< Return to Video

Danniel Tammet: Różne sposoby postrzegania.

  • 0:00 - 0:02
    Jestem sawantem,
  • 0:02 - 0:04
    a raczej bardziej
  • 0:04 - 0:06
    wysokofunkcjonującym
  • 0:06 - 0:08
    autystycznym sawantem.
  • 0:08 - 0:10
    To rzadki przypadek.
  • 0:10 - 0:13
    I jeszcze rzadszy, gdy towarzyszy mu,
  • 0:13 - 0:15
    jak w moim przypadku
  • 0:15 - 0:17
    samoświadomość,
  • 0:17 - 0:20
    oraz umiejętności lingwistyczne.
  • 0:20 - 0:23
    Bardzo często spotykam kogoś
  • 0:23 - 0:25
    kto zna moje możliwości
  • 0:25 - 0:28
    wyczuwalna jest pewna niezręczność
  • 0:28 - 0:31
    Widzę to w ich oczach.
  • 0:31 - 0:34
    Chcą mnie o coś zapytać.
  • 0:34 - 0:36
    Bardzo często
  • 0:36 - 0:39
    ulegają tej pokusie
  • 0:39 - 0:41
    i wyrzucają to z siebie:
  • 0:41 - 0:43
    "Jeśli podam ci datę moich urodzin
  • 0:43 - 0:45
    możesz mi powiedzieć jaki był wtedy dzień tygodnia?"
  • 0:45 - 0:48
    (Śmiech)
  • 0:48 - 0:51
    Albo pytają o pierwiastki sześcienne
  • 0:51 - 0:55
    albo chcą, żebym recytował długą liczbę albo długi tekst.
  • 0:55 - 0:57
    Mam nadzieję, że wybaczycie mi
  • 0:57 - 1:00
    że nie zrobię dziś
  • 1:00 - 1:04
    takiego przedstawienia
  • 1:04 - 1:07
    Powiem za to
  • 1:07 - 1:09
    o czymś
  • 1:09 - 1:11
    bardziej interesującym
  • 1:11 - 1:14
    niż daty urodzin czy pierwiastki sześcienne --
  • 1:14 - 1:16
    nieco głębszym
  • 1:16 - 1:19
    i znacznie bliższym memu umysłowi niż praca.
  • 1:19 - 1:21
    Powiem wam pokrótce
  • 1:21 - 1:24
    o percepcji.
  • 1:24 - 1:27
    Pisząc sztuki i opowiadania,
  • 1:27 - 1:29
    które uczynią go sławnym
  • 1:29 - 1:32
    Anton Czechow prowadził notes
  • 1:32 - 1:34
    w którym zapisywał
  • 1:34 - 1:36
    obserwacje
  • 1:36 - 1:38
    świata który go otaczał
  • 1:38 - 1:40
    małe szczegóły
  • 1:40 - 1:43
    których inni ludzie nie dostrzegali.
  • 1:43 - 1:46
    Za każdym razem kiedy czytałem Czechowa
  • 1:46 - 1:50
    i jego unikalnej wizji życia ludzkiego
  • 1:50 - 1:52
    przypominam sobie
  • 1:52 - 1:54
    dlaczego zostałem pisarzem.
  • 1:54 - 1:56
    W moich książkach
  • 1:56 - 1:58
    zgłębiam naturę percepcji
  • 1:58 - 2:01
    i jak różne rodzaje postrzegania
  • 2:01 - 2:03
    tworzą różne rodzaje wiedzy
  • 2:03 - 2:06
    i rozumienia.
  • 2:08 - 2:10
    Tutaj są 3 pytania
  • 2:10 - 2:12
    wyciągnięte z mojej pracy.
  • 2:12 - 2:14
    Zamiast głowić się nad ich rozwiązaniem
  • 2:14 - 2:17
    chcę byście przez moment pomyśleli o
  • 2:17 - 2:19
    intuicji
  • 2:19 - 2:21
    i instynktach
  • 2:21 - 2:23
    które przelatują przez wasze głowy i serca
  • 2:23 - 2:26
    kiedy na nie patrzycie.
