როგორ ხდება სიტყვა "ნამდვილი"?
-
0:01 - 0:03მე მინდა ეს გამოსვლა
ჩემი საზოგადოებრივი ცხოვრების -
0:03 - 0:05მცირე მიმოხილვით დავიწყო.
-
0:05 - 0:07ვიცი, რომ შესაძლოა შეუსაბამოდ გეჩვენოთ,
-
0:07 - 0:09მაგრამ, ასე არ არის.
-
0:09 - 0:11როცა წვეულებაზე ხალხს ვხვდები,
-
0:11 - 0:13და იგებენ, რომ ინგლისური ენის
პროფესორი ვარ -
0:13 - 0:16და ამ ენაში დახელოვნებული გახლავართ,
-
0:16 - 0:19ზოგადად, ორი სახის რეაქცია აქვთ ხოლმე.
-
0:19 - 0:24ერთ ნაწილს სახეზე შიში აწერია.(სიცილი)
-
0:24 - 0:26ისინი ხშირად დაახლოებით ასე ამბობენ:
-
0:26 - 0:29"ოჰ, ჯობს დავუკვირდე რას ვამბობ,
-
0:29 - 0:32დარწმუნებული ვარ ჩემს დაშვებულ,
ყველა შეცდომას მიხვდებით". -
0:32 - 0:37და შემდეგ ჩუმდებიან. (სიცილი)
-
0:37 - 0:39და ელოდებიან როდის წავალ
-
0:39 - 0:41და სხვას გამოველაპარაკები.
-
0:41 - 0:43ზოგი კი,
-
0:43 - 0:46ანთებული თვალებით მოდის
-
0:46 - 0:47და მეუბნება:
-
0:47 - 0:51"თქვენ ზუსტად ის ადამიანი ხართ,
ვისთანაც მსურდა საუბარი". -
0:51 - 0:54და ისინი მიყვებიან
თავიანთი შეხედულებების შესახებ, -
0:54 - 0:56თუ რა პრობლემებია ინგლისურ ენაში.
-
0:56 - 0:59(სიცილი)
-
0:59 - 1:01რამდენიმე კვირის წინ, წვეუელებაზე ვიყავი,
-
1:01 - 1:03სადაც ჩემს მარჯვნივ მჯდომმა კაცმა,
-
1:03 - 1:05იმაზე დამიწყო ლაპარაკი,
-
1:05 - 1:08თუ როგორ აფუჭებს ინტერნეტი ინგლუსურ ენას.
-
1:08 - 1:11მან მაგალითად Facebook-ი მოიყვანა
და მითხრა: -
1:11 - 1:17"To defriend? (განმეგობრება)
ნუთუ ეს ნამდვილი სიტყვაა?" -
1:17 - 1:20მინდა ამ კითხვაზე გავჩერდე:
-
1:20 - 1:24როგორ ხდება სიტყვა ნამდვილი?
-
1:24 - 1:27მე და ჩემმა თანამოსადილემ ორივემ ვიცით,
-
1:27 - 1:30რას ნიშნავს სიტყვა: "Defriend".
-
1:30 - 1:32მაშ, როდის ხდება ნამდვილი ისეთი სიტყვა
-
1:32 - 1:34როგორიცაა "Defriend"?
-
1:34 - 1:37ვის აქვს უფლებამოსლება სიტყვებზე მსგავსი,
-
1:37 - 1:41ოფიციალური გადაწყვეტილება მიიღოს?
-
1:41 - 1:44ეს ის ორი საკითხია,
რაზეც დღეს მინდა გესაუბროთ. -
1:44 - 1:48ჩემი აზრით, როცა ამბობენ,
რომ სიტყვა ნამდვილი არაა, -
1:48 - 1:50გულისხმობენ, რომ ეს სიტყვა
-
1:50 - 1:52სტანდარტულ ლექსიკონში არ არის შეტანილი.
-
1:52 - 1:55ეს, ცხადია, სხვა შეკითხების მთელ
რიგს აჩენს. -
1:55 - 2:00მაგალითად, ვინ ადგენს ლექსიკონებს?
-
2:00 - 2:02სანამ უფრო ჩავუღრმავდები,
-
2:02 - 2:04მინდა ამ ყველაფერში ჩემი როლი განვმარტო.
-
2:04 - 2:06მე ლექსიკონებს არ ვქმნი.
-
2:06 - 2:09თუმცა, მეც ვაგროვებ ახალ სიტყვებს,
-
2:09 - 2:12ზუსტად ისე, როგორც ამას
ლექსიკონის რედაქტორები აკეთებენ -
2:12 - 2:14და ინგლისური ენის ისტორიკოსობის
-
2:14 - 2:15ძალიან მაგარი მხარე ისაა,
-
2:15 - 2:18რომ მე შემიძლია ამ საქმეს "კვლევა" ვუწოდო.
