Sluit je aan bij Team Mens in de digitale toekomst

Mensen worden niet langer gewaardeerd om hun creativiteit, zegt mediatheoreticus Douglas Rushkoff -- in een wereld gedomineerd door digitale technologie zijn alleen onze data nog waardevol. In een bevlogen talk spoort Rushkoff ons aan te stoppen met technologie die mensen alleen maar optimaliseert voor de markt, en te werken aan een toekomst waarin het draait om de waarden van voor het digitale tijdperk, namelijk creativiteit en respect. 'Sluit je aan bij Team Mens. Zoek de anderen", zegt hij. "Laten we samen de toekomst bouwen die we willen."

Ik werd ooit uitgenodigd
om in een exclusief resort

te komen spreken
over de digitale toekomst

voor wat ik dacht een paar honderd
directeuren van techbedrijven.

Ik zat te wachten in de foyer
tot ik op moest,

maar in plaats daarvan
stapten vijf man de ruimte binnen,

die naast me plaatsnamen.

Het waren techmiljardairs.

Ze bestookten me met simpele vragen,

zoals: "Bitcoin of Etherium?"

"Virtual reality of augmented reality?"

Alsof het een weddenschap was.

Toen ze zich meer op hun gemak
begonnen te voelen,

werd duidelijk waar ze zich
echt zorgen om maakten.

"Alaska of Nieuw-Zeeland?"

Serieus.

Deze techmiljardairs vroegen
een mediatheoreticus om advies

over waar ze hun bunkers
voor Armaggedon moesten zetten.

De rest van dat uur draaide om één vraag:

"Hoe zorg ik ervoor

dat mijn veiligheidsmensen
er na de gebeurtenis niet vandoor gaan?"

Daarmee bedoelen ze de kernoorlog
of klimaatramp of sociale onrust

die het einde van de wereld betekent
en nog veel belangrijker:

die hun geld waardeloos maakt.

En deze gedachte drong zich op:

dit zijn de rijkste en machtigste
mannen ter wereld,

maar ze achten zichzelf niet in staat

om invloed te hebben op de toekomst.

Ze kunnen niets beters verzinnen
dan de onvermijdelijke ramp te trotseren

en daarna met hun technologie en geld
op de vlucht te slaan.

En dit zijn succesvolle ondernemers
van de digitale economie.

(Gelach)

De digitale renaissance

ging over de ongebreidelde potentie

van onze collectieve
menselijke verbeelding.

Daartoe behoorde alles van chaostheorie
tot kwantummechanica

en van fantasy-rollenspellen
tot de Gaia-hypothese.

Wij geloofden dat mensen
die verbonden waren

elke toekomst konden bouwen
die ze maar wensten.

En toen vond de internetexplosie plaats.

En de digitale toekomst
veranderde in aandelenfutures.

En we gebruikten al die energie
van het digitale tijdperk

om de stervende NASDAQ-beurs
vol met steroïden te pompen.

De computertijdschriften voorspelden
dat er een ware tsunami op komst was.

Alleen investeerders met de beste
analisten en futurologen in dienst

zouden de vloedgolf overleven.

De toekomst veranderde van iets
waar we samen aan werken in het heden

naar een gokspel op leven en dood.

En als de strijd om de toekomst
zo hoog gespeeld wordt,

dan is menselijke creativiteit
ineens niets meer waard.

Alleen onze data is nog van waarde.

Want met data kunnen ze
voorspellingen doen.

Creativiteit is vooral ruis,

en dat maakt het onvoorspelbaar.

En zo ontstond een digitaal landschap

dat creativiteit onderdrukte en
nieuwe ontwikkelingen verdrong,

het onderdrukte wat ons tot mens maakt.

En zo ontstonden sociale media.

Brengen die nou echt nieuwe
en interessante vormen van contact voort?

Nee, sociale media gebruiken onze data
om ons toekomstige gedrag te voorspellen

en om ons toekomstige gedrag
te beïnvloeden,

zodat we beter passen
in onze statistische profielen.

De digitale economie:
houdt die van mensen?

Nee. Wat doe je dus
met een businesssplan?

Je elimineert de mensen.

Mensen willen gezondheidszorg,
ze willen geld, ze willen zingeving.

Je kan mensen niet 'opschalen'.

(Gelach)

Zelfs onze digitale apps kweken
geen goede relaties of solidariteit.

