Kausapin ang puso | Marleen Laschet | TEDxTrondheim

Ang pananalitang ito ay nangyari sa isang kaganapang pang-TEDx gamit ang TED conference format ngunit inorganisa ng lokal na komunidad. Alamin pa ito sa http://ted.com/tedx

Patungkol sa halimuyak ng mga wika at paanong ang palakang maysakit ay makapagsalba ng iyong araw.

Si Marleen ay isang pilolohista at dalubhasa sa komunidad na may puso sa pagkukwento at mga wika.

Sa kanyang seryosong mapaglarong blog, sumusulat siya patungkol sa saya at pakinabang ng paggamit ng maraming wika at pagkakaiba ng kutura. Ang kanyang mga kwento sa blog ay mula sa mga anekdota ng kanyang buhay bilang isang marunong sa maraming wika at may pundasyon ng linggwistika at mga pananaw at kaganapang kultural.

Humigit-kumulang 365 milyong tao
na ang wikang nakagisnan ay Ingles.

Higit sa 2 bilyon naman ang natututong
magsalita ng Ingles

bilang pangalawa o pangatlo nilang wika.

Kapag marunong ka ng ingles

maiintindihan ka ng halos 2.5 bilyong tao.

Bakit mo kailangang ma ng ibang wika?

Hindi ba 'yun sayang sa oras?

Tahasang pinuna si Nelson Mandela noon

ng mga itim na taga-Timog Aprika
sa pagsalita niya ng Aprikano.

Sagot niya,

"Kapag kinausap mo ang tao sa wikang
naiintindihan niya,

tatatak iyon sa isip niya.

Kapag kinausap mo siya sa kanyang wika,

tatatak iyon sa puso niya."

Kaya ganito yan:

Kung gusto mong kumbinsihin ang tao,

kailangan mong kausapin ang puso nila.

Alam ng Papa iyan.

Si John Paul II ay matatas na
nakakapagsalita ng 10 wika.

at nakakaintindi ng ilan pa.

Saan man siya pumunta,
binabati niya ang mga tao

kahit ilang pangungusap lang
sa sarili nilang wika;

at iyan ang mahalagang susi
sa kanyang katanyagan.

Ang ilan sa atin na may biyenang dayuhan,

o magiging biyenan ay alam din iyan.

Kinakausap nila ng Ingles ang mga
kasintahan nila,

pero kung gusto nilang maging maayos
sa kanilang biyenan,

Ang mga binata, gusto ring matuto
ng mga kakaibang wika,

kasama na ang wikang Dutch.

(Tawanan)

At karaniwan, ito ang kailangan nila.

Bakit?

Kasi, ang sarili nating wika
ay karugtong ng buo

ng ating pagkatao, at pagkakakilanlan.

Ang buong kasaysayan ng pagkatao natin
ay nakaugat,

at nakabalot sa sarili nating wika.

Napakaraming alaala at damdamin
ang nakaugnay sa mga salita, pahayag,

kahit sa gramatika na nakagisnan natin.

Kaya, kapag inaral mo ang
wika ng iba,,

pinapakita mo na talagang interesado ka

sa buhay nila, sa pagkatao nila.

Sinong biyenan ang hindi mabibilib?

Kapag narinig mo ang sarili mong wika
pakiramdam mo "nakaka-relate" ka.

Kapag bumibisita ka sa ibang lugar,

at nagsasalita ka ng ibang wika sa loob
ng ilang araw o linggo,

sa oras na sumakay ka ng eroplano

kapag binati ka ng mga tao sa cabin
sa sarili mong wika,

alam mong pauwi ka na.

Kung may halimuyak lang ang sariling wika,

palagay ko amoy biskwit ito,

at masarap na sabaw ng manok,

at ang pabango ng lola mo -

at meron din konting amoy ng mothballs.

Ito rin siguro ang dahilan kung bakit
ang mga binuong wika,

gaya ng Esperanto, ay hindi naituro ng mas
malawak gaya ng inaasahan.

Kahit pa inayos ito ng maiigi,

simple, madaling matutunan,

walang bansang yumakap ng artipisyal
na wika bilang sarili nilang wika.

O kahit ang dayuhang wika na ituro ng
may balangkas

sa mas malaking antas at sa mas
mahabang panahon,

pero sinubukan ito.

Pero, kahit na sadyang mahirap
aralin ang mga natural na wika -

gaya ng nakakainis na iregularidad,

pagkakaiba ng pagbaybay at
pagbigkas,

minsan iyong kumplikadong gramatika -

sa kabila ng lahat ng iyon,

mas gusto nating matutunan ang wika
na kinagisnang gamitin ng mga tao.

Ang binuong wika ay naiintindihan ng isip.

Ang natural na wika ay amoy biskwit.

Para kay Nelson Mandela, ang matuto ng
Afrikaans ay ang sa "pagkilala sa kaaway".

Sabi niya, "kailangan mo malaman ang wika
nila, ang kanilang silakbo ng damdamin,

at pag-asa, at takot, kung nais
mong magapi sila."

Ginawa nila. At gumana ito.

Pero di laging patungkol iyon sa kaaway,
hindi ba?

Patungkol ito sa human relationships.

At ako ang huling taong magsasabi na
ang mga biyenan ay kaaway -

base sa kahulugan.

Noong pito o walong taong nakalipas,

Nagmamaneho ako noon sa
Poland kasama ang pamilya ko.

