< Return to Video

Με ποιο τρόπο οσφραινόμαστε; - Ρόουζ Έβελεθ

  • 0:07 - 0:09
    Είναι η πρώτη αίσθηση
    που χρησιμοποιείς όταν γεννιέσαι.
  • 0:09 - 0:11
    Ένα γονίδιο από κάθε πενήντα γονίδιά σας
  • 0:11 - 0:13
    συνδέεται με αυτήν.
  • 0:13 - 0:15
    Πρέπει να είναι σημαντική, σωστά;
  • 0:15 - 0:16
    Εντάξει, πάρτε μια βαθιά αναπνοή
  • 0:16 - 0:17
    από τη μύτη σας.
  • 0:17 - 0:18
    Είναι η αίσθηση της όσφρησης
  • 0:18 - 0:21
    και είναι απίστευτα ισχυρή.
  • 0:21 - 0:22
    Ως ενήλικας, μπορείτε να διακρίνετε
  • 0:22 - 0:24
    περίπου 10.000 διαφορετικές οσμές.
  • 0:24 - 0:26
    Για να δούμε πώς το κάνει η μύτη σας.
  • 0:26 - 0:27
    Η οσμή ξεκινά όταν οσφραίνεστε μόρια
  • 0:27 - 0:29
    από τον αέρα μέσα στα ρουθούνια σας.
  • 0:29 - 0:31
    To 95% της ρινικής σας κοιλότητας
  • 0:31 - 0:33
    χρησιμοποιείται μόνο
    για να φιλτράρει αυτόν τον αέρα
  • 0:33 - 0:34
    πριν φτάσει στους πνεύμονες σας.
  • 0:34 - 0:35
    Όμως, στο επάνω μέρος της μύτη σας
  • 0:35 - 0:38
    υπάρχει μία περιοχή
    που ονομάζεται οσφρητικό επιθήλιο,
  • 0:38 - 0:39
    μια μικρή στρώση δέρματος
  • 0:39 - 0:41
    η οποία αποτελεί το κλειδί σε ότι οσφραίνεστε.
  • 0:41 - 0:42
    Το οσφρητικό επιθήλιο έχει μία στοιβάδα
  • 0:42 - 0:44
    από κύτταρα - υποδοχείς της όσφρησης,
  • 0:44 - 0:46
    ειδικούς νευρώνες που ανιχνεύουν οσμές,
  • 0:46 - 0:48
    σαν τις γευστικές αποχρώσεις της μύτη σας.
  • 0:48 - 0:50
    Όταν μόρια της οσμής φτάσουν
    στο πίσω μέρος της μύτη σας
  • 0:50 - 0:51
    θα κολλήσουν σε ένα στρώμα βλέννας
  • 0:51 - 0:53
    που καλύπτει το οσφρητικό επιθήλιο.
  • 0:53 - 0:54
    Καθώς αυτά διαλύονται,
  • 0:54 - 0:56
    προσδένονται
    στα κύτταρα - υποδοχείς της όσφρησης
  • 0:56 - 0:57
    τα οποία ενεργοποιούνται
    και στέλνουν σήματα
  • 0:57 - 0:59
    μέσω της οσφρητικής οδού
  • 0:59 - 1:00
    στον εγκέφαλο.
  • 1:00 - 1:01
    Σαν δευτερεύουσα σημείωση
  • 1:01 - 1:02
    μπορείτε να πείτε πολλά
  • 1:02 - 1:03
    για το πόσο καλή είναι
    η αίσθηση της όσφρησης ενός ζώου
  • 1:03 - 1:05
    από το μέγεθος του οσφρητικού του επιθηλίου.
  • 1:05 - 1:07
    Το οσφρητικό επιθήλιο ενός σκύλου
  • 1:07 - 1:08
    είναι 20 φορές μεγαλύτερο
  • 1:08 - 1:10
    από το μικροσκοπικό
    ανθρώπινο επιθήλιο σας.
  • 1:10 - 1:11
    Όμως, υπάρχουν επίσης ακόμα,
    πολλά που δεν γνωρίζουμε
  • 1:11 - 1:12
    σχετικά με αυτή τη μικρή στιβάδα κυττάρων.
  • 1:12 - 1:15
    Για παράδειγμα, το οσφρητικό επιθήλιο μας
    είναι χρωματοφόρο,
  • 1:15 - 1:18
    και οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν
    στην πραγματικότητα γιατί.
  • 1:18 - 1:19
    Αλλά με πιο τρόπο πραγματικά
    αναγνωρίζετε τη διαφορά
  • 1:19 - 1:20
    μεταξύ των οσμών;
  • 1:20 - 1:22
    Αποδεικνύεται ότι ο εγκέφαλό σας έχει
  • 1:22 - 1:25
    40 εκατομμύρια διαφορετικούς
    οσφρητικούς νευρικούς υποδοχείς
