Antarktika'nın buzu altında saklı görünmez yaşam

Mikroskobik dünyadaki bu turda kaşif ve sanatçı Ariel Waldman, dünyanın en büyüğü olan Antarktika'nın devasa buz tabakasının altında gizlenen büyüleyici yaratıkları tanıtıyor. Waldman, "sevimli" su ayılarından camdan yapılmış geometrik alglere kadar, çorak kara kütlesi sanılan yerin aslında bir kutup yaşam vahası olduğunu gösteriyor -- tabii ki nereye baktığımızdan emin olmalıyız.

Bunun ne olduğunu tahmin edebilir misiniz?

Ya size camdan yaratıkların
olduğu bir yer var desem?

Ya da bizim göremediğimiz
yaşam formları olduğunu

ama astronotların onları hep gördüğünü?

Bu görünmez cam yaratıklar
uzak gezegenlerdeki uzaylılar değiller.

Onlar su yosunları:

fotosentetik, tek hücreli yosun
oksijen üretiminden sorumlu,

gezegensel ölçekte
bulut tohumlarına yardım eden

ve karmaşık olarak şekillenmiş geometrik
dış kabuk, hammaddesi --

cam, elbette.

Uzaydan, okyanus yüzeyinde renkli
girdaplar yaptıklarını görebilirsiniz.

Öldüklerinde ise

onların cam girdapları
okyanusların dibine batar,

havadaki karbonu alarak

onlarla birlikte dibe gömülür.

Okyanuslarda meydana gelen önemli miktarda
karbonun ayrışmasından sorumludur.

Yabancı bir gezegende yaşıyoruz.

Dünya'da araştırmak için
çok fazla tuhaf hayat var

ve bunların çoğu dünyamızın,

görüşümüzün ve
anlayışımızın uçlarında yaşıyorlar.

Bu uç kısımlardan birisi Antartika'dır.

Ne zaman Antartika'yı düşünsek çoğunlukla

verimsiz, birkaç penguen haricinde

yaşam olmayan bir yer sanarız.

Ama Antarktika sayısız canlıya
ev sahipliği yapan

son derece büyüleyici bir
kutupsal yaşam vahası olarak bilinmeli.

Öyleyse neden güncel
doğa belgesellerinde onları görmedik?

Pekala, kar ve buzun altında

adeta bize görünmemek için saklanıyorlar.

Onlar mikroplar:

buzulların içine gömülü,
deniz buzulunun altında

ve buzul üstündeki göletlerde yaşayan

küçük hayvanlar ve bitkiler.

Ve de doğa belgesellerinde
görmeye alışkın olduğunuz

büyük faunadakilerden
daha az çekici değiller.

Peki insanları göremedikleri şeyleri
keşfetmeye nasıl zorlarsınız?

Kısa zaman önce Antarktika'da
özünde mikrobiyal ölçekte

bir yaban filmi yapımcısı olmak amacıyla
5 haftalık keşif gezisine liderlik ettim.

85 kiloluk teçhizat ile birlikte

askeri uçağa atladım

ve mikroskobik ekstremofilleri
kaydetmek ve araştırmak için

mikroskoplar ile birlikte alana indim,

böylece Dünya'da birlikte yaşadığımız

yeterince anlaşılmamış ekosistemle
daha içli dışlı olabiliriz.

Bu görünmez canlıları
hareket halinde çekebilmek için

onların nereye ev dediklerini görmem --

buzun altına girmem gerekiyordu.

Her yıl, deniz buzu Antarktika'nın
tüm büyüklüğünü iki katına çıkarır.

Üç metrelik buzun altına göz atmak

ve gizli ekosistemin tüm hayatına
tanık olmak için

deniz tabanı ile buzun aydınlık
tavanı arasında asılı kalırken

deniz buzuna yerleştirilmiş,
uzun bir metal tüpten aşağı indim.

İşte dışardan nasıl göründüğü.

Kesinlikle büyüleyiciydi.

Bulduğum bazı varlıklar ostrakodlar

ve çok daha güzel olan
geometrik su yosunları gibi hoş şeylerdi.

