Platon'un Mağara Teorisi - Alex Gendler

Dersin tamamını görmek için: http://ed.ted.com/lessons/plato-s-allegory-of-the-cave-alex-gendler

İkibindörtyüz yıl önce, tarihin ünlü düşünürlerinden birisi olan Platon,
hayatın bir mağara içinde zincirlenmek ve taş bir duvara yansıyan gölgeleri
izlemeye mecbur bırakılmak olduğunu söyledi. Kulağa çok korkunç gelmenin ötesinde, Platon aslında ne demek istemişti? Alex Gendler, Platon'un "Devlet" adlı eserinin yedinci kitabında bulunan Mağara Alegorisi'ni çözümlüyor.

Ders: Alex Gendler
Animasyon: Stretch Films, Inc.

Gerçeklik, bilgi ve hayatın anlamı nedir?

Bazı temel konular bunları mecazen
ele alır ve

varoluşu bir yolculuk olarak açıklarlar;
bir yol imgesiyle veya okyanus üzerinden,

bir tırmanış, savaş, kitap, ince
bir çizgi, oyun ya da bir fırsat penceresi

veya zamansız sönmüş bir ışık ya da alev.

2.400 yıl önce

tarihin ünlü düşünürlerinden birisi,
hayatın bir mağara içinde zincirlenmek ve

taş duvara yansıyan gölgeleri
izlemeye mecbur kalmak olduğunu söyledi.

Çok keyifli, değil mi?

Bu, Platon'un adalet, gerçeklik ve
güzellik kavramlarını inceleyerek

ideal bir toplum hayalini canlandırdığı

"Devlet" adlı eserinin yedinci kitabında
bulunan

Mağara Alegorisi'nde bahsettiği şey.

Alegoride, bir grup tutsak doğumlarından
itibaren bir mağaraya kapatılmışlar ve

sırtları mağaranın girişine dönük,
kafalarını çeviremiyorlar

ve dış dünya hakkında bilgileri yok.

Fakat bazen mağaranın kapısından geçen
insanlar ve başka şeyler,

mağaranın duvarlarında gölge ve yankı
oluşmasına sebep oluyorlar.

Tutsaklar da bu illüzyonları gerçek
olduklarına inanarak

adlandırıyor ve kategorize ediyorlar.

Birdenbire, bir tutsak serbest bırakılıyor
ve ilk kez dışarıya çıkıyor.

Işık gözlerini acıtıyor ve yeni ortamı
karışık buluyor.

Etrafındakilerin gerçek olduğu ve
gölgelerin de

yalnızca yansımalar olduğu söylendiğinde,
buna inanamıyor.

Gölgeler ona daha net geliyordu.

Fakat gittikçe gözleri alışıyor;

sudaki yansımalara bakabiliyor,

objelere doğrudan bakabiliyor

ve en sonunda, ışığının, gördüğü her şeyin

en büyük kaynağı olan güneşe bakabiliyor.

Tutsak, buluşunu paylaşmak için mağaraya
dönüyor,

fakat artık karanlığa alışık değil

ve duvardaki gölgeleri görmekte zorluk
çekiyor.

Diğer tutsaklar bu yolculuğun onu
aptal ve kör ettiğini düşünüyorlar

ve herhangi bir serbest bırakılma eylemine
şiddetle karşı çıkıyorlar.

Platon bu parçayı, halkı eğitmeye çalışan
bir filozofun

durumuna benzeşim olarak sunuyor.

Çoğu insan, yalnızca cehalet içerisinde
huzurlu olmakla kalmıyor,

aynı zamanda bu cehaleti dile getirenlere
de düşmanlık besliyor.

Aslında, Sokrates de Antik Yunan devleti
tarafından toplumsal düzeni bozduğu

gerekçesiyle idama mahkum ediliyor

ve onun öğrencisi olan Platon da
"Devlet" adlı eserinin

çoğu kısmını Antik Yunan demokrasisini
kötüleyerek,

filozof kralların yönetimini desteklemeye
ayırıyor.

Platon, mağara alegorisi ile

halkın kendi kendini yönetemeyecek kadar
cahil ve inatçı olduğunu

ileri sürüyor olabilir.

Fakat bu hikaye 2.400 yıldır ilgi çekiyor

çünkü birçok farklı açıdan okunabiliyor.

Daha da önemlisi, bu alegori Platon'un
diğer diyaloglarında gelişen ve

fiziksel dünyadaki yuvarlaklık
ve güzellik

vb. şeylerin, tıpkı duvardaki gölgeler
gibi,

ideal biçimlerin kusurlu yansımaları
olduğunu savunan

idealar kuramı ile bağlantılı.

Böylece mağara birçok temel soruyu da
beraberinde getiriyor;

bilginin kaynağı,

temsil etiiği şey problemi

ve gerçekliğin kendi doğası gibi.

İlahiyatçılara göre, ideal biçimler
yaratıcının zihninde bulunur.

Biçimleri dilbilimsel konseptler olarak
gören dil filozoflarına göre de

bu teori somut şeyleri, soyut ifadeler
altında gruplamak problemini

ifade ediyor.

Ve diğerleri de hala mağaranın dışındaki
şeylerin

gölgelerden daha gerçek olup olmadığını
bilebilir miyiz diye merak ediyorlar.

Yaşadığımız sürece,

bildiğimizi düşündüğümüz şeylerden emin
olabilir miyiz?

Bir gün, ufak bir ışık

en temel varsayımlarınızı değiştirebilir.

Bu arkadaşlarınıza ve ailenize mal olsa
bile,

ışığa karşı savaşmak için serbest
kalır mıydınız

yoksa huzurlu ve tanıdık illüzyonlarınız
ile mi devam ederdiniz?

Gerçek mi, alışkanlık mı? Işık mı,
gölge mi?

Zor sorular, fakat eğer bu sizi teselli
edecekse, yalnız değilsiniz.

Burada bizden birsürü var.