-
2:18 - 2:21როცა ინგლისური ენის ისტორიას ვასწავლი,
-
2:21 - 2:23სტუდენტებისგან მოვითხოვ,
-
2:23 - 2:27რომ ლექციის დაწყებამდე,
ორი ჟარგონული სიტყვა მასწავლონ. -
2:27 - 2:29ერთი წლის განმავლობაში, ამ ხერხით,
-
2:29 - 2:32რამდენიმე კარგი ჟარგონული სიტყვა ვისწავლე.
-
2:32 - 2:36მაგალითად, როგორიცაა "hangry", რაც...
-
2:36 - 2:40(აპლოდისმენტები)
-
2:40 - 2:43რაც ნიშნავს როცა გათანგული(cranky)
და გაბრაზებული(angry) ხარ -
2:43 - 2:47რადგანაც მშიერი(hungry) ხარ.
-
2:47 - 2:52ასევე "adorkable",
-
2:52 - 2:54რაც ნიშნავს, როცა მომხიბლავი(adorable) ხარ
-
2:54 - 2:56ცოტა უცნაური(dorky) კუთხით.
-
2:56 - 2:59ნამდვილად შესანიშნავი სიტყვებია,
-
2:59 - 3:02რომლებიც ინგლისური ენის მნიშვნელოვან
სიცარიელეებს ავსებს. -
3:02 - 3:06(სიცილი)
-
3:06 - 3:09მაგრამ რამდენად არის ეს სიტყვები ნამდვილი,
-
3:09 - 3:11თუ ჩვენ თავდაპირველად ჟარგონად ვიყენებთ
-
3:11 - 3:15და ლექსიკონში ჯერ კიდევ არ შეგვიტანია?
-
3:15 - 3:18ამით, მოდი, ლექსიკონებზე გადავიდეთ.
-
3:18 - 3:20მოდი, ეს ხელის აწევით გავაკეთოთ:
-
3:20 - 3:23ჯერ კიდევ, რამდენი თქვენგანი
მიმართავს რეგულარულად -
3:23 - 3:26ბეჭდურ ან ელექტრონულ ლექსიკონებს?
-
3:27 - 3:30კარგი, როგორც ჩანს თქვენი უმრავლესობა.
-
3:30 - 3:33ახლა კი, მეორე შეკითხვა.
კვლავ ხელის აწევით: -
3:33 - 3:36რამდენ თქვენგანს დაუხედავს, რომ ენახა,
-
3:36 - 3:39თუ ვინ არის თქვენ მიერ გამოყენებული
ლექსიკონის რედაქტორი? -
3:42 - 3:46კარგი, ბევრად ნაკლებს.
-
3:46 - 3:48რაღაც დოზით ყველამ ვიცით,
-
3:48 - 3:51რომ ლექსიკონის უკან ადამიანის ხელია,
-
3:51 - 3:55მაგრამ ზუსტად არ ვიცით,
თუ ვის ეკუთვნის ეს ხელი. -
3:55 - 3:58მე ეს ძალიან მაკვირვებს.
-
3:58 - 4:00თქვენ შორის ყველაზე კრიტიკული
ადამიანებიც კი, -
4:00 - 4:03ლექსიკონების მიმართ არ ხართ კრიტიკულები.
-
4:03 - 4:04არ ასხვავებთ მათ ერთმანეთისგან
-
4:04 - 4:07და არ სვამთ უამრავ შეკითხვას იმის შესახებ,
-
4:07 - 4:09თუ ვინაა მათი რედაქტორი.
-
4:09 - 4:10უბრალოდ დაფიქრდით ამ ფრაზაზე:
-
4:10 - 4:13"ლექსიკონში დაძებნე".
-
4:13 - 4:15რაც გაფიქრებინებს, რომ ყველა ლექსიკონი
-
4:15 - 4:16ზუსტად ერთი და იგივეა.
-
4:16 - 4:19თუნდაც, ავიღოთ ამ კამპუსის ბიბლიოთეკა,
-
4:19 - 4:21რომლის სამკითხველო ოთახშიც
-
4:21 - 4:23საყრდენზე, ამ საპატიო და ღირსეულ ადგილზე
-
4:23 - 4:27არის დიდი, სრული გადაშლილი ლექსიკონი,
-
4:27 - 4:30რომელშიც ნებისმიერ დროს შეგიძლიათ ჩახედვა
-
4:30 - 4:32და პასუხების მიღება.
-
4:32 - 4:34არასწორად არ გამიგოთ,
-
4:34 - 4:37ლექსიკონი შესანიშნავი რესურსია,
-
4:37 - 4:39მაგრამ ის ადამიანმა შექმნა
-
4:39 - 4:41და უვადო არაა.