  • 1:25 - 1:30
    έτσι η οσμή Α μπορεί να ερεθίζει
    τους νευρώνες 3, 427 και 988
  • 1:30 - 1:36
    και η οσμή Β μπορεί να ερεθίζει
    τους νευρώνες 8, 76 και 2.496.678.
  • 1:36 - 1:37
    Όλοι αυτοί οι διαφορετικοί συνδυασμοί
  • 1:37 - 1:40
    σας επιτρέπουν να ανιχνεύσετε
    ένα απίστευτα ευρύ φάσμα οσμών.
  • 1:40 - 1:42
    Επιπλέον,
    τα οσφρητικά νευρικά κύτταρα είναι πάντα
  • 1:42 - 1:43
    σε ετοιμότητα για δράση.
  • 1:43 - 1:45
    Αυτά είναι ο μόνος νευρώνας
    στον οργανισμό
  • 1:45 - 1:46
    που αποκαθίσταται συχνά,
  • 1:46 - 1:48
    κάθε τέσσερις με οκτώ εβδομάδες.
  • 1:48 - 1:49
    Μόλις αυτοί οι νευρώνες ενεργοποιούνται
  • 1:49 - 1:50
    το σήμα ταξιδεύει μέσω μιας δέσμης
  • 1:50 - 1:51
    που ονομάζεται οσφρητική οδός
  • 1:51 - 1:53
    με προορισμούς, όλο τον εγκέφαλό σας
  • 1:53 - 1:54
    κάνοντας στάσεις στην αμυγδαλή,
  • 1:54 - 1:55
    στο θάλαμο,
  • 1:55 - 1:56
    και στο νεοφλοιό.
  • 1:56 - 1:57
    Αυτό είναι διαφορετικό
  • 1:57 - 1:58
    από τον τρόπο επεξεργασίας
    της όρασης και της ακοής.
  • 1:58 - 2:00
    Κάθε ένα από αυτά τα σήματα
    κατευθύνονται πρώτα
  • 2:00 - 2:01
    στο κέντρο αναμετάδοσης,
  • 2:01 - 2:03
    στο μέσο του εγκεφαλικού ημισφαιρίου,
  • 2:03 - 2:05
    και στη συνέχεια
    στις άλλες περιοχές του εγκεφάλου.
  • 2:05 - 2:07
    Αλλά η όσφρηση, επειδή εξελίχθηκε
  • 2:07 - 2:08
    πριν από τις περισσότερες αισθήσεις σας
  • 2:08 - 2:09
    έχει μια άμεση διαδρομή
  • 2:09 - 2:11
    σε αυτές τις διαφορετικές
    περιοχές του εγκεφάλου,
  • 2:11 - 2:13
    όπου μπορεί να ενεργοποιήσει
    την αντίδραση μάχης ή φυγής
  • 2:13 - 2:14
    όπου σας βοηθά
    να ανακαλέσετε αναμνήσεις
  • 2:14 - 2:16
    ή να σας κάνει να τρέχουν τα σάλια σας.
  • 2:16 - 2:17
    Αλλά ακόμα και αν έχουμε όλοι
  • 2:17 - 2:18
    την ίδια φυσιολογική οργάνωση,
  • 2:18 - 2:20
    δύο ρουθούνια
    και εκατομμύρια οσφρητικούς νευρώνες,
  • 2:20 - 2:23
    δεν οσφραινόμαστε τα ίδια πράγματα.
  • 2:23 - 2:25
    Ένα από τα πιο διάσημα παραδείγματα αυτού
  • 2:25 - 2:28
    είναι η ικανότητα να μυρίζουμε
    το αποκαλούμενο «σπαράγγι στα ούρα».
  • 2:28 - 2:29
    Για το 25%, περίπου, του πληθυσμού
  • 2:29 - 2:31
    η ούρηση μετά την κατάποση σπαραγγιού
  • 2:31 - 2:33
    σημαίνει όσφρηση
    μιας αισθητής δυσωδίας.
  • 2:33 - 2:36
    Το υπόλοιπο 75%
    από εμάς δεν την παρατηρεί.
  • 2:36 - 2:37
    Και αυτή δεν είναι η μόνη περίπτωση
  • 2:37 - 2:39
    των οσμών που διαφέρουν
    από μύτη σε μύτη.
  • 2:39 - 2:40
    Για μερικούς ανθρώπους
  • 2:40 - 2:42
    η χημική ανδροστενόνη μυρίζει βανίλια·
  • 2:42 - 2:44
    για άλλους μυρίζει
    σαν ούρα που μυρίζουν ιδρώτα,
  • 2:44 - 2:45
    το οποίο είναι ατυχές
  • 2:45 - 2:47
    διότι η ανδροστενόνη βρίσκεται συνήθως
  • 2:47 - 2:49
    σε νόστιμα πράγματα,
    όπως το χοιρινό.
  • 2:49 - 2:51
