< Return to Video

How to solve one-step multiplication and division equations with fractions and decimals

  • 0:00 - 0:03
    Gəlin bəzi çalışma tapşırıqlarına baxaq
  • 0:03 - 0:04
    və biz normalda bir az daha çətin
  • 0:04 - 0:06
    olan tənliklərə baxacağıq, onlar
  • 0:06 - 0:08
    onluq və adi kəsrlərdən ibarətdir.
  • 0:08 - 0:13
    Gəlin deyək ki, mənim 1.2 x c = 0.6
  • 0:13 - 0:16
    tənliyim var.
  • 0:16 - 0:17
    0.6 almaq üçün 1.2-ni
  • 0:17 - 0:21
    neçəyə vurmalıyam?
  • 0:21 - 0:23
    Bunu bəlkə də dərhal tapa bilməzsiniz, amma
  • 0:23 - 0:25
    yaxşı ki, bunu həll üsuluna əsasən
  • 0:25 - 0:27
    düşünə bilərik.
  • 0:27 - 0:28
    Etmək istədiklərimdən biri,
  • 0:28 - 0:30
    sol tərəfdə c verilib və
  • 0:30 - 0:32
    onu 1.2-ə vurmaqdır,
  • 0:32 - 0:35
    sadəcə c olsa yaxşıdır.
  • 0:35 - 0:38
    1.2c yerinə c deyilsə yaxşıdır.
  • 0:38 - 0:39
    Burada nə edə bilərəm?
  • 0:39 - 0:41
    Sadəcə 1.2-ə bölə bilərəm,
  • 0:41 - 0:43
    amma dəfələrlə görmüşük ki,
  • 0:43 - 0:45
    bunu sadəcə sol tərəfdə edə bilmərik,
  • 0:45 - 0:48
    sadəcə sol tərəfdə etsək, onda tənliyimiz
  • 0:48 - 0:52
    artıq bərabər olmaz.
  • 0:52 - 0:55
    Hər iki tərəfi 1.2-ə bölməlisiniz.
  • 0:55 - 0:58
    Sol tərəfdə 1.2c 1.2-ə bölünür,
  • 0:58 - 1:00
    deməli, c-ə bərabər olacaq.
  • 1:00 - 1:02
    Sadəcə c qalacaq
  • 1:02 - 1:07
    və c = 0.6/1.2 olacaq.
  • 1:08 - 1:09
    Bu neçəyə bərabərdir?
  • 1:09 - 1:11
    Bunu etməyin bir çox yolu var.
  • 1:11 - 1:13
    Bunu etməyin yolu isə
  • 1:13 - 1:14
    onluq kəsrlərdən qurtulmaqdır.
  • 1:14 - 1:17
    Gəlin onluq kəsri çıxarmaq üçün surət və
  • 1:17 - 1:20
    məxrəci böyük bir ədədə vuraq.
  • 1:20 - 1:21
    Biz surət və məxrəci böyük
  • 1:21 - 1:23
    bir ədədə vurmalıyıq...
  • 1:23 - 1:26
    Əgər 10-a vursaq,
  • 1:26 - 1:29
    surətdə 6 və
  • 1:29 - 1:32
    məxrəcdə 12 qalacaq, gəlin edək.
  • 1:32 - 1:36
    Gəlin surət və məxrəci 10-a vuraq.
  • 1:36 - 1:38
    Bir daha, bu 10/10-a vurmağa bərabərdir
  • 1:38 - 1:41
    kəsrin qiyməti belə dəyişmir.
  • 1:41 - 1:46
    Deməli, 0.6 vurulsun 10 6 edir və 1.2 vurulsun
    10 12 edir.
  • 1:51 - 1:53
    Deməli, bu 12-ə 6-a bərabərdir və əgər
  • 1:53 - 1:56
    istəsək, daha sadə yolla yaza bilərik.
