Kabuki: dramska umetnost ljudi - Amanda Mets (Amanda Mattes)

Pgledajte celu lekciju: http://ed.ted.com/lessons/kabuki-the-people-s-dramatic-art-amanda-mattes

Umetnost japanskog plesa i pozoršta kabuki potiče od reči "kabuku", što znači neuobičajeno, a vodi poreklo sa ulica Kjotoa sedamnaestog veka. Kabuki je postao dramska umetnost običnih ljudi, sa svojom šminkom i izrazom lica umesto korišćenja maski, kao i sa vragolastim pogledom na aktuelna događanja. Amanda Mets ide tragom evolucije kabukija i njegovim mestom u bogatom kulturnom nasleđu Japana.

Lekcija Amande Mets, animacija Toma Grana.

Mnogi elementi tradicionalne
japanske kulture,

kao što su kuhinja

i borilačke veštine,

poznati su širom sveta.

Kabuki, vrsta klasičnog
pozorišnog izvođenja,

možda nije najbolje shvaćena na Zapadu

ali se razvija preko 400 godina

i dalje zadržava svoju popularnost
i uticaj do danas.

Reč "kabuki" potiče

od japanskog glagola "kabuku",

koji označava nešto neobično ili bizarno.

Njegova istorija počinje
u ranom 17. veku u Kjotu,

gde je devojka u svetilištu,
Izumo no Okuni

koristila isušeno rečno korito Kamoa
kao pozornicu

za izvođenje neobičnih plesova
za prolaznike

koji su smatrali njene parodije
budističkih molitvi

zabavnim i opčinjavajućim.

Ubrzo su druge grupe počele da nastupaju

u istom stilu,

i Kabuki je ušao u istoriju

kao prvi oblik japanske dramske umetnosti

izvođene za obično stanovištvo.

Oslanjajući se na šminku ili kešu,

i izraz lica umesto na maske

i fokusirajući se na istorijske događaje

i svakodnevni život,
umesto na narodne priče,

Kabuki se razlikovao

od plesnog pozorišta više klase

poznatog kao Noh

i obezbedio jedinstveno tumačenje društva

tokom perioda Edo.

U početku su ples izvodile samo žene

i zvao se Ona-Kabuki.

Ubrzo se razvio u izvedbu ansambla

i postao stalna atrakcija u čajdžinicama,

privlačeći publiku svih
društvenih slojeva.

U to doba, Ona-Kabuki bio je veoma smeo

jer su gejše nastupale
ne samo da bi pokazale

svoje pevačke i igračke sposobnosti

već da bi reklamirale svoje telo
potencijalnim klijentima.

Zabrana konzervativnog šoguna Tokugava

iz 1629.

dovela je do pojave Vakašu-Kabukija

sa mladim dečacima kao glumcima.

Ali kada je i ovo zabranjeno
iz sličnih razloga

dogodio se prelaz u Jaro-Kabuki,

izvođen od strane muškaraca

koji je zahtevao složene kostime i šminku

za glumce koji su igrali ženske uloge,

ili onagate.

Pokušaji vlade da kontroliše Kabuki

nisu doveli do ograničenja u polu

ili starosti glumaca.

Vojna grupa Tokugava,

ili Bakufu,

vođena Konfučijevskim idealima

često je uvodila sankcije

na materijale kostima,

scensko oružje

i temu zapleta.

U isto vreme,

Kabuki je postao usko povezan

i podložan uticaju Bunrakua,

složene vrste lutkarskog pozorišta.

Zbog ovih uticaja,

nekada spontani ples u jednom činu

razvio se u strukturiranu predstavu
od pet činova

često baziranu na principima
Konfučijeve filozofije.

Pre 1868, kada je šogun Tokugava svrgnut

i imperator Meiđi vraćen na vlast,

Japan je vršio izolaciju od drugih zemalja

ili Sakoku.

Tako da je razvoj Kabukija

u najvećem delu oblikovan
domaćim uticajima.

Ali čak i pre ovog perioda,

evropski umetnici, kao što je Klod Mone,

zainteresovali su se

i bivali inspirisani japanskom umetnošću,

kao što je rezbarenje na drvenim pločama,

i izvođenje uživo.

Nakon 1868., drugi umetnici,
kao Vinsent van Gog

ili kompozitor Klod Debisi

počeli su da inkorporiraju
uticaj Kabukija u svoj rad,

dok je sam Kabuki pretrpeo

mnoge promene i eksperimente

kako bi se prilagodio modernom dobu.

Kao druge tradicionalne vrste umetnosti,

Kabuki je izgubio na popularnosti

početkom drugog svetskog rata.

Ali inovacije umetnika,

kao što je reditelj Tetsudži Takeči,

dovele su brzog ponovnog oživljavanja.

Zaista, Kabuki se čak smatrao

popularnom vrstom zabave

među američkim trupama u Japanu

uprkos početnoj cenzuri japanske tradicije

od strane SAD-a.

Danas, Kabuki i dalje živi

kao integralni deo bogatog
kulturnog nasleđa Japana

šireći svoje uticaje van pozornice

do televizije,

filma,

i animea.

Vrsta umetnosti čije je put
raskrčila Okuni

nastavlja da oduševljava publiku

sa komplikovanom šminkom glumaca,

ekstravagantnim i delikatno
izvezenim kostimima,

i nepogrešivom melodramom

priča koje su ispričane na bini.