Πώς θα είναι η εργασία στο μέλλον;

Ο οικονομολόγος Άντριου Μακάφι θεωρεί ότι, ναι, πιθανώς, τα ρομπότ θα αναλάβουν τις εργασίες μας -ή τουλάχιστον τις εργασίες που ξέρουμε τώρα. Σε αυτή την διορατική ομιλία, διαβλέπει τι μορφή θα έχει η εργασία στο μέλλον και πώς πρέπει να εκπαιδευτούν οι επερχόμενες γενεές για να τις διατηρήσουν.

Η συγγραφέας Τζορτζ Έλιοτ μας προειδοποίησε

ότι απ' όλα τα είδη λάθους

η προφητεία είναι το πιο ανώφελο.

Το πρόσωπο που όλοι θα αναγνωρίζαμε

ως το αντίστοιχό της στον 20ο αιώνα, ο Γιόγκι Μπέρα, συμφώνησε.

Είπε: «Είναι δύσκολο να κάνει κανείς προβλέψεις,

ιδιαίτερα για το μέλλον».

Θα παραβλέψω τις προειδοποιήσεις τους

και θα κάνω μια συγκεκριμένη πρόβλεψη.

Στον κόσμο που διαμορφώνουμε πολύ γρήγορα,

πρόκειται να δούμε όλο και περισσότερα πράγματα

που μοιάζουν με επιστημονική φαντασία,

κι όλο και λιγότερα που μοιάζουν με δουλειές.

Πολύ σύντομα τα αυτοκίνητά μας θα οδηγούνται μόνα τους,

που σημαίνει ότι θα χρειαζόμαστε λιγότερους οδηγούς φορτηγών.

Θα συνδέσουμε το Siri με το Watson

και θα τα χρησιμοποιήσουμε για την αυτοματοποίηση αρκετής από την εργασία

που γίνεται προς το παρόν από τους αντιπροσώπους των σέρβις

και τους ανιχνευτές βλαβών και τους διαγνώστες

και ήδη παίρνουμε τον R2D2,

τον βάφουμε πορτοκαλί και τον βάζουμε να δουλέψει,

να κουβαλά ράφια στις αποθήκες,

πράγμα που σημαίνει ότι χρειαζόμαστε πολύ λιγότερους ανθρώπους

να πηγαινοέρχονται σε εκείνους τους διαδρόμους.

Τώρα, για περίπου 200 χρόνια,

λέγονται τα ίδια πράγματα με όσα σας λέω

-η εποχή της τεχνολογικής ανεργίας είναι κοντά-

ξεκινώντας από τους Λουδίτες που έσπαζαν αργαλειούς στη Βρετανία

μόλις πριν από δυο αιώνες περίπου,

και είχαν άδικο.

Οι οικονομίες στον αναπτυγμένο κόσμο πορεύτηκαν

σε κάτι πολύ κοντά στην πλήρη απασχόληση.

Αυτό εγείρει ένα κρίσιμο ερώτημα:

Γιατί είναι διαφορετικό αυτή τη φορά, αν πράγματι είναι;

Ο λόγος που είναι διαφορετικό είναι ότι μόλις τα τελευταία λίγα χρόνια

τα μηχανήματά μας άρχισαν να επιδεικνύουν δεξιότητες

που ποτέ πριν δεν είχαν:

καταλαβαίνουν, μιλούν, ακούν, βλέπουν,

απαντούν, γράφουν και συνεχίζουν να αποκτούν νέες δεξιότητες.

Για παράδειγμα, τα κινητά ανθρωποειδή ρομπότ

είναι ακόμα απίστευτα πρωτόγονα,

αλλά το τμήμα έρευνας του Υπουργείου Άμυνας

μόλις ξεκίνησε έναν διαγωνισμό

όπου τα βάζει να κάνουν πράγματα σαν αυτό

κι αν είναι ενδεικτικό το ιστορικό επιδόσεων,

αυτός ο αγώνας θα είναι επιτυχής.

Κοιτώντας, λοιπόν, τριγύρω, νομίζω ότι δεν απέχουμε πολύ

από τη μέρα που θα έχουμε ανδροειδή

να κάνουν το μεγαλύτερο κομμάτι της δουλειάς που κάνουμε τώρα.

Δημιουργούμε έναν κόσμο όπου θα υπάρχει

περισσότερη τεχνολογία κι όλο και λιγότερες δουλειές.

