کورد: بناڤودەنگترین خەلکێ نە گوهـ لـێ بووی لجیهانێ | ستیڤن مانسفیلد | TEDxNashville
-
0:08 - 0:12من دڤێت ئەز چیروکەکێ بۆ وە بێژم،
بەلکو، من دڤێت ئەز بۆ وە سێ چیروکان بێژم، -
0:12 - 0:15بەلـێ پا بلا خوهـ هەوە نەدەت و نەوەستیێن،
ئەز گەلەک بلەز دئاخڤم. -
0:15 - 0:16پسمامێن من یێن باشوور دبێژن
-
0:16 - 0:19کو ئەز هند بلەز دئاخڤم
وەکی یانکیزی دەمێ یێ سەرخوش -
0:19 - 0:19(پێکەنین)
-
0:19 - 0:23ڤێجا ئەم دێ وێ چەندێ بدووماھیک ئینین
د دوو، یان سێ دەمژمێران دا. -
0:23 - 0:26گرۆپەکێ مروڤان یێ هەی لسەر ئەردی
-
0:26 - 0:30کو ژمارا وان ٣٥ ملیون کەسێن بهێزن.
-
0:30 - 0:34ئەو مەزنترین گرۆپێ مروڤایە
دڤێ جیهانێ دا یێ کو -
0:34 - 0:36وەلاتەکێ تایبەت بخوڤە نەبیت.
-
0:36 - 0:40دشیان دایە کو ئەو ببنە
وەلاتێ نوی یێ بهێت یێ جیهانێ. -
0:40 - 0:42دبێژنە وان کورد،
-
0:42 - 0:45و من دڤێت بتنێ کورتییەکێ
ژچیروکا وان بو هەوە بێژم. -
0:45 - 0:49نوکە، دبیت تە پتر پێزانین لسەر کوردان
هەبن ژئەوا تو هزر دکەی دەربارەی وان. -
0:49 - 0:54بەلکو تە ڕوویێن جوان یێن
زاروکێن وان یێن شرین و ڕح سڤک دیتبن -
0:54 - 0:57لسەرانسەری توورا ئەنتێرنێتێ و ڕوژناما،
گەلەک جارا دھێنە بکارئینان. -
0:57 - 1:01ئەگەر تو ماستی بخوی، ئەڤە وێ چەندێ
دگەهینیت کو تو تشتەکی ژکوردان دزانی. -
1:01 - 1:06ئەڤە دامەزرێنەرێ کومپانییا
ماستێ چوبانی یە، حەمدی ئولوکایا. -
1:06 - 1:07ئەو کوردەکە.
-
1:07 - 1:10دبیت، ئەگەر تو نەیێ ئامادە ژی بی
کو دانپێدانێ بکەی، -
1:10 - 1:14تو ئێک بی ژوان کەسێن
دویڤچوونا پێشمەرگێن ئافرەت دکەن، -
1:14 - 1:16شەرڤانێن گەریللا ژبو کوردا.
-
1:16 - 1:17پەیڤا "پێشمەرگە" پەیڤەکا کوردییە
-
1:17 - 1:20کو برامانا
"ئەوێن خو لبەر سینگێ مرنێ ددەن" دهێت -
1:20 - 1:24و ھندەک ژوان کەسان یێن
لبەرامبەری مرنێ دراوەستییێن ژنن، -
1:24 - 1:28و ئەوانا گەلەک،
گەلەک دویفکەتییێن ڕۆژئاڤایی یێن هەین، -
1:28 - 1:32ئەو زەلامێن لکوردستانێ بو چەندەها چەرخاییە
دهێنە نیاسین وەک شەرڤانێن چاڤ نەترس -
1:32 - 1:37
و گەلەک یێن ژوان ھەین
کو زێدە دجوانن. -
1:37 - 1:40وەسا دیارە کو ئەو ھەر ل دەستپێکا ژیانا خو
دجوانن. -
1:40 - 1:44بەرێ خو بدەنە ڤی زاروکێ ھەنێ.
براستی. پێتڤییە ئەز نوکە براوەستم. -
1:45 - 1:52ئەو هەمی تشتێ وان دڤێت
جھەکە دگەل وەلاتێن جیھانێ. -
1:52 - 1:56ئەو هەمی تشتێ وان دڤێت
وەلاتەکێ وان بخو بیت. -
1:56 - 1:59و ئەڤەیە ئەوا ئەو خەونا پێڤە دبینن.
ئەڤەیە ئاخا وان یا دێرین. -
1:59 - 2:01ئەو یێن دنیڤەکا ڕوژهەلاتا ناڤین دا
-
2:01 - 2:05کو چیایێن زاگروس بربرا پشتێ
یا ئاخا وان دروست دکەت -
2:05 - 2:11و ئەو یێ دناڤبەرا عیراق و ئیران
و تورکیا و سوریایێ دا. -
2:11 - 2:13ئەها ئەوا ئەڤە دڤێت، وەلاتەک،
-
2:13 - 2:18کوردستانەکا ئازاد و سەربەخۆ
کو بشێن بێژنێ وەلات، -
2:18 - 2:20٣٥ ملیون ژوانا.
-
2:20 - 2:25نوکە، من دڤێت پیچەک
باسێ کوردان بو هەوە بکەم -
2:25 - 2:30و داکو ڤێ چەندێ بشێم بکەم من دڤێت
ئەز چیروکا سێ ژنێن کورد بکاربینم. -
2:30 - 2:32دبیت نە تشتەکێ ئاسایی بیت
کو ئەز دێ چیروکا -
2:32 - 2:33سێ ژنێن کورد بکارئینم،
-
2:33 - 2:35بەلێ کورد بڤێ ڕاستیێ دسەربلندن کو،
-
2:35 - 2:39ھەرچەندە ئەو ڕێژا ٩٧٪ وەلاتەکێ موسلمانن،
-
2:39 - 2:43ژنێ گەلەک ڕولەکێ باش یێ ھەی دجڤاکێ واندا.
