< Return to Video

İkili kod tam olarak nasıl çalışır?

  • 0:07 - 0:11
    Bir filmdeki bütün sahneleri betimlemek
    için kelimeleri kullandığınızı hayal edin,
  • 0:11 - 0:13
    en sevdiğiniz şarkıdaki bütün notaları,
  • 0:13 - 0:16
    ya da şehrinizdeki bütün sokakları.
  • 0:16 - 0:21
    Şimdi de bunu sadece 1 ve 0 sayılarını
    kullanarak yaptığınızı hayal edin.
  • 0:21 - 0:24
    Film izlemek, müzik dinlemek, ya da
    yol bulmak için
  • 0:24 - 0:26
    interneti her kullandığınızda
  • 0:26 - 0:27
    cihazınızın yaptığı şey
  • 0:27 - 0:29
    tam olarak bu,
  • 0:29 - 0:32
    ikili kod dilini kullanmak.
  • 0:32 - 0:37
    Bilgisayarlar ikili kodu kullanır çünkü bu
    veri depolamak için güvenli bir yöntemdir.
  • 0:37 - 0:40
    Mesela, bilgisayarın ana belleği
    5 volt ve 0 volt gibi
  • 0:40 - 0:45
    yüksek veya düşük voltaj seviyeleri
    arasında gidip gelen
  • 0:45 - 0:48
    transistörlerden oluşur.
  • 0:48 - 0:52
    Voltaj bazen arada bir yerde kalır,
    ama sadece iki seçenek olduğundan
  • 0:52 - 0:56
    1 voltun değeri yine "düşük" olarak
    okunur.
  • 0:56 - 0:58
    Bu okuma bilgisayarın işlemcisi
    tarafından yapılır,
  • 0:58 - 1:03
    işlemci diğer cihazları kontrol etmek için
    yazılım yönergelerine göre
  • 1:03 - 1:05
    transistörlerin durumlarını kullanır.
  • 1:05 - 1:08
    Sistemin dehası şu ki,
    verilen bir ikili kod diziliminin
  • 1:08 - 1:12
    kendisine ait önceden belirlenmiş
    bir anlamı yoktur.
  • 1:12 - 1:15
    Onun yerine, her veri tipi
  • 1:15 - 1:18
    farklı bir kurallar bütününe göre
    kodlanmıştır.
  • 1:18 - 1:19
    Sayıları ele alalım.
  • 1:19 - 1:21
    Normal ondalık sisteme göre,
  • 1:21 - 1:24
    sağdan 0 ile başlamak suretiyle
  • 1:24 - 1:28
    her sayı 10 üzeri sayının bulunduğu
    basamak değeriyle çarpılır.
  • 1:28 - 1:35
    Yani 84 sayısı ondalık haliyle
    4x10⁰ + 8x10¹'e denktir.
  • 1:35 - 1:38
    İkili kodda da sayı yazımı
    benzer şekilde çalışır,
  • 1:38 - 1:42
    ama her basamakta 2'nin
    bir kuvveti alınır.
  • 1:42 - 1:46
    Yani 84 sayısı şu şekilde yazılacaktır:
  • 1:46 - 1:50
    Bu arada, kelimeler her karakteri 8 haneli
    bir ikili kod dizisine eşleyen
  • 1:50 - 1:55
    UTF-8 benzeri standart kurallara bağlı
    olarak anlamlandırılır.
  • 1:55 - 2:02
    Bu durumda, 01010100 dizisi T harfini
    karşılayacaktır.
  • 2:02 - 2:06
    O zaman verilen bir dizi örneğinin
    T'ye mi yoksa 84'e mi karşılık geldiğini
  • 2:06 - 2:09
    nasıl anlayabilirsiniz?
  • 2:09 - 2:12
    Sadece diziyi görerek anlayamazsınız,
  • 2:12 - 2:16
    – tıpkı yalnızca "da" sesini duyarak ne
    anlama geldiğini anlayamayacağınız gibi.
  • 2:16 - 2:21
    Rusça, İspanyolca ya da İngilizce olduğunu
    anlamak için bağlama ihtiyaç duyarsınız.
  • 2:21 - 2:23
    İkili kodda da sayılara mı
  • 2:23 - 2:27
    yoksa bir metne mi bakıyor olduğunuzu
    anlamak için benzer bir bağlam gereklidir.
  • 2:27 - 2:31
    İkili kod, çok daha karmaşık tipte
    veriler için de kullanılır.
  • 2:31 - 2:33
    Bu videonun her bir karesi mesela,
  • 2:33 - 2:36
    yüz binlerce pikselden oluşur.
  • 2:36 - 2:38
    Renkli görüntülerde,
  • 2:38 - 2:41
