-
Witam ponownie
-
Zamierzam wam wprowadzić
-
pojęcie pracy i energii
-
To są takie dwa słowa, które
-
każdy używa w życiu codziennym i ma pewne wyobrażenie
-
o ich znaczeniu.
-
Ale pewnie nie jest jasne co oznaczają w fizyce, chociaż
-
nie są zupełnie inne niż w mowie potocznej.
-
Więc praca. Wiecie co to jest praca.
-
Praca pojawia się wtedy, kiedy coś robicie.
-
Pracujecie, aby się utrzymać.
-
W fizyce praca oznacza -- i teraz muszę użyć wielu wyrazów,
-
które kończą się tworząc błędne koło
-
w ich definicjach.
-
Jednak uważam, że gdy zaczniemy liczyć, zdobędziecie
-
trochę bardziej intuicyjne wyobrażenie, co
-
te słowa oznaczają.
-
Więc - praca jest przenoszona przez siłę.
-
Więc zapiszę to, przeniesiona energia, a wziąłem
-
to z Wikipedii, ponieważ chciałem dobrą, jak sądzę
-
stosunkowo prostą definicję.
-
Energia przeniesiona przez siłę.
-
Dla mnie brzmi to rozsądnie.
-
Ale możecie się zastanawiać. Wiecie co to jest siła,
-
wiecie, że siła to masa razy przyspieszenie.
-
Ale co to jest energia?
-
Rzuciłem okiem w wikipedii co to jest energia i dla mnie jest to,
-
hmm.., zabawne.
-
To też o czymś świadczy. Do obu rzeczy, pracy i energii,
-
przywykliśmy. Sądzę, że łączymy pracę
-
z jakimś ruchem, czujemy jakoś siłę i pracę
-
i wszystkie tego typu rzeczy.
-
Ale w rzeczywistości te pojęcia nie są niezależne.
-
One łączą się ze sobą.
-
Więc.. wikipedia definiuje energie jako zdolność do wykonania pracy.
-
Praca i energia są użyte do zdefiniowania siebie nawzajem.
-
Zdolność do wykonania pracy.
-
Szczerze mówiąc, najlepsza definicja jaką znalazłem.
-
Więc mamy definicje z takimi wyrazami, które nie
-
dają wam wielu informacji.
-
Więc zamierzam użyć jakiś równań,
-
tak abyście mogli lepiej zrozumieć, co
-
te słowa oznaczają.
-
W mechanice jest definicja pracy. Praca, to
-
siła razy przesunięcie.
-
Wyobraźmy sobie, że mam jakąś bryłę - zaznaczę ją
-
innym kolorem, bo ten żółty
-
może okazać się męczący.
-
I działam jakąś siłą, niech to będzie
-
na przykład siła 10 niutonów.
-
A zatem, poruszę bryłą używając
-
siły o wielkości 10 niutonów.
-
Bryła przesuwa się, o powiedzmy..,
-
niech to będzie 7 metrów.
-
Zatem praca jaką wykonałem nad bryłą, czy jak toś woli energia
-
jaką przeniosłem na tę bryłę, równa się
-
sile, czyli 10 niutonom, razy przesunięcie.
-
czyli razy 7 metrów.
-
To daje 70, niutono-metrów.
-
Niutono-metry to jest jak sądzę jeden sposób opisywania pracy.
-
Ale to ma swoją definicję, nazywane jest dżulem.
-
I przygotuję inną prezentację o wszystkich
-
tych rzeczach,
-
które wymyślił fizyk Joule (czyt. dżul).
-
Ale dżul to też nazwa jednostki pracy, a więc
-
tym samym jednostka energii.
-
Te rzeczy są jakby przemienne.
-
Ponieważ jeśli spojrzycie na definicje, które Wikipedia
-
nam dała, okazuje się, że energia może być przeniesiona przez siłę
-
i że energia jest zdolnością do wykonania pracy.
-
Zostawmy tę nieco pokrętną definicję z wikipedii.
-
Użyjemy definicji z mechaniki, która pomoże nam
-
nieco lepiej zrozumieć typy pracy jakie możemy wykonać.
-
Wtedy zrozumiemy, jaki rodzaj energii jest właściwie przekazany
-
obiektowi, kiedy wykonujemy jakąś pracę.
-
Spójrzmy na przykłady.
-
Załóżmy, że mam jakąś bryłę.
-
Bryłę o masie m.
-
Początkowo ta bryła o masie m jest nieruchoma. Potem
-
działam siłą.
-
Powiedzmy, że działam siłą F, na drodze, jak sądzę
-
domyślacie się, że
-
na drodze d.
-
Zatem, pchamy bryłę siłą F
-
na drodze d.
-
Chciałbym zwrócić uwagę, że wiemy
-
ile wynosi wykonana praca.
-
Tzn, używając definicji, praca równa jest sile F razy
-
droga d podczas, które działaliśmy siłą.
-
czyli na której pchaliśmy przed sobą bryłę.
-
Ale ile wynosi prędkość bryły pod koniec?
-
zgadza się?
-
Będzie nieco szybsza.
