< Return to Video

ÜDM deflyatoru | ÜDM: Milli gəlirin ölçülməsi | Makroiqtisadiyyat | Khan Akademiya

  • 0:01 - 0:04
    Son videoda yalnız bir məhsul
    yaxud xidmət satan
  • 0:04 - 0:06
    çox sadələşdirilmiş
    iqtisadiyyatı öyrəndik.
  • 0:06 - 0:09
    Ancaq indi işlər haqqında
    bir az daha ümumi və ya
  • 0:09 - 0:12
    bir az daha mürəkkəb
    iqtisadiyyatlar barədə düşünək.
  • 0:12 - 0:16
    Və deyək ki, bir ildə bir iqtisadçı
    bu iqtisadiyyatda
  • 0:16 - 0:21
    istehsal olunan məhsul və xidmətlərin
    qiymət səviyyəsinin
  • 0:21 - 0:24
    100 olduğunu müəyyənləşdirdi.
  • 0:24 - 0:27
    Beləliklə, mahiyyətcə çoxaldılar və
  • 0:27 - 0:28
    doğru nömrələrə bölündülər,
  • 0:28 - 0:30
    belə ki, yaratdıqları indeks bunun
  • 0:30 - 0:32
    100 olduğunu göstərir.
  • 0:32 - 0:35
    Bunu da, bir il ilə müqayisədə
    digər illərdə
  • 0:35 - 0:37
    qiymətləri ölçmək məqsədilə edirlər.
  • 0:37 - 0:44
    Deyək ki, ikinci ildə indekslərindən
    istifadə edərək qiymətlərin
  • 0:44 - 0:48
    indi 110 olduğunu müəyyənləşdirilir.
  • 0:48 - 0:50
    İndi bunu etmək sadə bir şey deyil.
  • 0:50 - 0:51
    İqtisadiyyatda yalnız bir məhsul
    və ya xidmət olsaydı
  • 0:51 - 0:55
    bunu etmək çox sadə bir iş olardı,
  • 0:55 - 0:56
    son nümunəmizdə olduğu kimi almalar.
  • 0:56 - 0:58
    Almanın qiymətini götürə bilərsən.
  • 0:58 - 1:01
    0,50 dollardan 0,55 dollara keçdi.
  • 1:01 - 1:03
    Real həyatda bu, sadə bir şey deyil.
  • 1:03 - 1:06
    Bir qazilyon məhsul və xidmətiniz var.
  • 1:06 - 1:07
    Bəzi qiymətlər qalxır.
  • 1:07 - 1:09
    Bəzi qiymətlər enir.
  • 1:09 - 1:11
    Əmtəə və xidmətlərin miqdarı dəyişir.
  • 1:11 - 1:13
    Əslində, ikinci ildə artıq
  • 1:13 - 1:14
    mövcud olmayan bir ildə təklif olunan
  • 1:14 - 1:15
    mal və xidmətlər ola bilər.
  • 1:15 - 1:18
    Və ikinci ildə bir ildə olmayan
  • 1:18 - 1:20
    mal və xidmətlər var.
  • 1:20 - 1:21
    Ancaq bu video üçün, iqtisadçıların bunu
  • 1:21 - 1:24
    deyə biləcəyini fərz edək.
  • 1:24 - 1:27
    Qiymətlərin ümumi səviyyəsini
    birinci ildə 100 demişiksə,
  • 1:27 - 1:28
    indi 110-dur.
  • 1:28 - 1:30
    Yaxud başqa bir alternativ isə
  • 1:30 - 1:33
    malların 10% bahalaşmasıdır.
  • 1:33 - 1:37
    İndi bu əlaqəni bildiyimizi fərz edərək-
    və bir daha
  • 1:37 - 1:39
    başa düşmək asan deyil və
  • 1:39 - 1:41
    bunun üçün mükəmməl bir yol
  • 1:41 - 1:44
    olmadığı ortaya çıxır - real ÜDM ilə
  • 1:44 - 1:48
    nominal ÜDM arasındakı
    əlaqəni necə müəyyənləşdirə bilərik?
  • 1:48 - 1:50
    Unutmayın, nə zaman biz ÜDM-dən danışırıq
  • 1:50 - 1:57
    - belə ki, ikinci ildə real
    ÜDM-dən danışacağıq
  • 1:57 - 1:59
    - nə zaman real ÜDM-dən danışırsınızsa,
  • 1:59 - 2:01
    baza ilindəki qiymətlər baxımından
  • 2:01 - 2:04
    ÜDM-dən danışırsınız.
  • 2:04 - 2:07
    Beləliklə, bu nümunədə,
    bir ildə bir dollar olaraq
  • 2:07 - 2:11
    iki ildə real ÜDM haqqında düşünəcəyik.
  • 2:11 - 2:14
    Beləliklə, ikinci ildə istehsal olunan
    mal və xidmətlər nə idi,
  • 2:14 - 2:17
    düşünəcəyik, bəs əgər birinci il ilə
  • 2:17 - 2:20
    eyni qiymətlərdə olsa idi?
  • 2:20 - 2:24
    Və bu, bizə ikinci ildə
    real ÜDM verəcəkdir.
  • 2:24 - 2:28
    Buna görə digər alternativ
    həqiqətən nisbətdir.
  • 2:28 - 2:30
    Beləliklə, nominal ÜDM yazım.
  • 2:30 - 2:33
    Beləliklə, bu, ikinci ildə ÜDM-dir,
  • 2:33 - 2:37
    iki ildə ölçülür və bölünür - bunu
  • 2:37 - 2:39
    bir nisbət adlandıra bilərik,
  • 2:39 - 2:44
    həqiqətən -- ikinci ildəki
    real ÜDM-ə bölünürük.
  • 2:44 - 2:47
    Və bu bir il ilə ölçülür.
  • 2:53 - 2:55
    Yaxşı, bu, qiymətlərin iki il ilə
  • 2:55 - 2:59
    bir il arasındakı nisbəti ilə
    eyni şey olacaqdır.
  • 2:59 - 3:02
    Bu nisbət olacaq - bu göstəricini burada
  • 3:02 - 3:08
    110 ilə 100 arasında istifadə edirik.
  • 3:08 - 3:11
    Bu barədə bir saniyə