-
2:43 - 2:46ژن لسەر دادگەھا بلند دروینن،
ژن فەرمانان ددەنە سەربازان. -
2:46 - 2:48ژن ڕێبەراتیا سەرمایەداران دکەن.
-
2:48 - 2:51ژن دپلوماتکارن وەک ھین دێ پشتی نوکە بینن
-
2:51 - 2:53و ئەو بڤێ چەندێ دسەربلندن،
ژبەر ڤێ چەندێ تشتەکێ گونجاییە -
2:53 - 2:57بشێوەیەکێ تایبەت دگەل کوردا
کو ئەز دێ چیروکێن ژنان بکارئینم. -
2:57 - 3:02بھێلن ئەز دەستپێبکەم
ب چیروکا ژنەکا نەئاسایی -
3:02 - 3:04ژنەکا بریتانی، نە ژنەکا کورد.
-
3:04 - 3:07ناڤێ وێ (گێرترود بێل)ە.
-
3:07 - 3:11دبیت هەوە گوهـ لوی ناڤی نەبیت،
بەلـێ بەرێ خو بدە ڕوویێ وێ لڤێرە بو دەمەکی -
3:11 - 3:12ناڤچاڤێن گێرترود بێلێ.
-
3:12 - 3:18ئەڤ ڕوویێ نازک، یێ وەک ڤیکتورییا
دزڤرت بو ژنەکێ -
3:18 - 3:22کو یا ھاتییە بەرنیاس کرن و باوەر پێکری وەک
دایکا عیراقا مودێرن. -
3:22 - 3:25
ل سالا ١٨٦٨ ژدایک بوویە،
و چوویە زانکۆیا ئوکسفورد. -
3:25 - 3:27هش و بیرەکا توێژەرانە -
-
3:27 - 3:31ئەوێ شارەزاییا شەش زمانان ھەبوو
ددەستپێکا ژیانا خودا، ل ژیێ شەش سالییێ دا، -
3:31 - 3:32و بەری ئەو بدوماهیک بهێت -
-
3:32 - 3:37ئەو نە بتنێ مێشکەکێ مەزن بوو،
بەلـێ گیانەکێ وێرەک ژی بوو. -
3:37 - 3:40ئەوێ چیا ل ئەوروپا یێن ھەین
کو لدویڤ وێ ھاتینە ناڤکرن -
3:40 - 3:43ژبەرکو ئەو
چییاڤانەکا گەلەک بلیمەت و زیرەک بوو. -
3:43 - 3:46جارەکێ ئەوێ ٥٢ دەمژمێر بووراندن
-
3:46 - 3:51ھلاویستی ب وەریسەکێ ڤە لسەر لێڤەکێ
ددەمێ باھوزا بەفرێ دا. -
3:51 - 3:53ژبەر ڤێ چەندێ ئەوان چیایەک بناڤێ وێ ناڤکر.
-
3:53 - 3:56و هەروەسان ژبەر ڤێ چەندێ یە
کو چ چیا نابن بهێنە ناڤکرن بو من. -
3:56 - 3:59(پێکەنین)
-
3:59 - 4:02ئەو چوو دا کو سەرەدانا مامەکێ خو بکەت
لوەلاتێ فورسێ -
4:02 - 4:04دلێ وێ کەتە وەلاتێ عەرەبی،
-
4:04 - 4:07دلێ وێ کەتە بیابانێ،
دلێ وێ کەتە خەلکێ وێ، -
4:07 - 4:11و ئەو بوو بسپور دەربارەی جیهانا عەرەبی،
-
4:11 - 4:14ھاتە نیاسین ژلایێ
ئیمپراتورییەتا بریتانیا ھەمییێ ڤە، -
4:14 - 4:16و ددەمێ شەرێ جیھانی یێ ئێکێ دا،
-
4:16 - 4:19ژلایێ حکومەتا بریتانی ڤە
داخوازی ژوێ هاتە کرن -
4:19 - 4:23داکو سەربازان دەرباز بکەت دناڤ بیابانێ دا
ژبەرکو ئەو گەلەکا زیرەک بوو دڤی بواری دا. -
4:23 - 4:26نوکە، ئەوێ ئەڤ کارە ئەنجامدا
بشێوەیەکێ بریتانییێ نمونەیی. -
4:26 - 4:28ھەرچەندە ئەو ل ناڤەراستا بیابانێ بوو،
-
4:28 - 4:29و ھندەک جارا دنیڤا شەرەکی دا،
-
4:29 - 4:33دا یا ڕژد بیت لسەر وێ چەندێ کو
بڕاوەستن و چایەکا پلە بلند ڤەخون -
4:33 - 4:36و دگەل خوارنا ئەو تشتێن دگەل خو ئیناین
ژباشترین خوارنگەهێن چینی ژلەندەن. -
4:36 - 4:40و پاشی ئەو دا وانا بار کەتەڤە
سەر پشتا هەسپێ خو و چیت. -
4:40 - 4:41تو دشێی دڤی وێنەی دا ببینی.