-
Ponieważ siła nie jest, zakładając , że
-
nie ma żadnych oporów,
-
więc siła nie porusza bryłą ze stała prędkością,
-
ale siła równa jest masie razy przyspieszenie.
-
Więc siła powoduje ciągłe przyspieszanie tej bryły.
-
Więc nawet jeśli początkowo bryła była nieruchoma, w chwili dojdziemy
-
do punktu tutaj, bryła będzie miała
-
jakąś prędkość.
-
Nie wiemy ile dokładnie, ponieważ używamy
-
zmiennych, nie podstawiłem tutaj żadnych liczb.
-
Ale możemy obliczyć tę prędkość v.
-
Jeśli pamiętacie równania kinematyki, a
-
jeśli nie, może chcecie żeby je przypomnieć.
-
Albo, jeśli nie widzieliście nagrań.. jest cały zbiór
-
filmików o kinematyce.
-
Ale sprawdziliśmy, że jeśli przedmiot przyspiesza
-
na jakiejś drodze, to jego końcowa prędkość,
-
zmienię kolory.., to kwadrat końcowej prędkości jest
-
równy kwadratowi prędkości początkowej dodać 2 razy
-
przyspieszenie razy droga.
-
Udowodniliśmy to już wcześniej, nie będę tego powtarzał.
-
Ale tak jest, więc jaka jest początkowa prędkość?
-
Początkowo bryła była nieruchoma, prędkość wynosi 0.
-
Zgadza się?
-
Stąd nasze równanie to kwadrat vf równe 2 razy
-
przyspieszenie razy droga.
-
Dobrze, ale możemy przepisać przyspieszenie
-
używając.. czego?
-
Siły oraz masy, prawda?
-
Więc ile wynosi przyspieszenie?
-
Siła wynosi m a.
-
Inaczej, przyspieszenie równe jest sile podzielonej przez masę.
-
A więc kwadrat z vf wynosi 2 razy siła podzielona
-
przez masę razy droga.
-
A teraz jeśli ktoś chce, może z obu stron wyciągnąć pierwiastek,
-
i ostatecznie końcowa prędkość bryły, w
-
tym punkcie, wynosi pierwiastek kwadratowy z 2
-
razy siła razy droga przez masę.
-
W ten sposób można to obliczać.
-
Dzieje się tutaj coś ciekawego.
-
Wychodzi z tego coś interesującego.
-
Czy widzicie coś co wygląda trochę jak praca?
-
Jasne że tak.
-
Wychodzi z tego siła razy droga
-
napisane tutaj.
-
Siła razy przesunięcie, o tutaj
-
Napiszmy może następne równanie.
-
Jeśli wiemy, że coś ma jakąś prędkość, jeśli myślimy
-
ile pracy trzeba wykonać, żeby
-
to coś miało taką prędkość.
-
Wystarczy, że zastąpimy siłę razy droga pracą.
-
Prawda?
-
Ponieważ praca równa jest sile razy droga.
-
Zacznijmy od razu od tego równania, żeby
-
nie musieć podnosić do kwadratu.
-
Mamy więc: kwadrat z vf jest równy 2
-
razy siła razy droga.
-
To działa.
-
Weźmy tę definicję.
-
2 razy praca podzielona przez masę.
-
Pomnóżmy obie strony tego równania przez masę.
-
Otrzymujemy masę razy prędkość.
-
I nie musimy pisać - pozbądźmy się tego f
-
ponieważ zaczynaliśmy ze spoczynku
-
a prędkość wyniesie - nazwijmy ją literką v.
-
Więc m razy kwadrat z v wnosi 2 razy praca.
-
Podzielmy stronami przez 2.
-
Praca wynosi m razy kwadrat v przez 2.
-
Po prostu podzieliłem stronami przez 2.
-
Oczywiście, jednostką będzie dżul.
-
To jest interesujące.
-
Teraz jeśli znam prędkość obiektu, mogę
-
używając tego równania, które mam nadzieje, nie było zbyt
-
skomplikowane w wyprowadzeniu,
-
mogę obliczyć ile pracy było włożone w ten obiekt,
-
aby miał taką prędkość.
-
A to, z definicji, nazywane jest energią kinetyczną.
-
To jest energia kinetyczna.
-
Znowu, definicja z wikipedii głosi, że
-
energia związana z ruchem, albo inaczej, praca potrzebna do rozpędzenia
-
obiektu ze spoczynku
-
do jego aktualnej prędkości.
-
Czas prawie mi się skończył, ale co chciałbym jeszcze zrobić, to
-
zostawić wam tę oto formułę, że energia kinetyczna
-
równa jest masie razy kwadrat prędkości podzielony przez
-
2, albo 1/2 m v kwadrat.
-
To bardzo znane równanie.
-
Zostawiam was z tym równaniem,
-
to jest jedna z form energii.
-
Pomyślcie nad tym.
-
Na następnej prezentacji, pokażę wam
-
inne formy energii.
-
A potem, wprowadzę prawa
-
zachowania energii.
-
Wtedy te rzeczy okażą się przydatne, bo zobaczycie
-
jak jeden rodzaj energii zmienia się w drugi
-
i co wtedy się dzieje z przedmiotem.
-
Do zobaczenia!