Ένας κόσμος που ο Ερικ Βραϊνγιόλσφον κι εγώ ονομάζουμε

«η νέα εποχή της μηχανής».

Πρέπει να έχουμε κατά νου

ότι πρόκειται για σπουδαία είδηση.

Είναι η καλύτερη παγκοσμίως είδηση στον τομέα της οικονομίας αυτή τη στιγμή.

Όχι ότι υπάρχει αρκετός ανταγωνισμός, σωστά;

Είναι η καλύτερη είδηση στον τομέα της οικονομίας

για δυο κυρίως λόγους.

Ο πρώτος είναι, η τεχνολογική πρόοδος είναι αυτή που μας επιτρέπει

να συνεχίσουμε αυτόν τον εκπληκτικά πρόσφατο δρόμο όπου βρισκόμαστε,

όπου το αποτέλεσμα ανεβαίνει με την πάροδο του χρόνου,

ενώ την ίδια στιγμή οι τιμές πέφτουν

κι ο όγκος και η ποιότητα συνεχίζουν να εκτινάσσονται.

Κάποιοι τα βλέπουν αυτά και μιλούν

για ρηχό υλισμό,

είναι όμως απολύτως λάθος μια τέτοια οπτική.

Είναι αφθονία, που είναι ακριβώς

αυτό που επιθυμούμε το οικονομικό μας σύστημα να παρέχει.

Ο δεύτερος λόγος για τον οποίον η νέα εποχή της μηχανής

είναι τόσο σπουδαία είδηση είναι ότι από τη στιγμή που τα ανδροειδή

ξεκινήσουν να κάνουν δουλειές, δε χρειάζεται να τις κάνουμε εμείς πλέον

κι απαλασσόμαστε απ' τις αγγαρείες και τον κόπο.

Όταν λοιπόν μιλώ για αυτά με τους φίλους μου

στο Κέιμπριτζ και στη Σίλικον Βάλεϋ, λένε:

«Φανταστικό. Τέρμα η αγγαρεία και ο μόχθος.

Θα έχουμε ευκαιρίες να φανταστούμε

μια εντελώς διαφορετική κοινωνία,

μια κοινωνία όπου οι δημιουργοί και οι εξερευνητές

και οι ερμηνευτές και οι καινοτόμοι

θα ενωθούν με τα αφεντικά και τους χορηγούς τους

για να συζητήσουν θέματα, να διασκεδάσουν, να διαφωτιστούν,

να υποκινήσουν αλλήλους.»

Είναι μια κοινωνία που μοιάζει στ' αλήθεια με το Συνέδριο TED.

Υπάρχει μπόλικη αλήθεια στο επιχείρημα.

Παρακολουθούμε μια εκπληκτική άνθηση να λαμβάνει χώρα.

Σ' έναν κόσμο όπου είναι εξίσου εύκολο

να δημιουργήσεις ένα αντικείμενο όσο να εκτυπώσεις ένα έγγραφο,

έχουμε εκπληκτικά νέες πιθανότητες.

Οι άνθρωποι που τους αποκαλούσαν χειροτέχνες κι ερασιτέχνες

τώρα είναι κατασκευαστές και είναι υπεύθυνοι

για πάρα πολλές καινοτομίες.

Καλλιτέχνες που προηγουμένως ήταν περιορισμένοι

μπορούν τώρα να κάνουν πράγματα που δεν ήταν δυνατόν

για εκείνους να κάνουν ποτέ πριν.

Είναι λοιπόν μια εποχή μεγάλης άνθησης

κι όσο περισσότερο κοιτώ γύρω, τόσο περισσότερο πείθομαι

ότι αυτό το απόφθεγμα, του φυσιολόγου Φρήμαν Ντάισον,

δεν είναι καθόλου υπερβολή.

Αποτελεί απλώς διατύπωση των γεγονότων.

Είμαστε στο μέσον μιας εντυπωσιακής περιόδου.

(«Η τεχνολογία είναι δώρο Θεού. Μετά το δώρο της ζωής είναι ίσως το μεγαλύτερο δώρο του Θεού. Είναι η μητέρα των πολιτισμών, των τεχνών και των επιστημών.» Φρήμαν Ντάισον)

Αυτό εγείρει ακόμη ένα μεγάλο ερώτημα:

Τι θα μπορούσε να πάει στραβά σε αυτή τη νέα εποχή της μηχανής;

Σωστά; Σπουδαία, μια στιγμή, άνθηση, φύγε.

