Tracy Chevalier: Tabloda gizli hikayeyi bulmak

Tracy Chevalier tablolara baktığında, arkalarındaki hikayeyi hayal ediyor: Ressam modeliyle nasıl tanıştı? Kızın gözündeki bakışın sebebi nasıl açıklanabilir? Bu adam neden ... kızarıyor? Chevalier bizlerle tablolardan ilham alınarak yazılmış, içlerinden birinin onu en çok satan romanı "İnci küpeli kız"ı yazmaya götüren üç hikayeyi paylaşıyor.

Size çektiğim bir ızdırabımdan bahsedeceğim.

Ve içimde bir çoğunuzun aynı ızdırabı çektiğine

dair komik bir his var.

Bir sanat galerisi geziyor,

odalar dolusu tablolara bakıyorken,

bir 15-20 dakika sonrasında

resimler hakkında düşünmediğimi fark ediyorum.

Onlarla bağlantı kurmuyorum.

Onun yerine, beni uyandırmasına son derece

ihtiyaç duyduğum bir fincan kahveyi düşünüyorum.

Galeri yorgunluğundan muzdaribim.

Aranızdan kaç kişi --

evet. Ha ha, ha ha!

Şimdi, belki 20 dakikadan daha fazla dayanabilirsiniz,

ya da belki daha az, ama hepimizin

bunu yaşadığını düşünüyorum. Peki bununla birlikte

gelen bir suçluluk hissediyor musunuz?

Benim için, duvardaki resimlere bakıyorum,

ve onları oraya koymaya karar veren kişinin,

onların o duvarı hakedecek kadar iyi olduklarını düşündüğünü düşünüyorum

ama onu her zaman göremiyorum.

Doğrusu, çoğu zaman görmüyorum.

Ve oradan gerçekten mutsuz ayrılıyorum.

Resimde yanlış bir şey olduğuna inanmaktansa,

bende bir hata olduğuna inanarak, kendimi

suçlu ve mutsuz hissediyorum.

Ve bu iyi bir tecrübe değil, yani bir sergiyi mutsuz terketmek.

(Gülüşmeler)

Bence kendimize bu kadar yüklenmeyi bırakmalıyız.

Bir restorana gitmeyi düşündüğümüzde,

menüye bakarken, sizden menüdeki her şeyi

sipariş etmeniz beklenir mi?

Hayır! Seçersiniz.

Tişört almak icin bir alışveriş merkezine gittiğinizde

bütün tişörtleri dener, ya da

hepsini ister misiniz?

Tabi ki de hayır, seçici olabilirsiniz. Bu beklenir.

Peki nasıl oluyor da, bir sanat galerisine gittiğimizde

seçici olmamız o kadar da beklenmiyor?

Neden her bir tabloyla bir bağ kurmamız gerekiyor?

Ben farklı bir şekilde yaklaşmaya çalışıyorum.

Ve yaptığım iki şey var:

Bir galeriye gittiğimde, her şeyden önce, oldukça hızlı

hareket eder, her şeye bakarım ve bir şekilde

beni yavaşlatanları kafamda işaretlerim.

Beni neden yavaşlattıkklarını bile bilmem; ama bir şey

beni bir mıknatıs gibi kendine çeker

ve onun dışındaki hepsini yok sayar, sadece o tabloya giderim.

Evet yaptığım ilk şey bu: kendi küratörüm olurum.

Bir tablo seçerim. Bu 50 tanenin için de bir tane de olabilir.

Ve sonra, yaptığım diğer şey, tablonun önünde durup

kendime onunla ilgili bir hikaye anlatmak olur.

Neden hikaye? Bence bu konuda hevesli yaratıklarız,

DNA'mız bize hikaye anlatmamızı söyler.

Her zaman her şeyle ilgili hikayeler anlatırız

ve bence bunu, dünya bir tür çılgın, kaotik bir yer olduğu için yapıyoruz,

dünyayı az da olsa anlamaya ve,

ona biraz düzen getirmeye çalışıyoruz.

Bunu neden resimlere bakışımıza uygulanmayalım ki?

Şu anda elimde bir tür şu sanat galerisi ziyareti -

restoran menülerinden var.

Size göstermek istediğim, beni devam etmekten alıkoyan

üç adet tablo var. Ve size bu tablolara ilgili

hikayeler anlatmak istiyorum.

İlkinin biraz takdime ihtiyacı var --

17. Yüzyıl Hollandalı ressam Johannes Vermeer'den

"İnci Küpeli Kız".

