< Return to Video

Zakochanie się jest najłatwiejsze

  • 0:00 - 0:03
    W styczniu tego roku
    opublikowałam artykuł
  • 0:03 - 0:07
    w New York Times
    w kolumnie "Współczesna miłość".
  • 0:07 - 0:09
    "Żeby zakochać się w kimkolwiek, zrób to".
  • 0:09 - 0:11
    Ten artykuł jest
    o badaniu psychologicznym,
  • 0:12 - 0:15
    które ma na celu stworzenie
    romantycznej miłości w laboratorium,
  • 0:15 - 0:18
    oraz o tym jak sama
    wypróbowałam to badanie
  • 0:18 - 0:20
    pewnej nocy ostatniego lata.
  • 0:20 - 0:22
    Sposób postępowania jest dość prosty:
  • 0:22 - 0:29
    dwoje nieznajomych zadaje sobie na zmianę
    36 coraz bardziej osobistych pytań.
  • 0:29 - 0:32
    Potem przez cztery minuty
    patrzą się sobie w oczy
  • 0:32 - 0:35
    nic nie mówiąc.
  • 0:35 - 0:39
    Oto kilka z przykładowych pytań.
  • 0:39 - 0:44
    Numer 12: Jeśli mógłbyś się jutro obudzić
    z jakąkolwiek cechą lub umiejętnością,
  • 0:44 - 0:45
    co by to było?
  • 0:46 - 0:51
    Numer 28: Kiedy ostatni raz płakałeś
    przed drugą osobą?
  • 0:51 - 0:52
    Albo samemu?
  • 0:52 - 0:56
    Jak widać stopień "osobistości" pytań
    rośnie w miarę ich zadawania.
  • 0:56 - 0:59
    Numer 30, naprawdę lubię to pytanie:
  • 0:59 - 1:02
    Powiedz swojemu partnerowi,
    co w nim lubisz;
  • 1:02 - 1:04
    tym razem bądź bardzo szczery,
  • 1:04 - 1:08
    powiedz coś czego nie powiedziałbyś komuś,
    kogo dopiero co poznałeś.
  • 1:09 - 1:13
    Kiedy kilka lat temu pierwszy raz
    natknęłam się na to badanie,
  • 1:13 - 1:15
    to jedna rzecz zapadła mi w pamięć,
  • 1:16 - 1:19
    była to plotka,
    że dwójka z uczestników badania
  • 1:19 - 1:21
    pobrała się sześć miesięcy później,
  • 1:21 - 1:25
    podobno na uroczystość
    zaprosili całe laboratorium.
  • 1:25 - 1:28
    Oczywiście byłam bardzo sceptyczna,
  • 1:28 - 1:32
    wobec tego procesu
    wytwarzania romantycznej miłości,
  • 1:32 - 1:35
    ale też i zaintrygowana.
  • 1:35 - 1:38
    A kiedy miałam możliwość
    sama wypróbować to badanie,
  • 1:38 - 1:41
    z kimś kogo znałam, ale niezbyt dobrze,
  • 1:41 - 1:44
    nie spodziewałam się, że się zakocham.
  • 1:45 - 1:47
    Ale tak się właśnie stało i...
  • 1:47 - 1:49
    (Śmiech)
  • 1:49 - 1:54
    Wydawało mi się, że to dobry temat,
    więc kilka miesięcy później
  • 1:54 - 1:55
    wysłałam go do kolumny
    "Współczesna miłość".
  • 1:55 - 1:59
    Opublikowano go w styczniu,
  • 2:00 - 2:02
    teraz mamy sierpień,
  • 2:02 - 2:05
    więc podejrzewam,
    że niektórzy z was zastanawiają się,
  • 2:05 - 2:08
    czy dalej jesteśmy razem.
  • 2:08 - 2:10
    A podejrzewam, że to wam chodzi po głowie,
  • 2:10 - 2:13
    bo zadawano mi to pytanie
  • 2:13 - 2:17
    raz za razem
    przez ostatnie siedem miesięcy.