Waar zit de knop op de taxi-app

waarmee bestuurders onderling
over werkomstandigheden kunnen praten

of zich kunnen verenigen?

Zelfs videobelapps
maken goed contact onmogelijk.

Hoe hoog de resolutie van de video ook is,

je ziet niet of iemands pupillen
zich vergroten om je goed te zien.

Het tot stand brengen van goede relaties,

wat we door duizenden jaren evolutie
hebben ontwikkeld, werkt niet meer.

Je ziet niet of iemands adem
gelijk loopt aan die van jou.

Spiegelneuronen vuren niet af,

er gaat geen oxytocine
door je lichaam heen

en je zal nooit weten wat het is
om een band te krijgen met iemand anders.

Dan vraag je je af:

goed, ze gaven me gelijk,
maar snappen ze echt wat ik bedoel?

Maar de technologie krijgt niet de schuld
van dit gebrek aan loyaliteit.

We geven de ander de schuld.

Zelfs technologieën
en digitale initiatieven die er zijn

om mensen te promoten,

zijn in beginsel mensonvriendelijk.

Denk maar aan blockchain.

Zorgt de blockchain voor
een bloeiende humane economie?

Nee!

Een blockchain stimuleert
geen vertrouwen onder gebruikers,

hij ruilt vertrouwen in
voor iets totaal ongrijpbaars.

Of neem de codebeweging.

Onderwijs is geweldig en belangrijk

en het is een goed idee

om kinderen voor te bereiden voor banen
in de digitale toekomst

en daarom leren we ze nu coderen.

Maar sinds wanneer
ontwikkel je jezelf voor een baan?

Je ontwikkelde jezelf niet voor een baan.

Ontwikkeling was een vergoeding
voor een goede prestatie.

Het idee van openbaar onderwijs

was ooit bedoeld voor mijnwerkers,
die de hele dag in de mijnen werkten,

zodat ze 's avonds met trots
een boek konden lezen;

of om wijs genoeg te zijn
om mee te doen in de democratie.

Wat gebeurt er als je ontwikkeling
een verlengstuk van je werk wordt?

Zo staan we toe dat bedrijven

de trainingskosten van hun werknemers
niet hoeven te dragen.

De humane technologiebeweging
spant de kroon.

Sympathieke lui,

maar ze gebruikten ooit de algoritmes
van de gokmachines van Las Vegas

voor onze socialmediafeed,
zodat we verslaafd zouden raken.

En nu ze tot inkeer zijn gekomen,

willen ze technologie
een menselijk gezicht geven.

Maar als ik de term
'humane technologie' hoor,

denk ik aan scharrelkippen.

We zullen ze netjes behandelen --

tot we ze naar het slachthuis brengen ...

En nu zijn bouwen ze hun technologieën
zo humaan mogelijk,

als ze maar genoeg data verzamelen
en genoeg geld aan ons verdienen

om de aandeelhouders blij te maken.

Ondertussen denken de aandeelhouders:

ik moet genoeg geld verdienen
om mezelf te beschermen

tegen de wereld die ik creëer
door zo mijn geld te verdienen.

(Gelach)

Ongeacht hoeveel VR-brillen ze opzetten

en wat voor fantasiewerelden
ze ook invluchten,

ze kunnen niet heen om de slavernij
en vervuiling die gepaard gingen

met de productie van hun apparaat.

Dit doet me denken
aan Thomas Jeffersons etenslift.

Je zou denken dat hij de lift had gemaakt

zodat de slaven het eten
niet hoefden te dragen

naar de eetkamer waar de gasten aten.

Daar was hij niet voor bedoeld.

Hij was er voor Jefferson en z'n gasten,

zodat ze niet zagen hoe het eten
naar boven werd gebracht.

Het eten verscheen uit het niets

alsof het uit een
'Star Trek-replicator' kwam.

Het komt voort uit de houding

dat mensen het probleem zijn
en technologie de oplossing.

Maar dat is een verkeerde gedachte.

We moeten ophouden
technologie te gebruiken

voor het optimaliseren
van mensen voor de markt

en technologie beginnen te optimaliseren
voor de toekomst van de mensheid.

Maar dat is tegenwoordig
geen populaire boodschap,

omdat mensen niet erg geliefd zijn.

Ik sprak laatst hierover
met een milieudeskundige en die zei:

"Waarom verdedig je mensen?

Ze hebben de planeet vernietigd.
Laat ze maar uitsterven."

