να σας τις μεταδώσω.

Δεν είμαστε καθόλου ίσοι
όσον αφορά τις πηγές ζωής και χαράς μας,

απέναντι στην ασθένεια και στον θάνατο.

Θα υπήρχε μια ανθρώπινη φύση
με πηγές χαράς

και μία άλλη ανθρώπινη φύση
που δεν θα είχε πηγές χαράς.

Όπως αυτοί που βλέπουν
το ποτήρι μισοάδειο

και αυτοί που το βλέπουν μισογεμάτο.

Σκέφτομαι αυτόν τον άνθρωπο

που υποφέρει από καρκίνο παχέος εντέρου
σε προχωρημένο στάδιο.

Είναι καθηλωμένος στο κρεβάτι
του νοσοκομείου

και το απίστευτο

είναι πως κλαίει.

Όμως δεν κλαίει από λύπη,
αλλά από χαρά!

Δεν σταματά να επαναλαμβάνει:

«Ω, είμαι τόσο χαρούμενος.

Η ευτυχία είναι απλή, είναι η χαρά».

Με την οικογένειά του,
κρατήσαμε όλοι τα χέρια

και τον περιτριγυρίζουμε

και αυτός δεν σταματά να επαναλαμβάνει:

«Ω, είμαι τόσο χαρούμενος.

Είναι δάκρυα χαράς αυτά.

Είμαι πολύ χαρούμενος,

είστε όλοι στο πλευρό μου!»

Μα το αντιλαμβάνεστε;

Πράγματι, αντί να διαμαρτύρεται,

είναι μες στη χαρά.

Για να κάνω πιο έντονη τη χαρά του

τον ρωτώ για τις πιο ωραίες αναμνήσεις του.

Και αυτός τραγουδά και γελά.

Τίποτα δεν τον σταματά.

Το κορμί του βρίσκεται πεσμένο

όμως όλο του το Είναι κρατιέται ψηλά.

Η γυναίκα του μου είπε
λίγο αργότερα στον διάδρομο

πώς όλη του τη ζωή ήταν πάντα χαρούμενος.

Είναι μια ύπαρξη χαράς.
Μεταμορφώνει συνεχώς τα πάντα θετικα.

Καταλαβαίνετε;

Κράτησε τη χαρά ως το τέλος της ζωής του.

Θα μπορούσα να κάνω κάτι παρόμοιο

για το τέλος της ζωής μου;

Έχω τις δυνάμεις;

Και εσείς;

Καλά, σίγουρα είναι μια σπάνια περίπτωση
αυτός ο χαρούμενος ασθενής που γελά τόσο.

Δεν συναντώ τέτοιους συχνά.

Αντίθετα συντροφεύω συχνά
ασθενείς που βιώνουν μεγάλες χαρές

στο διάστημα της ασθένειας τους
ακόμη και μέχρι το τέλος της ζωής τους.

«Πώς;» θα μου πείτε.

Με το να εστιάζουν πάνω από όλα
σε αυτό που είναι σημαντικό για αυτούς.

Σε μια χαρά οικεία.

Εσωτερική.

Μια κατάσταση ύπαρξης
πολύ μεγαλύτερη από το σώμα.

Εάν μπορέσουμε να εξηγήσουμε
σε ένα άτομο που υποφέρει

ότι είναι πολύ μεγαλύτερο από το σώμα του,

έχουμε σημειώσει
μια καλή ένδειξη προς τη χαρά.

Σκέφτομαι αυτόν τον άνθρωπο
κουλουριασμένο σε εμβρυϊκή στάση

τον οποίο θα δω στην καρκινολογία
στο δωμάτιό του στο νοσοκομείο.

Παραπονιέται.

Μου λέει: «Μα γιατί σε μένα;

Γιατί εγώ να έχω καρκίνο;

Ήμουν πάντοτε ευγενικός».

Του προτείνω λοιπόν μια φράση δύναμης

για να τον βοηθεί
σε όλη τη διάρκεια της ασθένειας του.

Μου απαντά:
«Δεν αξίζω αυτή την ασθένεια».

Τον προσκαλώ να ξαναθυμηθεί
όλες τις ομορφότερες αναμνήσεις της ζωής του.

Και μου αφηγείται.

Μου αφηγείται για τη φύση.

Μου μιλά για τη θάλασσα, το βουνό.

Μου μιλά για την αγαπημένη του Κροατία
και τους ανθρώπους,

λατρεύει τους ανθρώπους.

Μετά την ανάμνηση της ευτυχίας

η φράση του αλλάζει.

Λέει:
«Είμαι περισσότερα από την ασθένεια».

Στο τέλος της επίσκεψής μου,
λέει: «Α όχι. Έχω καλύτερη.

Η καρδιά μου είναι πολύ
μεγαλύτερη από την ασθένεια».

Ανοίγει τα χέρια του. αγκαλιαζόμαστε.

