H&M và Zara: Liệu thời trang nhanh có thể thân thiện môi trường?

Người dẫn: Truyền thông
liên tục tấn công ta,

gây áp lực và khiến ta
phải mua những bộ cánh thời thượng.

Chỉ để vứt bỏ chúng đi
khi chúng không còn hợp thời nữa.

Ước tính 93 triệu tấn quần áo
bị đưa đến bãi rác hay bị đốt bỏ hàng năm.

Suki Dsanj-Lenz: Và cứ mỗi giây
là khoảng một xe tải chở rác thải dệt may,

được chở đến bãi rác.

Mỗi một giây.

Người dẫn: Sản xuất quần áo
làm ô nhiễm nguồn nước và thải khí CO2.

Mô hình thời trang nhanh
được tiên phong bởi Zara

có nghĩa rằng các thương hiệu
đang sản xuất gấp đôi lượng đồ mỗi năm

so với đầu những năm 2000.

Nhưng điều đó sắp thay đổi

vì ta có thể mua
thời trang thân thiện môi trường.

Và ta có thể tái chế quần áo
khi không dùng chúng nữa.

Liệu những điều này có đáng tin không?

Inditex, công ty mẹ của Zara,

và Tập đoàn H&M
là hai

trong số các hãng thời trang
bán lẻ lớn nhất thế giới,

cả hai đều có bộ sưu tập
được cho là giảm được

tác động mà sản xuất
gây ra cho môi trường.

Không chỉ vậy, hai gã khổng lồ thời trang

còn nói rằng họ đang làm cho toàn bộ
thương hiệu trở nên bền vững hơn.

Cùng nhìn vào những lời hứa hẹn của họ,
đầu tiên là chất liệu.

[CHẤT LIỆU]

Các chất liệu chính của Zara & H&M,
và trên toàn cầu, là polyester,

chất liệu chiếm khoảng 52%
tổng sản lượng sợi,

và bông, chiếm khoảng 24%.

PET là tên gọi khác của polyester

và cùng loại với nhựa
được dùng để sản xuất các chai nước.

Thực ra,

60% của sản lượng PET dành cho dệt may,

và chỉ 30% cho sản xuất chai nước nhựa.

Nguyên liệu này được sản xuất từ dầu mỏ,

quá trình này tốn rất nhiều năng lượng

và thải ra CO2,

cũng như các axit và amoniac
được thải ra nguồn nước.

Polyester tái chế sử dụng ít năng lượng
đến 60% so với vật liệu nguyên sinh

và có thể được làm từ phế liệu dệt may

hoặc rác thải nhựa.

Nhưng tính mâu thuẫn trong các sợi vải
khiến quá trình cần nhiều thuốc nhuộm hơn.

Chuyên gia cho rằng

vải polyester có thể rụng đến
700,000 sợi vi nhựa

với mỗi lần giặt,

chúng sẽ trôi ra biển,

và có thể có trong thực phẩm hàng ngày.

Bông thì không có những vấn đề này,

nhưng nó vẫn là chất hóa học
và cây thâm canh cần nước.

Theo Quỹ Bảo vệ Thiên nhiên Quốc tế,

để làm ra một cân bông
cần 20,000 lít nước,

đủ để sản xuất một chiếc áo cộc
và một chiếc quần bò.

Ngoài ra, khoảng 11% thuốc trừ sâu
toàn cầu được dùng trên cánh đồng bông.

Vậy bông hữu cơ có tốt hơn?

SDL: Về cơ bản thì
có sự khác biệt to lớn

giữa bông hữu cơ và bông.

N: Đây là Suki,
đại diện của Fashion Revolution,

một tổ chức toàn cầu ủng hộ

sự minh bạch và bền vững
của ngành công nghiệp thời trang.

SDL: Bông hữu cơ, về lâu dài,
sẽ tốt hơn cho người nông dân

và môi trường cũng như
đất dùng để sản xuất nó,

sử dụng ít nước hơn

và không cần tưới tiêu nhiều.

N: Chúng tôi đã yêu cầu
phỏng vấn H&M

về tính bền vững trong sản phẩm của họ,

nhưng họ từ chối.

Qua email, họ đã nói,

"Chúng tôi vui mừng vì
cuối năm nay,

lượng bông được sử dụng
đều đến từ các nguồn hữu cơ."

Zara cũng đã phản hồi qua email, nói rằng,

"Trong năm 2019, Tập đoàn [Inditex,
công ty mẹ của Zara]

đã sử dụng hơn 38,000 tấn
bông bền trong sản xuất hàng may mặc,

tăng 105% so với năm 2018."

Nhưng bền vững thực sự có nghĩa là gì?

Không có định nghĩa tiêu chuẩn nào,
và nó không hoàn toàn là hữu cơ.

H&M nói rằng bông bền
cũng có thể tái chế được

hoặc là bông sử dụng ít thuốc trừ sâu
và sinh vật biến đổi gen.

Zara nói rằng bông của họ là bền vững,

nhưng gọi nó là thân thiện
với hệ sinh thái thay vì hữu cơ.

Họ nói rằng bông này sử dụng
phân bón và thuốc trừ sâu tự nhiên.

và đã được chứng nhận
bởi Tiêu chuẩn Chất hữu cơ

và Tiêu chuẩn Dệt may Hữu cơ Toàn cầu,

nghĩa là họ kiểm soát
lượng hóa chất và nước

sử dụng trong toàn bộ
quá trình sản xuất.

Cụm từ như "nhận thức"
và "thân thiện với hệ sinh thái"

rất khó để kiểm chứng,

và cũng khiến người tiêu dùng thắc mắc.

Nhưng theo tổ chức phi lợi nhuận
Textile Exchange.

vào năm 2016, H&M là hãng
sử dụng bông hữu cơ thứ hai thế giới.

Zara thì đứng thứ tư.

Cùng nhìn vào chất tổng hợp.

trong bộ sưu tập hữu cơ của H&M,

quần áo vải tổng hợp
phải tái chế được ít nhất 50%.

Zara không đưa ra con số cụ thể,
và việc gắn nhãn có thể gây hoang mang.

Chiếc áo khoác này có ghi
là 100% polyamide tái chế

khiến nó có vẻ
là đồ tái chế hoàn toàn.

Nhưng phần ruột lại là polyester

Đó lại là chất liệu hoàn toàn khác.

Và đây không phải lần đầu tiên
việc này xảy ra.

Số phần trăm tái chế trên mác
thường không phải con số của cả bộ đồ,

thực tế thì nó chỉ khiến bộ đồ
trông có vẻ được tái chế hơn.

Về vấn đề nhãn mác rõ ràng,

những chiếc mác Join Life
cũng trên trang web của Zara.

và cũng được đóng dấu
bởi Hội đồng Quản lý Rừng.

Điều này có vẻ ngụ ý rằng quần áo
đã đạt chứng nhận của tổ chức này.

Tuy nhiên, con dấu chỉ là
chứng nhận cho nhãn mác,

không phải chứng nhận cho cả bộ đồ.

Nói về vấn đề gây hiểu lầm.

Zara đã cam kết sử dụng
bông và polyester hữu cơ đến năm 2025.

H&M nói rằng tất cả chất liệu
sẽ là chất liệu bền vững đến năm 2030,

và vào năm 2019,
con số đó đã là 57%.

Nếu họ tuân thủ những cam kết này,

đây sẽ là thay đổi lớn
đối với nền công nghiệp.

Nhưng chất liệu chỉ là một phần.

[SỰ MINH BẠCH TRONG CHUỖI CUNG ỨNG]