तुमच्या मेंदूतील पेशी वाढविण्याचा मार्ग

मोठेपणी आपण आपल्या मेंदूतील पेशीत वाढ करू शकू का? याचे मार्गदर्शन करीत आहेत. सैंड्रिन थ्युरेट त्यांच्या व्यावहारिक सल्ल्याने आपण वाढत्या वयाच्या समस्या कमी करू शकतो तसेच स्मृती वाढविण्याच्या उपाया साठी न्युरोन्स निर्मिती करू शकतो.

आपण प्रौढावस्थेत आपल्या मेंदूूतील चेतापेशी
नव्याने निर्माण करू शकतो?

याबद्दल थोडा गोंधळ आहे.

कारण हा संशोधनाचा नवा विषय आहे.

मी माझा सहकारी रोबेर्टशी बोलत होत्ये जो

ओंनकॉलोजिस्ट गाठतज्ञ आहे.

तो उत्तरला.

"सैंड्रिन, जरा बुचकळ्यात टाकणारे आहे.

माझ्या काही रुग्णांना सांगितले गेले
ते बरे झाले आहेत कर्क रोगापासून

पण तरीही ते अजूनही नैराश्याने ग्रस्त आहेत"

मी त्यावर त्याला म्हणाले,

"हाच महत्वाचा मुद्दा मला सांगायचा आहे.

कर्करोगाच्या पेशींची अनियंत्रित
वाढ रोखण्यासाठी जी औषधे तू दिलीस

त्यांनी मेंदूत नव्याने निर्माण होणाऱ्या
पेशींचीचीही निर्मिती थांबविली जाते."

रॉबर्टने माझ्याकडे असे पहिले जणू
मी वेडीच आहे .तो म्हणाला,

"पण सैंड्रिन हे तर प्रौढ रुग्ण आहेत--

आणि प्रौढात
चेतापेशींची नव्याने निर्मिती होत नसते."

"होते तर " मी उत्तरले, तो चकित झाला.

या गुणधर्माला न्यूरोजेनासीस म्हणजे
न्युरोनिर्मिती म्हणतात.

[न्युरोनिर्मिती ]

रॉबर्ट काही न्यरोविशारद नव्हता.

आणि तो जेव्हा वैद्यकविज्ञान शिकत होता
तेव्हा त्यास शिकविले नव्हते.

जे आज शिकवतात की न्युरोन्सची
नव्याने निर्मिती होते मोठेपणीही.

रोबर्ट एक चांगला डॉक्टर होता,
त्यामुळेच त्याला

माझ्या प्रयोगशाळेत यायचे होते.

हा विषय नीट समजावून घेण्यासाठी .

मी त्याला तेथे घेऊन गेली सहली प्रमाणे.

मेंदू अध्ययनातील एक विस्मयकारक

भाग आहे न्युरोजेनासीस--

हे आहे हिपोकॅम्पास गुंतागुंतीचे

हे मध्यभागी दिसत आहे करड्या रंगाचा भाग

याची खूप काळा पासून आपल्याला माहिती आहे.

तो स्मरण अध्ययन, भावना,
आपल मन याशी निगडीत असतो.

पण आता आम्ही याबद्दल ऐकले आहे.

ही प्रौढ व्यक्तीची एकमेव अशी रचना आहे.

जेथे न्यूरॉन्सची निर्मिती होते.

आणि आपण याचा छेद घेतला

आणि तो बृहद केला

येथे तुम्ही जो नीळा भाग पाहत आहात

तो नव्याने निर्माण झालेल्या न्यूरॉनचा
आहे उंदराच्या मेंदूतील.

मानवी मेंदूबद्दल

माझा सहकारी जोनास फ्रीसेन जो
करोलीन्स्का या संस्थेत कार्यरत आहे

त्याच्या अंदाजानुसार आपला मेंदू
दररोज ७००नवे न्यूरॉन्स बनवितो.

या हिपोकॅम्पस भागात

तुम्ही म्हणाल ही संख्या अपुरी आहे

मेंदूतील करोडो न्युरोंसच्या तुलनेत.

पण आपण जेव्हा पन्नाशीत जातो,

तेव्हा आपल्यातील जन्मापासून निर्माण
झालेले न्यूरॉन्स पूर्णपणे बदलतात

नव्या प्रौढ अवस्थेतील न्यूरॉन्सने

हे नवनिर्मित न्यूरॉन्स का इतके
महत्वाचे आहेत व त्यांचे कार्य काय ?

ते अध्ययन व स्मृती साठी महत्वाचे आहेत .