Bu gelmiş geçmiş en ihtişamlı tablo.

Onu ilk 19 yaşındayken gördüm

ve anında çıkıp bir posterini aldım,

o poster hala duruyor. 30 yıl geçti, evimde asılı.

Gittiğim her yerde bana eşlik etti,

O kıza bakmaktan hiç bir zaman yorulmuyorum.

Onunla ilgili, beni devam etmekten alıkoyan şey,

her şeyden önce ressamın kullandığı muhteşem renkler

ve kızın yüzüne düşen ışık.

Ama bence yıllar sonra bile beni ondan koparamayan

daha başka bir şey, o da şu:

kızın yüzündeki bakış, yüzündeki çelişkili bakış.

Mutlu mü, üzgün mü olduğunu anlayamıyorum

ve sürekli fikrim değişiyor.

Beni sürekli geri döndüren işte bu.

Bir gün, bu posteri duvarıma asmamdan 16 yıl sonra,

yatağımda yattım ve kıza baktım,

birden bire ressamın kıza, öyle bakmasın sağlayacak

ne yapmış olabileceğini merak ettigimi düşündüm.

İşte o an ilk defa kızın yüzündeki ifadenin,

kendisinin aslında ressama karşı hissettiklerini

yansıttığını düşündüm.

Önceden bunun sadece bir kızın portresi olduğunu düşündürdüm.

Oysa şimdi bir ilişkinin portresi olduğunu düşünmeye başlamıştım.

Ve düşündüm, evet, nedir bu ilişki?

Ve bulmaya gittim. Bazı araştırmalar yaptım ve kızın kim olduğu

hakkında en ufak fikrimizin olmadığını keşfettim.

Aslinda Vermeer'in eserlerindeki hiç bir modelin

kim olduğunu bilmiyoruz;

Vermeer'in kendisiyle alakalı da çok az şey biliyoruz.

Bunun üzerinei kendi kendime "Yippi!" dedim.

İstediğimi yapabilir, dilediğim hikayeyi yazabilirdim.

Evet, işte hikayeyi böyle oluşturdum.

Her şeyden önce kızı eve getirmem

gerektiğini düşündüm.

Vermeer onu nereden tanıyor?

Yani, kızın onun 12 yaşındaki çocuğu

olduguna dair önermeler vardı.

Vermeer o tabloyu çizdiğinde kızı 12 yaşındaydı.

Ve düşündüm, hayır, bu cok yakın bir bakış,

ama bir kızın babasına vereceği cinsten degil, dedim.

Bir kere, zamanın Hollanda resminde,

bir kadının ağzının açık olması cinsel uygunluğa işaret ediyordu.

Vermeer için kızını o sekilde çizmek

uygunsuz kaçardı.

Yani, kızı degil, ama ona yakın olan biri,

ona fiziksel olarak yakın olan biri.

Peki evin içinde başka kim olabilirdi?

Bir hizmetçi, sevimli bir hizmetçi.

Evet, kız evde.

Peki onu nasıl stüdyoya getireceğiz?

Vermeer hakkında cok şey bilmiyoruz, fakat

bildiğimiz bazı şeyler, kendisinin katolik bir kadınla

evli olduğu, eşinin annesiyle birlikte, kendine ait

bir odasının - bir stüdyosunun olduğu bir

evde yaşadıkları. Bir de 11 çocuğu vardı.

Ev kaotik, gürültülü bir ev olsa gerek.

Ve daha önce Vermeer'in çizimlerini gördüyseniz,

inanılmaz sessiz ve sakin olduklarını bilirsiniz.

Bir ressam etrafında 11 çocukla nasıl bu kadar sakin, sessiz resimler yapabilir?

Hayatını bölümlere ayırarak...

Stüdyosuna gider ve "Buraya kimse gelmeyecek.

Ne eş, ne çocuklar. Tamam, hizmetçi gelip temizlik yapabilir." der.

Artık stüdyodadır. Vermeer onu stüdyoya almıştır, birliktelerdir.

Ve Vermeer onu çizmeye karar verir.

Kıza sade kıyafetler giydirir.

Şimdi, Vermeer'in çizdiği bütün kadınlar, ya da çoğu kadın

kadife, ipek, kürk, çok şaşaalı materyaller giyerdi.

Bu çok sade; sade olmayan tek şey

kızın inci küpesi.

Şimdi, kız eğer bir hizmetçiye, bir çift inci küpeye gücünün

yetmesinin imkanı yok.