  • 2:17 - 2:20
    To pytanie jest tym,
    o czym chciałabym dziś porozmawiać.
  • 2:20 - 2:22
    Wrócimy do tego.
  • 2:22 - 2:25
    (Śmiech)
  • 2:25 - 2:27
    Otóż na tydzień przed publikacją artykułu
  • 2:27 - 2:30
    byłam bardzo zdenerwowana.
  • 2:30 - 2:32
    Przez ostatnich kilka lat
    pracowałam nad książką
  • 2:32 - 2:34
    o historiach miłosnych,
  • 2:34 - 2:37
    więc przyzwyczaiłam się do pisania blogu
    o moich doświadczeniach
  • 2:37 - 2:40
    z romantyczną miłością.
  • 2:40 - 2:44
    Tylko że wpis na blogu przeczyta
    maksymalnie kilkaset osób,
  • 2:45 - 2:48
    zazwyczaj byli to moi znajomi z Facebooka,
  • 2:48 - 2:50
    zrozumiałam,
    że mój artykuł w New York Times
  • 2:50 - 2:53
    przeczyta prawdopodobnie
    parę tysięcy osób.
  • 2:54 - 2:57
    To trochę dużo zainteresowania
  • 2:57 - 3:00
    dla relatywnie nowego związku.
  • 3:00 - 3:03
    Ale nie miałam najmniejszego pojęcia,
    jak to będzie naprawdę.
  • 3:04 - 3:06
    Artykuł opublikowano online
  • 3:06 - 3:08
    w piątek wieczorem,
  • 3:08 - 3:14
    a już w sobotę ruch na blogu
    wyglądał tak.
  • 3:14 - 3:19
    Przed niedzielą dzwonili już do mnie
    z Today Show i Good Morning America.
  • 3:21 - 3:25
    W ciągu miesiąca artykuł wyświetlono
    8 milionów razy,
  • 3:25 - 3:28
    a ja, delikatnie mówiąc,
  • 3:28 - 3:31
    byłam kompletnie nie przygotowana
    na takie zainteresowanie.
  • 3:32 - 3:34
    Wypracowanie sobie pewności,
    żeby pisać szczerze,
  • 3:35 - 3:37
    o doświadczeniach w miłości,
    to jedno,
  • 3:37 - 3:39
    ale zupełnie czym innym jest odkrycie,
  • 3:39 - 3:42
    że twoje życie miłosne trafiło
    do międzynarodowych wiadomości -
  • 3:42 - 3:43
    (Śmiech)
  • 3:43 - 3:47
    i zdanie sobie sprawy z tego,
    że ludzie na całym świecie
  • 3:47 - 3:52
    są autentycznie zainteresowani
    twoim nowym związkiem.
  • 3:52 - 3:54
    (Śmiech)
  • 3:54 - 3:59
    Kiedy ludzie dzwonili albo pisali e-maile,
    a tygodniami robili to codziennie,
  • 3:59 - 4:03
    zawsze na początku
    zadawali to samo pytanie:
  • 4:03 - 4:05
    jesteście dalej razem?
  • 4:05 - 4:08
    Właściwie przygotowując się
    do tej prelekcji,
  • 4:08 - 4:10
    sprawdziłam szybko moją skrzynkę,
  • 4:10 - 4:12
    wyszukując "Czy dalej jesteście razem?"
  • 4:12 - 4:15
    i kilka wiadomości od razu się pokazało.
  • 4:15 - 4:17
    Od studentów i dziennikarzy
  • 4:17 - 4:20
    i od życzliwych nieznajomych
    takich jak ten.
  • 4:20 - 4:23
    Przeprowadzano ze mną wywiady radiowe,
    a oni pytali.
  • 4:23 - 4:27
    Miałam nawet wykład,
    a jedna z kobiet krzyknęła w stronę sceny
  • 4:27 - 4:30
    "Hej Mandy, gdzie jest twój chłopak?"