आम्ही प्रयोगशाळेत सिध्द केले

मेंदूची ही क्षमता आम्ही बंद केली

हिपोकॅम्पस मधील न्यूरॉन्सची निर्मिती

तर त्यामुळे स्मृतीवर विपरीत परिणाम होतो

हे अगदी नवीन आहे आपल्या
स्थान ओळखण्याच्या क्षमतेबाबत --

जसे शहरात तुम्ही कोठे
व कसा संचार करीत आहात.

याचा आम्ही अधिक शोध घेत आहोत.

न्यूरॉन्स हे केवळ
स्मृतीसाठीच महत्वाचे नाहीत तर

स्मृतीच्या दर्ज्यासाठीही .

आपल्या स्मृतीत ते वेळेचे भान ठेवतात'

काही स्मृती मधील फरक ओळखण्यास मदत करतात

जसे तुम्ही तुमची बाईक ओळखता

जी तुम्ही रोज स्टेशन वर नेहमीच्या वेळी
लावलेली असते.

पण जरा वेगळ्या ठिकाणी.

माझा सहकारी रॉबर्ट रस घेत होता.

न्युरोजेनसीस व नैराश्य यावरील शोधकार्यात

प्राण्यांमधील नैराश्य

यात निम्नस्तरावरील न्युरोजेनासीस आढळते

जर आपण यावरील उपचार केला
उदासीनता विरोधी देऊन

तर मेंदूतील नवीन
न्यूरॉन्सची निर्मिती होते .

आणि त्यामुळे नैराश्याची भावना कमी होते ,

याने न्युरोजेनासीस व उदासीनता
.याचा संबंध सिद्ध होतो.

पण तर तुम्ही न्युरोजेनासीस
होण्यास अटकाव केला,

तर तुम्ही नैराश्यावरील उपचाराची
परीनाम्क्ता नष्ट करिता

रॉबर्टला जाणीव झाली.

कि त्याचे पालक बहुदा नैराश्याने ग्रस्त होते

कर्करोगाने बरे होऊनही.

कारण कर्करोगाच्या औषधनें न्यूरॉन्सची
निर्मिती बंद झाली होती .

आणि ते निर्माण होण्यास
खूप वेळ लागणार होता

ज्याने ते सामान्य काम करू शकणार आहेत

हा पुरावा आम्हाला पुरेसा वाटतो .

याचाच अर्थ न्युरोजनेसीस निवडता येईल.

जर आपल्याला स्मृती व मूड बदलायचा असेल .

तसेच वाढत्या वयाबरोबर स्मृतीच्या समस्या
तळव्याच्या असतील.

व ताणाची तीव्रता कमी करावयाची असेल .

पुढचा प्रश्न आहे ?

आपण न्युरोजानेसीस नियंत्रित करू शकू का?

याचे उत्तर आहे होय.

आता आपण एक कोडे सोडवू या .

मी तुम्हाला काही वर्तन व क्रिया
यांचा संच देते.

आणि त्याने तुमच्या मेंदूत
न्युरोंस वाढतात का ते अभ्यासून सांगा.

तसेच कमी झाल्याशी सांगा.

तयार आहात ?

ठीक, चला सुरु करू या

शिकण्याने काय होते?

वाढ होत आहे?

हो.

अध्ययनाने न्युरोन्सचे उत्पादन वाढते.

ताणामुळे काय होते?

ताणाने न्युरोन्सची वाढ खुटते

निद्रानाशाने काय घडते?

निश्चितच न्युरोन्सची वाढ होत नाही

काम क्रीडेने काय घडते ?

ओह. अरे!

(हशा)

बरोबर आहे तुमचे म्हणणे त्याने
नवीन न्यूरॉन्स निर्माण होतात .

पण येथे एकप्रकारचा समतोल आढळतो .

आपल्याला त्या अवस्थेत पाडव्याचे नाही --

(हशा)

खूप कामक्रीडा ही निद्रानाष घडविते .

(हशा )

वृद्धावस्थेत काय घडते?

न्यूरॉन्स निर्मितीचा वेग कमी होतो .

पण तरीही ही प्रक्रिया होत असते.

धावण्याचा यावर कोणता परिणाम होतो?

मी ते शोधून काढणे तुमच्यावर सोपविते.

हा पहिलाच अभ्यास आहे.

जो माझ्या मार्गदर्शकांनी रस्टी गेग
यांनी साल्क इंस्टिट्यूटमधून केला ,

त्यांनी दाखवून दिले पर्यावरणाचा

न्युरोजानेसीसवर परिणाम होत असतो.

येथे तुम्ही उंदराच्या हिपोकॅम्पस
चे छेद पहात आहात.

त्याच्या पिंजऱ्याला फिरते चक नाही

तुम्हाला जो कला भाग दिसतो ते
नवनिर्माण झालेले न्यूरॉन्सचे आहेत .

आणि आता पाहत आहात उंदराच्या हिपोकॅम्पस
भागाचा छेद .