-
4:41 - 4:43მე, როგორც მასწავლებელი, გაკვირვებული ვარ,
-
4:43 - 4:46რადგან მოსწავლეებს ვეუბნებით,
რომ კრიტიკულად შეხედონ ყველაფერს -
4:46 - 4:50ყველა წაკითხულ ტექსტს, ყველა ვებსაიტი
რომელსაც სტუმრობენ, -
4:50 - 4:51გარდა ლექსიკონებისა,
-
4:51 - 4:55რომლებსაც უავტოროდ მივიჩნევთ,
-
4:55 - 4:57თითქოს არსაიდან მოსულიყვნენ,
რომ გაეცათ პასუხები იმაზე, -
4:57 - 5:02თუ რას ნიშნავს
ესა თუ ის სიტყვა სინამდვილეში. -
5:02 - 5:05საქმე ისაა, რომ თუ ლექსიკონის
რედაქტორებს ჰკითხავთ, -
5:05 - 5:06ისინი გიპასუხებენ,
-
5:06 - 5:08რომ ისინი ცდილობენ
-
5:08 - 5:10ჩვენ მიერ ენის შეცვლის ტემპს დაეწიონ.
-
5:10 - 5:13ისინი აკვირდებიან,
რასაც ჩვენ ვამბობთ და ვწერთ -
5:13 - 5:15და ცდილობენ გამოიცნონ,
თუ რა დარჩება ენაში -
5:15 - 5:17და რა - არა.
-
5:17 - 5:19მათ გარისკვა უწევთ,
-
5:19 - 5:20რადგან სურთ, რომ თანამდროვეები იყვნენ
-
5:20 - 5:23და დაიჭირიონ ისეთი სიტყვები,
რომლებიც თანამედროვეობას ქმნიან. -
5:23 - 5:25მაგალითად "LOL",(ხმამაღლა ხარხარი)
-
5:25 - 5:28მაგრამ ამავდროულად არ სურთ
მოკლევადიანები აღმოჩნდნენ -
5:28 - 5:31და შეიტანონ ისეთი სიტყვები,
რომელთა არსებობაც ხანმოკლე იქნება. -
5:31 - 5:33და ჩემი აზრით სიტყვა,
რომელსაც ახლა ისინი აკვირდებიან, -
5:33 - 5:36არის"YOLO" you only live once
(შენ მხოლოდ ერთხელ ცხოვრობ). -
5:37 - 5:40მე ლექსიკონის რედაქტორებთან ვურთიერთობ
-
5:40 - 5:41და ალბათ გაგიკვირდებათ კიდეც,
-
5:41 - 5:44სადაც ვხვდებით ხოლმე.
-
5:44 - 5:46ყოველ იანვარს, ჩვენ მივდივართ
-
5:46 - 5:49"ამერიკული დიალექტის საზოგადოების"
ყოველწლიურ შეხვედრაზე, -
5:49 - 5:50სადაც სხვა საკითხებთან ერთად,
-
5:50 - 5:54წლის სიტყვის გამოსავლენად ხმას ვაძლევთ.
-
5:54 - 5:57ამ შეხვედრაზე დაახლოებით
200-300 ადამიანი იკრიბება. -
5:57 - 6:00მათ შორის არიან შეერთებული შტატების
ყველაზე ცნობილი ლინგვისტები. -
6:00 - 6:02უკეთ რომ მიგახვედროთ ამ შეხვედრის არსს,
-
6:02 - 6:05იგი სწორედ საღამოს დალევამდე იმართება.
-
6:05 - 6:07ნებისმიერ სტუმარს შეუძლია ხმის მიცემა.
-
6:07 - 6:08მთავარი წესი კი ისაა,
-
6:08 - 6:11რომ ხმის მიცემა
მხოლოდ ერთი ხელით შეგიძლიათ. -
6:11 - 6:15წინა წლებში გამარჯვებული სიტვები იყო:
-
6:15 - 6:172009 წელს "tweet"
-
6:17 - 6:202012 წელს კი - "hashtag".
-
6:20 - 6:23ხოლო "Chad" 2000 წელს გახდა წლის სიტყვა
-
6:23 - 6:27რადგან იქამდე არც არავინ იცოდა
ამ სიტყვის მნიშვნელობა, -
6:27 - 6:322002 წელს კი - "WMD"
(მასობრივი განადგურების იარაღი) -
6:32 - 6:34გარდა ამისა, სხვა კატეგორიებშიც
ვაძლევთ ხმას, -
6:34 - 6:36ჩემი საყვარელი კატეგორია კი,
-
6:36 - 6:38წლის ყველაზე შემოქმედებითი სიტყვაა.
-
6:38 - 6:41ამ ნომინაციის გამარჯვებული სიტყვებია,
-
6:41 - 6:44მაგალითად "recombobulation area,"
(კომფორტის ზონა) -
6:44 - 6:48ეს არის ადგილი მილოუკის აეროპორტში,
სადაც უსაფრთხოების შემოწმების შემდეგ -
6:48 - 6:51შეგიძილიათ თავის მოწესრიგება.