-
4:41 - 4:44دەرسوکەکا عەرەبان یا لسەری،
دەستەکێ جلوبەرگان ژلەندەن، -
4:44 - 4:48و ئەو سیاری کورتانەکێ ئینگلیزییە
و یا چایێ ڤەدخوت. -
4:48 - 4:52ژبەر ڤێ چەندێ
ئەڤە ئەو پارچا جوانە ژکەسایەتییا وێ. -
4:52 - 4:56ئەوێ کارتێکرنەکا ئێکجار مەزن هەبوو
-
4:56 - 5:00لسەر دروستکرنا ڕۆژهەلاتا ناڤین
پشتی شەرێ جیهانی یێ ئێکێ، -
5:00 - 5:02ژبەرکو ئەو ژنەکا بلیمەت بوو.
-
5:02 - 5:05هەروەسا ئەوێ هندەک
هەڤالێن گەلەک کاریگەر هەبوون. -
5:05 - 5:09ئێک ژوان بناڤێ وێنستن چەرچل،
ئەوێ، هەر وەکی تو دبینی، -
5:09 - 5:12وەزیرێ هێزێن ئاسمانی و دەریایی بوو
ئێکسەر پشتی شەرێ جیهانی یێ ئێکێ. -
5:12 - 5:16و ئێکێ دی تی. ئی. لورێنسە.
هوین ئەوی پتر دنیاسن بلورێنسێ عەرەبی. -
5:16 - 5:18ئەڤە هندەک کەسێن هەلاویستی و بەرچاڤ بوون.
-
5:18 - 5:22ژبەر ڤێ چەندێ ئەوێ جورە کاریگەرییەک
هەبوو کو کەسانێن دی نەبوون. -
5:22 - 5:24ئەو دا کارتێکرنێ کەت هەر چەوا بیت
-
5:24 - 5:28ژبەرکو چ کەسەکی هندی وێ دەربارەی
وێ پارچا جیهانێ نەدزانی. -
5:28 - 5:31بەلـێ پا لسەر من یا پێتڤییە بێژمە هەوە،
ئەوانا شاشیەک ئەنجام دا. -
5:31 - 5:34ڤان هەرسێ قارەمانا شاشیەک ئەنجام دا.
-
5:34 - 5:37دمێشکێ وانا دا هەبوو
کو وەلاتەکێ نوی دروست بکەن. -
5:37 - 5:38ئەڤە ددەمەکی دا بوو
-
5:38 - 5:41کو ئیمپراتوریەتا عوسمانی هاتبوو ژناڤبرن
دماوێ شەرێ جیهانی یێ ئێکێ دا -
5:41 - 5:46و نوکە دەمێ عەرەبان دهات دمێژوویێ دا
و عەرەب دهاتنە مەیدانێ و پێش چاڤ، -
5:46 - 5:48ئەو هەمییا کو دا ئاهەنگ بوبهێنە ساخکرن.
-
5:48 - 5:53بەلـێ پا ڤان هەرسێکا، ڤان ئەندازیارێن
عیراقا نوی کورد ژبیر کرن. -
5:53 - 5:58یانژی، ئەگەر وانا کورد ژبیر نەکربان،
بکێمی ئەوانا ژبیرکر کا کورد کی بوون -
5:58 - 6:00و کا هەر و هەر ئەو کی بووینە.
-
6:00 - 6:02ژبەرکو کورد خەلکەکێ کەڤنە.
-
6:02 - 6:05کورد خەلکەکن کو خودان
کەلەپورەکێ نەهێتە باوەرکرنن -
6:05 - 6:07و کەلتورەکێ نەهێتە باوەرکرن.
-
6:07 - 6:10و ئەو نە عەرەبن ژی،
ئەو دکەیف خوشن برێکەکا هەڤالدوستی بژین، -
6:10 - 6:14دگەل هەڤالێن خو یێن عەرەب،
بەلـێ پا کورد عەرەب نینن، -
6:14 - 6:17ئەو ژدویندەها فارسانن
ژدارا ڕەگەزێن ڕۆژهەلاتا ناڤین -
6:17 - 6:20و ئەوانا هەستەکێ
بهێز یێ ناسنامێ یێ هەی. -
6:20 - 6:22ئەگەر تو خواندەڤانێ ئنجیلـێ بی،
-
6:22 - 6:25دبیت تو بزانی کو کورد
ژنەژادا کەڤنارێن میدینە. -
6:25 - 6:28ئەو پارچەکا مەزنن ژچیروکا
پەیمانا کەڤن یا ئنجیلـێ، -
6:28 - 6:32بو نمونە، ئەو پارچەکن ژچیروکا
پێغەمبەر دانیالی. -
6:32 - 6:35ئەو لوێرێ بوون لروژا پێنجییێ،
باب وباپیرێن کوردێن سەردەم، -
6:35 - 6:37لوێرێ بوون لروژا پێنجییێ،
-
6:37 - 6:39و قودس و دێرێن مەسیحییان
ژدایک بوون پشتی هینگێ. -
6:39 - 6:41کەلەپورەکێ جیاواز بتنێ،
پاشییەکا جیاواز -
6:41 - 6:44گەلەک جیاوازتر ژئەو کەسێن لدەوروبەرێن وان.