    Έτσι, έχοντας υπόψη
    την αίσθηση του ιδρώτα στα ούρα
  • 2:51 - 2:53
    οι παραγωγοί χοιρινού θα ευνουχίσουν
    αρσενικούς χοίρους
  • 2:53 - 2:55
    ώστε να σταματήσουν
    να παράγουν ανδροστενόνη.
  • 2:55 - 2:57
    Η ανικανότητα να οσφρανθείτε μία μυρωδιά
  • 2:57 - 2:58
    καλείται ανοσμία,
  • 2:58 - 3:00
    και υπάρχουν περίπου
    γνωστά 100 παραδείγματα.
  • 3:00 - 3:03
    Άνθρωποι με ανοσμία στην αλλισίνη
    δεν μπορούν να μυρίσουν το σκόρδο.
  • 3:03 - 3:06
    Άλλοι με ανοσμία στην ευγενόλη
    δεν μπορούν να μυρίσουν τα γαρύφαλλα.
  • 3:06 - 3:09
    Και κάποιοι ανθρώποι δεν μπορούν
    να μυρίσουν εντελώς
  • 3:09 - 3:10
    τίποτα.
  • 3:10 - 3:11
    Αυτό το είδος της πλήρους ανοσμίας
  • 3:11 - 3:12
    θα μπορούσε να έχει πολλές αιτίες.
  • 3:12 - 3:14
    Κάποιοι άνθρωποι γεννιούνται
    χωρίς την αίσθηση της όσφρησης.
  • 3:14 - 3:16
    Άλλη τη χάνουν μετά από ένα ατύχημα
  • 3:16 - 3:18
    ή κατά την διάρκεια μίας ασθένειας.
  • 3:18 - 3:20
    Εάν το οσφρητικό επιθήλιο
    είναι βουλωμένο ή μολυσμένο
  • 3:20 - 3:21
    μπορεί να παρεμποδίσει
    την αίσθηση της όσφρησης σας,
  • 3:21 - 3:23
    κάτι το οποίο μπορεί να είχατε βιώσει
  • 3:23 - 3:25
    όταν ήσασταν άρρωστοι.
  • 3:25 - 3:26
    Επίσης, η αδυναμία σας να μυρίσετε κάτι
  • 3:26 - 3:27
    μπορεί να προκαλέσει ένα μπέρδεμα
    με τις άλλες σας αισθήσεις.
  • 3:27 - 3:29
    Πολλοί άνθρωποι
    που δεν μπορούν να μυρίσουν καθόλου
  • 3:29 - 3:31
    δεν μπορούν επίσης να γευτούν πραγματικά
    με τον ίδιο τρόπο
  • 3:31 - 3:32
    όπως το κάνουμε εμείς οι υπόλοιποι.
  • 3:32 - 3:34
    Αποδεικνύεται ότι, το πως γευόμαστε κάτι
  • 3:34 - 3:36
    είναι στενά συνδεδεμένο με το πώς μυρίζει.
  • 3:36 - 3:37
    Καθώς μασάτε το φαγητό σας
  • 3:37 - 3:39
    ο αέρας ωθείτε προς τη ρινική κοιλότητα
  • 3:39 - 3:41
    κουβαλώντας μαζί του
    τη μυρωδιά του φαγητού σας.
  • 3:41 - 3:43
    Αυτές οι μυρωδιές φτάνουν
    στο οσφρητικό επιθήλιο σας
  • 3:43 - 3:44
    και λένε στον εγκέφαλό σας πολλά,
  • 3:44 - 3:45
    σχετικά με αυτό που τρώτε.
  • 3:45 - 3:47
    Χωρίς την ικανότητα να μυρίζετε
  • 3:47 - 3:48
    χάνετε την ικανότητα να γεύεστε
  • 3:48 - 3:49
    οτιδήποτε πιο πολύπλοκο
  • 3:49 - 3:50
    από τις πέντε γεύσεις
  • 3:50 - 3:52
    που μπορούν να ανιχνεύσουν
    οι γευστικοί σας κάλυκες:
  • 3:52 - 3:52
    γλυκό,
  • 3:52 - 3:54
    αλμυρό,
  • 3:54 - 3:54
    ξινό
  • 3:54 - 3:54
    πικρό,
  • 3:54 - 3:55
    και το πικάντικο.
  • 3:55 - 3:57
    Έτσι, την επόμενη φορά
    που θα μυρίσετε καυσαέρια,
  • 3:57 - 3:58
    τον αλμυρό θαλασσινό αέρα
  • 3:58 - 3:59
    ή το ψητό κοτόπουλο,
  • 3:59 - 4:01
    θα γνωρίζετε ακριβώς
    πώς το έχετε κάνει
  • 4:01 - 4:04
    και, ίσως, να είστε λίγο πιο ευγνώμονες
    επειδή μπορείτε.
Title:
Με ποιο τρόπο οσφραινόμαστε; - Ρόουζ Έβελεθ
Speaker:
Rose Eveleth
Description:

