< Return to Video

Peasant Revolts

  • 0:00 - 0:02
    Bu videoda Orta əsrlərdə
  • 0:02 - 0:05
    Avropada baş verən üsyanlar haqda danışacağıq.
  • 0:05 - 0:06
    Təqribən 14 və 16-cı əsrlərdən
  • 0:06 - 0:09
    danışacağıq.
  • 0:09 - 0:12
    Bu dövrlər bəzən
  • 0:12 - 0:14
    Kəndli üsyanları kimi də
  • 0:14 - 0:16
    tanınır, bu barədə isə
  • 0:16 - 0:19
    sonra danışacağıq.
  • 0:19 - 0:22
    İndi isə insanların əksəriyyətini özündə toplayan
  • 0:22 - 0:27
    məşhur üsyanlar haqda danışaq.
  • 0:27 - 0:28
    Bu üsyanlar haqda danışdıqda
  • 0:28 - 0:31
    2 əsas sual
  • 0:31 - 0:33
    meydana çıxır.
  • 0:33 - 0:36
    Birincisi niyə insanlar hökümət əleyhinə
  • 0:36 - 0:37
    üsyan edirdilər?
  • 0:37 - 0:40
    Xüsusilə də 1320-ci illərdən sonra
  • 0:40 - 0:43
    bu vaxta kimi olmayan üsyanlar
  • 0:44 - 0:48
    baş verməyə başlamışdı.
  • 0:48 - 0:49
    Bəs nə üçün baş verirdi?
  • 0:49 - 0:51
    Niyə insanlar üsyan edirdi?
  • 0:51 - 0:52
    İkincisi, bu üsyanlar
  • 0:52 - 0:55
    uğurlu oldurmu?
  • 0:55 - 0:57
    Əgər oldusa, hansı səviyyədə
  • 0:57 - 1:00
    nəticələri oldu?
  • 1:00 - 1:03
    Xüsusi bir nümunə ilə başlamaq istəyirəm,
  • 1:03 - 1:06
    bu nümunə İngiltərədəki kəndli üsyanındandır.
  • 1:06 - 1:09
    Bu üsyan 1381-ci ildə baş vermişdi.
  • 1:09 - 1:11
    Burada bir şəkil var,
  • 1:11 - 1:15
    Jan Frossartın yazılarındadır,
  • 1:15 - 1:19
    onun əsərləri həmin dövrdə baş vermiş
  • 1:19 - 1:21
    hadisləri özündə cəmləyirdi.
  • 1:21 - 1:23
    Bu, müasir bir mənbədir.
  • 1:23 - 1:25
    Şəkil sonralara aiddir.
  • 1:25 - 1:27
    Şəkil sonradan
  • 1:27 - 1:30
    yazılarına əlavə etsə də,
  • 1:30 - 1:33
    bizə həmin dövrlə bağlı
  • 1:33 - 1:34
    məlumat verməyə kömək
  • 1:34 - 1:38
    edir.
  • 1:38 - 1:40
    Üsyanlara gəldikdə isə
  • 1:40 - 1:41
    bu sitatı oxumaq istəyirəm,
  • 1:41 - 1:44
    bu yazı da
  • 1:44 - 1:47
    Jan Frossarta aiddir,
  • 1:47 - 1:49
    bu isə Con Bola aiddir.
  • 1:49 - 1:54
    Con Bol ingilis keşiş idi,
  • 1:55 - 1:58
    1381-ci ildə
  • 1:58 - 2:03
    baş vermiş üsyanın əsas
  • 2:03 - 2:05
    səbəbkarlarından biri kimi də
  • 2:05 - 2:08
    qəbul edilir.
  • 2:08 - 2:11
    O deyir,
  • 2:11 - 2:15
    Ey insanlar, İngiltərə vəziyyət pisdir,
  • 2:15 - 2:17
    bu İngiltərədə qədimdə deyilən bir
  • 2:17 - 2:20
    ifadədir.
  • 2:20 - 2:21
    Sonra davam edir və deyir,
  • 2:21 - 2:24
    Hər şey ortaq olana qədər,
  • 2:24 - 2:27
    kölə və zadəganlar olmayana kimi belə davam edəcək,
  • 2:27 - 2:30
    lakin lordlar bizdən daha üstün olmasa,
  • 2:30 - 2:34
    biz də birləşə bilərik.
  • 2:34 - 2:36
    O demək istəyir ki,
  • 2:36 - 2:38
    İngiltərənin cəmiyyətində
  • 2:38 - 2:40
    siyasi və iqtisadi gücləri olan
  • 2:40 - 2:42
    alicənab təbəqə kimi qyed edilən
  • 2:42 - 2:43
    zadəganlar
  • 2:43 - 2:46
    var.
