Peasant Revolts

W tym filmie przyjrzymy się

powstaniom ludowym w późnośredniowiecznej Europie.

Mówimy o okresie mniej więcej

między XIV a XVI wiekiem.

Powstania te są czasami nazywane rewoltami chłopskimi

i później porozmawiamy o tym, czy

to odpowiednia nazwa, patrząc na to,

kto w nich właściwie uczestniczył.

Na razie będziemy odnosić sie do nich jako powstań ludowych,

co oznacza, że brało w nich udział wielu ludzi niższych stanów.

Patrząc na te wydarzenia,

zadajemy sobie dwa

ogólne pytania.

Pierwsze: dlaczego ludzie zbuntowali się

przeciwko rządzącym?

Szczególnie po 1320 roku,

widzimy duży wzrost liczby powstań ludowych

na skalę wcześniej niespotykaną.

Dlaczego tak się stało?

Dlaczego ludzie się buntowali?

Po drugie, chcemy zastanowić się,

czy te powstania były udane?

Jeśli tak, co oznaczał "sukces"

w tych okolicznościach?

Zacznę więc od konkretnego przykładu -

- rewolty chłopskiej w Anglii.

Miała miejsce w 1381 roku.

Mamy tutaj obraz

z "Kronik" Jeana Froissarta,

który pisze swoje kroniki o wydarzeniach,

które właśnie mają miejsce.

Czyli to świadectwo bieżących wydarzeń.

Obraz jest z czasów późniejszych.

Został dodany do "Kronik" później,

nie oddaje więc w pełni tamtego okresu,

ale daje nam wyobrażenie jak mogła wyglądać

konfrontacja króla

z tysiącami wściekłych osób.

Żeby wprowadzić Was w temat,

zacznę cytatem

z "Kronik" Jeana Froissarta,

o których wspomniałem, a cytat ten

przypisuje on Johnowi Ballowi.

John Ball jest angielskim księdzem, który naucza w tamtym okresie

i jest uważany być może za jednego z podżegaczy,

jedną z osób, które pomogły rozpocząć rewoltę 1381 roku,

częściowo dlatego, że głosi idee,

które podważają istniejącą strukturę władzy.

Mówi: "Dobrzy ludzie,

sprawy nie mają się dobrze w Anglii",

co jest staroświeckim sposobem, by powiedzieć, że

nie jest dobrze w Anglii.

Potem kontynuuje:

"I nie będą, dopóki wszystko nie stanie się wspólne,

i nie będzie już niegodziwców i szlachciców,

ale będziemy zjednoczeni,

a szlachcice nie będą większymi panami niż my."

Więc mówi o tym, że mamy

w Anglii strukturę społeczną,

w której są szlachcice (dżentelmeni),

czyli ludzie, będący częścią arystokracji,

którzy mają siłę

polityczną i gospodarczą.

I oprócz tego są wszyscy inni ludzie,

którzy muszą pracować, by utrzymać tę szlachtę.

I mówi, że tak naprawdę powinniśmy być równi

i sprawy nie będą się miały dobrze w Anglii, dopóki nie będziemy.

To dość radykalny przekaz,

szczególnie w kraju średniowiecznej Europy.

A on mówi dalej i pyta:

"Co my, prości ludzie, zrobiliśmy, że na to

zasłużyliśmy, byście trzymali nas w

niewoli" czy skrępowaniu.

"Wszyscy pochodzimy od jednego ojca

i jednej matki, Adama i Ewy,

więc jak mogą oni mówić lub pokazywać, że

są większymi panami niż my."

Nawiązuje tutaj do

Starego Testamentu z Biblii

i mówi, że wszyscy jesteśmy potomkami

tej samej pary ludzi.

W tym rozumieniu jesteśmy równi,

dlaczego więc szlachta ma dostęp

do większej potęgi i bogactwa?

Powinienem zaznaczyć, że podważanie

hierarchii społecznej nie jest jedyną motywacją

rebeliantów podczas rewolty w Anglii.

Było wiele innych czynników,

o których porozmawiamy później.

Więc kiedy mówimy o społeczeństwie średniowiecznej Europy,

do tej pory mieliśmy strukturę

z trzema stanami, trzema poziomami

lub klasami, można powiedzieć.

Mamy stan duchowny, czyli księży lub zakonników

i wszystkich ludzi związaych z Kościołem -

- to grupa, która się modli.

Mamy szlachtę i to będą nasi rycerze,

ludzie, którzy kontrolują duże połacie ziemi

i którzy służą królowi i królestwu

i którzy walczą.

A na dole mamy ludzi, którzy pracują,

i stanowią większość populacji.

Pamiętajmy, że to społeczeństwo rolnicze z prymitywną technologią,

więc prawdopodobnie więcej niż 90% ludności

jest zaanażowane w jakiś sposób w produkcję rolną.

To jest największa część społeczeństwa,

nazywana chłopstwem.

Podsumowując, w naszym modelu mamy

tych, którzy się modlą; tych, którzy walczą

i tych, którzy pracują.