  • 4:30 - 4:33
    Natychmiast zrobiłam się czerwona.
  • 4:33 - 4:36
    Rozumiem, że tak to już jest.
  • 4:36 - 4:40
    Kiedy napiszesz o swoim związku
    w międzynarodowej gazecie,
  • 4:40 - 4:43
    powinieneś spodziewać się,
    że ludzie będą bez skrupułów o to pytać.
  • 4:44 - 4:48
    Tylko że ja nie byłam przygotowana
    na wielkość odzewu.
  • 4:48 - 4:52
    36 pytań zaczęło trochę żyć
    własnym życiem.
  • 4:52 - 4:56
    New York Times opublikował
    ciąg dalszy artykułu
  • 4:56 - 4:57
    na walentynki,
  • 4:57 - 5:02
    czytelnicy opisywali swoje doświadczenia
    po tym jak sami wypróbowali eksperyment,
  • 5:02 - 5:04
    poziom sukcesu był zróżnicowany.
  • 5:05 - 5:09
    Pierwszym moim odruchem
    w obliczu tego całego zainteresowania,
  • 5:09 - 5:13
    była ochrona mojego związku.
  • 5:14 - 5:17
    Odmawiałam wszystkim zaproszeniom
    dla naszej dwójki,
  • 5:17 - 5:19
    do wspólnego wystąpienia w mediach.
  • 5:19 - 5:21
    Odmawiałam wywiadów telewizyjnych,
  • 5:21 - 5:25
    i nie zgadzałam się
    na fotografowanie nas razem.
  • 5:25 - 5:28
    Myślę, że bałam się, że staniemy się
  • 5:28 - 5:32
    niezamierzonymi ikonami
    procesu zakochiwania się.
  • 5:32 - 5:36
    Kompletnie nie czuję się wykwalifikowana,
    żeby zająć taką pozycję.
  • 5:37 - 5:39
    I rozumiem:
  • 5:39 - 5:42
    ludzie nie chcieli wiedzieć,
    czy badanie zadziałało,
  • 5:42 - 5:45
    chcieli wiedzieć,
    czy to naprawdę zadziałało:
  • 5:45 - 5:50
    to znaczy czy można wyprodukować miłość,
    która będzie trwała,
  • 5:50 - 5:55
    nie zauroczenie,
    ale prawdziwą, trwałą miłość.
  • 5:55 - 5:59
    Nie czułam się kompetentna,
    żeby odpowiedzieć na to pytanie.
  • 5:59 - 6:02
    Mój własny związek
    miał tylko kilka miesięcy,
  • 6:02 - 6:07
    i wydawało mi się,
    że ludzie zadają niewłaściwe pytanie.
  • 6:08 - 6:12
    Czego dowiedzieliby się z tego,
    czy jesteśmy dalej razem czy nie?
  • 6:12 - 6:14
    Jeśli odpowiedź brzmiałaby nie,
  • 6:14 - 6:18
    to czy doświadczenie,
    które płynęło z tych 36 pytań
  • 6:18 - 6:20
    byłoby mniej wartościowe?
  • 6:21 - 6:24
    Dr Arthur Aron wspomniał o tych pytaniach
  • 6:24 - 6:28
    pierwszy raz w badaniu z 1997 roku.
  • 6:28 - 6:33
    Celem badacza nie było
    wytworzenie romantycznej miłości.
  • 6:33 - 6:35
    Zamiast tego chcieli oni wspierać
  • 6:35 - 6:38
    bliskość międzyludzką wśród studentów,
  • 6:38 - 6:41
    poprzez użycie czegoś co Aron nazywał
  • 6:41 - 6:46
    "długotrwałym, potęgującym, wzajemnym,
    personalistycznym samoodsłanianiem".
  • 6:46 - 6:48
    Brzmi romantycznie, czyż nie?
  • 6:50 - 6:51
    Ale badanie odniosło sukces.