  • 2:26 - 2:29
    Na przykład, obliczenia
  • 2:29 - 2:31
    Czujesz gdzie w ciągu cyfr
  • 2:31 - 2:34
    prawdopodobnie znajduje się rozwiązanie?
  • 2:34 - 2:37
    Albo popatrz na obce słówko i dźwięk
  • 2:37 - 2:39
    Czujesz jakie znaczenie
  • 2:39 - 2:42
    kierują ku Tobie?
  • 2:42 - 2:45
    A jeśli chodzi o poezje
  • 2:45 - 2:47
    dlaczego poeta użył słowa zając
  • 2:47 - 2:50
    zamiast królik?
  • 2:51 - 2:53
    Pytam Was oto
  • 2:53 - 2:57
    ponieważ uważam iż nasza percepcja
  • 2:57 - 2:59
    jest głownym czynnikiem
  • 2:59 - 3:01
    tego jak nabywamy naszą wiedzę
  • 3:01 - 3:03
    Poczucie estetyki
  • 3:03 - 3:06
    bardziej niż sucha teoria
  • 3:06 - 3:08
    przyczyniła się bardziej
  • 3:08 - 3:11
    do tego w jaki sposób wiemy
  • 3:11 - 3:13
    to co wiemy
  • 3:13 - 3:16
    Jestem na to idealnym przykładem
  • 3:16 - 3:19
    Mój świat słów i liczb
  • 3:19 - 3:21
    zaciera się z kolorami, emocjami
  • 3:21 - 3:23
    i osobowością
  • 3:23 - 3:25
    Jak powiedział Juan,
  • 3:25 - 3:28
    jest to zjawisko nazywane synastezją
  • 3:28 - 3:30
    niezwykła walka
  • 3:30 - 3:33
    pomiędzy zmysłami
  • 3:36 - 3:38
    Tutaj są liczby od 1 do 12
  • 3:38 - 3:40
    tak jak ja je widze
  • 3:40 - 3:44
    każda cyfra ma swój kształt i charakter
  • 3:44 - 3:46
    Jedynka to błysk jasnego światła
  • 3:46 - 3:51
    Szóstka malutka,smutna czarna dziura
  • 3:51 - 3:54
    na szkicach są czarno białe
  • 3:54 - 3:56
    lecz w moim umyśle są kolorowe
  • 3:56 - 3:58
    Trójka jest zielona
  • 3:58 - 4:00
    Czwórka niebieska
  • 4:00 - 4:03
    Piątka żółta
  • 4:05 - 4:07
    Sam nieco maluję
  • 4:07 - 4:10
    To jest jeden z moich obrazów
  • 4:10 - 4:14
    To iloczyn dwóch liczb pierwszych
  • 4:14 - 4:16
    w trójwymiarze
  • 4:16 - 4:19
    luka którą tworzą pośrodku
  • 4:19 - 4:21
    tworzy nowy kształt
  • 4:21 - 4:24
    jest to kształt wyniku
  • 4:24 - 4:26
    A co z większymi liczbami?
  • 4:26 - 4:30
    Cóż, nie ma większej niż Pi
  • 4:30 - 4:32
    stała matematyczna
  • 4:32 - 4:34
    Jest to liczba nieskończona
  • 4:34 - 4:36
    dosłownie ciągnie się w nieskończoność
  • 4:36 - 4:38
    Na obrazie przedstawiłem
  • 4:38 - 4:42
    Liczbę Pi z 20 miejscami po przecinku
  • 4:42 - 4:44
    Zebrałem kolory
  • 4:44 - 4:47
    emocje, tekstury
  • 4:47 - 4:49
    I złączyłem je w jeden
  • 4:49 - 4:54
    matematyczny krajobraz
  • 4:54 - 4:57
    Nie tylko liczby widzę w barwach
  • 4:57 - 4:59
    Również słowa
  • 4:59 - 5:01
    posiadają kolory emocję
  • 5:01 - 5:03
    oraz tekstury
  • 5:03 - 5:05
    Linijka z
  • 5:05 - 5:07
    noweli "Lolita"
  • 5:07 - 5:11
    Nabokow również był synestykiem
  • 5:11 - 5:13
    Tutaj widzicie
  • 5:13 - 5:16
