Dutch subtitles

← De wiskunde van de liefde | Hannah Fry | TEDxBinghamtonUniversity

De juiste partner vinden is geen sinecure -- maar is het wiskundig gezien eigenlijk wel waarschijnlijk? In een alleraardigste talk laat wiskundige Hannah Fry ons patronen zien in hoe we liefde zoeken en geeft ze haar top drie van (wiskundig geverifieerde) tips om de ware te vinden.

Get Embed Code
22 Languages

Showing Revision 6 created 03/16/2015 by Els De Keyser.

  1. Hartelijk bedankt.
  2. Ja, ik ben Hannah Fry, ik ben wiskundige,
  3. en vandaag wil ik jullie vertellen
    over de wiskunde van de liefde.
  4. We zullen het allemaal eens zijn
    dat algemeen bekend is
  5. dat wiskundigen uitblinken
    in het vinden van liefde.
  6. Maar dat komt niet alleen
    door onze flitsende persoonlijkheid,
  7. superieure conversatie
    en briljante brillenkokers.
  8. Dat komt ook doordat we hard gewerkt
    hebben aan de wiskundige basis
  9. van de perfecte partnerkeuze.
  10. In mijn favoriete artikel
    over dit onderwerp, met de titel
  11. "Waarom ik geen vriendin heb" --
    (Gelach) --
  12. probeert Peter Backus
    zijn kans op liefde te bepalen.
  13. Peter is geen hebberige man.
  14. Uit alle beschikbare vrouwen
    in het Verenigd Koninkrijk
  15. zoekt Peter alleen maar
    naar iemand die bij hem in de buurt woont,
  16. iemand die de juiste leeftijd heeft,
  17. iemand die gestudeerd heeft,
  18. iemand met wie hij goed kan opschieten,
  19. iemand die aantrekkelijk is,
  20. iemand die hem aantrekkelijk vindt.
  21. (Gelach)
  22. Hij schat dat daar 26 vrouwen aan voldoen
    in het hele Verenigd Koninkrijk.
  23. Dat ziet er niet zo best uit,
    of wel, Peter?
  24. Om dat in perspectief te plaatsen:
  25. dat is ongeveer 400 maal minder
    dan de beste schattingen
  26. over hoeveel intelligente
    buitenaardse levensvormen er zijn.
  27. Het geeft Peter ook
    een kans van 1 op 285.000
  28. om een van deze dames
    tegen het lijf te lopen
  29. op een gegeven avondje uit.
  30. Ik stel mezelf graag voor dat
    wiskundigen daarom
  31. niet zoveel moeite meer doen
    om avondjes uit te gaan.
  32. Persoonlijk onderschrijf ik
    zo'n pessimistisch standpunt echter niet.
  33. Omdat ik weet,
    net zo goed als jullie allemaal,
  34. dat liefde helemaal niet zo werkt.
  35. Menselijke emotie is niet netjes geordend
    en rationeel en makkelijk voorspelbaar.
  36. Maar ik weet ook dat dat niet betekent
  37. dat de wiskunde ons niets te bieden heeft,
  38. want liefde zit vol patronen,
    net als de meeste dingen in het leven,
  39. en wiskunde tenslotte gaat
    over het bestuderen van patronen.
  40. Patronen -- van het weer voorspellen
    tot de fluctuaties van de aandelenmarkt,
  41. tot de beweging van de planeten
    of de groei van steden.
  42. Als we eerlijk zijn,
  43. zijn al die zaken evenmin netjes geordend
    of makkelijk voorspelbaar.
  44. Ik geloof dat de wiskunde zo krachtig is
    dat ze het vermogen heeft
  45. om ons bijna alles
    op een nieuwe manier te laten bekijken,
  46. zelfs zoiets mysterieus als liefde.
  47. En daarom, om te proberen
    jullie ervan te overtuigen
  48. dat wiskunde totaal verbijsterend,
    excellent en relevant is,
  49. wil ik jullie mijn top drie van wiskundig
    verifieerbare tips voor de liefde geven.
  50. Top tip nummer een:
  51. "Hoe win je bij het online daten?"
  52. Mijn favoriete datingwebsite is OkCupid,
  53. alleen al omdat die is opgezet
    door een groep wiskundigen.
  54. Omdat het wiskundigen zijn,
  55. verzamelen ze al bijna tien jaar gegevens
    over iedereen die hun website gebruikt.
  56. Ze proberen patronen te zoeken
  57. in hoe we over onszelf praten
  58. en hoe we met elkaar omgaan
  59. op een datingwebsite.
  60. Ze hebben een paar
    enorm interessante ontdekkingen gedaan,
  61. maar mijn favoriet is
  62. hun vaststelling dat,
    op een datingwebsite,
  63. je mate van aantrekkelijkheid,
    niet dicteert hoe populair je bent.