-
6:44 - 6:45ئەو کەسانێن دچیروک و ئەفسانەیان دانە،
-
6:45 - 6:48خەلکەکێ خودان سوز و پەیمانن،
کەسانێن خودان حەز و هێزن، -
6:48 - 6:51خەلکەکن کو نەڤێت
کەلەپوری و پاشییا خو ژدەست بدەن -
6:51 - 6:53و بسانەهی بچنە دناڤ کەلتورەکێ دی دا،
-
6:53 - 6:56نەیا گرنگە کا چەند
هەڤال دوست دیار دکەن ب وی کەلتوری. -
6:56 - 7:00ڤێجا، ئەوا قارەمانێن مە
یێن ئەوروپی ئەنجام دای - -
7:00 - 7:03چەرچل، لورێنسێ عەرەب و گێرترود بێل -
-
7:03 - 7:05ئەوبو کو وانا وەلاتەک دروستکر بناڤێ عیراق
-
7:05 - 7:06کو چ جارا بەری نوکە
نەبوویە دجیهانێ دا. -
7:06 - 7:09و ئەوانا کوردێن باکورێ ڤێ وەلاتی بکارئینان
-
7:09 - 7:12وەک هاوسەنگەک لدژی تورکی،
-
7:12 - 7:14کو ئەوژی وەلاتەکێ نوی بوو
ژبەر ئیمپراتوریەتا عوسمانی ڤە مای -
7:14 - 7:16و هێشتا حەتا نوکە پیچەک یا توندە.
-
7:16 - 7:19تێبینییا پەیڤێن من بکەن
- ئەوانا کورد بکارئینان. -
7:19 - 7:20و ئەوانا کورد بکارئینان
-
7:20 - 7:23داکو بەرەڤانی و پارێزگارییێ بکەن،
داکو ببنە هاوسەنگەک -
7:23 - 7:26بو سونی و شیعێن باشووری.
-
7:26 - 7:29کورد دهەڤال دوستن دگەل سونی و شیعان،
گەلەک ژوانا سونی و شیعەنە، -
7:29 - 7:33بەلـێ پا ئەوانا چ حەز نەبوون
کو وەلاتێ خو بخو نەبیت. -
7:33 - 7:35سەروک وێلسن جارەکێ سوز دابوو وان،
-
7:35 - 7:38پەیمانێن ئەوروپی سوز دابوو وان
کو دێ وان وەلاتێ خو هەبیت، -
7:38 - 7:44و ژبەر ڤێ چەندێ ئەڤە بو بنەمایێ
گەلەک ئاریشان یێن مە ئەڤرو هەین. -
7:44 - 7:47ئەڤ چەندە دبیتە پارچەک ژئاریشێ بو کوردان،
-
7:47 - 7:50ژبەرکو ئەو هاتبوون بکارئینان
ژلایێ ئەوروپا ڤە -
7:50 - 7:52داکو پارێزگارییا تورکی بکەن لدژی باشووری
-
7:52 - 7:56و چ وەلات بوو وان نەهاتنە دروستکرن
یێن کو سوز بو هاتییە دان بەری نوکە. -
7:56 - 7:57گێرترود بێل،
-
7:57 - 7:59بشێوەیەکێ سەرەکی ڕێبەرەکە بو مەلک فەیصەلی،
-
7:59 - 8:04ئەوێ بوویە مەلکێ عیراقێ
یێ هاتییە دانان ژلایێ ئەوروپا ڤە، -
8:04 - 8:07خودان مەرەمەکا گەلەک دیار و ئاشکەرا بوو.
-
8:07 - 8:11ئەم نەشێین ڕەخنێ بگرین ژڤێ دیراتییێ،
ئەم نەشێین بەرێ خو بدەینە ڤی ڕووی، -
8:11 - 8:13ئەڤ ڕوویێ ڤیکتورییێ ڕوون
ئەوێ من باس کری بەری نوکە -
8:13 - 8:16و هزربکەم هەر نەخوشییەکا هاتبیتە سەرێ وان
بمەرەم و پیلان ڤە بوویە، -
8:16 - 8:19بەلـێ پا ڤێ چەندێ،
بنەمایەک دانا بو زیانێن مەزن، -
8:19 - 8:23دسەر ڤێ چەندێ ڕا، گێرترود بێل،
کەسەکا مەزن و پێشکێش بوو. -
8:24 - 8:26رێکێ بدەنە من بو هەوە باسێ ژنەکا دی بکەم.
-
8:26 - 8:30ئەز نەشێم ناڤێ وێ یێ براستی بێژمە هەوە
و ئەز نەشێم وێنێ وێ یێ دروست نیشاهەوە بدەم -
8:30 - 8:34ژبەرکو دبیت ژیانا وێ بێخیتە مەترسییێ،
بەلـێ پا ئەم دێ بێژینە وێ نیشتیمان. -
8:34 - 8:37هوسا چێبوو کو نیشتیمان
لعیراقێ بژیت وەک کوردەک -
8:37 - 8:42ئەو وەلاتێ گێرترود بێل و لورێنسێ عەرەب
و وێنستن چەرچلی بو دروست کری. -
8:42 - 8:46ئەو لسالا ١٩٨٠ ژدایک بوویە.
-
8:46 - 8:51ئەڤە ڕامانا وێ چەندێ ددەت کو
ئەوێ دەستپێکا سالێن ژیانا خو یێن بوراندین -
8:51 - 8:54لژێر حوکمرانییا ڤی زەلامی،
سەدام حوسێن. -
8:54 - 8:56کەربێن سەدام حوسێنی ژکوردان ڤەدبوون
-
8:56 - 9:00ژبەرکو ئەوا بەشداری
دخەونێن وی دا نەدکرن، -
9:00 - 9:03ژبو خەونێن عیراقەکا عەرەبان
و ئیمپراتوریەتەکا بابلی یا نوی. -
9:03 - 9:06و ژبەر ڤێ چەندێ ئەوی کومکوژی و
ڕەفتارێن گەلەک کرێت -
9:06 - 9:07بەرامبەر وان ئەنجام دان.