    her piksel ana renklere karşılık gelen
  • 2:41 - 2:44
    üç adet ikili kod dizisi tarafından
    temsil edilir.
  • 2:44 - 2:45
    Her dizi bir sayı kodlar,
  • 2:45 - 2:49
    bu sayı da o rengin yoğunluğunu
    belirler.
  • 2:49 - 2:53
    Sonra, bir video oynatma programı
    bu bilgiyi
  • 2:53 - 2:55
    ekranınızdaki milyonlarca sıvı kristale
  • 2:55 - 2:58
    gördüğünüz bütün tonları oluşturmak
    için iletir.
  • 2:58 - 3:01
    Bu videonun sesi de ikili kod
    aracılığıyla,
  • 3:01 - 3:05
    darbe kod kiplenimi adı verilen
    bir teknik yardımıyla saklanır.
  • 3:05 - 3:07
    Sürekli ses dalgaları,
    birkaç milisaniyede bir
  • 3:07 - 3:12
    genliklerinin anlık görüntüleri alınarak
    sayısallaştırılır.
  • 3:12 - 3:15
    bunlar sesin her saniyesinde 44,000 adet
    olmak üzere
  • 3:15 - 3:19
    ikili kod hâlindeki sayılar
    olarak kaydedilir.
  • 3:19 - 3:22
    Bunlar, bilgisayarınızın işitsel yazılımı
    tarafından okunduğunda,
  • 3:22 - 3:25
    sayılar farklı frekansta sesler
    oluşturmak için
  • 3:25 - 3:29
    hoparlörlerinizdeki bobinlerin hangi hızda
    titremesi gerektiğine karar verirler.
  • 3:29 - 3:33
    Bunların her biri
    milyarlarca bit gerektirir.
  • 3:33 - 3:37
    Fakat bu miktar akıllıca sıkıştırma
    formatlarıyla azaltılabilir.
  • 3:37 - 3:41
    Mesela, eğer fotoğrafta 30 adet yeşil
    komşu piksel varsa,
  • 3:41 - 3:46
    run-length encoding denilen bir sistemle,
    ayrı ayrı kodlanmak yerine
  • 3:46 - 3:49
    "30 yeşil" olarak kodlanılabilir.
  • 3:49 - 3:54
    Bu sıkıştırma yöntemlerinin kendileri
    ikili kodla yazılmıştır.
  • 3:54 - 3:57
    Yani ikili kod, proglamlamanın
    olmazsa olmazı mı?
  • 3:57 - 3:59
    Tam olarak değil.
  • 3:59 - 4:01
    3 muhtemel durumda devresi olan
  • 4:01 - 4:03
    3 terimli bilgisayarlar üzerinde
  • 4:03 - 4:05
    ve hatta devreleri rastgele
    ve çoklu olabilen
  • 4:05 - 4:09
    kuantum bilgisayarlar üzerinde
    araştırmalar yapıldı.
  • 4:09 - 4:11
    Ama şimdiye kadar bunların hiçbiri
  • 4:11 - 4:15
    veri saklama ve aktarma konusunda
    bu kadar stabil olamadı.
  • 4:15 - 4:17
    Yani şimdilik, gördüğünüz,
  • 4:17 - 4:18
    duyduğunuz
  • 4:18 - 4:19
    ve ekranda okuduğunuz her şey
  • 4:19 - 4:23
    size milyarlarca kez yapılan bir
  • 4:23 - 4:25
    "doğru" yada "yanlış" seçiminin sonucu
    olarak ulaşıyor.
Title:
İkili kod tam olarak nasıl çalışır?
Speaker:
José Américano N L F de Freitas
Description:

Dersin tamamı: https://ed.ted.com/lessons/how-exactly-does-binary-code-work-jose-americo-n-l-f-freitas

Bir filmdeki bütün sahneleri betimlemek için kelimeleri kullandığınızı hayal edin, en sevdiğiniz şarkıdaki bütün notaları, ya da şehrinizdeki bütün sokakları.
Şimdi de bunu sadece 1 ve 0 sayılarını kullanarak yaptığınızı hayal edin. Film izlemek, müzik dinlemek, ya da yol bulmak için interneti her kullandığınızda cihazınızın yaptığı şey tam olarak bu. İkili kod dilini kullanmak. José Américano N L F de Freitas ikili kodun nasıl çalıştığını açıklıyor.
more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TED-Ed
Duration:
04:41

Turkish subtitles

Revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.