Mgogoro wa wakimbizi ni kipimo cha utu wetu

Ninaenda kuongea nanyi kuhusu janga la kidunia la wakimbizi

na lengo langu ni kuwaonyesha kwamba janga hili

Linaweza kutekelezwa, halishidikani kutatuliwa,

lakini pia kuwaonyesha kwamba hili jambo ni zaidi kuhusu na vile tulivyo

lilivyo ni jaribu katika wakimbizi waliopo mstari wa mbele.

Kwangu mimi, hili sio jukumu la kikazi,

kwa vile ninaendesha taasisi isiyo ya kiserikali ikishighululika na wakimbuzi duniani kote.

nachukulia kama jukumu la kibinafsi.

Naipenda picha hii.

Yule kijana mtanashati sana upande wa kulia,

yule sio mimi.

Ni baba yangu, Ralph, akiwa London, mwaka 1940

akiwa na baba yake Samwel.

Walikuwa wakimbizi wa Kiyahudi tokea Ubelgiji.

Walikimbia siku ambazo Nazi wa Ujerumani walivamia.

Na naipenda picha hii, pia.

Ni kundi la watoto wakimbizi

walipowasili Uingereza mwaka 1946 kutokea Poland.

Na katikati ni mama yangu, Marion.

Alitumwa kwenda kuanza maisha mapya

katika nchi mpya

yeye mwenyewe

akiwa na miaka 12.

Najua hili;

Kama Waingereza wasingeruhusu wakmbizi

mwaka 1940,

Nina uhakika nisingekuwa hapa leo.

Bado katika miaka 70, gurudumu limezunguka kuwa kamili.

Sauti za kuta ambazo zimejengwa,

siasa za visasi,

thamani za ubinadamu na misingi ya moto

katika nchi ambazo miaka 70 iliyopita hazikusemwa tena

kwa wale wasio na mataifa na matumaini ambao ni wahanga wa vita.

Mwaka uliopita, kila dakika,

zaidi ya watu 24 walikuwa wakiondolewa kutoka majumbani mwao

kwa mafarakano, machafuko na unyanyapaa wa kibaguzi:

shambulio lingine la silaha za kemikali nchini Syria,

Watalibani na machafuko nchini Afghanistan,

wasichana waliotekwa na Boko Haram wakiwa shule Kaskazini- Mashariki mwa Nigeria.

Hawa sio watu ambao wanahamia nchi nyingine

kupata maisha bora.

Wanahama kwa maisha yao.

Ni jambo la kuhuzunisha mno

kwamba mkimbizi maarufu duniani hawezi kuja kuongea hapa leo hii.

Wengi wenu mtaitambua picha hii.

Inaonyesha mwili usio na maisha

mwa mvulana wa miaka mitano aitwaye Alan Kurdi,

mkimbizi wa Syria aliyefariki Mediterenian mwaka 2015.

Alifariki na wengine 3700 wakati wakijaribu kuingia Ulaya.

Mwaka uliofata, 2016,

Watu 5000 walifariki.

Walikuwa wamechelewa mno,

lakini ni mapema kwa wengine mamilioni.

Bado ni mapema kwa watu kama Frederick.

Nilikutana nae katika kambi ya wakimbizi inayofahamika kama Nyarugusu nchini Tanzania.

Anatokea Burundi.

Alitaka kujua ni wapi angeweza kumaliza masomo yake.

Amesoma madarasa 11, na alitaka malizia miaka 12.

Aliniambia, "Ninaomba kwa Mungu siku zangu zisiiishie hapa

katika kambi hii ya wakimbizi."

Na bado ni mapema kwa Halud.

Wazazi wake walikuwa ni wakimbizi wa Kipalestina

wanaoishi katika kambi ya Yarmouk nje ya mji mkuu wa Damascus.

Alizaliwa wazazi wakimbizi,

na sasa ni mkimbizi akiwa peke yake nchini Lebanon.

Anafanya kazi katika kamati ya kimataifa ya kusaidia wakimbizi wengine,

lakini hana uhakika wowote

kuhusu maisha yake ya baadaye,

yapo wapi na yana ahadi gani.

Hotuba hii ni kuhusu Frederick, na kuhusu Halud

na kuhusu mamilioni ya wengine;

na walikuwa wameondolewa,

wanaishi vipi, msaada gani wanahitaji na majukumu yetu ni yapi.

Ninaamini katika hili,

kwamba swali kubwa katika karne ya 21

linahusu majukumu yetu kwa watu tusiowafahamu.

Kesho yako inahusu majukumu yako

kwa usiowafahamu.

