Σκηνές από το «Ο αρχιτέκτονάς μου»

Ο Ναθάνιελ Καν μοιράζεται αποσπάσματα από το ντοκιμαντέρ του «Ο αρχιτέκτονάς μου» σχετικά με την αποστολή του να καταλάβει τον πατέρα του, τον θρυλικό αρχιτέκτονα Λούις Καν. Είναι μια ταινία με νόημα για όποιον αναζητά την κατανόηση της σχέσης μεταξύ τέχνης και αγάπης.

Θα ήθελα να πω για τη δημιουργία
ταινίας -- γι' αυτήν την ταινία --

σκέφτομαι κάποιες από τις θαυμάσιες
ομιλίες που έχουμε ακούσει εδώ,

τον Μάικλ Μόσεν, και μερικές για μουσική,

αυτή η ιδέα ότι υπάρχει
μια γραμμή αφήγησης,

και ότι η μουσική υπάρχει στον χρόνο.

Μια ταινία επίσης υπάρχει στο χρόνο•
είναι μια εμπειρία

που θα πρέπει να βιώνεις συναισθηματικά.

Όταν την έκανα,
ένιωσα ότι πολλά ντοκιμαντέρ

που έχω δει,
είχαν όλα θέμα να μάθεις κάτι,

ή τη γνώση, ή είχαν
ως κίνητρο πολυλογάδες, ή ιδέες.

και ήθελα αυτή η ταινία να έχει
ως κίνητρο τα συναισθήματα,

και πραγματικά να ακολουθεί το ταξίδι μου.

Έτσι αντί να κάνω την πολυλογία,
αποτελείται από σκηνές,

και γνωρίζουμε ανθρώπους στο δρόμο.

Τους συναντάμε μόνο μία φορά.

Δεν επιστρέφουν αρκετές φορές,
πραγματικά χρονικογραφεί ένα ταξίδι.

Είναι κάτι σαν τη ζωή,
που μόλις μπεις μέσα

δεν μπορείς να βγεις.

Θέλω να σας δείξω δύο κομμάτια,

το πρώτο είναι ενός είδους συνονθύλευμα,

είναι απλά τρεις μικρές στιγμές,
τέσσερις μικρές στιγμές

με τρία άτομα που είναι εδώ σήμερα.

Δεν συμβαίνουν έτσι στην ταινία,

επειδή είναι τμήματα
πολύ μεγαλύτερων σκηνών.

Αλλά προσφέρουν η μία στην άλλη
με έναν θαυμάσιο τρόπο.

Τελειώνει με ένα μικρό απόσπασμα
του πατέρα μου, του Λου,

που μιλάει για κάτι πολύ αγαπητό σε αυτόν,

που είναι τα ατυχήματα της ζωής.

Νομίζω πως ένιωθε ότι τα σπουδαιότερα
πράγματα στη ζωή ήταν τυχαία,

και ίσως καθόλου σχεδιασμένα.

Αυτά τα τρία αποσπάσματα
θα τα ακολουθήσει μία σκηνή από αυτό

που ίσως, για μένα, είναι
το σπουδαιότερο κτίριο του,

ένα κτίριο στην Ντάκα, στο Μπαγκλαντές.

Έχτισε την πρωτεύουσα εκεί.

Νομίζω θα απολαύσετε το κτίριο,
δεν έχει ιδωθεί ποτέ --

έχει φωτογραφηθεί, αλλά ποτέ
από κινηματογραφική ομάδα.

Ήμασταν
η πρώτη κινηματογραφική ομάδα εκεί.

Οπότε θα δείτε εικόνες
από αυτό το αξιοσημείωτο κτίριο.

Κρατήστε δύο πράγματα
στο μυαλό σας όταν το δείτε,

χτίστηκε εξ' ολοκλήρου με τα χέρια,

νομίζω φέρανε ένα γερανό
τον τελευταίο χρόνο.

Χτίστηκε εξ' ολοκλήρου με τα χέρια
με σκαλωσιές από μπαμπού,

να κουβαλάνε μπετονιέρες στα κεφάλια τους,

αδειάζοντάς τες στα καλούπια.

Είναι η πρωτεύουσα της χώρας,

και πήρε 23 χρόνια να χτιστεί,

που είναι κάτι για το οποίο
φαίνονται πολύ περήφανοι εκεί πέρα.

Πήρε τόσο καιρό όσο το Ταζ Μαχάλ.