-
6:51 - 6:52(სიცილი)
-
6:52 - 6:54აქ შეგიძიათ გაიკეთოთ მოხსნილი ქამარი
-
6:54 - 6:57და კომპიუტერი ჩანთაში დააბრუნოთ.
-
6:58 - 7:02და ყველა დროის ჩემი საყარელი სიტყვაა
-
7:02 - 7:04"multi-slacking" (საქმიანად მოჩვენება).
-
7:04 - 7:06(სიცილი)
-
7:06 - 7:09ეს არის ქმედება, როცა კომპიუტერის ეკრანზე
-
7:09 - 7:11ბევრი ფანჯარა გაქვთ გახსნილი
-
7:11 - 7:13და ისეთ შთაბეჭდილებას ტოვებთ,
თითქოს მუშოაბთ, -
7:13 - 7:15სინამდვილეში კი ინტერნეტში დაბოდიალობთ.
-
7:15 - 7:20(სიცილი)(აპლოდისმენტები)
-
7:21 - 7:25დარჩება ყველა ეს სიტყვა ენაში?
რა თქმა უნდა არა. -
7:25 - 7:28ჩვენ რამდენიმე საეჭვო არჩევანიც გავაკეთეთ,
-
7:28 - 7:30მაგალითად, 2006 წელს,
-
7:30 - 7:32როცა წლის სიტყვა გახდა "Plutoed"
(პლუტონიზებული) -
7:32 - 7:34რაც ნიშნავს ჩამოქვეითებულს.
-
7:34 - 7:37(სიცილი)
-
7:39 - 7:41თუმცა, ადრე გამარჯვებული ზოგიერთი სიტყვა,
-
7:41 - 7:44დღეს სრულიად ჩვეულებრივად ჟღერს,
-
7:44 - 7:45მაგალითად, "app" (აპლიკაცია).
-
7:45 - 7:47"e" როგორც პრეფიქსი (ელექტრონული)
-
7:47 - 7:50და "google" როგორც ზმნა (დაგუგლვა).
-
7:50 - 7:54ახლა კი, ხმის მიცემამდე რამდენიმე
კვირით ადრე, -
7:54 - 7:57"ლეიკ სუპერიორის სახელმწიფო უნივერსიტეტი"
-
7:57 - 8:01გაძევებული სიტყვების საკუთარ სიას ქმნის.
-
8:01 - 8:03გასაოცარი კი ისაა,
-
8:03 - 8:06რომ მათ მიერ შედგენილ სიასა
-
8:06 - 8:09და ჩვენ მიერ
წლის სიტყვად მიჩნეულ სიტყვებს შორის, -
8:09 - 8:11ხშირად ბევრი თანაკვეთაა ხოლმე.
-
8:11 - 8:15ეს კი, იმიტომ ხდება,
რომ ჩვენ ერთსა და იმავე რამეს ვამჩნევთ. -
8:15 - 8:18ჩვენ ვამჩნევთ სიტყვებს,
რომლებიც ცნობილი ხდება. -
8:18 - 8:20ეს კი უკვე დამოკიდებულების საკითხია.
-
8:20 - 8:24გაწუხებთ თქვენ ენის ახირებები
და მისი ცვლილება, -
8:24 - 8:27თუ ამას სახალისოდ და საინტერესოდ მიიჩნევთ
-
8:27 - 8:29და ფიქრობთ, რომ ღირს მისი შესწავლა,
-
8:29 - 8:31რადგან ის ცოცხალი ენის ნაწილია?
-
8:31 - 8:34ლიეკის უნივესიტეტის ეს სია,
-
8:34 - 8:36აგრძელებს ინგლისურ ენაში
ახალი სიტყვების შემოსვლით -
8:36 - 8:38უკმაყოფილების დიდხნიან ტრადიციას
-
8:38 - 8:43აი, დეკანი ჰენრი ალფორტი 1875 წელს.
-
8:43 - 8:45ის ფრიად შეფიქრიანებული იყო და მიაჩნდა,
-
8:45 - 8:47რომ "desirability" (სასურველობა)
საშინელი სიტყვაა. -
8:47 - 8:501760 წელს ბენჟამინ ფრანკლინმა
-
8:50 - 8:52დევის ჰიუმს წერილი მისწერა,
-
8:52 - 8:55რომელშიც სიტყვას "colonize" (კოლონიზება)
ცუდად მოიხსენიებს. -
8:55 - 8:58წლების მანძილზე ასევე გვაღელვებდა
-
8:58 - 9:00სიტყვების ახალი წარმოთქმები.