  • 1:56 - 1:58
    Biz bunu surət və məxrəci 6-a bölərək
  • 1:58 - 2:02
    yenidən yaza bilərik, bu halda 1/2 alınır,
  • 2:02 - 2:04
    yəni bu ikidə birə bərabərdir.
  • 2:04 - 2:08
    Əsl tənliyə baxsaq,
  • 2:08 - 2:13
    1.2 vurulsun ikidə bir, bu ifadədə 1.2-ə
    onda on iki kimi baxa bilərsiniz.
  • 2:13 - 2:15
    Onda on iki vurulsun ikidə bir
  • 2:15 - 2:18
    onda altıya bərabər olacaq,
  • 2:18 - 2:19
    deməli biz c ikidə birə bərabər
  • 2:19 - 2:21
    olduğundan yaxşı düşünə bilərik.
  • 2:21 - 2:23
    Birini də edək.
  • 2:23 - 2:28
    Gəlin bizim 1/4 = y/12
  • 2:29 - 2:33
    tənliyimizin olduğunu deyək.
  • 2:33 - 2:35
    Burada y-i necə həll edirik?
  • 2:35 - 2:38
    Sağ tərəfdə y var və
  • 2:38 - 2:40
    12-ə bölünür.
  • 2:40 - 2:42
    Bunu etməyin ən yaxşı yolu
  • 2:42 - 2:44
    12-dən qurtulmaq və tərəfləri 12-ə
  • 2:44 - 2:49
    vuraraq sağ tərəfdə y saxlamaqdır.
  • 2:49 - 2:52
    Sarı rənglə edək.
  • 2:52 - 2:55
    Əgər sağ tərəfi 12-ə vursaq,
  • 2:55 - 2:57
    sol tərəfi də 12-ə vurmalıyam.
  • 2:57 - 2:59
    Bir daha, niyə 12-ni götürdüm?
  • 2:59 - 3:01
    Onu bir ədədə vurmaq istədim,
  • 3:01 - 3:03
    çünki, y-i 12-ə vurduqda,
  • 3:03 - 3:04
    sadəcə y qalır.
  • 3:04 - 3:06
    Deməli, y vurulsun 12 bölünsün 12,
  • 3:06 - 3:08
    sadəcə 1-ə bərabər olacaq.
  • 3:08 - 3:11
    Sol tərəfdə isə 12 vurulsun
  • 3:11 - 3:13
    dörddə bir, dörddə 12-ə bərabər olacaq.
  • 3:13 - 3:18
    Yəni y = 12/4 olacaq.
  • 3:20 - 3:25
    Ya da bunu 12/4-ü,
  • 3:25 - 3:28
    gəlin elə edək ki, siz nə etdiyimi
  • 3:28 - 3:31
    görə biləsiniz, əslində heçnə dəyişmir,
  • 3:31 - 3:33
    y = 12/4 kimi yaza bilərsiniz.
  • 3:33 - 3:36
    Dörddə on iki neçəyə bərabərdir?
  • 3:36 - 3:38
    Deməli, siz buna 12 bölünsün 4 kimi
  • 3:38 - 3:41
    baxa bilərsiniz və bu 3-ə bərabərdir,
  • 3:41 - 3:43
    yəni 3 tama.
  • 3:43 - 3:45
    Bunun 3-ə bərabər olduğunu deyə bilərsiniz.
  • 3:45 - 3:48
    Y 3-ə bərabərdir və yoxlayaq.
  • 3:48 - 3:52
    Dörddə bir 3/12-ə bərabərdir,
  • 3:52 - 3:53
    deməli doğrudur.
  • 3:53 - 3:55
    Tənliklər haqqında yaxşı olan onların
  • 3:55 - 3:59
    cavablarını yoxlaya bilməyimizdir.
  • 3:59 - 4:02
    Gəlin birini də edək, dayanmayaq.
  • 4:02 - 4:07
    4.5 = 0.5n.