  64. Als mensen denken
    dat je lelijk bent,
  65. kan dat zelfs in je voordeel werken.
  66. Ik zal laten zien hoe dat werkt.
  67. In een - gelukkig - vrijwillig onderdeel
    van OkCupid,
  68. mag je punten geven
    voor hoe aantrekkelijk je mensen vindt
  69. op een schaal van 1 tot 5.
  70. Als we die score vergelijken,
    de gemiddelde score,
  71. met hoeveel berichten
    een deel van de mensen krijgen,
  72. dan geeft je dat een idee van
  73. hoe aantrekkelijkheid en populariteit
    zich op een datingwebsite verhouden.
  74. Dit is de grafiek waar de OkCupid-jongens
    op zijn uitgekomen.
  75. Het is belangrijk op te merken
    dat het niet helemaal waar is
  76. dat je meer berichten je krijgt
    naarmate je aantrekkelijker bent.
  77. Oké, er is misschien wel
    een beetje een trend,
  78. maar de determinatiecoëfficiënt
    is vrijwel nul.
  79. Maar dan rijst de vraag wat er is
    met de mensen hierboven,
  80. die zoveel populairder zijn
    dan de mensen hier onderaan,
  81. terwijl ze hetzelfde scoren
    voor aantrekkelijkheid.
  82. Dat komt omdat het niet
    gewoon het uiterlijk is dat telt.
  83. Laat me hun bevindingen
    illustreren met een voorbeeld.
  84. Stel, je neemt iemand als Portia de Rossi,
  85. dan is iedereen het erover eens dat
    Portia de Rossi een prachtige vrouw is.
  86. Niemand denkt dat ze lelijk is,
    maar ze is ook geen supermodel.
  87. Als je Portia de Rossi vergelijkt
    met iemand als Sarah Jessica Parker,
  88. zou ik zeggen dat
    een heleboel mensen, inclusief ikzelf,
  89. Sarah Jessica Parker
    een fabelachtige verschijning vinden
  90. en misschien een van de mooiste wezens
  91. die ooit op de Aarde hebben rondgelopen.
  92. Maar een paar andere mensen,
    te weten het merendeel van het internet,
  93. lijkt te denken dat ze een beetje
    op een paard lijkt. (Gelach)
  94. Ik denk dat als je mensen zou vragen
    hoe aantrekkelijk zij
  95. Sarah Jessica Parker
    of Portia de Rossi vinden
  96. en je zou vragen ze een score
    tussen 1 en 5 te geven,
  97. dat ze gemiddeld ongeveer
    dezelfde score zouden hebben.
  98. Maar mensen zouden,
    heel verschillend stemmen.
  99. Portia's scores zouden allemaal
    rond de 4 liggen
  100. omdat iedereen het erover eens is
    dat zij heel mooi is.
  101. Terwijl men over Sarah Jessica Parker
    totaal verdeeld is.
  102. Er zou een enorme spreiding zijn
    in haar scores.
  103. Eigenlijk is het die spreiding die telt.
  104. Die spreiding maakt je populairder
  105. op een datingwebsite.
  106. Wat dat dus betekent,
  107. is dat als sommige mensen
    je aantrekkelijk vinden,
  108. je uiteindelijk beter af bent
  109. als sommige andere mensen
    je een verschrikkelijk gedrocht vinden.
  110. Dat is veel beter dan
    dat iedereen gewoon denkt
  111. dat je het leuke buurmeisje bent.
  112. Ik denk dat dit wat duidelijker wordt
  113. als je denkt zoals de mensen
    die deze berichten sturen.
  114. Stel voor dat je iemand
    aantrekkelijk vindt,
  115. maar dat je denkt dat anderen mogelijk
    niet zo geïnteresseerd zullen zijn.
  116. Dat betekent
    dat je minder concurrentie hebt
  117. en dat is een extra reden
    om contact op te nemen.
  118. Vergelijk dat met
    iemand die je aantrekkelijk vindt
  119. maar van wie je denkt dat iedereen
    haar aantrekkelijk zal vinden.
  120. Om eerlijk te zijn,
    waarom zou je jezelf dan vernederen?
  121. En hier wordt het echt interessant.
  122. Want als mensen hun foto's uitkiezen
    voor de datingwebsite,
  123. proberen ze vaak
    de dingen te minimaliseren
  124. waarvan ze denken dat sommigen
    ze onaantrekkelijk zullen vinden.
  125. Het klassieke voorbeeld is mensen
    die misschien wat te zwaar zijn,
  126. die bewust kiezen
    voor een erg bijgesneden foto.