त्याच्या पिंजऱ्याला फिरते चक आहे .

मोठ्या प्रमाणात तुम्हाला दिसते

काळ्या भागात झालेली वाढ

याचा अर्थ हालचाल
प्रभावित करते.

तुमच्या आहाराचा परिणाम होतो .

हिपोकॅम्पास मधील न्यूरॉन्सच्या निर्मितीवर

आहाराचे काही नमुने पाहू

यावर परिणामकारक अन्न पोषक

त्यातील काहींची ओळख करून देते .

२० ते ३० टक्के कॅलोरी कमी घेतल्यास
न्युरोजेनसीस वाढते.

अधून मधुनच उपवास, दोन वेळेतील
आहारातील अंतर

याने न्युरोंस निर्मितीचा वेग वाढतो.

फ्लेव्होनॉईड, खाण्याने

त्यात असलेल्या डार्क चॉकलेट व ब्लुबेरीमुळे

न्यूरॉन्स वाढतात .

ओमेगा ३ फँटीअँसीड .

साल्मोन माशात असलेले

या सर्वामुळे न्यूरॉन्सची वाढ होत असते.

याउलट जो आहार संपृक्त फँट युक्त असतो

त्याने ही वाढ खुंटते.

मद्यार्कानेही ही वाढ खुंटते.

पण यातील

रेजर्व्याट्रोल , या रेड वाईन मधील घटकाने

या न्यूरॉन्सचे अस्तित्व सुरक्षित ठेवते.

पुढच्या परतीस जल तेव्हा

तुम्हाला असे पेय घेणे आवडेल

(हशा )

आता मी शेवटचा मुद्दा मांडते

कमी वेळात.

एक जपानचा समूह
आहाराच्या गुणधर्माने मोहित झाला

त्यांनी दाखवून दिले की
मऊ आहाराचा यावर विपरीत परिणाम होतो.

याउलट चावावे लागणारा आहार
घेऊन यात वाढ होते.

अशी आहे ही सर्व माहिती.

पेशी पातळीवर काय होते ते पाहूया.

त्यासाठी प्राण्यांच्या मोडेलचा वापर केला

हा आहार माणसास
यात भाग घेतला त्यांना दिला

आम्हाला आढळले आहाराने स्मृती व मूड बदलतो

न्युरोजेनसीस च्या दिशेने

जसे उष्मांक कमी घेतल्यास स्मरणशक्ती वाढते

उच्च स्निग्ध पदार्थाने नैराश्य येते.

ओमेगा ३ फँटीअँसीड आहाराने मात्र
न्युरोजेनासिसला चालना मिळते.

त्याने नैराश्य कमी होते.

आहाराचा परिणाम

मानसिक आरोग्य स्मरणशक्ती व मूड यावर होतो

आणि हा परिणाम जाणवतो तो केवळ
न्यूरोजेनसीसने.

तुम्ही काय खाता हे महत्वाचे नाही तर

आहाराचा दर्जा गुणवत्ता महत्वाची आहे .

आणि तुम्ही किती खाता तेही.

न्युरोजेनसीस कडे
न्युरोविशारादांचे लक्ष आहे

या नव्याने निर्माण होणाऱ्या
न्यूरॉन्सच्या कार्याचा अभ्यास करण्यास.

त्यांचे संवर्धन व नियंत्रण याबाबत.

रोबर्ट च्या रुग्णातील न्युरोजेनसीसचे
रक्षण केले पाहिजे.

आणि तुमच्या बाजूने बोलायचे तर

हे कसे करावे तुमच्यावर सोपविते.

आभारी आहे .

(टाळ्या )

मार्गरेट हेफेरनन अगदीच
लाखमोलाचा शोध आहे हा .

तुम्ही माझे जीवन बदलण्याचा मार्ग दिला.

मी खूप ब्लुबेरी खात असते.

सैंड्रिन थ्युरेट: फार छान!

MH:मला धावण्यात रस आहे.

मी धावावे काय ?

का केवळ एरोबिक व्यायाम करावा?

मेंदूला प्राणवायू मिळण्यासाठी ?

कि जोरात करावयाचे व्यायाम प्रकार

ST:या क्षणी आम्ही सांगू शकत नाही

केवळ धावणे पुरेसे आहे काय,

असे कोणतेही करा

ज्याने मेंदूला रक्तपुरवठा होईल.

जे फायदेशीर ठरेल असे सर्व करा .

MH:मला यासाठी चाकाची खुर्ची
कार्यालयात घ्यायला लागेल?

ST: नाही!

MH: किती नवलाची व आरोग्यदायी आहे ही गोष्ट

सैंड्रिन थ्युरेट: आपले खुप खुप आभार.

ST: आभारी आहे मार्गारेट.

(टाळ्या)