-
9:07 - 9:09پێلن ئەز هەوە ئاگەهدار بکەم،
ئەز دێ هندەک وێنێن -
9:09 - 9:10گەلەک ئازا نیشا هەوە دەم نوکە.
-
9:10 - 9:12و ل ١٦ ێ ئادارا ١٩٨٨،
-
9:12 - 9:16ئەوی بریار دا کو چەکێ کیمیایی بەردەتە
-
9:16 - 9:19سەر هەلەبجە، باژێرێ نیشتیمانێ.
-
9:19 - 9:21دبیت تە گوهـ ل هەلەبجە ببیت بەری نوکە.
-
9:21 - 9:25و لسالا ١٩٨٨، ل ١٦ێ ئادارێ،
-
9:25 - 9:27سەدام حوسێنی فەرمان دا
هێزێن خو یێن ئەسمانی -
9:27 - 9:31کو گازا خەردەلـێ، گازا سارین، گازا تابوون،
-
9:31 - 9:34و جورێن دییێن گازان بەردەن
لسەر ژمارەکا مەزن یا خەلکێ پارێزگار - -
9:34 - 9:39خەلکێ خو بخو، کوردان
پارچەک ژکوردێن عیراقێ. -
9:39 - 9:41تو دبینی دڤی وێنەی دا لڤێرە
لدەستپێکا ڕوویدانێ. -
9:41 - 9:46ئەوی فەرمان دا هێزێن خو یێن ئاسمانی
کو گازان بەردەنە لسەر سنورێ هەلەبجە، -
9:46 - 9:49داکو خەلکی دورپێچ بکەت دناڤ دا،
و پاشی ئەوی -
9:49 - 9:51گازێن کوژەک ئێکسەر بەردانە سەر وان.
-
9:51 - 9:54ئەڤە پێلێن عەورێن
گازا خەردەلێ و سارینێ نە. -
9:54 - 9:57خەلک مر و بشێوەیەکێ گەلەک کرێت مرن.
-
9:57 - 10:00ئەندامێن وان شل و ڕوون بوون،
-
10:00 - 10:04ئەوانا برێکێن ترس خو قورتال دکرن
-
10:04 - 10:07پشتا خو بخو دشکاند
پێیێن خو بخو ژێڤەدکرن -
10:07 - 10:10و سەرێ خو بخو دهەرشاندن.
-
10:10 - 10:15ئەو بشێوەیەکێ تەمام، دین بوون،
هندەک ژوانا ژکەنییا دا دمرن. -
10:15 - 10:18تشتەکێ نە جوانە و بترسە
و بڤی شێوەی بهێتە وەسف کرن، -
10:18 - 10:19بەلـێ پا ئەها بدروستاهی ئەڤ تشتە ڕوویدا.
-
10:19 - 10:21نوکە، خو ئامادە کە.
-
10:21 - 10:25مرن یا ئێکسەر بوو، و بترس،
٥ هزار کەس مرن، د دوو دەمژمێرێن دی دا، -
10:25 - 10:29١٠هزارێن دی دێ بدرێژاهییا
ژیانا خو نیڤ ئەندام بن و زیان ڤێ کەفتی بن، -
10:29 - 10:32و گەلەک ژوانا دا مرن پشتی چەند
حەفتییەکێن ددویف دا. -
10:32 - 10:35ئەڤە وێنێ زەلامەکێ مرییە.
-
10:35 - 10:38هەردوو کورین وی دساخن،
بەلـێ پا وی دگرن، و نەڤێت ئەو وانا بهێلیت. -
10:38 - 10:42باپیر پێکولـێ دکەت کو
وانا ژوی جهی ببەت. -
10:43 - 10:47ئەڤ دانعەمرە هەر زوی مرین
و دجهێ خودا بەستییێ گرتن. -
10:47 - 10:50تراژێدییا بخەم یا ڤان هەردووکان
ئەوە کو ئەو ئێکسەر مرین، -
10:50 - 10:52بەلـێ پا مانە دترومبلێ دا
بو ماوێ چەند ڕوژەکان، -
10:52 - 10:56جیرانا هزر دکر کو ئەو دساخ بوون
و هندەک جاران دەستێ خو بو بلند دکر. -
10:56 - 10:57ئەها هوسا ئەڤ مرنە ڕوویدا.
-
10:57 - 11:01دڤی وێنەی دا، زەلامەک دمالەکێ ڤە،
-
11:01 - 11:05دەمێ گازێ دەستپێکری کو بهێتە دمالا وی ڤە،
کورێ خو ڕاکر، و غواردا بەرەف جیرانەکی، -
11:05 - 11:07نەشییا بگەهیتێ، هەردوو مرن.
-
11:07 - 11:10تشتێ بالکێش ئەوە کو ئەڤ وێنە نوکە
بوویە پەیکەر. -
11:10 - 11:12وێنە بنەماییێ پەیکەرێ
-
11:12 - 11:16مونیومێنتا هەلەبجەیە لکوردستانا عیراقێ.
-
11:16 - 11:19ئانکو ئەوانا ئەڤ وێنێ زەلامەک زاروکێ
خو دهەلگریت وەرگرت -
11:19 - 11:21وەک هێماییێ ڕوویدانێ هەمییێ.
-
11:23 - 11:28نیشتیمانێ بابێ خو ژدەست دا
دوێ کیمیا بارانا هەلەبجە دا. -
11:28 - 11:30لەشێ وێ یێ هەشت سالی
دسووت بو ماوێ چەند هەیڤەکان. -
11:30 - 11:33لەشێ هندەکان بو چەند سالەکان دسووت.