Μα καταλαβαίνετε;

Η οπτική του σχετικά
με αυτό που περνά άλλαξε

χάρη στην ανάμνηση της ευτυχίας.

Από θύμα έγινε δημιουργός.

Ενδιαφέρον, σωστά;

Για να κάνουμε λοιπόν πιο χαρούμενους
αυτούς που υποφέρουν,

ας μάθουμε να αφυπνίζουμε τη δική μας χαρά

και ας τη μεταδίδουμε.

Αυτή είναι η βασική θεωρία.

Απέναντι στην προοπτική του θανάτου

οι ασθενείς μού έχουν μάθει
την υπέροχη ικανότητα του ανθρώπου

να συγκεντρώνεται στα θετικά.

Σε οτιδήποτε είναι ζωντανό.

Σκέφτομαι αυτόν τον άνθρωπο
που συντροφεύω αυτή τη στιγμή,

που ονομάζεται Ντανιέλα,

είναι 41 χρονών,

δέχεται ανακουφιστική φροντίδα,

δεν μπορεί πλέον να περπατήσει,

πάσχει από ακράτεια

και μάχεται με κάθε κόστος για να ζήσει.

Δεν σταματά να μου επαναλαμβάνει:

«Όταν έρχεται ο σύζυγος μου
επωφελούμαι κάθε στιγμή.

Η ζωή είναι τόσο πολύτιμη.

Αλλά δεν σταματώ να το λέω
στους φίλους μου:

"Εκμεταλλευτείτε τη ζωή
πριν να είναι πολύ αργά"

Αλλά γιατί δεν με καταλαβαίνουν;»

μου λέει συχνά κλαίγοντας.

Γιατί οι άνθρωποι

δεν καταλαβαίνουν πόσο τυχεροί είναι
που μπορούν να ζουν υγιείς;

Λίγα πράγματα είναι σοβαρά στη ζωή.

Ζήστε, ζήστε πριν να είναι πολύ αργά.

Οι ασθενείς μού έχουν μάθει επίσης

ότι κάθε εμπειρία, έστω και οδυνηρή,

είναι πηγή έναρξης.

Είναι συχνά η ερώτηση που θέτω
στην υπηρεσία της καρκινολογίας:

«Λοιπόν, από αυτή την ασθένεια,

ποια είναι η νέα ευκαιρία;»

«Λοιπόν, δεν έχω ξαναδεί τη ζωή
με αυτόν τον τρόπο»,

μου απαντά αυτός ο άντρας,
που θεωρεί τον εαυτό του κενό.

Αυτός ο άντρας χωρίς μαλλιά
και χωρίς ενέργεια

που διέτρεξε όλη του τη ζωή.

Μετά από τριάντα λεπτά έχει την απάντηση.

«"Α ναι, η νέα ευκαιρία

είναι το να ζεις στο παρόν».

Συλλογίζομαι όλα αυτά που μου λένε:
αξιοποιούν περισσότερο τα σημαντικά,

ξεχωρίζουν τους φίλους,

λένε περισσότερο στους ανθρώπους
πως τους αγαπούν

Κάνουν περισσότερα πράγματα με νόημα

Λένε περισσότερο στους ανθρώπους
πως τους αγαπούν.

Πράγματι πιστεύουμε πάντα ότι η ευτυχία
βρίσκεται σε αυτά που έχουμε.

Ενώ όταν χάνουμε τα πάντα,

συνειδητοποιούμε
πως το ουσιώδες ζει στην καρδιά

και αυτός είναι ο αληθινός πλούτος.

Ας ελαφρύνουμε τις ζωές μας.

Να μην αρνηθούμε τις ταλαιπωρίες,

αλλά να αλλάξουμε επίπεδο.

Αυτό με κάνει να σκέφτομαι εκείνη
τη μικρή κυρία που είδα στην καρκινολογία.

Όταν πηγαίνω να τη δω,
λέει πως είναι βαθιά θλιμμένη,

γιατί πλέον δεν μπορεί να κάνει τίποτα.

Της είπα: «Μα καλά,
τι δεν μπορείς να κάνεις πια;»

Και μου λέει:«Ε λοιπόν
δεν μπορώ πια να κάνω τις αγορές μου.

Δεν μπορώ πλέον να κάνω μεγάλα γεύματα.

Δεν μπορώ πλέον να κάνω το νοικοκυριό».

Αν και αυτό, εγώ δεν το θεωρώ τόσο άσχημο.

«Δεν μπορώ πλέον να καλώ τους φίλους μου,
να κάνω μεγάλα γεύματα».

Της παίρνω το χέρι

και της λέω: «Και αυτό»,

και της στέλνω πολλή αγάπη.

Και μου τη στέλνει πίσω.

Υπάρχει μια απίστευτη ενέργεια
ανάμεσα μας.

Και της λέω: «Και αυτό.

μπορείς να το κάνεις ακόμα;»

Αυτή χαμογελά, «Α ναι, ναι. Μπορώ».

Η κόρη της το παρακολουθεί και χαμογελά.