Yani bunlar onun küpeleri degil. Kimin peki?

Catharina'nın, Vermeer'in eşinin kıyafetlerinin bir listesi olduğunu biliyoruz.

Beyaz kürklü sarı bir ceket,

bir sarı ve bir siyah korsaj

ve bu kıyafetleri birçok başka tabloda görürsünüz,

Vermeer'in tablolarındaki başka kadınlarda.

Yani açıkça, kıyafetleri bir çok farklı kadına ödünç verilmişti.

Bu noktada inci küpenin Vermeer'in eşine ait olduğunu

kabul etmek, o kadar da absürd kaçmaz herhalde.

İşte, hikayemiz için gereken bütün elementlere sahibiz.

Kız çok uzun süredir Vermeer'le birlikte stüdyoda.

Bu tabloları yapmak cok zaman alır.

O zamanı yalnız geçirmiş olsalar gerek, onca zamanı.

Kız Vermeer'in eşinin küpelerini takıyor.

Kız mükemmel ve açıkça Vermeer'i seviyor. İç çatışması var.

Peki Vermeer'in eşi biliyor mü? Belki hayır.

Ve eğer bilmiyorsa, işte --

hikaye bu.

(Gülüşmeler)

Hakkında konuşacağım bir sonraki tablo

Chardin'den "İskambil Kağıtlarından Ev".

Kendisi en çok natürmortlarıyla bilinen 18. Yüzyıl Fransız ressamı,

ama arada sırada insan portreleri de çizerdi.

Hatta kendisi bu tablonun dört farklı versiyonunu çizmiş,

iskambil kağıtlarından ev yapan farklı cocuklar, her biri konsantre olmuş.

Ben en çok bu versiyonu seviyorum, çünkü bazı çocuklar

daha büyük, bazıları daha küçük ve bana göre bu

tıpkı Goldilocks'un yulaf lapası gibi, tam olması gerektiği gibi.

Tam anlamıyla bir çocuk da değil, yetişkin de.

Masumiyetle deneyim arasında mükemmel bir dengede duruyor

ve işte bu beni tablonun önünde durdurup, yürümeye devam etmekten alıkoydu.

Gencin yüzüne baktım. Biraz Vermeer'in eserlerini andırıyor.

Işık soldan geliyor ve gencin yüzü bu parlayan ışıkta

yıkanıyor. Tablonun tam da ortasında duruyor ve ona

bakıyorsunuz. Farkettim ki tabloya baktığımda,

orda kendi kendime "Bana bak.

Lütfen bana bak." dediğimi farkettim.

Bana bakmadı. Hala kartlarına bakıyordu

ve işte bu tablonun baştan çıkarcı unsurlarından biri de bu,

genç yaptığı şeye o kadar odaklanmış ki, bize bakmıyor.

Ve bana göre bir tablodaki çözümsüzlük

onun bir başyapıt olduğunun işareti.

Genç bana asla bakmayacak.

Ben de bunun üzerine ben de bir hikaye bulmaya

çalışıyordum: ben bu durumdaysam ona kim bakıyor olabilirdi?

Ressam değil, ressamı düşünmek istemiyorum.

Gencin daha yaşlı bir versiyonunu düşünüyorum.

Bir adam, bir uşak, daha yaşlı olan uşak, genç olana bakıyor

ve "Bana bak. Yaşamak üzere olduğun şeyle ilgili

seni uyarmak istiyorum. Lütfen bana bak." diyor.

Ve genç bakmıyor.

Ve bu çözümsüzlük, " İnci Küpeli Kız"daki çözümsüzlük --

mutlu mu üzgün mü olduğunu bilmiyoruz.

O kızla ilgili koca bir roman yazdım

ve hala, mutlu mu üzgün mü bilmiyorum.

Tekrar tekrar resme geri dönüyor,

cevabı ve boşluğu dolduracak o hikayeyi arıyorum.

Belki bir hikaye bulabiliriz ve o hikaye bizi bir an için tatmin

edebilir, ama gerçekten değil ve sürekli geri doneriz.

Hakkında konuşmak istediğim son tablo

anonimden "Anonim" (Gülüşmeler)

Bu Ulusal Portre Galerisi tarafından alınmış bir Tudor portresi.

Onun Sör Thomas Overbury adında bir adam olduğunu

düşünmüşlerdi ama sonra o olmadığını keşfettiler

ve kim olduğu hakkında hiç bir fikirleri yok.