Πρόκειται να αντιμετωπίσουμε δύο ακανθώδεις προκλήσεις

καθώς βαδίζουμε όλο και πιο βαθιά στο μέλλον που δημιουργούμε.

Οι πρώτες είναι οικονομικής φύσεως και συνοψίζονται ωραία

σε έναν απόκρυφο διάλογο μεταξύ τους

ανάμεσα στον Χένρι Φορντ τον 2ο και τον Γουόλτερ Ρούθερ,

ο οποίος ήταν ο επικεφαλής του συνδικάτου των εργατών αυτοκινήτων.

Έκαναν περιοδεία σε μια από τις σύγχρονες βιομηχανίες

και ο Φορντ γυρνά περιπαιχτικά στον Ρούθερ και λέει:

«Γουόλτερ, πώς θα κάνεις αυτά τα ρομπότ να πληρώσουν

συνδικαλιστικές εισφορές;».

O Ρούθερ του ανταπαντά: «Χένρι,

πώς θα τα κάνεις ν' αγοράσουν αυτοκίνητα;».

Το πρόβλημα του Ρούθερ σ΄ εκείνο το ανέκδοτο

είναι ότι είναι δύσκολο να προσφέρεις εργασία σε μια οικονομία

που είναι γεμάτη από μηχανές

και το βλέπουμε αυτό καθαρά στις στατιστικές.

Αν ρίξετε μια ματιά τις δυο τελευταίες δεκαετίες

στις επιστροφές κεφαλαίων -με άλλα λόγια, τα εταιρικά κέρδη-

βλέπουμε ότι ανεβαίνουν,

τώρα μάλιστα βρίσκονται στα υψηλότερα όλων των εποχών.

Aν ρίξουμε μια ματιά στις επιστροφές εργασίας, δηλαδή

στις συνολικές αμοιβές που πληρώνονται,

βλέπουμε να είναι οι χαμηλότερες όλων των εποχών

και να κατευθύνονται με ταχύτητα προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Άσχημα τα νέα για τον Ρούθερ.

Μπορεί να φαίνονται καλά νέα για τον Φορντ,

αλλά δεν είναι. Αν θέλεις να πουλήσεις

μεγάλες ποσότητες από σχετικά ακριβά αγαθά στον κόσμο,

χρειάζεσαι πράγματι μια μεγάλη, σταθερή, ευημερούσα μεσαία τάξη.

Στην Αμερική είχαμε τέτοια

σχεδόν ολόκληρη την μεταπολεμική περίοδο.

Τώρα όμως η μεσαία τάξη βρίσκεται κάτω από καθεστώς απειλής.

Ξέρουμε όλοι πολλές από τις στατιστικές,

αλλά για να επαναλάβω μια,

το μεσαίο εισόδημα στην Αμερική έχει στην πραγματικότητα πέσει

τα τελευταία 15 χρόνια,

και κινδυνεύουμε να παγιδευτούμε

σε κάποιον φαύλο κύκλο όπου η ανισότητα και η πόλωση

θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν με τον καιρό.

Οι κοινωνικές αλλαγές που έρχονται

με αυτού του είδους την ανισότητα αξίζουν κάποια προσοχή.

Υπάρχουν κάποιες κοινωνικές αλλαγές

που δε με ανησυχούν

κι αποτυπώνονται με εικόνες σαν αυτές.

Αυτό δεν αποτελεί το είδος του κοινωνικού προβλήματος

που με ανησυχεί.

Δε μας λείπουν τα δυστοπικά οράματα

σχετικά με το τι θα συμβεί όταν οι μηχανές αποκτήσουν αυτοεπίγνωση

κι αποφασίσουν να ξεσηκωθούν και να συντονίσουν επιθέσεις εναντίον μας.

Θα αρχίσω να ανησυχώ για όλα αυτά

την ημέρα που ο υπολογιστής μου αντιληφθεί τον εκτυπωτή μου.

(Γέλια) (Χειροκρότημα)

Επομένως, δεν είναι αυτές οι προκλήσεις για τις οποίες πρέπει να ανησυχούμε.

Για να αναφερθώ στα είδη των κοινωνικών αλλαγών

οι οποίες θα προκύψουν στη νέα εποχή των μηχανών,

θέλω να σας διηγηθώ μια ιστορία σχετικά με δυο στερεότυπους Αμερικανούς εργαζόμενους.