Δείτε ολόκληρο το μάθημα έδω: http://ed.ted.com/lessons/how-do-we-smell-rose-eveleth

Ένας ενήλικος άνθρωπος μπορεί να διακρίνει μέχρι και 10.000 οσμές. Χρησιμοποιείται τη μύτη σας για να συνειδητοποιήσετε τι να φάτε, τι να αγοράσετε κι ακόμα πότε είναι η ώρα να κάνετε ένα ντους. Αλλά πως τα μόρια στον αέρα μεταφράζονται σε μυρωδιές στον εγκέφαλό σας; Η Ρόουζ Έβελεθ σχεδιάζει το ταξίδι της όσφρησης μέσα στο οσφρητικό επιθήλιο σας και εξηγεί γιατί η μυρωδιά μπορεί να είναι τόσο υποκειμενική.

Μάθημα από τη Ρόουζ Έβελεθ, κινούμενη απεικόνιση από τον Ίγκορ Κόρικ.
more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Project:
TED-Ed
Duration:
04:20
TED Translators admin edited Greek subtitles for How do we smell?
Chryssa R. Takahashi edited Greek subtitles for How do we smell?
Chryssa R. Takahashi edited Greek subtitles for How do we smell?
Chryssa R. Takahashi approved Greek subtitles for How do we smell?
Chryssa R. Takahashi edited Greek subtitles for How do we smell?
Chryssa R. Takahashi edited Greek subtitles for How do we smell?
Chryssa R. Takahashi edited Greek subtitles for How do we smell?
Chryssa R. Takahashi edited Greek subtitles for How do we smell?
Show all

Greek subtitles

Revisions Compare revisions

Our website uses cookies for analysis purposes.