-
9:00 - 9:03აი, სამუელ როჯერსი 1855 წელს,
-
9:03 - 9:05აღშფოთებულია რამდენიმე მოდური
წარმოთქმის გამო -
9:05 - 9:07და მათ შეურაცხყოფად მიიჩნევს,
-
9:07 - 9:11და ამბობს: "თითქოს ეს
'contemplate' (მზერა) არ გვეყოფოდა, -
9:11 - 9:13ახლა 'balcony'(აივანი)
საერთოდ გულს მირევს" -
9:13 - 9:17(სიცილი)
-
9:17 - 9:19ეს სიტყვა იტალურიდანაა ნასესხები
-
9:19 - 9:22და წარმოითქმოდა როგორც "bal-COE-nee".
-
9:22 - 9:25ამჟამად მსგავსი ჩივილები ცოტა
უცნაურად გვეჩვენება, -
9:25 - 9:29თუ არა სასიამოვნოდ უცნაურადაც კი
(adorkable) -
9:29 - 9:30(სიცილი)
-
9:30 - 9:33მაგრამ საქმე ისაა,
-
9:33 - 9:37რომ ენის ცვლილება,
დღემდე საკმაოდ გვაღელვებს. -
9:37 - 9:39ჩემს ოფისში საგაზეთო სტატიების
-
9:39 - 9:42მთელი ფაილი მაქვს,
-
9:42 - 9:45რომლებშიც არალეგიმიტიმურ სიტყვებზეა
გამოთქმული პრეტენზია -
9:45 - 9:47და მიიჩნევენ, რომ ისინი ლექსიკონში
არც უნდა იყვნენ. -
9:47 - 9:50მაგალითად, როცა სიტყვა როგორიცაა "LOL"
(ხმამაღლა სიცილი), -
9:50 - 9:52შევიდა ოქსფორდის
ინგლისური ენის ლექსიკონში. -
9:52 - 9:54ასევე, როცა სიტყვა
"defriend" (განმეგობრება), -
9:54 - 9:57შევიდა ოქსფორდის
ამერიკული ენის ლექსიკონში. -
9:57 - 10:00ამასთან ერთად მინახავს სტატიები,
სადაც შეშფოთებაა გამოთქმული -
10:00 - 10:02"invite"(დაპატიჟება) არსებით სახელად
გამოყენებასა -
10:02 - 10:04და "impact"-ის (ზემოქმედება)
ზმნად გამოყენებაზე, -
10:04 - 10:07რადგან მას მხოლოდ კბილებთან
დაკავშირებით ვიყენებთ. -
10:07 - 10:09ასევე"incentivize"(წახალისება) მიჩნეულია,
-
10:09 - 10:13როგორც "ტლანქ, ბიუროკრატიულ
შეუსატყვისობად". -
10:13 - 10:15ისე არ არის,
რომ ლექსიკონის რედაქტორები -
10:15 - 10:17არ ითვალისწინებენ მსგავს დამოკიდებულებას
ენის მიმართ. -
10:17 - 10:20ისინი გამოყენების კატეგორიების საშუალებით,
-
10:20 - 10:22ერთგვარ მითითებეს გვაწვდიან
სიტყვების შესახებ, -
10:22 - 10:25რომლებიც ჟარგონი, არაფრომალური
ან შეურაცხმყოფელია, -
10:25 - 10:27მაგრამ ამით ერთგვარ ჩიხში ექცევიან,
-
10:27 - 10:30რადგან ისინი ცდილობენ აღწერონ ის,
რასაც ჩვენ ვაკეთებთ. -
10:30 - 10:33მათ იციან, რომ იმის გასაგებად,
თუ როგორ გამოვიყენოთ -
10:33 - 10:35სიტყვა სწორად და შესაფერის კონტექსტში.
-
10:35 - 10:37ჩვენ ხშირად ლექსიკონს მივმართავთ.
-
10:37 - 10:40ამიტომაც, ლექსიკონს
American Heritage Dictionary, -
10:40 - 10:42გააჩნია გამოყენების შესახებ მინიშნებები.
-
10:42 - 10:45გამოყენების შესახებ მინიშნებები
ისეთ სიტყვებს აქვთ, -
10:45 - 10:46რომლებიც რაღაც კუთხით რთულია
-
10:46 - 10:48და ერთ-ერთი ფაქტორი რის გამოც რთულია ისაა,
-
10:48 - 10:50რომ ისინი მნიშვნელობას იცვლიან.
-
10:50 - 10:54გამოყენების შესახებ მინიშნებები
ადამიანურ გადაწყვეტილებებზეა დამყარებული -
10:54 - 10:56და მე მიმაჩნია,
რომ როგორც ლექსიკონის მომხმარებლები, -
10:56 - 10:59ისე არ ვიცნობთ
იმ ადამიანურ გადაწყვეტილებებს, -
10:59 - 11:00როგორც უნდა ვიცნობდეთ.