Για να τους κάνω δε πραγματικά στερεότυπους,

ας είναι και οι δυο λευκοί.

Ο πρώτος λοιπόν έχει πανεπιστημιακή μόρφωση

επαγγελματίας, δημιουργικός, διευθυντής,

μηχανικός, γιατρός, δικηγόρος, αυτού του είδους εργαζόμενος.

Θα τον λέμε «Τεντ».

Είναι στην κορυφή της Αμερικάνικης μεσαίας τάξης.

Ο αντίστοιχός του δεν έχει πανεπιστημιακή μόρφωση

και εργάζεται ως χειρώνακτας, εργάζεται ως υπάλληλος,

εκτελεί χαμηλού επιπέδου δουλειά υπαλλήλου ή εργάτη στην οικονομία.

Αυτόν θα τον λέμε «Μπιλ».

Αν γυρίσουμε πενήντα χρόνια πίσω,

ο Μπιλ κι ο Τεντ ζούσαν αξιοσημείωτα παρόμοιες ζωές.

Για παράδειγμα, το 1960 και οι δυο ήταν πολύ πιθανό

να έχουν εργασίες πλήρους απασχόλησης, να δουλεύουν
τουλάχιστον 40 ώρες την εβδομάδα.

Σύμφωνα με στοιχεία που μας έδωσε ο κοινωνικός ερευνητής Τσαρλς Μάρεϊ,

καθώς ξεκινήσαμε την αυτοματοποίηση της οικονομίας, το 1960 είναι περίπου

η εποχή που οι υπολογιστές ξεκίνησαν να χρησιμοποιούνται από επιχειρήσεις,

καθώς λοιπόν ξεκινήσαμε προοδευτικά να εμφυσούμε τεχνολογία

και αυτοματοποίηση και ψηφιακά στοιχεία στην οικονομία,

οι μοίρες του Μπιλ και του Τεντ απέκλιναν πολύ.

Σε αυτό το χρονικό διάστημα, ο Τεντ συνέχισε

να έχει δουλειά πλήρους απασχόλησης. Ο Μπιλ όχι.

Σε πολλές περιπτώσεις, ο Μπιλ βγήκε από την οικονομία εντελώς,

αλλά σπάνια ο Τεντ.

Με το πέρασμα του χρόνου, ο γάμος του Τεντ υπήρξε ευτυχισμένος.

Του Μπιλ όχι.

Τα παιδιά του Τεντ μεγάλωσαν με δυο γονείς,

ενώ του Μπιλ όχι.

Με ποιους άλλους τρόπους βρέθηκε ο Μπιλ εκτός κοινωνίας;

Μείωσε την ψήφο του στις προεδρικές εκλογές

και μπαινόβγαινε στη φυλακή πιο συχνά.

Δεν μπορώ να διηγηθώ λοιπόν μια ευτυχισμένη ιστορία για αυτές τις κοινωνικές τάσεις

και δεν υπάρχουν σημάδια αναδίπλωσής τους.

Επίσης, ισχύουν ανεξάρτητα από την εθνότητα

ή τη δημογραφία της ομάδας που εξετάζουμε

κι αποκτούν τέτοια σοβαρότητα

που κινδυνεύουν να κυριαρχήσουν ακόμη και στην εκπληκτική πρόοδο

που είχαμε με την Κίνηση των Πολιτικών Δικαιωμάτων.

Αυτό που παραβλέπουν οι φίλοι μου στη Σίλικον Βάλεϋ

και στο Κέιμπριτζ είναι ότι αυτοί είναι ο Τεντ.

Διάγουν ζωές με απασχόληση, παραγωγικές ζωές

κι έχουν όλα τα προνόμια να δείξουν,

ενώ ο Μπιλ κάνει διαφορετική ζωή.

Και οι δυο δικαιώνουν τον Βολταίρο

που αναφέρθηκε στα πλεονεκτήματα της εργασίας

και στο γεγονός ότι μας γλυτώνει από τρία μεγάλα δεινά.

(«Η εργασία γλυτώνει τον άνθρωπο από τρία μεγάλα δεινά: την πλήξη, τη φαυλότητα και την ανάγκη.» Βολταίρος)

Με αυτές λοιπόν τις προκλήσεις, τι κάνουμε;

Η οικονομική στρατηγική είναι εντυπωσιακά σαφής,

απρόσμενα ξεκάθαρη, ιδιαίτερα βραχυπρόθεσμα.