Społeczeństwo potrzebuje wszystkich tych ról, by prawidłowo funkcjonować,

więc wszystkie są ważne.

Chcemy teraz zrozumieć, jak przechodzimy

od sytuacji, w której mamy

względnie stabilny porządek społeczny,

w którym różne stany są postrzegane

jako w miarę równie ważne cżłony społeczeństwa,

do tego, co widzimy w Anglii w 1381 r.,

kiedy ludzie powstają i podważają

autorytet króla.

Mamy trzy szerokopojęte obszary do analizy,

byśmy mogli lepiej zrozumieć, dlaczego

widzimy wybuchy powstań ludowych

przez cały XIV wiek.

Pierwszy to demografia

czy badania nad ludnością.

Mamy dwa wydarzenia, które znacząco

wpłynęły wtedy na populację w Europie.

Pierwsze to Wielki Głód

między 1315 a 1317 rokiem,

kiedy to kilkakrotnie zbiory były słabe,

ze względu na niesprzyjającą uprawie pogodę.

Innym wydarzeniem o dużym wpływie

na populację w Europie była epidemia

Czarnej Śmierci

między 1347 a 1349 rokiem.

Zabiła ona co trzeciego lub

nawet co drugiego Europejczyka.

Można więc zaobserwować duży wzrost

w koszcie zatrudnienia pracowników.

I widzimy na przykład w Anglii

w 1349 i 1351 roku

kilka uchwalonych aktów prawnych,

które starają się utrzymać pensje pracowników na poziomie sprzed epidemii.

To odpowiedź na fakt,

że jest teraz mniej pracowników, co czyni ich

droższymi.

Dodatkowo, mamy wojnę stuletnią

między Anglią i Francją.

Zaczyna się w 1337 roku i ciągnie się

przez nawet więcej niż sto lat,

ale tak już została nazwana.

A to kosztuje.

To kosztuje obydwa rządy mnóstwo pieniędzy

na walkę i utrzymanie wojsk,

więc w jednym czasie mamy

te gospodarcze trudności,

rządy podnoszące ludziom podatki,

by spróbować pokryć koszty konfliktu.

Przedsmak ostatniej rzeczy, która pomaga wyjaśnić

niektóre z tych ludowych powstań,

widzieliśmy w cytacie z Johna Balla -

mamy też problemy religijne

i kulturowe,

Zakony żebracze -

franciszkanie i dominikanie, są zakonnikami,

którzy wędrują i nauczają ludzi niższych stanów

o wartości ubóstwa i prostego życia.

Więc kiedy mamy szlachtę, która żyje

rozrzutnie i luksusowo,

budzi to opór jako sprzeczne

z religijnym podejściem zyskującym popularność.

Wspomniałem na początku, że porozmawiamy chwilę

o tym, czy rewolta chłopska

jest właściwym określeniem tych wydarzeń.

W 1358 r. mamy wydarzenie zwane Żakerią.

które było ludowym powstaniem na północy Francji,

wywołane przez problemy związane

z wojną stuletnią.

Żakeria wzięła swoją nazwę od tego,

że ludzie niższych stanów byli nazywani ogólnie

Jacques Bonhomme,

jakby przykładowy cżłowiek nazywał się Jacques Bonhomme,

co oznacza

mniej więcej, Jacek Koleś.

Więc mamy elity, kler, szlachtę,

która postrzega bycie chłopem,

człowiekiem z gminu,

jako coś uwłaczającego lub obraźliwego

dla każdego, kto nie jest członkiem stanu szlacheckiego lub duchownego.

Pamiętajmy, że chłop to po prostu

wiejski pracownik rolny.

Te rewolty, te powstania

obejmowały o wiele więcej osób niż tylko wiejscy pracownicy rolni.

Starali się więc lekceważyć powstania

jako jedynie niewłaściwe zachowanie ludzi,

którzy nie znają swojego miejsca w społeczeństwie.

W rzeczywistości, to o wiele bardziej skomplikowane.

To więc zaczyna dawać nam obraz tego,

dlaczego ludzie się buntowali

przeciw rządzącym w tamtym czasie.

Mieliśmy zmiany demograficzne, które powodowały

zmiany ekonomiczne,

które prowadziły to nowego sposobu,

w jaki ludzie postrzegali swoje miejsce w społeczeństwie.

By rozważyć, czy powstania odniosły sukces,

musimy myśleć nie tylko o sukcesie akcji zbrojnej,

bo faktem jest, że większość z tych powstań ludowych

przegrała pod względem militarnym.

Rządy miały wystarczająco

zasobów ludzkich i finansowych, by stłumić powstania.

Więc kiedy zastanawiamy się, czy

te ludowe powstania odniosły sukces,

zastanówmy się, ćzy doprowadziły do ważnych zmian

w strukturze społecznej lub politycznej.

Nawet jeśli nie były to zwycięstwa na polu walki.

I w większości przypadków

widzimy, że takie zmiany zaczynają mieć miejsce.