< Return to Video

Robin Ince:Bilime karşı merak?

  • 0:00 - 0:03
    Öncelikle, hepinizden özür dilemek istiyorum.
  • 0:03 - 0:05
    Çünkü,
  • 0:05 - 0:08
    bir Powerpoint sunumum yok.
  • 0:08 - 0:10
    Bu yüzden de,
  • 0:10 - 0:12
    şimdiden itibaren bu hareketi,
  • 0:12 - 0:14
    bir Powerpoint demokrasisine çeviriyorum.
  • 0:14 - 0:18
    Ne görmek isterseniz onu hayal edebilirsiniz.
  • 0:18 - 0:20
    Bir radyo programım var,
  • 0:20 - 0:23
    adı "Sonsuz Maymun Kafesi".
  • 0:23 - 0:26
    Program bilim ve rasyonalizm üzerine.
  • 0:26 - 0:28
    Bu nedenle her hafta,
  • 0:28 - 0:30
    bir sürü şikayet alıyoruz,
  • 0:30 - 0:33
    çok sık karşılaştığımız şikayetlerden biri de,
  • 0:33 - 0:36
    başlığımız olan "Sonsuz Maymun Kafesi'nin"
  • 0:36 - 0:39
    canlı hayvanlar üzerinde yapılan deneyleri desteklediğinin öne sürülmesi.
  • 0:39 - 0:41
    Bu insanlara şunu gayet açık belirttik ki,
  • 0:41 - 0:44
    sonsuz maymun kafesimiz gayet ferah.
  • 0:44 - 0:46
    (Kahkaha)
  • 0:46 - 0:48
    Aynı zamanda şunu söyleyen birisi de vardı:
  • 0:48 - 0:50
    "Sonsuz Maymun Kafesi" fikri saçmadır.
  • 0:50 - 0:52
    Sonsuz sayıda maymun
  • 0:52 - 0:54
    asla Shakespeare'in yapıtlarını yazamaz.
  • 0:54 - 0:57
    Bunu yaptıkları deney sayesinde biliyoruz.
  • 0:57 - 1:01
    Evet,12 maymuna bir haftalığına daktilo verdiler,
  • 1:01 - 1:04
    ve bu bir hafta sonunda, daktiloyu sadece tuvalet olarak kullanmışlardı.
  • 1:04 - 1:06
    (Kahkaha)
  • 1:06 - 1:08
    Ama en çok aldığımız sitem-
  • 1:08 - 1:10
    ve benim en endişe verici bulduğum,
  • 1:10 - 1:13
    insanların ,
  • 1:13 - 1:15
    "Neden sihiri bozmak için ısrar ediyorsunuz?" diye sorması.
  • 1:15 - 1:17
    Bilim getiriyorsunuz ve bu sihiri bozuyor.
  • 1:17 - 1:19
    Ben bir sanat okulu mezunuyum;
  • 1:19 - 1:21
    Mitleri ve sihiri severim,
  • 1:21 - 1:23
    ayrıca varoluşçuluk ve öznefreti de.
  • 1:23 - 1:25
    Bunları seviyorum.
  • 1:25 - 1:27
    Ama anlamadığım,
  • 1:27 - 1:29
    sihiri nasıl bozduğu.
  • 1:29 - 1:31
    Bence bütün sihir,
  • 1:31 - 1:33
    bilim tarafından yerinden alınabilir
  • 1:33 - 1:35
    ve başka harika bir şey ile değiştirelebilir.
  • 1:35 - 1:37
    Mesela astroloji:
  • 1:37 - 1:40
    bir çok rasyonalist gibi, ben de balık burcuyum.
  • 1:40 - 1:43
    (Kahkaha)
  • 1:43 - 1:45
    Astroloji-
  • 1:45 - 1:47
    Hayatınızın tahmin edilebileceğini savunan,
  • 1:47 - 1:49
    banal düşünceyi kaldırıyoruz;
  • 1:49 - 1:51
    Belki siz, bugün, şanslı bir adamla tanışırsınız,
  • 1:51 - 1:53
    şapkası olan bir adamla.
  • 1:53 - 1:55
    Bunu kaldırıyoruz.
  • 1:55 - 1:58
    Ama hala gökyüzüne bakıp tahmin yürütebiliriz.
  • 1:58 - 2:01
    Galaksilerin şekillenmelerini tahmin edebilir,
  • 2:01 - 2:04
    ya da galaksilerin birbiriyle çakışmasını, yeni solar sistemleri tahmin edebiliriz.
  • 2:04 - 2:06
    Bu harika bir şey.
