< Return to Video

Eli de paling: een mysterieuze trek - James Prosek

  • 0:08 - 0:09
    Ze zijn lang en glibberig,
  • 0:09 - 0:11
    en hebben weinig kleur.
  • 0:11 - 0:14
    Maar ze hebben van zichzelf
    wel een bijzondere schoonheid.
  • 0:14 - 0:17
    Hun kronkelende, nachtelijke bewegingen
    door het water
  • 0:17 - 0:19
    zijn betoverend om naar te kijken.
  • 0:19 - 0:21
    Hoewel ze op waterslangen lijken,
  • 0:21 - 0:25
    zijn palingen een interessant soort vis.
  • 0:25 - 0:27
    Er zijn een paar dingen
  • 0:27 - 0:28
    die palingen uniek maken,
  • 0:28 - 0:31
    naast hun langwerpige vorm
    en lichaam zonder ledematen.
  • 0:31 - 0:36
    Ze kunnen bijvoorbeeld
    door hun huid ademen.
  • 0:36 - 0:37
    Sommige komen zelfs het water uit
  • 0:37 - 0:40
    en kunnen kort over het land verder gaan.
  • 0:40 - 0:42
    In tegenstelling tot de meeste trekvissen,
  • 0:42 - 0:43
    zoals zalm,
  • 0:43 - 0:45
    die in zoet water paaien,
  • 0:45 - 0:47
    maar in zout water leven,
  • 0:47 - 0:49
    trekt paling van het soort Anguilla,
  • 0:49 - 0:51
    juist in omgekeerde richting.
  • 0:51 - 0:53
    Ze groeien op en paaien in de oceaan,
  • 0:53 - 0:55
    maar in de tussenliggende tijd
  • 0:55 - 0:57
    verblijven ze in zoet water.
  • 0:57 - 0:59
    Als we het levensverhaal bekijken
  • 0:59 - 1:01
    van een paling,
  • 1:01 - 1:04
    zou hij geboren worden in de
    noordelijke Atlantische Oceaan.
  • 1:04 - 1:06
    1600 kilometer ten oosten
    van Bermuda.
  • 1:06 - 1:09
    Dit gebied. Het heet de Sargassozee.
  • 1:09 - 1:10
    Het is het westelijk deel
  • 1:10 - 1:12
    van een subtropische golfstroom,
  • 1:12 - 1:15
    een enorme draaikolk midden in de oceaan.
  • 1:15 - 1:18
    Onze paling, die we hier Eli noemen,
  • 1:18 - 1:21
    is als een van de
    20 miljoen eitjes begonnen,
  • 1:21 - 1:23
    die zijn moeder bij zich droeg,
  • 1:23 - 1:26
    en uitkomt als een soort bladvormig ding,
  • 1:26 - 1:29
    dat helemaal niet
    op een volwassen paling lijkt.
  • 1:29 - 1:31
    Eli stroomt mee met de oceaanstroming,
  • 1:31 - 1:33
    vooral met de Golfstroom,
  • 1:33 - 1:35
    naar Europa of naar Noord-Amerika,
  • 1:35 - 1:38
    afhankelijk van de soort.
  • 1:38 - 1:40
    Als Eli de kust bereikt heeft,
  • 1:40 - 1:42
    is hij ongeveer 5 centimeter lang.
  • 1:42 - 1:45
    Al wat meer een paling
    maar nog wel doorzichtig.
  • 1:45 - 1:47
    Dat noemen we een glasaal.
  • 1:47 - 1:49
    Maar na een paar dagen in zoet water
  • 1:49 - 1:52
    krijgt Eli's huid donkerbruin pigment.
  • 1:52 - 1:55
    Hij lijkt nu al meer op een echte paling.
  • 1:55 - 1:58
    Je zal gemerkt hebben
    dat we Eli's geslacht
  • 1:58 - 1:59
    nog niet genoemd hebben.
  • 1:59 - 2:01
    Dat wordt pas bepaald
  • 2:01 - 2:03
    als de paling in zoet water komt,
  • 2:03 - 2:06
    hoewel niemand precies weet
    hoe dat gaat.
  • 2:06 - 2:09
    De meeste palingen
    die in de estuaria blijven,
  • 2:09 - 2:11
    met brak water, worden mannelijk,
  • 2:11 - 2:13
    en die stroomopwaarts zwemmen, vrouwelijk.
  • 2:13 - 2:15
    Ze worden twee tot drie keer groter
  • 2:15 - 2:17
    dan hun toekomstige mannetjes.
  • 2:17 - 2:19
    In dit geval,
  • 2:19 - 2:22
    blijkt dat Eli de afkorting is voor Eline.
  • 2:22 - 2:25
    Als vrouwtjespaling
    zal Eline vrij eenzaam blijven.
  • 2:25 - 2:27
    Ze leeft in de stroming,
  • 2:27 - 2:29
    en eet alles wat in het water valt:
  • 2:29 - 2:31
    sprinkhanen, krekels, kleine visjes,
  • 2:31 - 2:34
    insectenlarven, kikkers, kleine vogeltjes,
  • 2:34 - 2:37
    bijna alles wat in haar bek past.
  • 2:37 - 2:39
    Ze wordt flink groot.
  • 2:39 - 2:40
    Tot wel 1,20 meter.
  • 2:40 - 2:43
    Ze weegt dan wel bijna 6 kilo.
  • 2:43 - 2:48
    We weten niet precies hoe een paling weet
    wanneer ze naar de oceaan moet teruggaan,
  • 2:48 - 2:50
    maar iets zegt ze dat.
  • 2:50 - 2:51
    En hun herfsttrek
  • 2:51 - 2:55
    is een van de grootste
    ongeziene migraties op aarde.
  • 2:55 - 2:56
    Als Eline naar de zee trekt,
  • 2:56 - 3:00
    ondergaat ze een schokkende metamorfose.
  • 3:00 - 3:02
    Haar ogen worden tien keer zo groot,
  • 3:02 - 3:04
    haar huid wordt dikker,
  • 3:04 - 3:06
    en haar vinnen worden groter.
  • 3:06 - 3:08
    Dit zijn waarschijnlijk aanpassingen
  • 3:08 - 3:10
    voor de oceaanreis die komt.
  • 3:10 - 3:12
    Eline past zich naadloos aan
    aan de overgang
  • 3:12 - 3:14
    van zoet naar zout water,
  • 3:14 - 3:17
    die voor de meeste andere vissen
    dodelijk is.
  • 3:17 - 3:19
    Als Eline het zoete water verlaat,
  • 3:19 - 3:22
    verdwijnt ze volledig uit beeld
    bij de mens.
  • 3:22 - 3:24
    Niemand is ooit getuige geweest
  • 3:24 - 3:25
    of heeft kunnen volgen
  • 3:25 - 3:27
    hoe een paling trekt,
  • 3:27 - 3:30
    of hoe diep ze paaien.
  • 3:30 - 3:34
    Men neemt aan dat ze
    bepaalde signalen kunnen voelen,
  • 3:34 - 3:36
    zoals temperatuurverschillen
    in de oceaanstromingen
  • 3:36 - 3:38
    of een verschil in zoutgehalte,
  • 3:38 - 3:40
    om daarmee te kunnen terugkomen
  • 3:40 - 3:42
    naar de plek waar ze zijn geboren.
  • 3:42 - 3:44
    Omdat we zelfs niet precies weten
  • 3:44 - 3:46
    wat er bij de trek gebeurt
  • 3:46 - 3:49
    kunnen we alleen maar gissen hoe het gaat.
  • 3:49 - 3:51
    Maar men veronderstelt
  • 3:51 - 3:52
    dat Eline en duizenden
  • 3:52 - 3:55
    of honderdduizenden ander palingen
  • 3:55 - 3:57
    bij elkaar komen in wervelende massa's,
  • 3:57 - 3:59
    en hun hom en kuit vrij laten
  • 3:59 - 4:02
    in een enorme orgie die 'panmixie' heet.
  • 4:02 - 4:04
    Een paar dagen
    nadat de eitjes zijn gelegd
  • 4:04 - 4:06
    komen ze uit en begint de cyclus opnieuw.
  • 4:06 - 4:09
    En omdat we nog nooit volwassen palingen
  • 4:09 - 4:11
    hebben zien terugkomen naar zoet water
  • 4:11 - 4:12
    moeten we aannemen,
  • 4:12 - 4:14
    dat na hun lange rondreis
  • 4:14 - 4:17
    deze bijzondere en mysterieuze dieren
  • 4:17 - 4:18
    uiteindelijk sterven
  • 4:18 - 4:21
    waar ze werden geboren.
  • 4:21 - 4:22
    Dag Eline!
  • 4:22 - 4:24
    Het was een genoegen
    je te hebben gekend!
Title:
Eli de paling: een mysterieuze trek - James Prosek
Description:

Volledige les: http://ed.ted.com/lessons/eli-the-eel-a-mysterious-migration-james-prosek

Ze zijn glad. Ze zijn glibberig. En hoewel ze heel erg op onderwaterslangen lijken, zijn palingen in feite unieke vissen die door hun huid kunnen ademen en zelfs boven water kunnen leven. James Prosek volgt de levensreis van Eli, de Anguilla-paling, als ze (ja, ze) met haar raadselachtige "terugwaartse" trek van de zee naar zoet water reist, en weer terug.

Les door James Prosek, animaties door Cinematic.
more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TED-Ed
Duration:
04:39

Dutch subtitles

Revisions Compare revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.