Τα ρομπότ δεν πρόκειται να μας πάρουν όλες τις δουλειές στο εγγύς μέλλον,

έτσι το κλασικό Econ 101 βιβλίο θα λειτουργεί τέλεια:

Ενθαρρύνετε την επιχειρηματικότητα,

μειώστε στο διπλάσιο τις υποδομές

και βεβαιωθείτε πως βγάζουμε απ' το εκπαιδευτικό μας σύστημα

ανθρώπους με τις κατάλληλες δεξιότητες.

Μακροπρόθεσμα, όμως, αν οδεύουμε προς μια οικονομία

που δίνει βαρύτητα στην τεχνολογία και ελαφρότητα στην εργασία

-κι αυτό συμβαίνει- τότε θα πρέπει να λάβουμε υπόψη

μερικές πιο ριζοσπαστικές παρεμβάσεις,

για παράδειγμα, κάτι σαν εγγυημένο ελάχιστο εισόδημα.

Καταλαβαίνω ότι κάποιοι εδώ μέσα αισθάνονται άβολα,

διότι αυτή η ιδέα συνδέεται με την άκρα αριστερά

και με αρκετά ριζοσπαστικά σχέδια για ανακατανομή του πλούτου.

Έκανα μια μικρή έρευνα πάνω σ' αυτήν την αντίληψη

και μπορεί να καλμάρει κάποιους η γνώση ότι

την ιδέα ενός καθαρά εγγυημένου εισοδήματος

την έχουν υπερασπιστεί σοσιαλιστές που αφρίζουν απ' το στόμα

όπως οι Φρίντριχ Χάγιεκ, Ρίτσαρντ Νίξον και Μίλτον Φρήντμαν.

Αν σας προκαλεί ανησυχία

το γεγονός ότι κάτι σαν το εγγυημένο εισόδημα

θα προκαλέσει αγκύλωση στην επιθυμία μας για επιτυχία

και θα μας εφησυχάσει,

ίσως σας ενδιαφέρει να μάθετε ότι η κοινωνική κινητικότητα

-ένα από τα πράγματα για τα οποία υπερηφανευόμαστε στις ΗΠΑ-

είναι τώρα σε χαμηλότερο επίπεδο από τις χώρες της βόρειας Ευρώπης

που έχουν αυτά τα πολύ γενναιόδωρα δίκτυα κοινωνικής ασφάλισης.

Η οικονομική στρατηγική, λοιπόν, είναι πολύ ξεκάθαρη.

Η κοινωνική στρατηγική είναι πολύ πιο απαιτητική.

Δεν ξέρω ποια είναι η στρατηγική

που θα απασχολήσει τον Μπιλ και θα τον διατηρήσει έτσι σε όλη του τη ζωή.

Ξέρω σίγουρα ότι η εκπαίδευση αποτελεί μεγάλο του κομμάτι.

Το ξέρω από πρώτο χέρι.

Πήρα Μοντεσοριανή εκπαίδευση τα πρώτα μου σχολικά χρόνια

και αυτό που μου δίδαξε εκείνη η εκπαίδευση

είναι πως ο κόσμος είναι ένα ενδιαφέρον μέρος

και δουλειά μου είναι να τον εξερευνώ.

Το σχολείο σταμάτησε στην τρίτη τάξη

και μετά μπήκα στο δημόσιο σχολικό σύστημα

κι ένιωσα σα να με είχαν στείλει στο Γκούλαγκ.

Με το προνόμιο της πείρας, τώρα ξέρω ότι το ζήτημα ήταν

να με προετοιμάσουν για τη δουλειά υπαλλήλου ή χειρώνακτα,

τότε όμως ένιωθα ότι η δουλειά θα με υπέτασσε σε αυτά που συνέβαιναν γύρω.

Πρέπει να τα καταφέρουμε καλύτερα.

Δε μπορούμε να απορρίπτουμε συνεχώς τους Μπιλ.

Έχουμε ελπιδοφόρες ενδείξεις ότι τα πράγματα βελτιώνονται.

Βλέπουμε ότι η τεχνολογία έχει σημαντική επίπτωση στην εκπαίδευση

και απασχολεί ανθρώπους, από τους μικρούς μαθητές μας

μέχρι τους μεγαλύτερους.

Εξέχουσες φωνές των επιχειρήσεων μάς λένε ότι πρέπει

να ξανασκεφτούμε μερικά πράγματα που
θεωρούσαμε πολύτιμα για κάποιο διάστημα.

