Hoe werken vaccins? - Kelwalin Dhanasarnsombut

Zie de hele les op: http://ed.ted.com/lessons/how-do-vaccines-work-kelwalin-dhanasarnsombut

Het eerste vaccin ooit werd gemaakt toen Edward Jenner, een Engelse arts en wetenschapper, succesvol een jongetje inente met kleine hoeveelheden van een koepokkenvirus om hem te beschermen van het verwante (en dodelijke) pokkenvirus. Maar hoe werkt dat schijnbaar tegenintuïtieve proces? Kelwalin Dhanasarnsombut legt de wetenschap achter vaccins uit.

Les van Kelwalin Dhanasarnsombut, animatie van Cinematic.

In 1796 injecteerde
de wetenschapper Edward Jenner

een achtjarig jongetje
met koepokkenvirus (Latijn: vaccinia)

in de hoop dat dat bescherming zou bieden

tegen dodelijke uitbraken
van het verwante pokkenvirus.

Het was een succes.

De achtjarige was tegen de ziekte ingeënt

en dit werd het eerste vaccin ooit.

Maar waarom werkte het?

Om te begrijpen hoe vaccins werken,
moeten we allereerst weten

hoe het immuunsysteem
ons tegen besmettelijke ziekten beschermt.

Als vreemde microben
bij ons binnendringen,

start het immuunsysteem een reeks reacties

om te proberen ze te identificeren
en uit ons lichaam te verwijderen.

De tekenen dat de immuunreactie werkt,

zijn het hoesten, niezen, de ontstekingen
en de koorts die we krijgen.

Die gevaren als bacteriën uit het lichaam
vangen, verjagen en verwijderen.

Die aangeboren immuunreactie
start ook onze tweedelijnsafweer op,

het adaptieve immuunsysteem.

Speciale, zogeheten B-cellen en T-cellen
worden ingezet om microben te bestrijden

en informatie over hen op te slaan

om te onthouden
hoe de indringers eruitzien

en hoe ze het best
bestreden kunnen worden.

Die kennis komt van pas

als dezelfde ziekteverwekker
het lichaam weer binnendringt.

Maar ondanks deze slimme respons,
kleeft hier nog steeds een risico aan.

Het kost tijd om te leren hoe het lichaam
tegen ziekteverwekkers moet optreden

en deze afweer moet opbouwen.

En dan nog,

als een lichaam te zwak of jong is
om terug te vechten bij besmetting,

kan het een erg groot risico lopen
als de ziekteverwekker erg gevaarlijk is.

Maar wat als we onze immuunreactie
zouden kunnen voorbereiden,

het klaarmaken voordat iemand
ook maar ziek werd?

Daar komen vaccins bij kijken.

Met dezelfde principes die het lichaam
gebruikt om zichzelf te verdedigen,

gebruiken wetenschappers vaccins om
het adaptieve immuunsysteem op te starten

zonder mensen bloot te stellen
aan de volledige sterkte van de ziekte.

Dit heeft geresulteerd in veel vaccins
die allemaal op hun unieke manier werken.

Ze worden onderverdeeld
in verschillende soorten.

Ten eerste hebben we
levende verzwakte vaccins.

Deze worden gemaakt van een verzwakte
en getemde versie de ziekteverwekker zelf.

Vervolgens hebben we inactieve vaccins,
waarin de ziekteverwekkers zijn gedood.

Het verzwakken en inactiveren
in beide soorten vaccins

zorgt ervoor dat de ziekteverwekkers zich
niet ontwikkelen tot de echte ziekte.

Maar net als een ziekte,
starten ze een immuunreactie op

die het lichaam leert
een aanval te herkennen

door een profiel te maken
van ziekteverwekkers voor de toekomst.

Het beroerde is dat het moeilijk kan zijn
levende verzwakte vaccins te maken.

En omdat ze leven en vrij krachtig zijn,

mogen mensen met zwakkere immuunsystemen
ze niet hebben,

terwijl inactieve vaccins
geen langdurige immuniteit geven.

Een ander soort, het subeenheid-vaccin,

wordt alleen gemaakt uit een deel
van de ziekteverwekker, het antigen.

Dat is het onderdeel dat daadwerkelijk
de immuunreactie opstart.

Door specifieke onderdelen van antigenen
nog verder te isoleren,

zoals eiwitten of polysachariden,

kunnen deze vaccins
specifieke reacties oproepen.

Wetenschappers bouwen nu
een hele nieuwe reeks vaccins,

DNA-vaccins geheten.

Voor deze soort, isoleren ze de genen
die de benodigde antigenen maken

voor het opstarten van de immuunreactie
voor bepaalde ziekteverwekkers.

Als die in het lichaam
worden geïnjecteerd,

instrueren die genen de lichaamscellen
om de antigenen aan te maken.

Dat veroorzaakt een hevigere immuunreactie

en bereidt het lichaam voor
op potentiële gevaren.

Omdat het vaccin alleen
specifiek genetisch materiaal bevat,

bevat het geen andere onderdelen
van de rest van de ziekteverwekker

die zich tot de ziekte kunnen ontwikkelen
en de patiënt schaden.

Als deze vaccins een succes worden,

kunnen we misschien
effectievere behandelingen bouwen

voor invasieve ziekteverwekkers
in de komende jaren.

Net als Edward Jenners
verbluffende ontdekking

moderne geneeskunde aanspoorde,
al die tientallen jaren geleden,

zal doorgaan met vaccins ontwikkelen

ons misschien zelfs in staat stellen
om ziektes als hiv,

malaria

en ebola ooit te behandelen.