-
11:00 - 11:02რომ გაჩვენოთ რას ვგულისხმობ,
-
11:02 - 11:04შევხედოთ მაგალითს, თუმცა მანამდე
-
11:04 - 11:06მინდა აგიხსნათ, თუ რასთან აქვთ საქმე
-
11:06 - 11:09ლექსიკონის რედაქტრებს
გამოყენების შესახებ მინიშნებებში. -
11:09 - 11:12ავიღოთ სიტყვა"peruse" (დათვალიერება)
-
11:12 - 11:15და შევხედოთ როგორ ვიყენებთ მას.
-
11:15 - 11:18მგონი ბევრი თქვენგანი ფიქრობს
-
11:18 - 11:22"გადათვალიერებაზე", "სწრაფ კითხვაზე",
-
11:22 - 11:25ზოგიერთმა თქვენგანმა ალბათ
"ფეხით სიარულზეც" გაიფიქრა, -
11:25 - 11:28რადგანაც თქვენ ათვალიერებთ
სურსათის მაღაზიის თაროებს -
11:28 - 11:29თუ რაღაც მსგავსი.
-
11:29 - 11:32ალბათ გაგიკვირდებათ, როცა გაიგებთ,
-
11:32 - 11:33რომ სტანდარტულ ლექსიკონებში
-
11:33 - 11:36ამ სიტყვის პირველადი მნიშვნელობა
"ყურადღებით კითხვა" -
11:36 - 11:38ან "ყურადღებით შესწავლაა".
-
11:38 - 11:42ლექსიკონში American Heritage
სწორედ ესაა პირველი მნიშვნელობა. -
11:42 - 11:45შემდეგ, მეორე მნიშვნელობაა "გადათვალიერება"
-
11:45 - 11:48და ამის შემდეგი კი "გამოყენების პრობლემა".
-
11:48 - 11:50(სიცილი)
-
11:50 - 11:52შემდეგ კი არის
გამოყენების შესახებ მინიშნება, -
11:52 - 11:54რომლის ნახვაც ნამდვლად ღირს.
-
11:54 - 11:56გამოყენების შესახებ მინიშნება კი ასეთია:
-
11:56 - 11:58"Peruse დიდი ხანია დაკვირვებით
კითხვას ნიშნავს, -
11:58 - 12:00თუმცა იგი უფრო ზოგადად
-
12:00 - 12:02უბრალოდ "კითხვის"
მნიშვნელობით გამოიყენება.. -
12:02 - 12:06სიტყვის დამატებითი მნიშვნელობა
"თვალის გადავლება" და "გადათვალიერება" -
12:06 - 12:08ტრადიციულად შეცდომად ითვლებოდა.
-
12:08 - 12:10თუმცა, ხმის მიცემის შედეგების მიხედვით
-
12:10 - 12:12ეს მნიშვნელობებიც მისაღები ხდება.
-
12:12 - 12:13რაც შეეხება წინადადებას
-
12:13 - 12:16"ერთი წამი მქონდა სახელმძღვანელოსთვის
თვალის გადასავლებად(peruse)." -
12:16 - 12:191988 წელს "გამოყენების ჯგუფის"
(Usage Panel) 66%-მა -
12:19 - 12:20ის შეცდომად მიიჩნია.
-
12:20 - 12:231999 წელს კი 58-მა პროცენტმა
-
12:23 - 12:26და 48 პროცენტმა 2011 წელს"
-
12:26 - 12:28აჰა, "გამოყენების ჯგუფი"
-
12:28 - 12:31ენის საკითხებში ავტორიტეტული ხალხისგან
შემდგარი სანდო ორგანოა, -
12:31 - 12:34რომლებიც უფრო რბილად ეკიდებიან
მსგავსს შემთხვევებს. -
12:34 - 12:36ახლა, ვიმედოვნებ ფიქრობთ:
-
12:36 - 12:40"მოიცა, ვინ არიან ამ 'გამოყენების გჯუფში'?
-
12:40 - 12:43და რაში გამოვიყენო მათი გადაწყვეტილებები?"
-
12:43 - 12:45თუ American Heritage Dictionaries
ლექსიკონების -
12:45 - 12:46შესავალს წაიკითხავთ,
-
12:46 - 12:48იქ იპოვით "გამოყენების ჯგუფში" შემავალი
-
12:48 - 12:50ხალხის სახელებსა და გვარებს.
-
12:50 - 12:52მაგრამ ვის აინტერესებს
ლექსიკონის შესავალი? -
12:52 - 12:54"გამოყენების ჯგუფში"
დაახლოებით 200 ადამიანია. -
12:54 - 12:57მათ შორის არიან აკადემიკოსები,
-
12:57 - 12:58ჟურნალისტები, შემოქმედი მწერლები.
-
12:58 - 13:00ასევე უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე
-
13:00 - 13:02და რამდენიმე ლინგვისტი.