  • 2:46 - 2:48
    Digər tərəfdən də bu insanları dəstəkləyən
  • 2:48 - 2:52
    və onlar üçün işləyən şəxslər var.
  • 2:52 - 2:54
    O deyir ki, əgər onlar
  • 2:54 - 2:59
    bərabər olmasa, İngiltərədə vəziyyət elə
    pis olaraq da qalacaq.
  • 2:59 - 3:01
    Bu da həmin dövrdə Avropa ölkələri üçün
  • 3:01 - 3:04
    böyük mesaj oldu.
  • 3:05 - 3:07
    O davam edərək bu sualı verir,
  • 3:07 - 3:10
    Niyə insanlar buna layiq görülür?
  • 3:10 - 3:14
    Niyə biz kiminsə əmrini yerinə yetirməliyik?
  • 3:14 - 3:16
    Axı biz
  • 3:16 - 3:18
    bir atadan, anadan, Adəm və Həvvadan
  • 3:18 - 3:20
    gəlirik, onlar necə bizdən
  • 3:20 - 3:22
    daha üstün olduqlarını
  • 3:22 - 3:25
    deyə bilər ki?
  • 3:25 - 3:27
    O, Əhdi-ətiqə istinad edərək,
  • 3:27 - 3:29
    hər kəsin
  • 3:29 - 3:31
    eyni insanların cütlüyündən əmələ gəldiyini
  • 3:31 - 3:34
    demək istəyir.
  • 3:34 - 3:36
    Buna görə də biz həqiqətən də bərabərik,
  • 3:36 - 3:39
    nəyə görə alicənablıq gücə və zənginliyə
  • 3:39 - 3:41
    sahibdir?
  • 3:41 - 3:44
    Həmçinin qeyd etməliyəm ki,
  • 3:44 - 3:46
    sosial təbəqələşmə İngiltərədə üsyanların
  • 3:46 - 3:49
    baş verməsi üçün təkcə səbəb deyildi.
  • 3:49 - 3:51
    Burada bir neçə səbəb var ki,
  • 3:51 - 3:53
    bunlar haqda sonra danışacağıq.
  • 3:53 - 3:55
    Orta əsrlərdə Avropada
  • 3:55 - 3:57
    3 əsas sosial
  • 3:57 - 4:00
    təbəqə
  • 4:00 - 4:02
    vardı.
  • 4:02 - 4:07
    Ruhanilər, həmçinin keşişlər də adlanırdı,
  • 4:07 - 4:10
    əsasən, kilsədə olan
  • 4:10 - 4:13
    dini şəxsdir.
  • 4:13 - 4:15
    Daha sonra zadəganlar gəlirdi,
  • 4:15 - 4:19
    bu şəxslər isə cəngavələr idi, onlar
  • 4:19 - 4:23
    krallığın ərazisini qoruyur və
  • 4:23 - 4:25
    krala xidmət edirdilər.
  • 4:25 - 4:27
    qalanlar isə işləyən
  • 4:27 - 4:30
    əhalidən ibarət idi.
  • 4:30 - 4:34
    Bu aşağı səviyyəli bir sosial təbəqə idi.
  • 4:34 - 4:37
    Təqribən əhalinin 90 faizindən çoxu
  • 4:37 - 4:40
    kənd təsərrüfatına meyil etmişdi.
  • 4:40 - 4:42
    Bu isə çox böyük bir rəqəmdir,
  • 4:42 - 4:45
    beləcə onlar kəndli adlanırdı.
  • 4:45 - 4:47
    Beləliklə, dua edənlər,
  • 4:47 - 4:49
    döyüşənlər və işləyənlər olmaqla
  • 4:49 - 4:51
    3 təbəqə vardı.
  • 4:51 - 4:54
    Düzgün bir şəkildə fəaliyyət göstərmək üçün
  • 4:54 - 4:56
    bu təbəqələr çox vacib idi.
  • 4:56 - 4:58
    İndi isə
  • 4:58 - 4:59
    insanların necə
  • 4:59 - 5:02
    bu vəziyyətdən, yəni təbəqləşmədən
  • 5:02 - 5:03
    qurtularaq, barabərlik təşkil etmək üçün
  • 5:03 - 5:07
    İngiltərədə 1381-ci ildə olduğu kimi
  • 5:07 - 5:10
    hakimiyyətə qarşı
  • 5:10 - 5:12
    vuruşaraq öz haqlarını
  • 5:12 - 5:14
    tələb etdiyinə baxaq.
  • 5:14 - 5:18
    14-cü əsrdə
  • 5:18 - 5:20
    bu üsyanların baş vermə səbəblərini
  • 5:20 - 5:23
    araşdırmaq və anlamaq üçün 3 əsas
  • 5:23 - 5:26
    yol var.