Şimdi, Ulusal Portre Galerisinde,

tablonun biyografisini bilmiyorsanız,

o tablo size bir şey ifade etmez.

Kim olduğunu bilmedikleri için onu duvara asamazlar.

Ve ne yazık ki bu yetim zamanım çoğunu,

içlerinden bazıları güzel tablolar olan

diğer yetimlerin arasında, depoda geçirir.

Bu tablo beni üç sebepten devam etmekten alıkoydu:

Birincisi, gülümseyen ağzıyla hüzünlü bakan

gözleri arasındaki kopukluk.

O mutlu değil, peki neden mutlu değil?

Beni gerçekten cezbeden bir diğer şey

canlı, kırmızı yanaklarıydı.

Yüzü kızarıyor. Resmi yapığı için yüzü kızarıyor!

Bu sürekli kızaran bir çocuk olmalı.

yüzünü kızaracak ne düşünüyor olabilir?

Beni devam etmekten alıkoyan üçüncü şey ise

giydiği tam anlamıyla mükemmel yeleği.

İpek, gri, o güzel düğmeler.

Ve bana ne düşündürüyor biliyor musunuz,

biraz rahat ve pofuduk gibi; bir yatağın üstüne serilmiş yorgan gibi.

Yatakları ve kırmızı yanakları düşünmeye devam ettim

ve tabii ki ona bakınca seksi düşünmeye de devam ettim,

sonra düşündüm, onun da düşündüğü şey bu mu?

Dedim ki, eğer bir hikaye yazacaksam,

ona en son ekleyeceğim şey ne olurdu?

Yani, bir Tudor beyefendisi neyle meşgul olurdu?

VIII Henry dedim, tamam.

Mirasıyla, mirasçısıyla meşgul olurdu.

İsmi ve serveti kime miras kalacaktı?

Bunların hepsini bir araya getiriyorsunuz ve işte, sizi sürekli

sürekli o boşluğu doldurmak için geri döndüren hikayeniz hazır.

İşte hikaye.

Kısa.

"Rosy"

Hala Caroline'ın verdiği sırmalı ipek yeleği giyiyorum.

Sade yüksek bir yakası, çıkarılabilir kolları,

burma ipek ipliklerin karışık düğmeleri vardı

ve tam da üzerime oturacak gibi dikilmişti.

Yelek bana kocaman bir yatağın üzerine serilmiş bir örtüyü hatırlatıyordu.

Belki de niyet buydu.

Onu ilk defa, ailesinin bizim şerefimize verdiği özel bir yemekte giymiştim.

Konuşmak için ayağa kalkmadan önce bile

yanaklarımın alev alev olduklarını biliyordum.

Hep kolay kızarırım; fiziksel efordan,

şaraptan, kuvvetli duygulanmalardan.

Çocukken, kız kardeşlerim ve arkadaşlarım benimle dalga geçerlerdi,

George değil.

Sadece George bana Rosy diyebilirdi.

Başkalarına izin vermezdim.

O bu kelimeyi şefkatli bir hale getirmeyi başarmıştı.

Duyuruyu yaptığımda George kızarmadı,

aksine yeleğim gibi solgunlaşıverdi.

Şaşırmamış olmalıydı.

Bir gün kuzeniyle evleneceğim

yaygın bir varsayımdı.

Ama bunu bizzat duymak zor olsa gerek.

Biliyorum, zar zor söyleyebiliyordum.

Sonradan, George'u terasta, mutfak bahçesine bakarken buldum.

Bütün öğleden sonra durmadan içmiş olmasına rağmen, hala solgundu.

Yan yana durup, hizmetçilerin marul kesmelerini izledik.

"Yeleğimi nasıl buldun?" diye sordum.

Bana baktı. "Yakası seni boğuyor gibi görünüyor."

"Birbirimizi görmeye devam edeceğiz" diye ısrar ettim.

"Hala avlanabilir, kart oynayabilir, oturumlara katılabiliriz.

Hiçbir şeyin değişmesine gerek yok."

George konuşmadı.

"Ben 23 yaşındayım. Evlenmem ve bir varis

dünyaya getirmem gerekiyor. Bu benden bekleniyor."

George bir bardak şarap daha koydu ve bana döndü.

"Yaklaşan nikahını tebrik ederim, James.

Eminim birlikte mutlu olacaksınız."

Takma adımı bir daha asla kullanmadı.

Teşekkürler.

(Alkış)

Teşekkürler.

(Alkış)