  • 6:51 - 6:54
    Uczestnicy czuli się po nim sobie bliżsi,
  • 6:54 - 7:00
    kilka późniejszych badań też posłużyło się
    protokołem szybkich przyjaciół Arona,
  • 7:00 - 7:04
    jako sposobu szybkiego tworzenia zaufania
    i intymności między nieznajomymi.
  • 7:04 - 7:07
    Użyto go wobec funkcjonariuszy policji
    i członków społeczności,
  • 7:07 - 7:11
    a nawet wobec osób o przeciwnych
    poglądach politycznych.
  • 7:12 - 7:14
    Oryginalna wersja historii,
  • 7:14 - 7:16
    tej którą wypróbowałam zeszłego lata,
  • 7:16 - 7:20
    która paruje osobiste pytania
    z czterominutowym kontaktem wzrokowym,
  • 7:20 - 7:22
    była wzmiankowana w tym artykule,
  • 7:22 - 7:25
    niestety nigdy go nie opublikowano.
  • 7:27 - 7:30
    Kilka miesięcy temu
    miałam tę prelekcję
  • 7:30 - 7:32
    na małym uniwersytecie
    nauk humanistycznych,
  • 7:32 - 7:35
    Po wykładzie podszedł do mnie student
  • 7:35 - 7:37
    i trochę nieśmiało powiedział:
  • 7:37 - 7:42
    "No próbowałem tego eksperymentu
    i nie zadziałał."
  • 7:42 - 7:46
    Wydawał się tym zakłopotany.
  • 7:46 - 7:50
    "Czyli że nie zakochałeś się w osobie,
    z którą przeprowadziłeś badanie?"
  • 7:50 - 7:53
    "No więc..." zająknął się.
  • 7:53 - 7:55
    "Ona chyba chce się tylko przyjaźnić."
  • 7:57 - 8:01
    "Ale czy staliście się
    lepszymi przyjaciółmi?" zapytałam.
  • 8:01 - 8:05
    "Czy po eksperymencie czujesz,
    jakbyście się naprawdę poznali?"
  • 8:05 - 8:06
    Kiwnął głową.
  • 8:06 - 8:09
    "No to poskutkowało." odpowiedziałam.
  • 8:09 - 8:13
    Nie wydaje mi się,
    żeby to była odpowiedź, której oczekiwał.
  • 8:13 - 8:18
    W zasadzie, to chyba nie jest odpowiedź,
    której ktokolwiek z nas oczekuje,
  • 8:18 - 8:20
    kiedy chodzi o miłość.
  • 8:20 - 8:22
    Pierwszy raz natknęłam się
    na to badanie
  • 8:22 - 8:23
    kiedy miałam 29 lat,
  • 8:23 - 8:27
    przechodziłam wtedy
    bardzo trudne rozstanie.
  • 8:27 - 8:29
    Byłam w związku odkąd skończyłam 20 lat,
  • 8:29 - 8:32
    co oznaczało w zasadzie
    całe moje dorosłe życie,
  • 8:32 - 8:34
    i on był moją pierwszą prawdziwą miłością,
  • 8:34 - 8:39
    i nie miałam pojęcia jak
    i czy poradzę sobie w życiu bez niego.
  • 8:39 - 8:42
    Więc zwróciłam się ku nauce.
  • 8:42 - 8:46
    Wyszukałam wszystko, co dało się znaleźć
    na temat nauki o romantycznej miłości.
  • 8:46 - 8:52
    Chyba liczyłam na to,
    że jakoś uodpornię się na cierpienie.
  • 8:52 - 8:54
    Nie wiem czy zdawałam sobie
    wtedy z tego sprawę -
  • 8:55 - 8:58
    sądziłam, że prowadzę tylko badania
    do tej książki, którą pisałam -
  • 8:58 - 9:02
    ale teraz wydaje mi się to dość oczywiste.