    düşünməyinizi istəyirəm.
  • 3:11 - 3:14
    Sadəcə baxın, bunlar eyni
    mal və xidmətləri
  • 3:14 - 3:15
    ölçmək deməkdir.
  • 3:15 - 3:19
    Həqiqi ÜDM onları
    bir illik qiymətlərlə ölçür.
  • 3:19 - 3:23
    Nominal ÜDM bunları
    iki ildə qiymətləndirir.
  • 3:23 - 3:25
    Belə ki, əgər birinci və
    ikinci il arasında
  • 3:25 - 3:27
    məhsullar bahadırsa,
    nominal ÜDM real ÜDM-dən
  • 3:27 - 3:30
    10% daha böyük olmalıdır.
  • 3:30 - 3:32
    Tam eyni nisbətlərə sahib olmalıyıq.
  • 3:32 - 3:35
    İndi isə istədiyimiz hər növ
    cəbrdən istifadə edərək bu işi
  • 3:35 - 3:36
    idarə edə bilərik.
  • 3:36 - 3:40
    Məsələn, deyə bilərik, nominal ÜDM -
  • 3:40 - 3:42
    İndi yalnız nominal yazacam.
  • 3:42 - 3:43
    Burda tam olaraq nədən
  • 3:43 - 3:45
    danışdığımızı dəqiqləşdirdim.
  • 3:45 - 3:47
    Bu, ikinci ilin nominal ÜDM-dir.
  • 3:47 - 3:52
    Beləliklə, indi nominal
    ÜDM-yə bərabərdir -
  • 3:52 - 3:55
    hər iki tərəfi də real ÜDM-ə bərabərləşdirə bilərik -
  • 3:55 - 4:02
    real ÜDM-in 100 dəfə110-a bərabərdir.
  • 4:05 - 4:07
    Unutmayın, bu, ikinci ildə
    nominal ÜDM-dir.
  • 4:07 - 4:12
    Bu, ikinci ildə bir dollar ilə
    ölçülən real ÜDM-dir.
  • 4:12 - 4:17
    Və ya bu tənliyin hər iki tərəfini də
  • 4:17 - 4:19
    110-a 100-dən çox bölə bilərik.
  • 4:19 - 4:26
    Və sonra iki ildə nominal ÜDM alırıq ki,
  • 4:26 - 4:40
    100-ü 110-a bölün,
    ikinci ildə real ÜDM-ə bərabərdir.
  • 4:40 - 4:42
    Bu, ikinci ildə nominal ÜDM-dir.
  • 4:45 - 4:47
    Və bu şəkildə yazmaq, ikinci ildə
  • 4:47 - 4:50
    nominal ÜDM-i götürdüyünüzü
  • 4:50 - 4:53
    hiss edir və qiymətlər səviyyəsində
  • 4:53 - 4:54
    ümumi bir artım var.
  • 4:54 - 4:55
    Buna qiymət inflyasiyası deyilir.
  • 4:55 - 4:57
    Burada müşahidə edirik.
  • 4:57 - 5:00
    İndi isə real ÜDM əldə etmək üçün
    qiyməti azaldırıq.
  • 5:00 - 5:03
    Bunu qiymətlərin nisbətinə bölürük.
  • 5:03 - 5:05
    Bunu mahiyyət etibarilə
    qiymətlərin nə qədər
  • 5:05 - 5:08
    böyüdüyünə bölürük,
    yoxsa ikinci il ilə
  • 5:08 - 5:10
    birinci il qiymətləri arasındakı
    nisbəti deyə bilərik.
  • 5:10 - 5:13
    Yəni buradakı bu miqdar 1.1-dir.
  • 5:13 - 5:14
    Bu barədə digər bir yol isə,
  • 5:14 - 5:18
    ikinci ildə həqiqi ÜDM əldə etmək üçün
    ikinci ildə nominal ÜDM-i
  • 5:18 - 5:19
    defolasiya edirik.
  • 5:19 - 5:22
    Daxil oluruq, unutmayın,
    bu bir ilin qiymətləridir.
  • 5:26 - 5:31
    Və bu səbəbdən buradakı rəqəm
  • 5:31 - 5:33
    deflyator olaraq adlandırılır.
  • 5:33 - 5:38
    Bu, ÜDM deflyatorumuzdur.
  • 5:38 - 5:42
    Burada bir baza seçirsən,
    bu halda birinci il idi.
  • 5:42 - 5:44
    Bu əsas il 1985 ola bilərdi.
  • 5:44 - 5:45
    2006 da ola bilərdi.
  • 5:45 - 5:47
    Kim bilir nə ola bilər.
  • 5:47 - 5:47
    Hər şey ola bilər.
  • 5:47 - 5:51
    ÜDM deflyatorunuz həmin baza ilə
    nisbətən olacaqdır.
  • 5:51 - 5:53
    Yaxşı, buradakı baza 100 olsaydı,
  • 5:53 - 5:55
    deflyatorunuz bu il nə qədər
  • 5:55 - 5:56
    şey olduğunu söyləyəcək.
  • 5:56 - 5:58
    Hətta zamanla geriyə gedə bilərsiniz.
  • 5:58 - 6:00
    Sıfır il, deflyator 85 ola bilərdi,
  • 6:00 - 6:02
    çünki bəlkə mallar ucuzlaşdı.
  • 6:02 - 6:04
    Yoxsa həqiqətən qiymətlər enə bilər.
  • 6:04 - 6:06
    Əslində deflyasiya ola bilərdi.
  • 6:06 - 6:09
    Beləliklə, ikinci ildə deflatorunuz
    98-də olardı.
  • 6:09 - 6:11
    Lakin deflyator adlanmasının səbəbi odur ki,
  • 6:11 - 6:14
    vaxt keçdikcə ümumiyyətlə
    inflyasiya var,
  • 6:14 - 6:17
    ümumiyyətlə nominal ÜDM-i
    deflyasiya edəcəksiniz.
  • 6:17 - 6:20
    Onu birdən böyük bir dəyərə böləcəksiniz.
  • 6:20 - 6:23
    Həqiqi ÜDM-i əldə etmək üçün
    baza ili olan
  • 6:23 - 6:27
    100 -dən 100 -ə bölünən bir şey olacaq.
Title:
ÜDM deflyatoru | ÜDM: Milli gəlirin ölçülməsi | Makroiqtisadiyyat | Khan Akademiya
Description:

ÜDM deflyatoru, nominal ÜDM və real ÜDM arasındakı əlaqə

Növbəti dərsi izləyin: https://www.khanacademy.org/economics-finance-domain/macroeconomics/gdp-topic/real-nominal-gdp-tutorial/v/example-calculating-real-gdp-with-a-deflator?utm_source=YT&utm_medium=Desc&utm_campaign=macroeconomics

Əvvəlki dərs qaçırdınız? https://www.khanacademy.org/economics-finance-domain/macroeconomics/gdp-topic/real-nominal-gdp-tutorial/v/real-gdp-and-nominal-gdp?utm_source=YT&utm_medium=Desc&utm_campaign=macroeconomics

Khan Akademiyada makroiqtisadiyyat: Ənənəvi kollec səviyyəsində makroiqtisadiyyata giriş kursunda əhatə olunan mövzular

Khan Akademiya haqqında: Khan Akademiya şagirdlərə sinif daxilində və xaricində öz templəri ilə təhsil almağa imkan verən təcrübə məşqləri, təlimat videoları və fərdi öyrənmə paneli təklif edir. Riyaziyyat, elm, kompüter proqramı, tarix, sənət tarixi, iqtisadiyyat və başqa sahələri əhatə edir. Riyazi tapşırıqlarımız güclü yönlərini və öyrənmə boşluqlarını müəyyənləşdirən ən müasir, uyğunlaşma texnologiyasından istifadə edərək uşaqları uşaq bağçasından hesablamalara qədər istiqamətləndirir. Xüsusi məzmun təqdim etmək üçün NASA, Müasir İncəsənət Muzeyi, Kaliforniya Elmlər Akademiyası və MIT kimi qurumlarla da əməkdaşlıq etdik.

Pulsuz. Hər kəs üçün. Daimi. #ÇoxŞeyÖyrənəBilərsiniz

Khan Akademiyanın Makroiqtisadiyyat kanalına abunə olun: https://www.youtube.com/channel/UCBytY7pnP0GAHB3C8vDeXvg
Khan Akademiyaya abunə olun: https://www.youtube.com/subscription_center?add_user=khanacademy
more » « less
Video Language:
English
Team:
Khan Academy
Duration:
06:28

Azerbaijani subtitles

Revisions Compare revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.