Kabuki: Nghệ thuật kịch của quần chúng - Amanda Mattes

Xem bài học đầy đủ tại: http://ed.ted.com/lessons/kabuki-the-people-s-dramatic-art-amanda-mattes

Nghệ thuật múa và kịch Nhật Bản kabuki, xuất phát từ từ kabuku, có nghĩa là "bất bình thường", có nguồn gốc từ đường phố Kyoto vào thế kỷ 17. Kabuki đã trở thành một nghệ thuật kịch dành cho dân thường, cùng với việc sử dụng hóa trang và biểu hiện khuôn mặt thay vì mặt nạ, kèm theo sự thể hiện khôi hài về những sự kiện đương thời. Amanda Mattes dõi theo sự phát triển của kabuki và vị thế của nó tại một nước Nhật giàu di sản văn hóa.

Bài học: Amanda Mattes, đồ họa: Tom Gran.

Rất nhiều khía cạnh
của văn hóa truyền thống Nhật Bản,

như là ẩm thực

và võ thuật,

đã nổi tiếng khắp thế giới,

Kabuki, một loại hình kịch truyền thống,

có thể không được biết đến nhiều
ở phương Tây

nhưng đã phát triển qua hơn 400 năm

để giữ được tầm ảnh hưởng
và sự phố biến cho đến tận ngày nay.

Từ Kabuki được xuất phát

từ động từ tiếng Nhật kabuku

có nghĩa là bất bình thường hay kỳ lạ.

Lịch sử của nó bắt đầu từ đầu thế kỷ 17 tại Kyoto,

nơi một tỳ nữ tại một ngôi đền, tên Izumo no Okuni,

sử dụng lòng cạn của con sông Kamo
trong thành phố như một sân khấu

để biểu diễn những điệu múa kì lạ
cho người qua đường,

họ cảm thấy việc nhại lại
người cầu phật của cô là táo bạo

mê hoặc và đầy tính giải trí.

Chẳng bao lâu sau
những đoàn hát bắt đầu biển diễn

theo phong cách đó,

và Kabuki đã đi vào lịch sử

như là loại hình kịch đầu tiên của Nhật Bản

phục vụ cho những người dân thường.

Bằng cách phụ thuộc vào hóa trang,
hay keshou,

và biểu hiện khuôn mặt
thay vì sử dụng mặt nạ

và tập trung vào những sự kiện lịch sử

và cuộc sống hàng ngày
thay vì chuyện dân gian,

Kabuki phân biệt nó

với thể loại kịch múa dành cho tầng lớp thượng lưu

được gọi là Noh

và mang tới một sự bình luận độc đáo về xã hội

trong thời kì Edo.

Đầu tiên, điệu nhảy chỉ được luyện tập bởi phụ nữ

họ thường được gọi là Onna-Kabuki.

Nó sớm phát triển thành một buổi biểu diễn theo đoàn

và trở thành một sự thu hút thường xuyên tại các phòng trà,

thu hút khán giả từ mọi tầng lớp xã hội.

Tại thời điểm này,
Onna-Kabuki thường dâm dục

vì những geisha biểu diễn
không chỉ để thể hiện

khả năng hát và múa của họ

mà còn để quảng cáo thân thể của mình
tới những khách hàng tiềm năng

Một lệnh cấm từ chính quyền bảo thủ Tokugawa

vào năm 1629

dẫn tới sự xuất hiện của Wakashu-Kabuki

với diễn viên là những chàng trai trẻ.

Nhưng khi mà điều này sau đó
cũng bị cấm bởi lý do tương tự.

và đã có một sự chuyển tiếp sang Yaro-Kabuki,

được biểu diễn bởi những người đàn ông,

đòi hỏi trang phục và trang điểm công phu

cho những vai diễn nữ giới,

hay onnagata.

Nỗ lực của chính phủ để kiểm soát Kabuki

đã không kết thúc
với những lệnh cấm dựa trên giới tính

hay tuổi tác của người biểu diễn.

Nhóm quân đội Tokugawa,

còn gọi là Bakufu,

mang nặng những lý tưởng của đạo Khổng

và thường xuyên ban hành những sắc lệnh

về vải của các trang phục,

vũ khí trên sân khấu,

và chủ đề cốt truyện.

Cùng vào thời điểm đó,

Kabuki kết hợp

và bị ảnh hưởng bởi Bunraku,

một loại hình kịch múa rối công phu.

Bởi vì những ảnh hưởng này,

điệu múa ngẫu hứng một thời gồm một hồi

đã phát triển thành một vở kịch
có cấu trúc gồm năm hồi

thường được dựa trên triết lý của đạo Khổng.

Trước năm 1868,
khi mà chính quyền Tokugawa sụp đổ

và Nhật hoàng Meiji đã trở lại cầm quyền,

Nhật Bản đã thực hiện chính sách cô lập
khỏi những quốc gia khác,

hay còn gọi là Sakoku.

Vì vậy, sự phát triển của Kabuki

chủ yếu được định hình
bởi những sự ảnh hưởng trong nước.

Nhưng thậm chí trước thời kì này,

Những nghệ sĩ châu Âu, như là Claude Monet,

đã thấy thích thú

và được truyền cảm hứng
bởi nghệ thuật Nhật Bản,

như là khắc gỗ,

cũng như là buổi biểu diễn trực tiếp.

Sau năm 1868, những nghệ sĩ khác
như Vincent van Gogh

và nhà soạn nhạc Claude Debussy

đã bắt đầu kết hợp những ảnh hưởng của Kabuki
vào trong những tác phầm của họ,

trong khi chính Kabuki đã trải qua

nhiều sự thay đổi và thử nghiệm

để thích ứng với thời kì mới hiện đại.

Như những thể loại
nghệ thuật truyền thống khác,

Kabuki đánh mất sự nổi tiếng

khi thế chiến thứ hai bắt đầu.

Nhưng những sự đổi mới từ các nghệ sĩ

như đạo diễn Tetsuji Takechi

đã tạo nên một sự hồi sinh
không lâu sau đó

Thực sự, Kabuki thậm chí còn được coi là

một thể loại giải trí phổ biến

của những lính Mỹ đóng quân ở Nhật Bản

bất chấp sự kiểm duyệt ban đầu của Mỹ

đối với những truyền thống của Nhật Bản.

Ngày nay, Kabuki vẫn tồn tại

như là một phần không thể thiếu
của nước Nhật giàu di sản văn hóa

mở rộng tầm ảnh hưởng của nó
ra khỏi sân khấu

đến tivi,

phim ảnh,

và phim hoạt hình Nhật.

Thể loại nghệ thuật
được mở đầu bởi Okuni

tiếp tục khiến khán giả thích thú

với hóa trang công phu của những diễn viên,

những bộ trang phục sặc sỡ
và được thêu điểm một cách tinh tế

và nhạc kịch không lẫn vào đâu được

của những câu chuyện
được thuật lại trên sân khấu.