-
13:02 - 13:072005 წლიდან კი, ამ სიას მეც შევუერთდი.
-
13:07 - 13:11(აპლოდისმენტები)
-
13:11 - 13:15აი, როგორ შეგვიძლია თქვენი დახმარება.
-
13:15 - 13:17ჩვენ შეგვიძლია მოგაწოდოთ
-
13:17 - 13:20სადავო სიტყვების
გამოყენების შესახებ აზრები. -
13:20 - 13:23ეს არის და უნდა იყოს
ჩვენი ძალაუფლების ზღვარი. -
13:23 - 13:27ჩვენ არ ვართ ენის აკადემია.
-
13:27 - 13:30წელიწადში ერთხელ,
მე გამოკითხვაში ვიღებ მონაწილებას, -
13:30 - 13:33რომელიც მეკითხება არის თუ არა მისაღები
-
13:33 - 13:36ახალი მნიშვნელობა, ახალი წარმოთქმა
და სიტყვის ახლებური გამოყენება. -
13:36 - 13:39აი, რას ვაკათებ კითxვარის შევსებისას.
-
13:39 - 13:42ვუსმენ რას ამბობენ და წერენ სხვები,
-
13:42 - 13:45ინგლისური ენის მიმართ მხოლოდ საკუთარი
-
13:45 - 13:48სიმპათიებით არ შემოვიფარგლები.
-
13:48 - 13:50მოდი ვიქნები გულახდილი:
-
13:50 - 13:52მე არ მომწონს სიტყვა "impactful"
(გავლენიანი), -
13:52 - 13:54მაგრამ ეს არაფერ შუაშია იმასთან,
-
13:54 - 13:58ეს სიტყვა ფართოდ გამოიყენება თუ არა
-
13:58 - 14:01და ხდება თუ არა მიღებული ლიტერატურაში.
-
14:01 - 14:03ამიტომაც, პასუხისმგებლობით რომ მოვეკიდო
-
14:03 - 14:05ვაკვირდები გამოყენებას,
-
14:05 - 14:06რომელიც ხშირად გულისხმობს
-
14:06 - 14:09ონლიან ბაზების,
მაგალითად Google Books-ის შემოწმებას. -
14:09 - 14:12Google Books-ში "impactful"-ს თუ მოძებნით,
-
14:12 - 14:15აი, რას ნახავთ.
-
14:15 - 14:17აქ ნამდვილად ჩანს, რომ ეს სიტყვა
-
14:17 - 14:19გარკვეული რაოდენობის მწერლებისათვის
-
14:19 - 14:21გამოყენებადია
-
14:21 - 14:23და მისი მოხმარება
ბოლო 20 წლის მანძილზე, -
14:23 - 14:24უფრო და უფრო იზრდება.
-
14:24 - 14:26ენაში აუცილებლად მოხდება ცვლილებები,
-
14:26 - 14:29რომლებიც ჩვენ არცერთს არ მოგვწონს.
-
14:29 - 14:31იქნება ცვლილებები, რომლებზეც იფიქრებთ,
-
14:31 - 14:32რომ "სერიოზულად?
-
14:32 - 14:36ნუთუ ასე უნდა შეიცვალოს ენა?"
-
14:36 - 14:38ამით იმის თქმა მინდა,
-
14:38 - 14:39რომ არ უნდა ვიჩქაროთ
-
14:39 - 14:43სანამ ცვლილებას საშინლად ჩავთვლით,
-
14:43 - 14:44არ უნდა ვიჩქაროთ,
-
14:44 - 14:48სიტყვების ავკარგიანობასთან დაკავშირებით
საკუთარი აზრების ხალხზე თავს მოხვევა -
14:48 - 14:51და საერთოდ არ უნდა ვიფიქროთ
-
14:51 - 14:54რომ ინგლისური ენა გასაჭირშია.
-
14:54 - 14:58ეს ასე არ არის. ის მდიდარი, ჟღერადი
-
14:58 - 15:01და შემოქმედობითობით სავსე ხდება,
იმათი წყალობოთ, ვინც ამ ენაზე საუბრობს. -
15:01 - 15:04თუკი გადავხედავთ ძველ დროს, გასაოცარია,
-
15:04 - 15:07რომ სიტყვა "nice"(სასიამოვნო)
"სულელს" ნიშნავდა, -
15:07 - 15:09ხოლო "decimate"(განადგურება)
-
15:09 - 15:12"ყოველ 10-ში ერთის მოკვლას".
-
15:12 - 15:16(სიცილი)
-
15:17 - 15:22ჩვენ გვგონია,
რომ ბენ ფრანკლინი სულელი იყო, -
15:22 - 15:25როცა"notice"-ის(შემჩნევა) ზმნად
გამოყენებაზე ღელავდა. -
15:25 - 15:26იცით რა?