    w jaki sposób postrzegam dźwięk litery L
  • 5:16 - 5:18
    dzięki temu od razu
  • 5:18 - 5:21
    widać aliterację
  • 5:21 - 5:23
    Kolejny przykład
  • 5:23 - 5:25
    tym razem bardziej matematyczny
  • 5:25 - 5:27
    Zastanawiam się czy zauważycie
  • 5:27 - 5:29
    konstrukcje zdania
  • 5:29 - 5:32
    z "Wielkiego Gatsby"
  • 5:33 - 5:36
    Widzimy tutaj układ sylab
  • 5:36 - 5:38
    wheat, jedna
  • 5:38 - 5:40
    prairies, dwie
  • 5:40 - 5:43
    lost Swede towns, trzy
  • 5:43 - 5:45
    jedna, dwie, trzy
  • 5:45 - 5:49
    Taki zabieg pomaga naszemu umysłowi
  • 5:49 - 5:51
    oraz pomaga zdaniu
  • 5:51 - 5:54
    dobrze się wpasować
  • 5:54 - 5:56
    Wróćmy do pytania
  • 5:56 - 5:59
    Które zadałem Wam niedawno
  • 5:59 - 6:02
    64 razy 75
  • 6:02 - 6:05
    Jeśli ktoś z Was gra w szachy,
  • 6:05 - 6:07
    ten wie, że 64
  • 6:07 - 6:10
    to liczba kwadratowa
  • 6:10 - 6:12
    dlatego szachownica
  • 6:12 - 6:14
    osiem na osiem
  • 6:14 - 6:17
    ma 64 pola
  • 6:17 - 6:19
    To pozwala nam
  • 6:19 - 6:22
    zobrazować sobie tą liczbę
  • 6:22 - 6:25
    Co z liczbą 75?
  • 6:25 - 6:27
    Jeśli pomyślimy o 100
  • 6:27 - 6:30
    jako kwadracie
  • 6:30 - 6:33
    75 wyglądało by tak:
  • 6:33 - 6:35
    Więc teraz musimy
  • 6:35 - 6:37
    połączyć te dwa obrazki
  • 6:37 - 6:39
    w jedno
  • 6:39 - 6:42
    mniej więcej tak
  • 6:42 - 6:46
    64 staje się 6 400
  • 6:46 - 6:50
    W prawym dolnym rogu,
  • 6:50 - 6:52
    nie musicie niczego liczyć
  • 6:52 - 6:54
    cztery na cztery
  • 6:54 - 6:57
    to 16
  • 6:57 - 6:59
    Tak naprawdę co musicie policzyć to:
  • 6:59 - 7:01
    16,
  • 7:01 - 7:04
    16 i 16
  • 7:04 - 7:06
    To o wiele łatwiejsze
  • 7:06 - 7:09
    niż to czego uczyli nas w szkole
  • 7:09 - 7:11
    16,16,16, 48,
  • 7:11 - 7:13
    4 800 --
  • 7:13 - 7:15
    4 800
  • 7:15 - 7:18
    to rozwiązanie obliczenia
  • 7:18 - 7:20
    Łatwe jeśli wiesz jak to zrobić
  • 7:20 - 7:23
    (Śmiech)
  • 7:23 - 7:26
    Drugie pytanie dotyczyło Islandzkiego slowa
  • 7:26 - 7:29
    Zakładam że nie ma tutaj wiele osób
  • 7:29 - 7:31
    które mówią po islandzku
  • 7:31 - 7:34
    Więc ograniczmy się do dwóch opcji
  • 7:36 - 7:38
    Hnugginn
  • 7:38 - 7:40
    to pozytywne słowo
  • 7:40 - 7:42
    czy negatywne?
  • 7:42 - 7:44
    Jak myślicie?
  • 7:45 - 7:47
    Niektórzy mówią że wesołe,
  • 7:47 - 7:49
    inni że smutne
  • 7:49 - 7:51
    Większość jednak
  • 7:51 - 7:53
    uważa je za smutne
  • 7:53 - 7:57
    W rzeczywistości ono dokładnie znaczy smutek
  • 7:57 - 8:00
    (Śmiech)
  • 8:00 - 8:03
    Dlaczego, statystycznie
  • 8:03 - 8:05
    większość
  • 8:05 - 8:07
    uważa iż słowo smutek, jak w tym przypadku,
  • 8:07 - 8:10
    jest cięższe od innych?