  127. Of kale mannen bijvoorbeeld,
  128. die bewust foto's kiezen
    waarop ze een hoed op hebben.
  129. Maar je zou eigenlijk
    het tegenovergestelde moeten doen
  130. als je succesvol wilt zijn.
  131. Je zou net moeten benadrukken
    wat jou anders maakt,
  132. zelfs als je denkt dat sommige mensen
    het onaantrekkelijk zullen vinden.
  133. Want de mensen die je leuk vinden,
    vinden je toch wel leuk
  134. en irrelevante losers die dat niet vinden,
    ach, dat werkt alleen maar in je voordeel.
  135. Oké, top tip nummer twee:
    "Hoe kies je de perfecte partner?"
  136. Stel dat je een laaiend succes bent
  137. in de dating-wereld.
  138. Maar de vraag rijst
    hoe je dat succes kunt omzetten
  139. in langere-termijngeluk
    en in het bijzonder:
  140. hoe besluit je wanneer het
    de juiste tijd is om je te settelen?
  141. Het is doorgaans niet aan te raden
    om je direct vast te leggen
  142. en te trouwen
    met de eerste de beste die langskomt
  143. en enige interesse in je toont.
  144. Maar tegelijk wil je het ook niet
    echt te lang laten duren
  145. als je je kansen op langetermijngeluk
    wilt maximaliseren.
  146. Zoals mijn favoriete auteur,
    Jane Austen, het zegt:
  147. "Een ongetrouwde vrouw van zevenentwintig
  148. moet de hoop opgeven om ooit nog
    genegenheid te voelen of op te wekken."
  149. (Gelach)
  150. Nou, bedankt, Jane.
    Wat weet jij nou van liefde?
  151. Dus dan is de vraag:
  152. hoe weet je wanneer het
    tijd is om te settelen,
  153. gegeven alle mensen
    waarmee je in je leven kunt daten?
  154. Gelukkig kunnen we hiervoor
    een heerlijk stukje wiskunde gebruiken
  155. dat de theorie van de optimale stop heet.
  156. Stel je dus voor
  157. dat je begint te daten op je vijftiende
  158. en, idealiter, getrouwd zou willen zijn
    op je vijfendertigste.
  159. Er zijn een aantal mensen
  160. met wie je potentieel zou kunnen daten
    gedurende je leven
  161. en die variëren in geschiktheid.
  162. De regels zijn zo, dat
    als je eenmaal vastlegt en trouwt,
  163. je niet vooruit kan kijken naar
    wat je had kunnen krijgen
  164. en ook niet terug kunt
    om van gedachten te veranderen.
  165. Tenminste, in mijn ervaring merk ik
  166. dat mensen het doorgaans niet zo waarderen
    teruggeroepen te worden,
  167. jaren nadat ze voor een ander
    werden verlaten, of ligt dat aan mij?
  168. De wiskunde zegt dan dat je
  169. in de eerste 37 procent van je datingtijd
  170. iedereen aan de kant moet schuiven
    als serieuze huwelijkskandidaat.
  171. (Gelach)
  172. Daarna zou je moeten kiezen
    voor de volgende die je ziet
  173. die beter is dan iedereen
    die je tot dan toe hebt gezien.
  174. Hier is het voorbeeld.
  175. Als je dit doet, kan het
    echt wiskundig worden bewezen
  176. dat dit de best mogelijke manier is
  177. om je kansen te maximaliseren
    om de perfecte partner te vinden.
  178. Helaas moet ik jullie zeggen
    dat deze methode enkele risico's inhoudt.
  179. Stel je bijvoorbeeld voor
    dat je perfecte partner
  180. bij de eerste 37 procent zat.
  181. Dan zou je die helaas moeten afkeuren.
  182. (Gelach)
  183. Als je de wiskunde volgt,
  184. vrees ik dat er niemand meer komt
  185. die beter is
    dan iedereen die je hebt gezien,
  186. dus moet je verder iedereen afkeuren
    en sterf je alleen.
  187. (Gelach)
  188. Waarschijnlijk omringd door katten
    die aan je stoffelijk overschot peuzelen.
  189. Oké, een ander risico: stel je voor
  190. dat de eerste mensen die je datede
    in je eerste 37 procent
  191. gewoon ontzettend saaie,
    vervelende, verschrikkelijke mensen zijn.
  192. Nou, dat is oké,
    want je zit in je afkeurfase,
  193. Dat is oké,
    want je zit in je afkeurfase,
  194. dus dat is prima, je kunt ze afkeuren.
  195. Maar stel dat de volgende die langskomt,
  196. slechts marginaal minder saai,
    vervelend en verschrikkelijk is
  197. dan iedereen die je al hebt gezien.
