< Return to Video

Okyanus ne kadar büyük? - Scott Gass

  • 0:15 - 0:17
    Kendinizin kumsalda olduğunuzu hayal edin,
  • 0:17 - 0:19
    okyanusa bakıyorsunuz,
  • 0:19 - 0:21
    dalgalar sahile vuruyor,
  • 0:21 - 0:24
    gözlerinizin görebildiği her şey mavi.
  • 0:24 - 0:29
    Şeffaf genişliğini ve boyutunu
    gerçekten bir düşünün.
  • 0:29 - 0:31
    Şimdi kendinize şunu sorun:
  • 0:31 - 0:33
    "Ne kadar büyük?
  • 0:33 - 0:36
    Okyanus ne kadar büyük?"
  • 0:36 - 0:37
    Anlamanız gereken ilk şey
  • 0:37 - 0:39
    aslında tek bir okyanusun olduğu,
  • 0:39 - 0:43
    Pasifik, Atlantik, Hint, Arktik
  • 0:43 - 0:47
    ve Güney Okyanusu adını verdiğimiz
    5 temel parçadan oluşuyor.
  • 0:47 - 0:48
    Bu 5 okyanusun her biri,
  • 0:48 - 0:51
    kendi aralarında genellikle
    okyanus olarak bahsedilse de,
  • 0:51 - 0:55
    aslında devasa, tek
    bir su kütlesinin bir parçası,
  • 0:55 - 0:59
    Dünya gezegeninin yüzünü
    kaplayan bir okyanusun parçası.
  • 0:59 - 1:02
    Okyanus, gezegenimizin yüzeyinin
    hemen hemen %71'ini kaplıyor,
  • 1:02 - 1:05
    bazıları 360 milyon
    kilometre kareyi kaplıyor,
  • 1:05 - 1:10
    36 Amerika Birleşik Devletleri
    boyutundan fazla bir alanı kaplıyor.
  • 1:10 - 1:13
    Uzaydan bakıldığında oldukça
    geniş bir alana yayılmış durumda
  • 1:13 - 1:17
    dolayısıyla okyanus, gezegenimizin
    açık ara en baskın özelliği.
  • 1:17 - 1:18
    Alandan bahsetmişken
  • 1:18 - 1:22
    okyanusta şu anda 1.3 milyardan fazla,
  • 1:22 - 1:24
    "r"li olan milyarı kast ediyorum,
  • 1:24 - 1:26
    kilometreküp su bulunuyor.
  • 1:26 - 1:27
    Başka bir deyişle
  • 1:27 - 1:31
    tüm Amerika Birleşik Devletleri'ni
    132 kilometre uzunluğundan fazla
  • 1:31 - 1:35
    tuzlu su kütlesinin altına gömmeye
    yetecek kadar su anlamına geliyor,
  • 1:35 - 1:38
    en yüksekteki bulutlara ulaşabilecek
  • 1:38 - 1:41
    ve üst atmosferin derinliklerine kadar
    uzayabilecek bir uzunluk.
  • 1:41 - 1:42
    Tüm bu hacimle birlikte
  • 1:42 - 1:48
    okyanus Dünya'nın toplam
    su miktarının %97'sini temsil ediyor.
  • 1:48 - 1:49
    Tüm bunların ötesinde de
  • 1:49 - 1:53
    okyanus yaşamın var olduğu
    yerler ve alanlar olan
  • 1:53 - 1:58
    Dünya'nın biyosferinin
    %99'dan daha fazlasını içeriyor.
  • 1:58 - 2:00
    Bunları bir saniyeliğine sindirin.
  • 2:00 - 2:02
    Bizim bildiğimiz dünya,
  • 2:02 - 2:07
    kıtaların kendisi tarafından kuşatılmış
    tüm yaşam alanlarının toplamı aslında,
  • 2:07 - 2:12
    biyosferin sadece %1'ini yansıtıyor.
  • 2:12 - 2:14
    %1'ini!
  • 2:14 - 2:17
    Okyanus ise geri kalan
    her şeyi yansıtıyor.
  • 2:17 - 2:20
    Dolayısıyla okyanus
    fiziksel olarak çok büyük.
  • 2:20 - 2:24
    Yaşam için olan önemi de
    hemen hemen eşsiz.
  • 2:24 - 2:29
    Aynı zamanda gezegenimizin en büyük
    jeolojik şekillerini de barındırıyor.
  • 2:32 - 2:36
    İşte en çok göze çarpan dördü.
  • 2:36 - 2:40
    Okyanus dünyanın en geniş sıradağlarını,
    yani okyanus ortası sırtını içeriyor.
  • 2:40 - 2:43
    Yaklaşık olarak 65 bin
    kilometre uzunluğunda,
  • 2:43 - 2:46
    bu su altı sıradağı, tamamen
    kurak bölgede bulunan
  • 2:46 - 2:51
    en uzun sıradağ olan
    And Dağları'ndan 10 kat daha uzun.
  • 2:51 - 2:55
    Altında dünyanın en büyük şelalesi olan
    Danimarka Boğazı bulunuyor.
  • 2:59 - 3:03
    Bu devasa şelale, hacimsel olarak
    karadaki en büyük şelale olan
  • 3:03 - 3:07
    Kongo Nehri'nin Inga Şelalesi'nden
  • 3:07 - 3:12
    saniyede yaklaşık olarak
    166 kat daha fazla su taşıyor.
  • 3:12 - 3:15
    Dünyanın en uzun dağı ise
    aslında okyanusta bulundu,
  • 3:15 - 3:16
    gözümüzün önünde saklanıyordu.
  • 3:16 - 3:21
    Hawaii'nin Mauna Kea yanardağının
    4200 metresi deniz seviyesinin üstündeyken
  • 3:21 - 3:25
    dalgaların altında bir 5800 metre
    daha devam ediyordu.
  • 3:25 - 3:27
    Karla kaplı zirvesinden
  • 3:27 - 3:29
    alüvyonla kaplı tabanına kadar
  • 3:29 - 3:32
    bu Hawaii dağının yüksekliği
    yaklaşık olarak 10 bin metre,
  • 3:32 - 3:34
    Everest'in küçücük zirvesini
  • 3:34 - 3:36
    1 kilometreden fazla
    yüksekliğiyle geçiyor.
  • 3:36 - 3:38
    Zavallı Everest'e sataşıyorken
  • 3:38 - 3:42
    bir de dünyanın en derin kanyonu olan
    Challenger Deep'e bakalım,
  • 3:42 - 3:45
    okyanus yüzeyinin
    11 kilometre altında bulunuyor,
  • 3:45 - 3:48
    Büyük Kanyon'dan 6 kat kadar daha derinde.
  • 3:48 - 3:51
    Everest Dağı'nı batırmaya
    yetecek kadar derin
  • 3:51 - 3:56
    ve hâlâ yeni su altındaki zirvesinin
    üstünde 2.1 kilometre su var.
  • 3:56 - 3:59
    Bir başka deyişle
    Challenger Deep'in derinliği
  • 3:59 - 4:02
    yolcu uçaklarının uçtuğu
    yükseklikle hemen hemen eşit.
  • 4:02 - 4:05
    Dolayısıyla nasıl tanımlamak
    isterseniz isteyin
  • 4:05 - 4:06
    okyanus büyük harflerle
  • 4:06 - 4:10
    BÜYÜK!
  • 4:10 - 4:12
    Gezegenimizi tanımlıyor,
  • 4:12 - 4:14
    en büyük jeolojik şekillere
    ev sahipliği yapıyor,
  • 4:14 - 4:17
    en geniş yaşam alanını kapsıyor
  • 4:17 - 4:22
    ve bu yüzden de Dünya'da çok sayıda
    yaşam biçimine ev sahipliği yapıyor.
  • 4:22 - 4:26
    Kapsamı neredeyse akıl almaz.
  • 4:26 - 4:29
    Ama ulaşılamaz olmak için çok büyük,
  • 4:29 - 4:30
    çok geniş,
  • 4:30 - 4:33
    çok olağanüstü değil.
  • 4:33 - 4:37
    Aslında sahil şeridinin
    100 kilometre içinde yaşayan
  • 4:37 - 4:40
    dünyanın nüfusunun yaklaşık %50'si
  • 4:40 - 4:44
    ve göl, nehir veya bataklıkların
    yakınlarında yaşayan geri kalanının çoğu,
  • 4:45 - 4:47
    hepsi en sonunda okyanusa gidiyor,
  • 4:47 - 4:50
    gezegendeki neredeyse her insanın
  • 4:50 - 4:56
    genel sağlığı ve okyanusun
    doğasını etkileme fırsatı var.
  • 4:56 - 4:57
    Ne kadar derinlikte olursa olsun,
  • 4:57 - 4:59
    ne kadar uzakta olursa olsun
  • 4:59 - 5:00
    insan etkisinin kanıtı
  • 5:00 - 5:02
    okyanusun her parçasında görülüyor.
  • 5:02 - 5:05
    Okyanus gezegenimizi tanımlıyor
  • 5:05 - 5:07
    ama bir bakıma
  • 5:07 - 5:10
    okyanusu biz tanımlıyoruz.
Title:
Okyanus ne kadar büyük? - Scott Gass
Speaker:
Scott Gass
Description:

Tüm dersi görüntüleyin: http://ed.ted.com/lessons/how-big-is-the-ocean-scott-gass

Dünya'nın okyanusları 5 ayrı oluşum olarak bilinse de aslında sadece bir okyanus var. O halde okyanus ne kadar büyük? 2013'ten itibaren Dünya'nın %71'ini kaplıyor, biyosferin %99'una ev sahipliği yapıyor ve Dünya'nın en büyük jeolojik şekillerini içeriyor. Scott Gass, insanların okyanus üzerindeki etkisini ve okyanusun bizim üstümüzdeki etkisini bize hatırlatıyor.

Ders: Scott Gass, animasyon: Sandro Katamashvili.
more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TED-Ed
Duration:
05:26
Cihan Ekmekçi approved Turkish subtitles for How big is the ocean?
Can Boysan accepted Turkish subtitles for How big is the ocean?
Can Boysan edited Turkish subtitles for How big is the ocean?
Can Boysan edited Turkish subtitles for How big is the ocean?
Can Boysan edited Turkish subtitles for How big is the ocean?
Can Boysan edited Turkish subtitles for How big is the ocean?
Gözde Alpçetin edited Turkish subtitles for How big is the ocean?
Gözde Alpçetin edited Turkish subtitles for How big is the ocean?
Show all

Turkish subtitles

Revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.