-
15:26 - 15:29100 წლის შემდეგ,
ჩვენც ისეთივე სულელები გამოვჩნდებით, -
15:29 - 15:31რადგან "impact"-ის ზმნური გამოყენება
-
15:31 - 15:34და "invite"-ის გაარსებითება გვაღელვებს.
-
15:34 - 15:36ენა იმდენად სწრაფად არ იცვლება,
-
15:36 - 15:38რომ ვერ დავეწიოთ.
-
15:38 - 15:41უბრალოდ, ენაში ასე არ ხდება.
-
15:41 - 15:42მე იმედი მაქვს,
-
15:42 - 15:45რომ ენის ცვლილება არ შეგაშფოთებთ
-
15:45 - 15:47არამედ გაგახალისებთ და გაგაოცებთ.
-
15:47 - 15:50ზუსტად ისე, როგორც ლექსიკონის რედაქტორებს.
-
15:50 - 15:52ვიმედოვნებ, რომ თქვენთვის სახალისო იქნება,
-
15:52 - 15:57იმ შემოქმედებითობის ნაწილად ყოფნა,
რაც უწყვეტად ცვლის -
15:57 - 16:00და აძლიერებს ჩვენს ენას.
-
16:00 - 16:03მაშ, როგორ ხვდება სიტყვა ლექსიკონში?
-
16:03 - 16:06როგორ და ჩვენ მას ვიყენებთ,
-
16:06 - 16:07და ვაგრძლებეთ მის გამოყენებას,
-
16:07 - 16:12ხოლო ლექსიკონის რედაქტორები
ჩვენ გვაკვირდებიან. -
16:12 - 16:15თუ ფიქრობთ: "კი, მაგრამ ეს ხომ
ყველა ჩვენგანს აძლევს საშულებას -
16:15 - 16:16დაგაწყვიტოს რას ნიშნავს სიტყვა",
-
16:16 - 16:20მე გეტყვით: "დიახ, ასეა
-
16:20 - 16:23და ყოველთვის ასე იყო".
-
16:23 - 16:27ლექსიკონები დიდებული მრჩეველი და რესურსია,
-
16:27 - 16:30მაგრამ ამ ქვეყნად არ არსებობს ისეთი
ობიექტური ლექსიკონის ორგანო, -
16:30 - 16:34რომელიც საბოლოოდ გადაწყვეტს,
თუ რას ნიშნავს სიტყვები. -
16:34 - 16:37თუ მოსახლეობა იყენებს სიტყვას
-
16:37 - 16:40და იცის მისი მნიშვნელობა, ის ნამდვილია.
-
16:40 - 16:42ეს სიტყვა შეიძლება იყოს ჟარგონი,
-
16:42 - 16:43არაფორმალური,
-
16:43 - 16:45ან შეიძლება ჩათვალოთ, რომ ეს სიტყვა
-
16:45 - 16:48ალოგიკური და ზედმეტია,
-
16:48 - 16:50მაგრამ სიტყვას, რომელსაც ჩვენ ვიყენებთ,
-
16:50 - 16:53ნამდვილია.
-
16:53 - 16:53გმადლობთ.
-
16:53 - 16:55(აპლოდისმენტები)
- Title:
- როგორ ხდება სიტყვა "ნამდვილი"?
- Speaker:
- ანა კურზანი
- Description:
-
more » « less
ზოგმა შეიძლება თქვას, რომ ჟარგონული სიტყვები როგორიცაა 'hangry', ‘defriend’ და ‘adorkable’ ინგლისურ ენაში მნიშვნელოვან სიცარიელეებს ავსებს, მაშინაც კი, თუ ისინი ლექსიკონებში არ გვხვდება. თუმცა, ვინ წყვეტს სინამდვლეში, რომელი სიტყვები მოხვდება ამ ფურცლების კამარაზე? ენის ისტორიკოსი, ანა კურზანი გვაჩვენებს ლექსიკონების უკან მდგომ ადამიანებს და მოგვითხრობს იმ არჩევანზე, რომლის წინაშეც ისინი მუდმივად დგანან.
- Video Language:
- English
- Team:
closed TED
- Project:
- TEDTalks
- Duration:
- 17:13
| Levan Lashauri approved Georgian subtitles for What makes a word "real"? | ||
| Levan Lashauri accepted Georgian subtitles for What makes a word "real"? | ||
| Levan Lashauri edited Georgian subtitles for What makes a word "real"? | ||
| Levan Lashauri edited Georgian subtitles for What makes a word "real"? | ||
| Levan Lashauri edited Georgian subtitles for What makes a word "real"? | ||
| Levan Lashauri edited Georgian subtitles for What makes a word "real"? | ||
| Levan Lashauri edited Georgian subtitles for What makes a word "real"? | ||
| Levan Lashauri edited Georgian subtitles for What makes a word "real"? |