Βλέπουμε σοβαρές και συνεχείς

προσπάθειες βασισμένες σε δεδομένα για να κατανοηθούν

τρόποι παρέμβασης σε κάποιες από τις πιο προβληματικές κοινότητες που διαθέτουμε.

Οι ελπίδες λοιπόν είναι εκεί.

Δε διατείνομαι ότι

αυτά που διαθέτουμε πρόκειται να είναι αρκετά.

Αντιμετωπίζουμε πολύ σκληρές προκλήσεις.

Για να σας δώσω ένα παράδειγμα, υπάρχουν
περίπου πέντε εκατομμύρια Αμερικανών

που υπήρξαν άνεργοι για τουλάχιστον έξι μήνες.

Δεν πρόκειται να ρυθμίσουμε τα πράγματα για αυτούς

με το να τους στείλουμε στη Μοντεσοριανή εκπαίδευση.

Η μεγαλύτερη ανησυχία μου είναι ότι δημιουργούμε ένα κόσμο

όπου θα έχουμε λαμπρές τεχνολογίες

ενσωματωμένες σε ακατάστατες κοινωνίες

και θα υποστηρίζονται από μια οικονομία που προκαλεί ανισότητα

αντί για ευκαιρίες.

Στην πραγματικότητα δε νομίζω ότι αυτό πρόκειται να κάνουμε.

Νομίζω ότι θα κάνουμε κάτι πολύ καλύτερο

για τον εξής απλό λόγο:

Τα γεγονότα μάς πάνε εκεί.

Οι πραγματικότητες της νέας εποχής της μηχανής

και η αλλαγή στην οικονομία γίνονται ευρύτερα γνωστές.

Αν επιθυμούσαμε να επιταχύνουμε εκείνη τη διαδικασία,
θα μπορούσαμε να κάνουμε πράγματα

όπως να βάλουμε τους καλύτερους οικονομολόγους και διαμορφωτές πολιτικής

να παίζουν «Jeopardy!» εναντίον του Watson.

Θα μπορούσαμε να στείλουμε το Κονγκρέσσο σε ένα αυτόνομο οδικό ταξίδι.

Αν κάνουμε αρκετά από αυτά,

η συνειδητοποίηση θα βυθιστεί στην ιδέα ότι τα πράγματα θα αλλάξουν.

Μετά ξεκινάμε πάλι τον αγώνα,

διότι, ούτε για ένα λεπτό δεν πιστεύω

ότι έχουμε ξεχάσει πώς να λύνουμε δύσκολες προκλήσεις

ή ότι έχουμε γίνει τόσο απαθείς ή σκληρόκαρδοι
για να μην προσπαθήσουμε καν.

Ξεκίνησα την ομιλία μου με αποφθέγματα συγγραφέων

που τους χώριζαν ένας ωκεανός κι ένας αιώνας.

Επιτρέψτε μου να τελειώσω με λέξεις από πολιτικούς

με παρόμοια απόσταση μεταξύ τους.

Ο Γουίνστον Τσόρτσιλ επισκέφθηκε το χώρο μου, το ΜΙΤ, το 1949

και είπε: «Αν πρόκειται να φέρουμε τις μάζες

του κόσμου σε κάθε χώρα στο τραπέζι της αφθονίας,

αυτό θα συμβεί μόνο με την ακάματη βελτίωση

όλων των μέσων τεχνικής παραγωγής που διαθέτουμε».

Ο Αβραάμ Λίνκολν συνειδητοποίησε ότι υπήρχε ένα ακόμη συστατικό.

Είπε: «Πιστεύω σταθερά στους ανθρώπους.

Όταν τους δοθεί η αλήθεια, μπορούμε να βασιστούμε

για να αντιμετωπίσουμε οποιαδήποτε εθνική κρίση.

Το σημαντικό σημείο είναι να τους δοθούν τα πραγματικά γεγονότα».

Η νότα αισιοδοξίας, το σημαντικό θέμα με το οποίο θα ήθελα να σας αφήσω

είναι ότι τα πραγματικά γεγονότα της εποχής της μηχανής γίνονται σαφή

και είμαι πεπεισμένος ότι θα τα χρησιμοποιήσουμε

για να πορευτούμε καλά στην προκλητική

αφθονούσα οικονομία που δημιουργούμε.

Ευχαριστώ πάρα πολύ.

(Χειροκρότημα)