  • 2:06 - 2:09
    Eğer Güneş bir gün -
  • 2:09 - 2:13
    eğer Dünya kendi astrolojik,astronomik tablosunu okuyabilirse,
  • 2:13 - 2:15
    bir gün diyecektir ki,
  • 2:15 - 2:17
    "Plan yapmak için iyi bir gün değil."
  • 2:17 - 2:19
    Bir kızıl dev tarafından yutuldunuz.
  • 2:19 - 2:21
    Ve bu bence,
  • 2:21 - 2:24
    eğer dünyaları kaybetmekten endişelendiğimi düşünüyorsanız,
  • 2:24 - 2:26
    kuantum yorumundaki
  • 2:26 - 2:29
    en büyüleyici ve en güzel
  • 2:29 - 2:31
    -bazen korkutucu-
  • 2:31 - 2:33
    fikirlerden biri olan çoklu dünyalar teorisi
  • 2:33 - 2:35
    harika bir şey.
  • 2:35 - 2:38
    Buradaki her insan, bugün yaptığınız her seçim,
  • 2:38 - 2:40
    hayatınızda verdiğiniz tüm kararları,
  • 2:40 - 2:42
    siz yapmadınız.
  • 2:42 - 2:46
    Ama aslında tüm kararlarınızın teker teker bütün permütasyonları
  • 2:46 - 2:49
    verildi ve her biri yeni bir evrende geçerli.
  • 2:49 - 2:51
    Bu muhteşem bir fikir.
  • 2:51 - 2:55
    Eğer gün gelir de hayatınızda başarılı olamadığınızı düşünürseniz,
  • 2:55 - 2:57
    her zaman hatırlayın ki,
  • 2:57 - 3:00
    sizden çok daha kötü seçimler yapmış başka bir siz var.
  • 3:00 - 3:02
    (Kahkaha)
  • 3:02 - 3:04
    Eğer bir gün "Artık bitsin istiyorum" derseniz,
  • 3:04 - 3:06
    bitirmeyin.
  • 3:06 - 3:08
    Sizi içinde barındırmayan evrenlerin
  • 3:08 - 3:10
    çoğunluğunu düşünün.
  • 3:10 - 3:13
    Bu bana göre, kendi gizemli yanıyla,
  • 3:13 - 3:15
    çok çok rahatlatıcı bir düşünce.
  • 3:15 - 3:17
    Ve reenkarnasyon, bu da bozulan sihirlerden biri
  • 3:17 - 3:19
    Ama aslında bozulmadı.
  • 3:19 - 3:21
    Bilim aslında bize,
  • 3:21 - 3:24
    sonsuza dek yaşayacağımızı söylüyor.
  • 3:24 - 3:26
    Ancak bir şartımız var.
  • 3:26 - 3:29
    Sonsuza dek yaşamayacağız.Sonsuza dek yaşamayacaksınız.
  • 3:29 - 3:32
    Farkındalığınız, sizin "sizliği"niz, benim benliğim
  • 3:32 - 3:35
    öbürünü götürüyor.
  • 3:35 - 3:37
    Ama bizi biz yapan her şey,
  • 3:37 - 3:39
    bizdeki her atom,
  • 3:39 - 3:42
    halihazırda sayısız sayıda farklı şeyler oluşturdu
  • 3:42 - 3:45
    ve oluşturmaya devam edecek.
  • 3:45 - 3:48
    Biz dağ olduk,
  • 3:48 - 3:50
    elmalar, yıldızlar
  • 3:50 - 3:52
    ve diğer insanları dizi olduk.
  • 3:52 - 3:55
    Kim bilir, belki de sizin atomlarınız önceden Napoleon'un diziydi.
  • 3:55 - 3:57
    Bu iyi bir şey.
  • 3:57 - 3:59
    Evrenin kullanıcılarının aksine,
  • 3:59 - 4:02
    evren ziyankar değildir.
  • 4:02 - 4:04
    Hepimiz tamamiyle geri dönüşümlüyüz.
  • 4:04 - 4:06
    Ve öldüğümüzde,
  • 4:06 - 4:09
    farklı çöp torbalarına bile konmamız gerekmiyor.
  • 4:09 - 4:11
    Bu muhteşem bir şey.
  • 4:11 - 4:13
    Bir şeyi anlamak, bana göre
  • 4:13 - 4:17
    merakı ve keyfi yok etmiyor.
  • 4:17 - 4:20
    Mesela, eşim bana dönüp sorabilir ki,
  • 4:20 - 4:22
    "Beni neden seviyorsun?"