-
11:33 - 11:35دایکا وێ قورتال بوو، بەلـێ پا پشتی هینگێ،
-
11:35 - 11:38دایکا وێ هاتە گرتن ژلایێ
هێزێن لەشکەری یێن سەدامی ڤە، -
11:38 - 11:41و هاتە ڤەشارتن دگۆڕەکێ بکومەل دا.
-
11:41 - 11:43گەلەک ژوانا یێن هەین کو
کوردستانا عیراقێ کرییە ئارمانج. -
11:43 - 11:46سەدامی دزانی کا دێ چەوا
ڤێ چەندێ بشێوەیەکێ باش کەت. -
11:46 - 11:48بەلـێ پا کورد خەلکەکێ جیاوازە.
-
11:48 - 11:52ئەوانا دڤێت ڕێزێ بدەنە مرییێن خو،
ئەو دزانن کادێ چەوا ڤان گۆڕێن بکومەل بینن. -
11:53 - 11:58دایکا نیشتیمانێ هاتە دیتن
و [دی-ئێن-ئەی] دوپاتکر کا ئەو کییە، -
11:58 - 11:59و ئەو هاتە ڤەشارتن.
-
11:59 - 12:02چ کەسەک نینە لکوردستانا عیراقێ
-
12:02 - 12:05کو مرییان برێز و حورمەت نەدانن.
-
12:05 - 12:06ئەو خەمگین دبن،
ئەو وان هەمییان، -
12:06 - 12:09هەمی تشتێن ژمرییێن وان ماین
دکەنە دتابووتان دا، -
12:09 - 12:12و ئەو ژایانا وان پیروز دکەن
و پێشکێشی خودای دکەن. -
12:12 - 12:15ئەها ئەو ڤێ چەندێ دکەن، ژبەرکو ئەڤە
مێژوو و عەدەت و تەقالیدێن وانە. -
12:15 - 12:18ئێ.. پا چ ل نیشتیمانێ هات؟
-
12:18 - 12:20ئێ باشە، من گوتە وە
کو ئەو لسالا ١٩٨٠ ژدایک ببو، -
12:20 - 12:22ئەڤە ڕامانا وێ چەندێ ددەت
کو نوکە ئەو ٣٦ سالە. -
12:22 - 12:23ئەو چ دکەت نوکە؟
-
12:23 - 12:25باشە، دبیت بو هەوە یا خوش بیت
کو هوین بزانن، -
12:25 - 12:28ژبەر زانینا ئەو نەخوشییێن
ئەو تێرا دەرباز بووی، -
12:28 - 12:29کو ئەو نوکە - و بو زانین،
-
12:29 - 12:31ئەو وێنێن ئەز دێ نیشا هەوە بدەم نوکە،
چ ژوانا ئەو نینە. -
12:31 - 12:35ئەڤە ئەو کەسەنە یێن وەکی وێ،
ژبەرکو ئەز نەشێم وێنێ وێ نیشا هەوە بدەم. -
12:35 - 12:37ئەو ئێکە ژڤان ژنێن
خودان جەرگ یێن پێشمەرگە، -
12:37 - 12:42و عەشیرەتا وێ یا شەرکەران
دترسیاینە ژلایێ داعشان ڤە، -
12:42 - 12:46ژبەرکو داعشان باوەرییەکا نە قورئانی،
و نە ڕاستی یا هەی -
12:46 - 12:49کو ئەگەر ئەو بهێنە کوشتن ژلایێ ژنەکێ ڤە،
ئەو ناچنە بەهەشتێ. -
12:49 - 12:52و ئەڤ ژنە کەیفێ بڤێ هزرێ دبەن
بشێوەیەکێ مەزن. -
12:52 - 12:54(پێکەنین)
-
12:54 - 12:56(دەست قوتان)
-
12:59 - 13:03هندەک ژوانا باشترین نیشانگر
و سەگڤانن دناڤ پێشمەرگان دا، -
13:03 - 13:07و هەڤالێن من یێن کورد
دێ کەیسەکی لسەرمن ڤەکەن دەربارەی ڤێ چەندێ، -
13:07 - 13:10بەلـێ پا ئەڤە ڕاستییە، ئەز دبێژمە هەوە.
-
13:10 - 13:14و هەما بکورتی ئەو بلیمەتن،
و نیشتیمان ئێکە ژوان. -
13:14 - 13:15چ تشت یێ سەرنج ڕاکێشە کو ببینی،
-
13:15 - 13:18بو مە ئەوێن گرنگییێ ددەنە ڤان پیڤەران،
-
13:18 - 13:23ئەوە کو گەلەک ژڤان ژنێن پێشمەرگە
ئەکوانتێن تویتەری یێن هەین، -
13:23 - 13:26کا چەوا ئەوانا ژمارەکا مەزن
یا دویف کەتییان هەیە لروژئاڤای. -
13:26 - 13:30گەلەک ژوانا،هەروەکی تو دشێی ببینی، دجوانن.
تو ڤێ ژنێ دبینی ئای-پەدەک ددەستی دا. -
13:30 - 13:32ب ڕۆژێ ئەو شەری دکەت
-
13:32 - 13:35و پاشی بشەڤێ بەرێ خو ددەتە هەڤالێن خو
و دویف کەتییێن خو بشەڤێ -
13:35 - 13:36(پێکەنین)
-
13:36 - 13:39و بو هندەک ئەگەران
براستی ئەز نەشێم بینمە پێش چاڤێن خو، -
13:39 - 13:42گەلەک، گەلەک داخوازییێن هەڤژین
پێکئینانێ بو وانا دهێن -
13:42 - 13:44ژلایێ زەلامێن ڕۆژئاڤا ڤە.