Daha sonra, birkaç haftalığına
kuru vadilerde kamp yapmak için

daha da uzaklara gittim.

Antarktika'nın yüzde 98'i
buz ile kaplanmış

ve Kuru Vadiler,
kıtanın aslında tüm buzun altında

nasıl göründüğünü görebileceğiniz
en büyük alandır.

Kan Şelaleleri'nden,
10 yıldan biraz fazladır

tamamıyla cansız olduğu düşünülen
demir oksit fışkırtan

bir su altı göleti olan doğa harikasından
bakteri örneği aldım.

Bir buzulun içine inmek,

buz katmanlarının arasında gömülü şekilde
yaşayan pek çok ekstrem varlıkları

ortaya çıkarmak için yukarı tırmandım.

Kriyokonit delikleri olarak bilinen

küçük koyu renkli
toprak parçalarından oluşan

buzulun üstüne püsküren

ve sonra donup kalacağı sulu deliklerde
eriyerek akmaya başlayan

buzulun içinde toprak disklerinin
yüzlercesini bulunduran

küçük ada evrenleri gibi

her biri kendi eşsiz
ekosistemiyle birlikte.

Bulduğum bazı yaratıkları
belki tanıyabilirsiniz,

tıpkı bu şirin tardigrade gibi --

ben kesinlikle ona bayılıyorum,

pençeli küçük jelibon ayılar gibiler.

Su ayısı olarak da bilinirler,

süper güçlere
sahip oldukları için ünlüdürler,

bu onların ekstrem şartlarda
hayatta kalmalarını sağlar,

uzay boşluğu da buna dahil.

Fakat bunlar bulmak için ne uzaya
ne de Antarktika'ya gitmenize gerek var.

Kaldırım çatlaklarından parklara kadar,

gezegenin her yerinde
yosun içinde yaşarlar.

Her gün muhtemelen tonlarca
görünmez hayvanın yanından yürüyorsunuz.

Diğerleri tanıdık görünebilir,

lakin yuvarlak solucanlar gibi
hala yabanclı olanlar da var.

Ne yılan ne de toprak solucanı,

yuvarlak solucanlar
kendi başlarına birer yaratık.

Toprak solucanları gibi kendilerini
yenileyemez veya yılan gibi sürünemezler,

ama bazılarının ağızlarının içinde,
avlarını zıpkınla avlamak

ve iç kısımlarını emmek için kullandıkları
ince ve hançer gibi iğneleri vardır.

Bu gezegendeki her insan başına

57 milyar adet yuvarlak solucan bulunur.

Ve bazı yaratıkları
hiç tanıyamayabilirsiniz

yine de aynı derecede
büyüleyici hayatlar yaşarlar,

süpürge gibi bir ağıza dönüşen şaşırtıcı
taca sahip olan tekerlekli hayvanlar gibi

sindirim sistemli silliler gibi o kadar
transparan ki sizi rahatsız edecek

ve parti konfetisi petri kabında patlamış
gibi görünen siyanobakteri.

Birçok kez popüler medyada gördüklerimiz

elektron mikroskobu tarafından taranmış
korkunç canavarlar gibi görünen

mikro organizma fotoğrafları.

Dışarıda ayak attığımız her yerin dibinde
yaşamalarına rağmen

hareket ettiklerini görmeden
hayatları bizim için anlaşılmaz kalıyor.

Günlük hayatları nasıl?

Kendi çevreleri ile
nasıl etkileşimde bulunuyorlar?

Eğer sadece hayvanat bahçesinde
bir penguen fotoğrafı görüp

paytak paytak yürüken
ve buzun üzerinde süzülürken görmeseydiniz

penguenleri tam olarak anlamayacaktınız.

Mikro yaratıkları hareket halinde görerek

başka türlü bize görünmez olacak
yaşamlarının iç yüzünü daha iyi anlıyoruz.

Antarktika'daki görünmez yaşamı
ve kendi arka bahçelerimizi belgelemeden

dünyamızı kaç yaratıkla
paylaştığımızı anlamıyoruz.

Bu da demek oluyor ki
garip ve tuhaf dünyamızın

tam görüntüsüne henüz sahip değiliz.

Teşekkür ederim.