  • 4:08 - 4:11
    Həmişəki kimi sağ tərəfdə n var.
  • 4:11 - 4:13
    Amma 0.5-ə vurulub,
  • 4:13 - 4:15
    sadəcə n olsa yaxşı olardı.
  • 4:15 - 4:16
    Nə edə bilərəm?
  • 4:16 - 4:20
    Mən hər iki tərəfi 0.5-ə bölə bilərəm,
  • 4:20 - 4:23
    bir daha əgər bunu sağ tərəfə etsəm onda
  • 4:23 - 4:25
    sol tərəfə də etməliyəm.
  • 4:25 - 4:26
    Niyə bunu 0.5-ə bölürəm?
  • 4:26 - 4:29
    Sağ tərəfdə sadəcə n qalacaq.
  • 4:29 - 4:32
    Sol tərəfdə,
  • 4:32 - 4:36
    4.5 bölünsün 0.5 olacaq, gəlin
  • 4:36 - 4:37
    addımları itirməyək.
  • 4:37 - 4:42
    4.5 bölünsün 0.5 n-ə bərabərdir,
  • 4:44 - 4:46
    çünki, 0.5 bölünsün 0.5 olduqda,
  • 4:46 - 4:48
    sadəcə n qalır.
  • 4:48 - 4:50
    Bu neçəyə bərabərdir?
  • 4:50 - 4:53
    Deməli, 4.5 bölünsün 0.5,
  • 4:53 - 4:55
    bunu etməyin bir neçə yolu var.
  • 4:55 - 4:56
    Buna onda qırx beş bölünsün
  • 4:56 - 4:58
    onda beş kimi baxa bilərsiniz, hansı ki,
  • 4:58 - 5:00
    9-a bərabər olacaq.
  • 5:00 - 5:02
    Əgər bu çaşdırıcı görünürsə
  • 5:02 - 5:04
    və ya bir az qarışıq görünürsə, siz əvvəl
    etdiyimiz kimi edə bilərsiniz.
  • 5:04 - 5:06
    Siz surət və məxrəci eyni ədədə
  • 5:06 - 5:08
    vura bilərsiniz, beləcə onluq kəsrlər
    yox olacaq.
  • 5:08 - 5:11
    Bu halda, əgər 10-a vursaq,
  • 5:11 - 5:13
    onluq kəsri bir vahid sağa keçirərik.
  • 5:13 - 5:15
    Bir daha, surət və məxrəc
  • 5:15 - 5:17
    eyni ədədə vurulmalıdır.
  • 5:17 - 5:19
    Biz 10 bölünsün 10-a vururuq, hansı ki,
  • 5:19 - 5:21
    1-ə bərabərdir, biz
  • 5:21 - 5:23
    kəsrin qiymətini dəyişmirik.
  • 5:23 - 5:28
    Gəlin baxaq, bu 45 böl 5-ə bərabər olacaq,
  • 5:28 - 5:33
    yəni n-ə bərabər olacaq.
  • 5:33 - 5:35
    Amma siz burada məni bir saniyəlik
  • 5:35 - 5:37
    dayandırıb deyə bilərsiniz ki,
  • 5:37 - 5:41
    tənliyin bir tərəfinə nə ediriksə digər
    tərəfinə də onu edirik,
  • 5:41 - 5:43
    amma burada sadəcə
  • 5:43 - 5:45
    tənliyin sol tərəfini 10 bölünsün 10-a
  • 5:45 - 5:46
    vururuq.
  • 5:46 - 5:48
    Xatırlayın, 10 bölünsün 10 neçəyə bərabərdir?
  • 5:48 - 5:50
    10 bölünsün 10 1-ə bərabərdir.