(Gelach)

Zelfs onze favoriete media
hebben een hekel aan mensen.

Kijk maar op tv:

in sciencefictionseries zijn robots
altijd veel aardiger dan mensen.

Zelfs zombieseries -- waar gaan die over?

Iemand kijkt naar de horizon
en ziet een zombie voorbijlopen

en we zien de persoon nu in close-up

en je weet wat die denkt:

"Wat is nou het verschil
tussen die zombie en mij?

Hij loopt, ik loop.

Hij eet, ik eet.

Hij doodt, ik dood."

Maar hij is een zombie.

Jij weet dat tenminste.

Als we echt niet in staat zouden zijn
onszelf van zombies te onderscheiden,

dan hebben we een groot probleem.

(Gelach)

De transhumanisten zijn nog erger.

Ik zat in een panel met een transhumanist
die uitgebreid sprak over singulariteit.

"Nog even en computers
zijn slimmer dan wij.

En de enige keuze die je hebt,

is de fakkel van de evolutie
door te geven aan onze opvolgers

en naar de achtergrond te verdwijnen.

Misschien kan je je bewustzijn
nog net uploaden naar een siliciumchip

en accepteren dat je uitsterft."

(Gelach)

Ik zei: "Nee, mensen zijn bijzonder.

We accepteren ambiguïteit,
we snappen paradoxen,

we zijn bewust, we zijn gek,
we zijn eigenzinnig.

Mensen verdienen het deel uit te maken
van de digitale toekomst."

Toen zei hij: "Ach, Rushkoff,

dat zeg je alleen omdat je een mens bent."

(Gelach)

Alsof ik verwaand klonk.

Oké, ik ben voor 'Team Mens'.

Met dat inzicht gingen we
het digitale tijdperk in.

Mens zijn als teamsport

en evolutie als samenwerkingsverband.

Zelfs de bomen in het bos
hebben geen onderlinge strijd,

ze maken deel uit van een enorm netwerk
van wortels en paddenstoelen

die zorgen voor onderling contact
en die voedingsstoffen doorgeven.

Mensen zijn de meest intelligente wezens

omdat we goed kunnen
samenwerken en communiceren.

We beschikken over taal.

We beschikken over technologie.

Voorheen sprak ik altijd
over de digitale toekomst

voor mensen die nog niets
digitaals hadden ervaren.

Nu lijkt het alsof ik de laatste ben

die zich nog een wereld kan herinneren
zonder digitale technologie.

Het is niet dat ik digitaal
of technologie afwijs.

Het gaat erom dat we de waarden
die we dreigen te verliezen,

moeten inbouwen in de digitale
infrastructuur van de toekomst.

Dat snapt iedereen.

Denk maar aan een sociaal netwerk

dat ons niet leert
mensen als vijanden te zien,

maar onze vijanden als mensen te zien.

Het betekent dat je een economie creëert
die geen monopolie verstrekt

aan een platform dat mensen en locaties
maximaal wil exploiteren,

maar juist één die waarden
door een gemeenschap laat circuleren

en die ons in staat stelt
samen platforms te creëren

waarop die waarden
ons gemeenschappelijk goed worden.

Het vereist dat er platforms komen

die onze creativiteit en innovatie
niet onderdrukken

ten behoeve van voorspelbaarheid,

maar creativiteit en
nieuwsgierigheid juist stimuleren,

zodat we oplossingen kunnen verzinnen

voor de puinhoop
de we ervan gemaakt hebben.

In plaats van dat we onszelf
met al ons geld isoleren

van de wereld die we creëren,

kunnen we die energie beter gebruiken

om van de wereld een plek te maken
waar je niet uit wil ontsnappen.

Je kunt het leven niet ontvluchten --
je leeft het of je leeft het niet.

Alsjeblieft, ga niet weg.

Doe met ons mee.

We zijn niet perfect,

maar wat er ook gebeurt,
je bent tenminste nooit alleen.

Sluit je aan bij Team Mens.

Zoek de anderen.

Laten we samen bouwen
aan de toekomst die we willen.

En de techmiljardairs die vroegen
hoe ze konden voorkomen

dat hun personeel er na de apocalyps
niet vandoor zou gaan,

weet je wat ik tegen ze zei?

Behandel deze mensen
voortaan met liefde en respect.

Misschien komt die apocalyps
er dan helemaal niet.

Bedankt.

(Applaus)