Zaskakujące powody, dla których zwierzęta udają martwe |Tierney Thys

Zobacz całą lekcję: https://ed.ted.com/lessons/the-surprising-reasons-animals-play-dead-tierney-thys

Od lemurów po jaszczurki, od mrówek po płazy, od rekinów po kury - dla wielu gatunków zwierząt udawanie martwych to sposób na przetrwanie. Jak i dlaczego zwierzęta to robią? Tierney Thys wyjaśnia, w jaki sposób to dziwne zachowanie, nazywane bezruchem tonicznym, może być formą obrony lub ataku.

Lekcja: Tierney Thys, animacja: Stretch Films Inc.

Wyobraźcie sobie,
że atakuje was drapieżnik.

Nie możecie uciec,

więc robicie to, co zrobiłby
każdy odważny i szanujący się opos.

Zastygacie w stanie katatonii,

wysuwacie język,

ślinicie się

i wydzielacie cuchnącą substancję
z gruczołów odbytowych.

Napastnik, pełen obrzydzenia,
rozluźnia chwyt,

dochodzi do wniosku,
że nie takiego posiłku szukał,

i odchodzi.

10 minut później wstajecie
i radośnie idziecie dalej.

Od lemurów po jaszczurki,

od mrówek po płazy,

od rekinów po kury,

wiele zwierząt udaje martwe, by przetrwać.

Ta charakterystyczna dla oposów reakcja,
czyli udawanie martwego,

jest nazywana tanatozą,

od Tanatosa, greckiego boga śmierci,

ale naukowcy nazywają ją
bezruchem tonicznym.

Jego formy i przyczyny
zależą od gatunku i okoliczności.

Może to być wydzielanie brzydkiego zapachu
i przyjmowanie dziwnych pozycji.

Inne zwierzęta poświęcają członków stada.

Pisklęta przepiórek, które zastygają,
kiedy inne ptaki biegają w amoku,

mają większe szanse przeżycia,
kiedy goni je kot.

Kocice chwytają młode za kark

i wywołują inny rodzaj bezruchu,
nazywany klipnozą.

Kocięta są wtedy spokojne
i łatwo je przenieść.

Większość mechanizmów fizjologicznych
odpowiedzialnych za takie reakcje

ma źródło w układzie przywspółczulnym,

który kontroluje też cykl snu i trawienia.

W przypadku oposów

układ przywspółczulny sprawia,
że ich serce bije prawie dwa razy wolniej,

oddech zwalnia o jedną trzecią,

a temperatura ciała spada
o ponad pół stopnia Celsjusza

nawet na godzinę.

Ważną rolę odgrywa też
neuroprzekaźnik dopamina.

Chrząszcze trojszyki
o niskim poziomie dopaminy

udają martwe częściej niż te,
które mają jej wysoki poziom,

a zablokowanie receptorów dopaminy
może wydłużyć katatonię.

Pozorowanie śmierci nie jest jednak łatwe.

Udający muszą ciągle oceniać otoczenie,

żeby wiedzieć, kiedy zagrożenie minie.

Na przykład kury potrafią wyczuć,
kiedy drapieżnik je obserwuje.

Dowiódł tego eksperyment
z wypchanym jastrzębiem.

Kury wychodziły z katatonii szybciej,

kiedy jastrząb patrzył w inną stronę.

Zwierzęta wykorzystują bezruch
nie tylko do obrony.

Kiedy ryba nimbochromis zgłodnieje,

opada na dno jeziora i leży nieruchomo.

Dzięki plamistemu ubarwieniu
wygląda jak gnijąca padlina.

Jeśli zjawia się mały padlinożerca,
ryba natychmiast go atakuje.

U niektórych zwierząt udawana śmierć
to część strategii seksualnej.

Samce pająków darownikowatych
ofiarują samicom owady owinięte w jedwab,

żeby pozyskać ich względy.

Ale samice te pożerają swoich zalotników.

Samiec udaje, że nie żyje,
a samica ochoczo zjada przysmak.

Potem samiec może ostrożnie ożyć

i zwiększyć swoje szanse u samicy.

Bezruch może zatem uratować życie,
o ile ktoś inny nie zna tej sztuczki.

Kalifornijskie orki potrafią
obrócić młode żarłacze białe,

wywołując u nich tanatozę na tak długo,

że rekiny, które muszą się ruszać,
żeby oddychać, duszą się.

Ludzie także potrafią
wywołać tanatozę u rekina.

Pocierając jego pysk
wrażliwy na impulsy elektryczne,

a potem obracając go do góry brzuchem,

naukowcy potrafią wywołać
tanatozę nawet na 15 minut.

To wystarczy, żeby oznakować zwierzę,

usunąć haczyki,

a nawet przeprowadzić operację.

Istnieje jednak pewne ryzyko.

Tanatoza może utrudnić oddychanie

i wywołać hiperglikemię,
która jest oznaką stresu.

Dlatego tę technikę należy stosować
tylko wtedy, kiedy to konieczne.

Ludzie też mogą doświadczyć tanatozy,

kiedy zastygają ze strachu
w sytuacji agresywnej napaści.

Wiedza o tej pierwotnej,
mimowolnej formie samoobrony

pomaga zrozumieć,

dlaczego niektóre ofiary nie uciekają
ani nie walczą w obliczu zagrożenia.

Badanie tanatozy u zwierząt

pomaga lepiej zrozumieć
nie tylko ich dziwne zachowania,

ale też nasze,
czasem sprzeczne z intuicją,

reakcje na przemoc.