Αρχίζει λοιπόν να λέει
όλα αυτά που της αρέσει να κάνει.

Της αρέσει να κοιτά τους ωραίους ανθρώπους.

Όμορφες κοπέλες όπως και όμορφους άντρες.

Της είπα: «Να ατενίζεις την ομορφιά,

μπορείς να το κάνεις;»

Μου λέει: «Α ναι. Μπορώ να το κάνω».

Γυρίζω στους συγκεντρωμένους ασθενείς

και τους λέω:

«Ποιος είδε τα λουλούδια
που μεγάλωσαν αυτές τις μέρες;»

Χαμηλώνουν όλοι το κεφάλι και λένε όχι.

Και αν βρίσκαμε τον χρόνο
να κοιτάξουμε ό,τι αλήθεια μας αγγίζει;

Επιστρέφω στην ηλικιωμένη κυρία
που λέει ότι είναι ακόμη θλιμμένη

και της βάζω το χέρι στην καρδιά.

«Αυτό που είναι σίγουρο
είναι πως μπορείς πάντα να αγαπάς.

Αυτό μπορείς πάντα να το κάνεις.

Και εάν στραφείς εκεί, θα βρεις χαρά».

Αυτή χαμογελά: «Ναι».

Τους λέω:

«Και εάν η ελευθερία ήταν αυτό εδώ;

Να αγαπάτε. Να κοιτάτε
τα λουλούδια που μεγαλώνουν.

Να παίρνετε τον χρόνο σας.

Να αγαπάτε. Να κοιτάτε
τα λουλούδια που μεγαλώνουν.

Να παίρνετε τον χρόνο σας».

Όταν άφησα την αίθουσα αναμονής,

η μικροκαμωμένη κυρία είχε
τελείως διαφορετική ενέργεια.

Είχε την απαραίτητη δύναμη,

αλλά το ήξερε;

Και εάν μπορούσαμε να αλλάξουμε
την οπτική μας για το ποιοι είμαστε

και για αυτό που περνάμε;

Αυτό που είναι σίγουρο

είναι πως όλες αυτές οι ιστορίες που έζησα

με έχουν πείσει εντελώς.

Πρέπει να εξασκούμε τη χαρά κάθε μέρα.

Ναι, ναι. Πράγματι κάθε μέρα!

Θα μπορούσαμε τότε να ξεχωρίσουμε
περισσότερες ουσιώδεις αλήθειες.

Θα ήταν ένα είδος
γραμματικών κανόνων της ευτυχίας.

Πρώτος χρόνος, κλίση: το παρόν.

Η ευτυχία είναι τώρα!

Δεύτερον.

Να δίνουμε νόημα σε αυτό που ζούμε!

Τρίτον.

Να έχουμε ένα όνειρο και να το
πραγματοποιούμε πριν να είναι πολύ αργά!

Τέταρτον.

Να συνειδητοποιούμε πως το απλό γεγονός
της ύπαρξης είναι ήδη θαυμάσιο

και να βάζουμε τη χαρά
σε όλα όσα κάνουμε!

Πέμπτον.

Να χαμογελάμε πάντα περισσότερο,
είναι πάντα ευκολότερο!

Έκτον.

Να είμαστε ευτυχισμένοι με όσα έχουμε
αντί να θέλουμε συνεχώς περισσότερα!

Και κυρίως, έβδομον.

Να αγαπάμε

και να το διοχετεύουμε
σε όλες μας τις πράξεις!

Λίγη σημασία έχει το επάγγελμά μας.

Λίγη σημασία.

Λίγη σημασία έχει για τη ζωή μας

η κοινωνική επιτυχία ή μη.

Το πιο σημαντικό,

είναι το πώς καταφέρνουμε
να βάλουμε νόημα στη ζωή μας,

πώς αγαπάμε

και πώς ζούμε με περισσότερη χαρά.

Ας είμαστε δημιουργοί,

καλλιτέχνες της χαράς.

Μου λένε συχνά
πως κάνω ένα υπέροχο επάγγελμα.

Αλλά όχι. Καθόλου.

Αντιθέτως, το κάνω σίγουρα
με υπέροχο τρόπο.

Όλος ο κόσμος μπορεί να κάνει
το επάγγελμά του με υπέροχο τρόπο.

Δηλαδή με περισσότερη χαρά

και με περισσότερο νόημα.

Ας πάψουμε να είμαστε
παγκόσμιοι πρωταθλητές της δυστυχίας.

Μην περιμένουμε να βρεθούμε
στο νεκροκρέβατό μας

για να συνειδητοποιήσουμε
πως η ευτυχία είναι τώρα.

Αυτό είναι το καλό νέο της ημέρας:

ας βάλουμε τα ρούχα της χαράς
και ας κάνουμε τους άλλους πιο χαρούμενους

Εάν δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη ζωή.

μπορούμε να αλλάξουμε
την οπτική μας απέναντι της.

Σας ευχαριστώ.

(Χειροκρότημα)