  • 5:26 - 5:28
    Bunlardan birincisi demoqrafiya və ya
  • 5:28 - 5:30
    əhalinin öyrənilməsidir.
  • 5:30 - 5:32
    Burada baş vermiş 2 hadisə
  • 5:32 - 5:35
    Avropadakı əhaliyə əsaslı şəkildə təsir edir.
  • 5:35 - 5:37
    Bunlardan birincisi Böyük Aclıqdır,
  • 5:37 - 5:40
    1315 və 1317-ci illərdə baş vermişdir,
  • 5:41 - 5:46
    bunun səbəbi isə həmin dövrdə
  • 5:46 - 5:50
    pis hava şəraiti ilə bağlı
    məhsuldarlığın azalması idi.
  • 5:50 - 5:51
    Digər əhəmiyyətli hadisələrdən biri
  • 5:51 - 5:55
    Avropa əhalisinin vəbaya tutulması idi,
  • 5:55 - 5:57
    bu hadisə isə Qara Ölüm kimi adlanır,
  • 5:57 - 6:00
    1347 və 1349-cu illərdə baş vermişdi.
  • 6:02 - 6:04
    Bu Avropa əhalisinin üçdə birini
  • 6:04 - 6:06
    məhv etdi.
  • 6:06 - 6:09
    Burada isə işçilərin işə götürülməsi üçün olan
  • 6:09 - 6:12
    ehtiyacın artmasın görə bilərik.
  • 6:13 - 6:15
    İngiltərədə
  • 6:15 - 6:16
    1349 və 1351-ci ildə
  • 6:18 - 6:20
    işçilərin maaşının əvvəlki miqdarda
  • 6:20 - 6:25
    saxlanması üçün bir neçə qanun da qəbul olunmuşdu.
  • 6:25 - 6:27
    Burada əslində indi
  • 6:27 - 6:29
    daha az işçi var və
  • 6:29 - 6:30
    bu da onların dəyərini artırmış olur.
  • 6:30 - 6:33
    Həmçinin İngiltərə və Fransa arasındakı
  • 6:33 - 6:35
    Yüzillik müharibə də bu səbəblərdən idi.
  • 6:35 - 6:38
  • 6:38 - 6:39
  • 6:39 - 6:41
  • 6:41 - 6:43
  • 6:43 - 6:46
  • 6:46 - 6:49
  • 6:49 - 6:51
  • 6:51 - 6:53
  • 6:53 - 6:56
  • 6:56 - 6:59
  • 6:59 - 7:01
  • 7:01 - 7:03
  • 7:03 - 7:06
  • 7:06 - 7:09
  • 7:09 - 7:10
  • 7:10 - 7:12
  • 7:12 - 7:15
  • 7:15 - 7:18
  • 7:18 - 7:23
  • 7:23 - 7:25
  • 7:25 - 7:28
  • 7:28 - 7:31
  • 7:31 - 7:36
  • 7:36 - 7:39
  • 7:39 - 7:41
  • 7:41 - 7:43
  • 7:43 - 7:47
  • 7:47 - 7:50
  • 7:50 - 7:53
  • 7:53 - 7:55
  • 7:55 - 7:58
  • 7:58 - 8:03
  • 8:03 - 8:04
  • 8:04 - 8:07
  • 8:07 - 8:08
  • 8:08 - 8:11
  • 8:11 - 8:15
  • 8:15 - 8:18
  • 8:18 - 8:20
  • 8:20 - 8:23
  • 8:23 - 8:26
  • 8:26 - 8:29
  • 8:29 - 8:32
  • 8:32 - 8:34
  • 8:34 - 8:39
  • 8:39 - 8:42
  • 8:42 - 8:44
  • 8:44 - 8:46
  • 8:46 - 8:50
  • 8:50 - 8:52
  • 8:52 - 8:54
  • 8:54 - 8:56
  • 8:56 - 8:58
  • 8:58 - 9:00
  • 9:00 - 9:02
  • 9:02 - 9:05
  • 9:05 - 9:08
  • 9:08 - 9:11
  • 9:11 - 9:14
  • 9:14 - 9:16
  • 9:16 - 9:19
  • 9:19 - 9:22
  • 9:22 - 9:23
  • 9:23 - 9:26
  • 9:26 - 9:29
  • 9:29 - 9:32
  • 9:32 - 9:35
  • 9:35 - 9:36
  • 9:36 - 9:40
Title:
Peasant Revolts
Description:
more » « less
Video Language:
English
Team:
Khan Academy
Duration:
09:43

Azerbaijani subtitles

Revisions Compare revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.