  • 4:22 - 4:24
    Ve bütün dürüstlüğümle,
  • 4:24 - 4:26
    gözlerinin içine bakıp söyleyebilirim ki,
  • 4:26 - 4:28
    "Çünkü feromonlarımız
  • 4:28 - 4:31
    koklama reseptörlerimizde eşleşti."
  • 4:31 - 4:33
    (Kahkaha)
  • 4:33 - 4:35
    Ama yine de onun saçı ve kişiliği
  • 4:35 - 4:37
    hakkında da bir şeyler söyleyebilirim.
  • 4:37 - 4:40
    Ve bence bu harika bir şey.
  • 4:40 - 4:42
    Aşk bu yüzden ölmez.
  • 4:42 - 4:44
    Acı da bu yüzden yok olmaz.
  • 4:44 - 4:46
    Bu korkunç bir şey, acıyı anlamama rağmen.
  • 4:46 - 4:48
    Eğer birisi beni yumruklarsa-
  • 4:48 - 4:50
    ve benim kişiliğim yüzünden,
  • 4:50 - 4:52
    bu düzenli bir olay haline gelirse,
  • 4:52 - 4:54
    acının nereden geldiğini anlarım.
  • 4:54 - 4:57
    4-vektörün sabit olduğu mekanlarda,
  • 4:57 - 4:59
    momentum enerji oranıdır.-Sadece bu kadardır.
  • 4:59 - 5:01
    Ama asla,
  • 5:01 - 5:06
    "Ha!4-vektör sabit koşullarda sahip olduğun en büyük momentum-enerji bu mu?" diye tepki veremem.
  • 5:06 - 5:08
    Hayır, sadece bir diş tükürürüm.
  • 5:08 - 5:10
    (Kahkaha)
  • 5:10 - 5:13
    Ve bunların hepsi farklı şeylerden meydana gelmiş.--çocuğuma olan sevgim,
  • 5:13 - 5:15
    Bir oğlum var.Adı Archie.
  • 5:15 - 5:17
    Çok şanslıyım,
  • 5:17 - 5:19
    çünkü diğer bütün çocuklardan daha iyi.
  • 5:19 - 5:21
    Sizin öyle düşünmediğinizi biliyorum.
  • 5:21 - 5:23
    Kendi çocuklarınız olabilir,
  • 5:23 - 5:26
    ve onların en iyi olduğunu düşünebilirsiniz.
  • 5:26 - 5:28
    Evrim üzerine olan muhteşem bir şey bu.
  • 5:28 - 5:30
    Çocuğumuzun,
  • 5:30 - 5:32
    en iyi olma durumunu tercih etme.
  • 5:32 - 5:35
    Bir çok açıdan, bu sadece bir hayatta kalma olayı.
  • 5:35 - 5:38
    Genlerimizin aracı olarak gördüğümüz bir şey bu.
  • 5:38 - 5:40
    Ve bunu seviyoruz.
  • 5:40 - 5:43
    Ama şunu farketmiyoruz, istemsiz olarak seviyoruz.
  • 5:43 - 5:45
    Bu harika bir şey.
  • 5:45 - 5:47
    Ama yine de oğlumun en iyisi olduğunu söylemem gerekir.
  • 5:47 - 5:50
    Sizin çocuklarından daha iyi.
  • 5:50 - 5:52
    Bir kaç test yaptım.
  • 5:52 - 5:54
    Ve bütün bu şeyler bana,
  • 5:54 - 5:57
    heyecan, keyif ve merak veriyor.
  • 5:57 - 6:00
    Kuantum mekaniği bile,
  • 6:00 - 6:02
    size kötü ev işleri için bir bahane olabilir.
  • 6:02 - 6:05
    Bir hafta kendi başınıza kaldığınızı düşünün.
  • 6:05 - 6:07
    Ev berbat bir halde.
  • 6:07 - 6:09
    Eşiniz ise dönmek üzere.
  • 6:09 - 6:11
    Düşünüyorsunuz, ne yapmalıyım?
  • 6:11 - 6:13
    Hiç bir şey yapmayın.
  • 6:13 - 6:15
    Bütün yapmanız gereken,
  • 6:15 - 6:17
    içeri girdiğinde bir kuantum yorumu kullanarak,
  • 6:17 - 6:19
    "Çok üzgünüm" demek.
  • 6:19 - 6:21
    Evi bir anlığına gözetlemeyi bıraktım,
  • 6:21 - 6:23
    ve tekrar gözetlemeye başladığımda,
  • 6:23 - 6:25
    her şey çoktan olmuştu.