Pasara na ang mga tindahan noon at
kailangan namin bumili ng pagkain.

Sa wakas, nakakita kami ng supermarket
sa kabilang gilid ng kalsada.

Ang tanging daan para makapunta doon
bago magsara ay ang mag-U-turn.

Kaya ginawa namin iyon.

Maaring delikado.

At talagang ilegal.

Sa paradahan, bago ko pa mapatay
ang makina ng sasakyan -

nakarinig ako ng katok.

Binaba ko ang bintana at dalawang
pares ng mata ang bumungad sakin.

bawat pares ay mula sa pulis.

Ngayon, hindi ko sinasabing
mahusay akong mag-Polish

sa anumang oras,

pero kaya ko dating makipag-usap.

Pero sa pagkakataong ito,
na may mabigat na konsensya,

nakatitig sa mata ng dalawang
alagad ng batas at naka-uniporme,

lahat ng Polish na salita na alam
ko nawala lahat.

Pero, hindi ko inisip sa sandaling iyon,

na maaayos ko ang
sitwasyon gamit ang Ingles.

Maari pa sanang nagawan ko ng paraan
kung nagsalita ako sa Ingles,

pero maaring hindi maging komportable
ang mga pulis sa ganoon.

Kaya, gusto ko na magsalita lang
ng Polish noon.

Paano?

Ang maliit na sulok ng utak ko na Polish
nawalan ng laman

maliban sa isang bagay.

Mayroon akong bagay na inuulit-ulit
ng madalas noon

na kaya kong bigkasin kahit tulog ako.

Ito ay isang tulang pambata,

tungkol sa palakang may sakit.

(Tawanan)

Iyon lang ang meron ako.

Alam kong parang kalokohan iyon,
pero iyon ang nasabi ko:

(wikang Polish) "May palaka na nagkasakit

kaya pumunta siya sa doktor
at sinabing may sakit siya.

Sinuot ng doktor ang salamin niya
dahil matanda na siya."

Tumingin ako sa pulis.

At nakatitig lang sila sa akin.

(Tawanan)

Parang naalala ko pa na isa sa kanila
nagkamot pa ng ulo.

At ngumiti sila.

Ngumiti sila.

At iyon, ang nagpagaan ng
pakiramdam ko,

sapat na para ilang makabuluhang salita

ay bumalik sa isip ko,

Kaya ko nang bumuo ng mangilan-ngilang
mga pangungusap gaya ng,

"Pasensya na, kailangan ng pagkain,
hindi na mauulit."

Tapos, hinayaan na nila ako.

Habang papasok sa tindahan, sumigaw sila,
(Polish) “Szczęśliwej podróży!"

"Maligayang paglalakbay!"

Hindi ko intensyong udyukin kayo na
mag-aral ng mga wika

para makapaglakbay, suwayin
ang batas, at tumakas.

Pero itong maliit na pangyayari
pinapakita na ang ilang salita,

simple man o katawa-tawa,
ilang mga salita lang,

ay tatagos sa puso at tutunawin ito.

Oo nga pala, may iba kong alam
maliban sa palakang may sakit.

Merong isa na alam na alam ko rin:

kantang pang-inuman.

(Tawanan)

Maaring hindi iyon magbunga ng mga ngiti

malamang pero bisita sa police station.

para sa iksamen ng dugo.

Hindi mo kailangan matuto
ng maraming wika,

at hindi mo iyon kailangan
aralin ng maiigi.

Malaki ang magagawa ng kaunti.

Sampung salita sa puso
ay may malaking epekto

kaysa isang libong salita sa utak.

Pwede mo laging piliin ang Ingles
at magkaintindihan sa gitna.

Pero pwede mo ring piliin na maging
ang tao na tatawid sa gitna

para salubungin ang bago mong kakilala,
o kalaban, kung sino man iyon,

salubungin sila sa kanilang teritoryo.

Ang pagsasalita ng ibang wika ay
hindi nagpapakitang mahina ka,

pinapatunayan nito na malakas ka.

Ang taong may lakas ng loob,
na gumawa ng paraan para tumawid

ang nananalo sa huli.

Huwag kang matakot na magkamali.
Ang pagkakamali ay patunay na tao ka.

Sa ganitong kaso, merong karagdagan:

Kung nagkamali ka doon,

binibigyan mo ang iba ng pagkakataon
na tulungan ka, salubungin ka.

At sa paraang iyan, ang ugnayan
na sinimulan mo ay titibay.

Mas gusto mo bang maintindihan ka

o ang magkaroon ng ugnayan?

Ipagpatuloy nating matuto at gumamit
ng Ingles.

Para makihalubilo sa iba't-ibang
manonood, gaya ng ginagawa natin sa TEDx.

Ang Ingles ay makapangyarihang bagay
para magbahagi ng kaalaman,

para sa international conventions
tungkol sa problemang pangdaigdig.

higit sa lahat, ang Ingles ay daan
tungo sa 365 milyong puso.

Sa 365 milyon na tao, ang wikang Ingles
ay ang amoy ng biskwit.

Pero bakit ka hihinto doon?

Bakit hindi tayo magsikap

at pag-aralan ang kahit isa o
higit pang wika?

Maraming iba't-ibang klase ng
biskwit diyan.

Tayo na at tumikim ng bago.

Salamat.

(Palakpakan)