Δυστυχώς πήρε τόσο καιρό
που ο Λου ποτέ δεν το είδε τελειωμένο.

Πέθανε το 1974.

Το κτίριο τελείωσε το 1983.

Οπότε συνέχισε για πολλά χρόνια

αφότου πέθανε.

Σκεφτείτε το όταν δείτε αυτό το κτίριο,

ότι κάποιες φορές δεν βλέπουμε τελειωμένα
αυτά για τα οποία πασχίζουμε στη ζωή.

Αυτό μου έκανε εντύπωση
σχετικά με τον πατέρα μου,

με την έννοια ότι είχε τέτοια πίστη

ότι κάπως, με το να κάνει αυτά τα πράγματα

με το να δίνει όπως που έδινε,
θα έβγαινε από αυτό κάτι καλό

ακόμη και καταμεσίς
του πολέμου με το Πακιστάν,

και η κατασκευή σταμάτησε εντελώς
και συνέχιζε να δουλεύει,

επειδή ένιωθε, «Όταν τελειώσει ο πόλεμος

θα χρειαστούν αυτό το κτίριο».

Θα δείξω αυτά τα δύο αποσπάσματα.

Βάλτε την ταινία.

(Χειροκρότημα)

Ρίτσαρντ Σολ Γούρμαν: Θυμάμαι
να τον ακούω να μιλάει στο Πενν.

Ήρθα σπίτι και είπα
στον πατέρα και τη μητέρα μου,

«Μόλις γνώρισα αυτόν τον άνθρωπο:
δεν έχει πολύ δουλειά

και είναι κάπως άσχημος, αστεία φωνή,

και είναι καθηγητής στο σχολείο.

Ξέρω ότι δεν τον έχετε ακούσει ποτέ,
αλλά σημειώστε αυτή τη μέρα

ότι κάποια μέρα θα ακούσετε γι' αυτόν

επειδή είναι πραγματικά
ένας εκπληκτικός άνθρωπος».

Φρανκ Γκέρυ: Άκουσα ότι είχε ένα ειδύλλιο
με την Ίνγκριντ Μπέργκμαν. Είναι αλήθεια;

Ναθάνιελ Καν: Τότε θα ήταν πολύ τυχερός.

(Γέλια)

ΝΚ: Αλήθεια το άκουσες;

ΦΓ: Ναι, όταν ήταν στη Ρώμη.

Μόσε Σαφντί: Ήταν
ένας πραγματικός νομάδας.

Όταν τον ήξερα, όταν ήμουν στο γραφείο,

ερχόταν από ένα ταξίδι,
πήγαινε στο γραφείο

για δύο ή τρείς μέρες εντατικά,
και τα μάζευε και έφευγε.

Ξέρεις έμενε στο γραφείο μέχρι
τις τρεις το πρωί δουλεύοντας μαζί μας

και υπήρχε αυτή η αίθηση
του νομάδα πάνω του.

Θέλω να πω όσο τραγικός και αν ήταν
ο θάνατος σε ένα σιδηροδρομικό σταθμό,

ήταν τόσο συμβατός με τη ζωή του, ξέρεις;

Συχνά σκέφτομαι
ότι θα πεθάνω σε αεροπλάνο,

ή θα πεθάνω σε ένα αεροδρόμιο,

ή θα πεθάνω όταν κάνω τρέξιμο
χωρίς να έχω ταυτότητα πάνω μου.

Δεν ξέρω γιατί το συμπέρανα αυτό

από τη μνήμη του τρόπου που πέθανε.

Αλλά ήταν κάπως νομάδας στην καρδιά.

Λούις Καν: Πόσο συμπτωματικές
είναι πραγματικά οι υπάρξεις μας

και πόσο επηρεασμένες από τις περιστάσεις.

Άντρας: Είμαστε οι πρωινοί εργάτες
που έρχονται, όλη την ώρα, εδώ

και απολαμβάνουμε το περπάτημα,
την ομορφιά της πόλης και την ατμόσφαιρα

και αυτό είναι το ωραιότερο μέρος
στο Μπαγκλαντές.

Είμαστε περήφανοι γι' αυτό.

ΝΚ: Είστε περήφανοι γι' αυτό;

Άντρας: Ναι, είναι
η εθνική εικόνα του Μπαγκλαντές.

ΝΚ: Ξέρετε τίποτα για τον αρχιτέκτονα;

Άντρας: Τον αρχιτέκτονα; Έχω ακούσει
γι' αυτόν. Είναι κορυφαίος αρχιτέκτονας.