(پێکەنین) -
13:44 - 13:47مەرەما من، من یێن دیتین،
ئەز هزر دکەم کو ئەو گەلەک دباشن، -
13:47 - 13:50بەلـێ پا بوتە باشترە تو هەڤژینەکێ باش بی،
ئەڤە هەمییا من هەی کو بێژم. -
13:50 - 13:51(پێکەنین)
-
13:51 - 13:52باشترە بوتە ژدل بچییێ و یێ ڕژد بی.
-
13:53 - 13:56ڤێجا ئەڤە نیشتیمانە. پێلە بو هەوە
باسێ ژنەکا دی بکەم. -
13:56 - 13:59ناڤێ وێ بەیانە. ب-ە-ی-ا-ن،
-
13:59 - 14:01ژنەکا کو ئەز گەلەک پێ مەندەهوشم.
-
14:01 - 14:04بەیان هاتییە مەزن کرن ژلایێ
ئەو زەلامێ تو دبینی -
14:04 - 14:07للایێ ڕاستێ و هەڤژینا وی، چ پێ نەڤێت،
سامی عبد الرحمان. -
14:07 - 14:09ئەڤە ئەڤ زەلامەیە، قارەمانەکێ کورد.
-
14:09 - 14:14ئەو پێشەنگەکێ مانێ یێ ڕژد لدژی ڕژێمێ بوو،
هەروەکو کورد دبێژن، -
14:14 - 14:18کو بشێوەیەکێ مەزن ڕامانا سەدامی دهێت،
بەلـێ پا وان هەمی سالان کو ڕژێما عیراقی -
14:18 - 14:19لدژی کوردا دراوەستییا.
-
14:19 - 14:20ئەڤ زەلامە یێ بلیمەت بوو،
-
14:20 - 14:23بشێوەیەکێ باش هاتبوو فێرکرن،
و بزمانێ ئینگلیزی دئاخفت، -
14:23 - 14:26بەلـێ پا ژبەرکو ئەو پارچەک بوو ژمانێ،
لدژی ڕژێمێ ئەو نەچار بوو لچیایا بژیت. -
14:26 - 14:30ئەڤە ڕامانا وێ چەندێ ددەت کو
ئەو بەیانا بچویک نەچار بوو لچیایان بژیت، -
14:30 - 14:31و ژبەر ڤێ چەندێ، ژلایەکی ڤە،
-
14:31 - 14:33مالا وان تژی ببو
ژروژنامەڤانێن ڕۆژئاڤا، -
14:33 - 14:35ژبەرکو جارەکا دی،
ئەو بزمانێ ئینگلیزی دئاخفتن -
14:35 - 14:37و دشیان کەیسێن خو یێن کوردی باس بکەن.
-
14:37 - 14:40ژلایەکێ دی ڤە، ئەوانا ژیانەکا
بزەحمەت و ئالوز یا گوندی دژیان -
14:40 - 14:41ل چیایێن زاگروس،
-
14:41 - 14:43و تو دشێی بەیانا بچویک
بینییە پێش چاڤێن خو لڤێرە، -
14:43 - 14:44نان کەرکرن دگەل لەشکەرێن بهێز
-
14:44 - 14:47و ئەوانا حەز ژوێ دکر
وەک بەخت-ئینەرەکا بچویک. -
14:47 - 14:50ئەڤە جورە کەلتورەکە
کو ئەو دگەلدا مەزن بووی. -
14:50 - 14:52چیایێن زاگروس دجوانن،
بەلـێ پا بزەحمەت و دخاینن. -
14:52 - 14:55ئەڤە وەلاتێ بابو باپیرێن کوردایە.
-
14:55 - 14:56و دراستییێ دا، دبێژنە وان کوردێن چیای،
-
14:56 - 14:59ژلایێ وان کەسێن کو پێکولا دکەن
کو وان کێم کەن و ترانا پێ بکەن، -
14:59 - 15:01بەلـێ پا ئەڤ چەندە ڕاستییە.
-
15:01 - 15:03بابێ وێ - بشێوەیەکێ نەهێتە باوەرکرن
کەسەکێ کاریگەر، -
15:03 - 15:08هاریکاری کر دئاڤا کرنا ئەوا ئەم نوکە
دزانین ژکوردستانا عیراقێ. -
15:09 - 15:12دەمێ پتر ئازادی هاتی - سەدام
نەچار بوو دگەل بگونجیت - -
15:12 - 15:14ئەو بو سەروکێ وەزیرێن پارتا خو.
-
15:14 - 15:16براستی زەلامەکێ گەلەک زیرەک و عەجێب بوو.
-
15:16 - 15:17بلێبورین ڤە، لسالا ٢٠٠٤،
-
15:17 - 15:21پەقینەکا دوو جاری ڕوویدا
ژلایێ گروپەکێ توندرەو یێ ئیسلامی -
15:21 - 15:26و د. سامی عبد الرحمان
دگەل کورێ خو هاتنە کوشتن. -
15:26 - 15:28دەمەکێ گەلەک، گەلەک توند.
-
15:28 - 15:32نوکە، لوی دەمی، بەیان چو بو ئینگلاند
داکو بخوینیت و فێر بیت. -
15:32 - 15:33و پارچەکا دی داکو وێ بپارێزیت.
-
15:33 - 15:36و بو ئێک ژ ڕۆژنامەڤانا بو
ڕۆژناما فاینانشیال تایمس - -
15:36 - 15:37رولەکێ گەلەک گرنگ و ناڤدار.