Unajua vyema kuliko mwingine yoyote,

dunia imeunganishwa kirahisi sana siku hizi,

lakini hatari kubwa

ni kwamba tunatumia muda mwingi katika utengano wetu.

Na hakuna jaribio bora kwa hilo

kuliko jinsi tunavyowajali wakimbizi.

Huu ni ukweli: watu milioni 65

waliondolewa kutoka majumbani mwao kwa machafuko mwaka uliopita.

Kama ingekuwa ni nchi,

ingekuwa ni nchi kubwa kuliko zote duniani katika karne ya 21.

Wengi ya hawa watu, takribani milioni 40, wanaishi katika nchi zao,

lakini milioni 25 ni wakimbizi.

Hii inamaanisha wanavuka mpaka kwenda nchi jirani.

Wengi wao wanaishi katika nchi masikini,

nchi za umasikini wa ulinganifu au zilizo na kipato cha chini cha kati, kama Lebanon,

ambapo Halud ndo anaishi.

Nchini Lebanon, mtu mmoja kati ya wanne ni mkimbizi,

robo ya watu wote.

Na wakimbizi hukaa kwa muda mrefu.

Muda wa wastani wa kukimbia

ni miaka kumi.

Nilikwenda katika kambi kubwa ya wakimbizi duniani, mashariki ya Kenya.

Inafahamika kama Dadaab.

Ilijengwa kati mwaka 1991 hadi 92

kama kambi ya muda kwa Wasomali waliokimbia kutokana na vita ya kisiasa.

Nilikutana na Silo.

Na nikajisemea kwa Silo,

"Unadhani utaweza kurudi nyumbani Somalia?"

Na alisema, "Unamaanisha nini, kurudi nyumbani?

Nimezaliwa hapa."

Na kisha nilipouliza utawala wa kambi ile

ni wangapi kati ya watu 330,000 walizaliwa palepale kambini,

Walinipa jibu;

100,000

Hii ndiyo maana ya ukimbizi wa muda mrefu.

Sasa, chanzo cha haya matatizo kina kina kirefu;

mataifa dhaifu ambayo hayawezi kujali watu wao,

mfumo wa kimataifa wa siasa

dhaifu kuliko muda wowote kuanzia 1945

na tofauti za imani za kidini, utawala, mahusiano na dunia ya nje

katika sehemu muhimu ya dunia ya Kiislamu

Sasa, hizi ni changamoto za vizazi ambazo ni za muda mrefu.

Ndiyo maana ninasema hili janga la wakimbizi ni jambo ambalo ni muendelezo na sio la kushtukiza.

Ni tata, na pale unapokuwa na matattizo ambayo ni makubwa, ya muda mrefu

watu hufikiri hamna jambo linaloweza fanyika.

Wakati Papa Francis alipokwenda Lampedusa,

katika pwani za Italia, mwaka 2014,

alisababisha sisi sote na dunia nzima

ambayo ni ya "utandawazi wa wasiojali."

Ni msemo ambao upo nasi mara zote.

Ina maana kwamba mioyo yetu imegeuka kuwa ya mawe.

Sasa, sifahamu, uniambie.

Unatakiwa kulumbana na Papa, hata katika mkutano wa TED?

Lakini si sahihi.

Nadhani watu wanataka kufanya utofauti,

lakini hawajui kama kuna utatuzi wa hili janga.

Na ninachotaka kuwaambia leo

Ni kwamba ingawa matatizo ni makubwa, na ufumbuzi wake ni mkubwa pia

Ufumbuzi wa kwanza:

wakimbizi hawa wanatakiwa wajishughulishe katika nchi wanazoishi.

na nchi ambazo wanaishi zinatakiwa kupewa msaada mkubwa wa kiuchumi.

Mwaka 2014 nchini Uganda, walifanya utafiti:

Asilimia 80 ya wakimbizi katika mji mkuu wa Kampala

hawakuhitaji msaada wa kibinadamu kwa sababu walikuwa wakifanya kazi.

Walikuwa wakisaidiwa katika kazi.

Ufumbuzi namba mbili:

elimu kwa watoto ni msingi wa maisha, sio starehe,

Unapokuwa umekimbia kwa muda mrefu.

Watoto wanaweza shindwa pale wanapopewa msaada sahihi wa kijamii na kihisia

pamoja na maarifa

Nimejionea mwenyewe.

Lakini nusu wa wakimbizi watoto duniani walio katika umri wa elimu ya msingi

hawapati elimu kabisa,

na robo tatu ya umri wa shuld ya sekondari hawapati elimu kabisa.

Inachanganya akili sana!

Ufumbuzi namba tatu:

wakimbizi wengi wapo katika maeneo ya mijini, katika majiji, na sio katika makambi.