  • 9:02 - 9:06
    Miałam nadzieję, że jeśli uzbroję się
    w wiedzę na temat romantycznej miłości,
  • 9:06 - 9:11
    to już nigdy nie będę czuła się
    tak okropnie i samotnie jak wtedy.
  • 9:12 - 9:17
    Cała ta wiedza była przydatna
    w pewnych kwestiach.
  • 9:17 - 9:20
    Jestem bardziej cierpliwa w miłości.
    Bardziej wyluzowana.
  • 9:20 - 9:24
    Jestem pewniejsza,
    umiem poprosić o to, czego chcę.
  • 9:24 - 9:27
    Ale widzę też siebie bardziej wyraźnie,
  • 9:27 - 9:32
    i widzę, że to czego chcę
    to czasem coś więcej,
  • 9:32 - 9:35
    niż to czego można rozsądnie żądać.
  • 9:35 - 9:38
    To czego chcę od miłości to gwarancja,
  • 9:38 - 9:40
    nie tylko tego, że jestem kochana dzisiaj
  • 9:40 - 9:43
    i że będę kochana jutro,
  • 9:43 - 9:48
    a tego, że osoba, którą kocham
    bezgranicznie, będzie kochała mnie dalej.
  • 9:49 - 9:53
    Może to o tą możliwość gwarancji
  • 9:53 - 9:55
    tak naprawdę pytali ludzie,
  • 9:55 - 9:57
    kiedy pytali czy dalej jesteśmy razem.
  • 9:59 - 10:03
    Historia, którą media
    opowiedziały o 36 pytaniach,
  • 10:03 - 10:06
    była o tym,
    że może istnieć skrót do zakochania.
  • 10:06 - 10:10
    Może istnieć sposób,
    żeby jakoś złagodzić nieodłączne ryzyko.
  • 10:10 - 10:12
    To bardzo kusząca teoria,
  • 10:12 - 10:16
    bo zakochiwanie się jest wspaniałe,
  • 10:16 - 10:18
    ale również przerażające.
  • 10:18 - 10:21
    Kiedy przyznajesz, że kogoś kochasz,
  • 10:21 - 10:24
    to przyznajesz, że masz dużo do stracenia.
  • 10:25 - 10:29
    To prawda, że te pytania
    zapewniają mechanizm
  • 10:29 - 10:31
    do szybkiego poznania kogoś,
  • 10:31 - 10:34
    który jest również mechanizmem
    do bycia poznanym.
  • 10:34 - 10:38
    Moim zdaniem to jest to,
    czego większość z nas oczekuje od miłości:
  • 10:38 - 10:42
    bycia poznanym, widzianym, zrozumianym.
  • 10:43 - 10:45
    Ale kiedy chodzi o miłość,
  • 10:45 - 10:50
    zbyt chętnie przyjmujemy
    krótką wersję historii.
  • 10:50 - 10:53
    Wersję, która pyta
    "Czy dalej jesteście razem?"
  • 10:53 - 10:56
    i która zadowala się
    odpowiedzią tak lub nie.
  • 10:58 - 10:59
    Zamiast zadawać to pytanie,
  • 11:00 - 11:03
    proponuję zadać kilka trudniejszych,
  • 11:03 - 11:04
    na przykład:
  • 11:05 - 11:08
    jak decyduje się o tym,
    kto zasługuje na twoją miłość
  • 11:08 - 11:09
    a kto nie?
  • 11:11 - 11:14
    Jak pozostaje się w miłości,
    kiedy robi się ciężko,
  • 11:14 - 11:17
    a skąd wie się,
    że należy przestać i uciekać?
  • 11:18 - 11:20
    Jak żyje się z wątpliwościami,
  • 11:20 - 11:23
    które są nieuniknione w każdym związku,
  • 11:23 - 11:24
    albo gorzej,
  • 11:24 - 11:27
    jak żyć z wątpliwościami swojego partnera?
  • 11:28 - 11:31
    Wcale nie znam odpowiedzi na te pytania,
  • 11:31 - 11:37
    ale moim zdaniem są ważnym początkiem
    bardziej przemyślanej rozmowy,
  • 11:37 - 11:39
    o tym co to znaczy kogoś kochać.