  • 8:10 - 8:13
    Uważam, iż język ewoluował w taki sposób
  • 8:13 - 8:15
    że dźwięk odpowiada
  • 8:15 - 8:18
    subiektywnym
  • 8:18 - 8:20
    personalnym
  • 8:20 - 8:22
    intuicyjnym doświadczenią
  • 8:22 - 8:24
    słuchacza
  • 8:25 - 8:28
    Popatrzmy na trzecie pytanie.
  • 8:29 - 8:32
    To linijka z poezji Johna Keatsa.
  • 8:32 - 8:35
    Słowa, jak liczby,
  • 8:35 - 8:38
    oddziałują wzajemnie
  • 8:38 - 8:40
    pomiędzy rzeczami
  • 8:40 - 8:42
    siłami i wydarzeniami
  • 8:42 - 8:44
    które kształtują nasz świat.
  • 8:44 - 8:47
    Dlatego, w świecie jakim żyjemy,
  • 8:47 - 8:49
    powinniśmy intuicyjne odczuwać
  • 8:49 - 8:52
    to wzajemnie odddziaływanie
  • 8:52 - 8:55
    Poeci, jak również inni artyści
  • 8:55 - 8:58
    igrają z tym intuicyjnym postrzeganiem
  • 8:58 - 9:01
    W języku angielskim słowo hare (zająć)
  • 9:01 - 9:03
    jest niejednoznaczne.
  • 9:03 - 9:06
    Może oznaczać włosy rosnące na głowie
  • 9:06 - 9:08
    I jeśli tak je zrozumiemy
  • 9:08 - 9:10
    wyobraźmy sobie-
  • 9:10 - 9:13
    włos jako symbol wrażliwości
  • 9:14 - 9:17
    Podatny na nawet najmniejszy ruch
  • 9:17 - 9:20
    dotyk
  • 9:20 - 9:24
    W ten sposób czujemy
  • 9:24 - 9:26
    wrażliwość oraz napięcie
  • 9:26 - 9:28
    Zając natomiast
  • 9:28 - 9:31
    to nie kot, ani pies, tylko zająć
  • 9:31 - 9:33
    dlaczego zająć?
  • 9:33 - 9:35
    Wyobraźmy sobie,
  • 9:35 - 9:37
    nie samo słowo lecz zająca
  • 9:37 - 9:39
    Długie uszy
  • 9:39 - 9:41
    łapy
  • 9:41 - 9:44
    pomagają nam wyobrazić sobie,
  • 9:44 - 9:47
    uczucie kicania
  • 9:47 - 9:50
    drżenia
  • 9:50 - 9:52
    Mam nadzieję
  • 9:52 - 9:54
    iż przez te kilka minut
  • 9:54 - 9:57
    ukazałem Wam mój sposób
  • 9:57 - 10:00
    odbierania pewnych przeczy
  • 10:00 - 10:03
    oraz pokazałem że słowa mają barwę oraz emocje
  • 10:03 - 10:06
    cyfry, kształty oraz charakter
  • 10:06 - 10:08
    Świat jest bogatszy
  • 10:08 - 10:10
    większy
  • 10:10 - 10:13
    niż może nam się to wydawać
  • 10:13 - 10:16
    Mam nadzieję że teraz
  • 10:16 - 10:19
    zechcecie patrzeć na świat innymi oczami
  • 10:19 - 10:21
    Dziękuję.
  • 10:21 - 10:32
    (Oklaski)
Title:
Danniel Tammet: Różne sposoby postrzegania.
Speaker:
Daniel Tammet
Description:

Daniel Tammet ma synestezję lingwistyczną, numeryczną oraz wizualną -- co oznacza, że jego postrzeganie słów, liczb i kolorów jest połączone tworząc nowy sposób postrzegania i rozumienia świata. Autor "Born on a Blue Day" dzieli się swoją sztuką i pasją do języków w tym ciekawym zgłebieniu piękna jego umysłu.
more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TEDTalks
Duration:
10:33
Marcin Rutkowski added a translation

Polish subtitles

Revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.