-
15:37 - 15:42هاتە داخواز کرن ژوێ کو ڕۆژنامەڤانییا خو
ژلایێ فاینانشیال تایمس بکەت لژاپونێ، -
15:42 - 15:45ئەو جهێ وێ گەلەک،
گەلەک سال لـێ دەرباز کرین. -
15:45 - 15:46هەمی دەمان ئەوێ هزرا کوردستانێ دکر،
-
15:46 - 15:49و چ پێنەڤێت، هەمی دەمان،
لدویف ڕێبازا بابێ خو دچوو، -
15:49 - 15:50هەمی دەما گرنگی ددا کوردستانێ.
-
15:50 - 15:56بەلـێ پا ئەوێ نەدزانی کا چەوا
لسەر وێ یا پێتڤییە وێ چەندێ دەر بێخیت -
15:56 - 15:59ئێ باشە، لدوماهییێ وێ زانی
-
15:59 - 16:01کو لسەر وێ یا پێتڤییە
میراتێ بابێ خو بینیتە دەر، -
16:01 - 16:05لسەر وێ یا پێتڤییە کو حەزژێکرنا خو
بو کوردستانێ بینیتە دەر -
16:05 - 16:08و ئەوا دایک و بابێن وێ د
ڕۆحا وێ دا ڕاکری. -
16:08 - 16:12و نوکە، بەیانا بچویک براستی
خاتین بەیان سامی عبد الرحمان. -
16:12 - 16:16ئەو نوینەرە بو واشنتنا پایتەخت
-
16:16 - 16:19یا حکومەتا هەرێما کوردستانێ.
-
16:19 - 16:23تو دشێی بێژی ئەو بهێزترین
ژنا کوردە لجیهانێ. -
16:23 - 16:24ناهێتە باوەر کرن.
-
16:24 - 16:27(دەست قوتان)
-
16:29 - 16:31ئەو هندە یا درێژە.
-
16:31 - 16:33ئەو هەمی داینامێتە.
-
16:33 - 16:36ئەو گرێدانەکە دناڤبەرا
گولدا میێر و مارگرێت تاشێر -
16:36 - 16:38و ئوپێرا و پینک، ئەز هوسا هزر دکەم،
-
16:38 - 16:40ئەگەر تە هندەک سیفەتێن وێ بڤێن
وەکی یێن ڤانە. -
16:40 - 16:41(پێکەنین)
-
16:41 - 16:42ئەو گەلەک یا سەرنج ڕاکێشە.
-
16:42 - 16:47ئەو دەمێ خو دمەزێخیت بگوتنا
حکومەتا ویلایەتێن ئێکگرتی لواشنتن -
16:47 - 16:51کا چەوا لسەر وان یا پێتڤییە بهەڤکاری
دگەل کوردان لدژی داعشان ڕاوەستن، -
16:51 - 16:54و لسەر وان یا پێتڤییە دئامادە بن
بو سەربەخوبونا کوردستانێ. -
16:54 - 16:57و ئەڤە، ئەز هزر دکەم،
یاکو گرنگ بیت بو هەوە ئەڤرو. -
16:58 - 17:01ئەڤە ڕامانا چ ددەت بو هەوە؟
بوچی ئەڤە یا گرنگە بو هەوە؟ -
17:01 - 17:05باشە، تو یێ ژیری،
تو یێ خواندەڤانی، و تو یێ لڤێرە. -
17:06 - 17:08تو ژلایەنێ جڤاکی ڤە یێ هشیاری
و تە هاش خو هەیە. -
17:08 - 17:13و ٣٥ ملیون خەلکێ کورد
-
17:13 - 17:17یێ لهیڤیێ ژدایک ببن و ببنە
پارچەک ژدارا خێزانا وەلاتێن ئازاد. -
17:17 - 17:20من دڤێت هاریکارییا وان بکەم.
و ئەزهیڤی دکەم توژی دێ هاریکارییا وان کەی. -
17:20 - 17:21سوپاس.
-
17:21 - 17:27(دەست قوتان)
- Title:
- کورد: بناڤودەنگترین خەلکێ نە گوهـ لـێ بووی لجیهانێ | ستیڤن مانسفیلد | TEDxNashville
- Description:
-
more » « less
کورد خەلکەکێ نوبل و کەڤنارن یێن کو نوکە بشێوەیەکێ سەرەکێ "بپلاڤێن خو لسەر ئەردی" لدژی داعشا دراوەستییێن لروژهەلاتا ناڤین. ژمارا وان ٣٥ ملیونن د جیهانێ هەمییێ دا، مەزنترین گروپێ مروڤان لسەر ئەردی کو بێی چ وەلاتەکێ خو یێ ئازاد و تایبەت هەبیت. دڤێ ئاخفتنا بهێز دا، ستیڤن مانسفێلد چیروکا کوردان دبێژیت، و بمەندەهوشی ڤە، برێکا ژیانا سێ ژنێن کورد.
ئەڤ ئاخفتنە یێ هاتیە دانێ ل بۆیەرا TEDx ب بکارئینانا ڕێک و فورماتا کۆنفرانسێ TEDێ بەلێ ب ڕەنگەک سەربەخو هاتیە ڕێکخستنێ ژ لایێ کومەلگەهەک ناڤخویی. بۆ زێدەتر پێزانینان، سەرەدانا ئەڤی لینکێ دیارکری بکەن http://ted.com/tedx - Video Language:
- English
- Team:
closed TED
- Project:
- TEDxTalks
- Duration:
- 17:33
Show all