  • 6:25 - 6:27
    (Kahkaha)
  • 6:27 - 6:30
    Bu vakumlama yasasının güçlü antropik ilkesidir.
  • 6:31 - 6:33
    Bence bu çok çok önemli bir şey.
  • 6:33 - 6:35
    Buradaki maceram bile--
  • 6:35 - 6:37
    Buradaki her maceramda yaşadığım o keyif.
  • 6:37 - 6:40
    Gerçekten düşünürseniz, efsaneyi ortadan kaldırır ve hala orada olan muhteşem şeyi görürsünüz.
  • 6:40 - 6:42
    Bir trendeyim.
  • 6:42 - 6:44
    Her nefes alışımda,
  • 6:44 - 6:46
    Milyon-milyar-milyarlarca,
  • 6:46 - 6:48
    oksijen atomu soluyorum.
  • 6:48 - 6:50
    Bir sandalyede oturuyorum.
  • 6:50 - 6:52
    Sandalyenin atomlardan oluştuğunu bilmeme rağmen
  • 6:52 - 6:54
    ve boşluklar olduğunu da bilmeme rağmen,
  • 6:54 - 6:56
    Onu rahat buluyorum.
  • 6:56 - 6:58
    Pencereden dışarı bakıp farkediyorum ki,
  • 6:58 - 7:00
    durup o penceren baktığımız her anda,
  • 7:00 - 7:02
    o pencereden görünen,
  • 7:02 - 7:04
    nerede olursak olalım,
  • 7:04 - 7:06
    bilinen evrenin kalanından,
  • 7:06 - 7:09
    Dünyada
  • 7:09 - 7:11
    daha fazla hayat görüyorum.
  • 7:11 - 7:13
    Eğer Satürnde veya Jüpiterde
  • 7:13 - 7:15
    safari parklarına giderseniz,
  • 7:15 - 7:17
    hayal kırıklığına uğrayacaksınız.
  • 7:17 - 7:19
    Ve bunu beyinle, insan beyniyle
  • 7:19 - 7:21
    izlediğimi farkederim.
  • 7:21 - 7:24
    -bilinen evrendeki en kompleks yapıyla-
  • 7:24 - 7:26
    Bu bence harika bir şey.
  • 7:26 - 7:29
    Ve biliyor musunuz, bu yeterli olabilir.
  • 7:29 - 7:32
    Nobel sahibi Steven Weinberg bir keresinde,
  • 7:32 - 7:34
    "Evren saçma göründükçe,
  • 7:34 - 7:36
    bir o kadar anlaşılabilir görünüyor."
  • 7:36 - 7:38
    Bazı insanlara göre,
  • 7:38 - 7:40
    bu görüş nihilizme gider.
  • 7:40 - 7:43
    Ama bence değil.Harika bir şey.
  • 7:43 - 7:45
    Evrenin anlamsız olmasından memnunum.
  • 7:45 - 7:47
    Hayatımın sonuna geldiğimde,
  • 7:47 - 7:50
    evren beni durdurup "Sen ne yaptığını sanıyorsun salak?" diye soramaz.
  • 7:50 - 7:52
    Onun olayı bu değil.
  • 7:52 - 7:54
    Kendi amacımı yaratabilirim.
  • 7:54 - 7:56
    Kendi amacınızı yaratabilirsiniz.
  • 7:56 - 7:58
    "Bu benim yapmak istediğim şey" demek için..
  • 7:58 - 8:00
    gücümüz var.
  • 8:00 - 8:03
    Ve anlamsız bir evrende bence bu harika bir şey.
  • 8:03 - 8:05
    Ben kuantum mekaniği ve Kopenhag yorumu hakkında,
  • 8:05 - 8:08
    saçma şakalar yapmayı seçtim.
  • 8:08 - 8:11
    Siz, zamanınızla çok daha iyi şeyler yapabilirsiniz.
  • 8:11 - 8:13
    Hepinize çok teşekkür ederim.Görüşmek üzere.
  • 8:13 - 8:17
    (Alkış)
Title:
Robin Ince:Bilime karşı merak?
Speaker:
Robin Ince
Description:

Bilim hayatın sihirini yok ediyor mu?Bu huysuz ama çekici monologda, Robin Ince anti tez oluşturuyor.evrenin şaşırtıcı hareketlerini öğrendikçe, ona daha da hayran kalıyoruz.

more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TEDTalks
Duration:
08:18
erkin ergüney added a translation

Turkish subtitles

Revisions