  • 11:40 - 11:42
    Więc jeśli chcecie,
  • 11:42 - 11:47
    krótka wersja historii
    mojego związku brzmi tak:
  • 11:47 - 11:50
    rok temu, przeprowadziłam eksperyment
    z moim znajomym,
  • 11:50 - 11:53
    jego celem było stworzenie
    romantycznej miłości,
  • 11:53 - 11:54
    i zakochaliśmy się w sobie,
  • 11:54 - 11:56
    dalej jesteśmy razem,
  • 11:56 - 11:58
    i jestem bardzo szczęśliwa.
  • 11:59 - 12:04
    Ale zakochanie się nie jest tym samym,
    co pozostanie w miłości.
  • 12:04 - 12:07
    Zakochanie się jest proste.
  • 12:08 - 12:13
    Więc na koniec mojego artykułu napisałam
    "Miłość się nam nie przydarzyła.
  • 12:13 - 12:16
    Jesteśmy zakochani,
    bo każde z nas tak postanowiło."
  • 12:16 - 12:20
    Trochę się wzdrygam,
    kiedy teraz to czytam,
  • 12:20 - 12:23
    nie dlatego, że to nie jest prawda,
  • 12:23 - 12:26
    ale dlatego,
    że nie przemyślałam wszystkiego,
  • 12:26 - 12:29
    co złożyło się na ten wybór.
  • 12:29 - 12:35
    Nie rozważyłam ile razy,
    każde z nas musiało podjąć tę decyzję,
  • 12:35 - 12:38
    i ile razy jeszcze ją podejmę
  • 12:38 - 12:42
    bez wiedzy o tym,
    czy on zawsze wybierze mnie.
  • 12:42 - 12:48
    Chciałabym, żeby wystarczyło zadać
    i odpowiedzieć na 36 pytań,
  • 12:48 - 12:53
    żeby wystarczyło wybrać, żeby kochać kogoś
    tak wspaniałego, ciepłego i fajnego
  • 12:53 - 12:58
    i żeby wystarczyło ogłosić ten wybór
    w największej gazecie w Ameryce.
  • 12:59 - 13:02
    Ale zamiast tego zamieniłam mój związek
  • 13:02 - 13:06
    w pewnego rodzaju mit,
    w który nie do końca wierzę.
  • 13:06 - 13:10
    A to czego chcę, i pewnie będę chciała
    przez resztę mojego życia,
  • 13:10 - 13:13
    to żeby ten mit był prawdą.
  • 13:13 - 13:18
    Chcę szczęśliwego zakończenia,
    tak jak w tytule mojego artykułu,
  • 13:18 - 13:19
    który jest, przypadkowo,
  • 13:20 - 13:23
    jedyną częścią artykułu,
    której ja nie napisałam.
  • 13:23 - 13:26
    (Śmiech)
  • 13:27 - 13:31
    Ale zamiast tego mam szansę wybrać,
    że kogoś kocham
  • 13:31 - 13:35
    i mam nadzieję, że on wybierze,
    żeby kochać mnie,
  • 13:35 - 13:37
    i to jest przerażające,
  • 13:37 - 13:39
    ale tak to jest z miłością.
  • 13:39 - 13:40
    Dziękuję.
Title:
Zakochanie się jest najłatwiejsze
Speaker:
Mandy Len Catron
Description:

Czy wiedziałeś, że możesz się zakochać w każdym po zadaniu mu 36 pytań? Mandy Len Catron zrobiła taki eksperyment, zadziałał i napisała o tym chwytliwy artykuł (który pewnie wysłała ci twoja własna matka). Ale... czy to prawdziwa miłość? Czy przetrwa? I jaka jest różnica pomiędzy zakochaniem się a pozostaniem w miłości?

more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TEDTalks
Duration:
13:53

Polish subtitles

Revisions