  • 5:50 - 5:52
    Bəli, əgər istəsəm, sol tərəfi 10/10-a
  • 5:52 - 5:55
    vurduğum kimi sağ tərəfi də
  • 5:55 - 5:58
    10/10-a vurardım, belə olduqda
  • 5:58 - 6:00
    sağ tərəfin qiyməti dəyişmir,
  • 6:00 - 6:02
    mən əslində iki tərəfin qiymətini dəyişmirəm.
  • 6:02 - 6:04
    Mən sol tərəfi 1-ə vuraraq
  • 6:04 - 6:07
    yenidən yazmaq istəyirəm.
  • 6:07 - 6:10
    Diqqət edin ki, n dəfə 10/10,
  • 6:10 - 6:12
    n-ə bərabər olacaq.
  • 6:12 - 6:14
    Mən burada sol tərəfdə nə edirəmsə sağ
  • 6:14 - 6:15
    tərəfdə də onu etməliyəm
  • 6:15 - 6:16
    qaydasını pozmuram.
  • 6:16 - 6:19
    Siz hər zaman bir tərəfi 1-ə vura bilərsiniz
  • 6:19 - 6:21
    və bunu istədiyiniz qədər edə bilərsiniz.
  • 6:21 - 6:23
    Eynən bir tərəfə 0 əlavə edib,
  • 6:23 - 6:25
    0 çıxmaq kimi,
  • 6:25 - 6:27
    digər tərəfdə etdiyinizi göstərmək o qədər də
  • 6:27 - 6:28
    vacib deyil çünki,
  • 6:28 - 6:30
    bu qiyməti dəyişmir.
  • 6:30 - 6:33
    Hər halda, n 45 bölünsün 5-ə bərabərdir,
  • 6:33 - 6:34
    45/5 neçəyə bərabərdir?
  • 6:34 - 6:36
    9-a bərabərdir.
  • 6:36 - 6:40
    Bu 9-a bərabərdir, niyə yaşıl rəngə keçdim?
  • 6:40 - 6:45
    Burada n = 9 və ya n 9-a bərabərdir deyə
    bilərik.
  • 6:46 - 6:48
    Yoxlaya bilərsiniz:
  • 6:48 - 6:53
    4.5 = 0.5 x 9, 9-un yarısı 4.5-ə bərabərdir.
  • 6:54 - 6:57
    Gəlin birini də edək, çünki dayanmaq
    istəmirəm.
  • 6:57 - 7:00
    Biraz boşluq ayıraq,
  • 7:00 - 7:05
    beləcə bu məsələni digərlərindən ayrı
    yaza bilərik.
  • 7:05 - 7:10
    Gəlin indi fərqli dəyişə olsun.
  • 7:10 - 7:15
    Gəlin g/4 = 3.2 olduğunu düşünək.
  • 7:15 - 7:17
    Bunu 4-ə bölərək, yox edə bilərəm,
  • 7:17 - 7:19
    bunu etməyin ən asan yolu,
  • 7:19 - 7:22
    hər iki tərədi 4-ə vurmaqdır.
  • 7:22 - 7:23
    Hər iki tərəfi 4-ə vururam
  • 7:23 - 7:27
    və 4 bölünsün 4 mənə 1 verir,
  • 7:27 - 7:32
    deməli g = 3.2 vurulsun 4 olacaq?
  • 7:33 - 7:37
    Gəlin baxaq, 3 dəfə 4 12-dir və onda iki
    vurulsun 4
  • 7:37 - 7:42
    onda səkkizə bərabərdir, deməli, 12 tam
    onda səkkizə bərabər olacaq.
  • 7:42 - 7:45
    G 12.8 olacaq və bunu təsdiqləyə bilərsiniz.
  • 7:45 - 7:50
    12.8 bölünsün 4 3.2-ə bərabərdir.
Title:
How to solve one-step multiplication and division equations with fractions and decimals
Description:

more » « less
Video Language:
English
Team:
Khan Academy
Duration:
07:51

Azerbaijani subtitles

Revisions Compare revisions