ΝΚ: Λοιπόν βασικά είμαι εδώ
γιατί είμαι ο γιος του αρχιτέκτονα,

ήταν ο πατέρας μου.

Άντρας: Ω! ο μπαμπάς σου
είναι ο Λουίς Φαρρακάν;

ΝΚ: Ναι. Όχι Λουίς Φαρρακάν, Λουίς Καν.

Άντρας: Λουίς Καν, ναι!

(Γέλια)

Άντρας: Ο πατέρας σου, είναι ζωντανός;

ΝΚ: Όχι, έχει πεθάνει εδώ και 25 χρόνια.

Άντρας: Πολύ χαίρομαι
που σε καλοσωρίζω πίσω.

ΝΚ: Σε ευχαριστώ.

ΝΚ: Ο μπαμπάς δεν το είδε ποτέ τελειωμένο.

Όχι, ποτέ δεν το είδε αυτό.

Σαμσούλ Γουαρές: ήταν σχεδόν αδύνατο,
να χτίζεις για μια χώρα σαν τη δική μας.

30, 50 χρόνια πίσω,
εδώ δεν ήταν τίποτα, μόνο ορυζώνες,

και από τότε που τον προσκαλέσαμε εδώ,

ένιωσε ότι έχει μια ευθύνη.

Ήθελε να είναι ένας Μωυσής εδώ,
μας έδωσε δημοκρατία.

Δεν είναι ένας πολιτικός άντρας,

αλλά με αυτόν τον μανδύα, μας έχει δώσει

τον θεσμό για τη δημοκρατία,
από όπου μπορούμε να εγερθούμε.

Κατ' αυτήν την έννοια είναι πολύ σχετικό.

Δεν τον ένοιαζε πόσα λεφτά έχει η χώρα,

ή για το αν θα μπορούσε
ποτέ να τελειώσει το κτίριο,

αλλά κάπως είχε καταφέρει
να το κάνει, να το χτίσει, εδώ.

Αυτό είναι το μεγαλύτερό του έργο εδώ,
στην φτωχότερη χώρα του κόσμου.

ΝΚ: Του κόστισε τη ζωή του.

ΣΓ: Ναι, πλήρωσε.
Πλήρωσε τη ζωή του γι' αυτό,

και αυτός είναι ο λόγος
που είναι σπουδαίος και θα τον θυμόμαστε.

Αλλά ήταν και άνθρωπος.

Τώρα η αποτυχία του
να ικανοποιήσει την οικογενειακή ζωή,

είναι το αναπόφευκτο συνδετικό στοιχείο
των σπουδαίων ανθρώπων.

Αλλά νομίζω ότι ο γιός του
θα το καταλάβει αυτό,

και δεν θα κρατάει κακία,

ή θα έχει την αίσθηση
ότι έχει αμεληθεί, θεωρώ.

Νοιαζόταν με έναν πολύ διαφορετικό τρόπο,

αλλά θέλει χρόνο να το καταλάβεις αυτό.

Στην κοινωνική άποψη της ζωής του

ήταν σαν ένα παιδί,
δεν ήταν καθόλου ώριμος.

Δεν μπορούσε να πει όχι σε τίποτα,

και αυτός είναι ο λόγος,
ότι δεν μπορεί να πει όχι σε πράγματα,

που έχουμε αυτό το κτίριο σήμερα.

Βλέπεις, μόνο έτσι
θα μπορέσεις να τον καταλάβεις.

Δεν υπάρχει άλλος πιο σύντομος δρόμος,

άλλος τρόπος να τον καταλάβεις πραγματικά.

Αλλά θεωρώ ότι
μας έχει δώσει αυτό το κτίριο

και τον έχουμε συνεχώς στην καρδιά μας,

γι' αυτό, μας έδωσε αγάπη.

Πιθανότατα δεν μπορούσε
να σου δώσει το σωστό είδος αγάπης,

αλλά για μας, έχει δώσει
στον κόσμο το σωστό είδος αγάπης,

αυτό είναι σημαντικό.

Πρέπει να το καταλάβεις αυτό.

Είχε πολύ αγάπη,

αγαπούσε τους πάντες.

Για να αγαπάει τους πάντες,
κάποιες φορές δεν έβλεπε

τους πιο κοντινούς του,

και αυτό είναι αναπόφευκτο
για άντρες του κύρους του.

(Χειροκρότημα)