  198. Als je de wiskunde volgt, ben ik bang
    dat je daarmee zult moeten trouwen,
  199. wat je opzadelt met een relatie
    die, eerlijk gezegd, suboptimaal is.
  200. Dat spijt me.
  201. Maar het lijkt me
    een uitgelezen kans voor Hallmark
  202. om er een slaatje uit te slaan
    en zich op deze markt te richten.
  203. Zo'n soort Valentijnskaart.
    (Gelach)
  204. "Lieve echtgenoot,
    je bent marginaal minder verschrikkelijk
  205. dan de eerste 37 procent van mijn dates."
    (Gelach)
  206. Het is eigenlijk romantischer
    dan me normaal gesproken lukt.
  207. Oké, dus deze methode garandeert
    geen honderd procent succes,
  208. maar er is geen andere strategie
    die het beter kan.
  209. In het wild zijn er trouwens
    bepaalde soorten vissen
  210. die precies deze strategie volgen.
  211. Dus ze keuren iedere aanbidder af
    die zich aandient
  212. in de eerste 37 procent
    van het paarseizoen,
  213. en dan kiezen ze de volgende vis
    die langskomt na die tijd
  214. die, weet ik veel, groter en steviger is
  215. dan alle vissen die ze
    tot dan toe hebben gezien.
  216. Ik denk dat wij mensen
    dit onbewust ook ongeveer doen.
  217. We geven onszelf wat tijd
    om de bloemetjes buiten te zetten
  218. en de markt wat te onderzoeken
    als we jong zijn.
  219. We beginnen pas serieus naar
    potentiële huwelijkskandidaten te kijken
  220. vanaf halverwege onze twintiger jaren.
  221. Ik denk dat dat sluitend bewijs is,
    als dat ooit nodig is,
  222. dat eenieders hersenen
    een beetje wiskundig zijn aangelegd.
  223. Oké, dat was top tip nummer twee.
  224. Nu top tip nummer drie:
    "Hoe voorkom je echtscheiding?"
  225. Oké, stel dat je
    je perfecte partner hebt uitgekozen
  226. en dat jullie je settelen
    in een levenslange relatie.
  227. Ik stel me graag voor dat iedereen
    idealiter een scheiding wil voorkomen.
  228. behalve misschien, weet ik veel,
    Piers Morgans vrouw?
  229. Maar een treurig gegeven
    van het moderne leven
  230. is dat een op de twee huwelijken in de VS
    eindigt in echtscheiding
  231. en de rest van de wereld
    doet het niet veel beter.
  232. Nu zou misschien de indruk kunnen ontstaan
  233. dat de ruzies die voorafgaan
    aan een echtelijke breuk
  234. geen ideale kandidaat zijn
    voor wiskundig onderzoek.
  235. Het is alleen al erg moeilijk te weten
  236. wat je zou moeten meten
    of wat je zou moeten kwantificeren.
  237. Maar dat weerhield de psycholoog
    John Gottman niet, die juist dat deed.
  238. Gottman observeerde honderden stellen
    die in gesprek waren
  239. en legde vrijwel
    alles vast wat je kunt bedenken.
  240. Hij nam op wat er werd gezegd
    in de gesprekken,
  241. hij legde de geleiding van de huid vast,
  242. hij nam gezichtsuitdrukkingen op,
  243. hun hartslag, hun bloeddruk,
  244. eigenlijk alles behalve of de vrouw
    nu wel of niet altijd gelijk had,
  245. wat ze overigens altijd heeft.
  246. Wat Gottman en zijn team ontdekten,
  247. was dat een van de belangrijkste
    variabelen die voorspelden
  248. of een stel al dan niet ging scheiden
  249. was hoe positief of negatief
    beide partners in het gesprek waren.
  250. Stellen met een heel laag risico
  251. scoorden veel meer positieve punten
    op Gottmans schaal dan negatieve.
  252. Terwijl slechte relaties,
  253. waarmee ik bedoel
    dat ze waarschijnlijk gaan scheiden,
  254. in een negatieve spiraal terechtkwamen.
  255. Met deze heel eenvoudige ideeën
  256. konden Gottman en zijn team voorspellen
  257. of een bepaald stel ging scheiden,
  258. met 90 procent zekerheid.
  259. Maar pas toen hij met een wiskundige,
    James Murray, ging samenwerken,
  260. begonnen ze echt te begrijpen
  261. wat deze negatieve spiralen veroorzaakt
    en hoe ze ontstaan.
  262. De resultaten van hun onderzoek
  263. vind ik gewoon onvoorstelbaar
    indrukwekkend eenvoudig en interessant.
  264. Dit zijn ze.
  265. Dat zou toch vrij duidelijk moeten zijn.
  266. Deze formules voorspellen
    hoe de vrouw of man zal antwoorden
  267. tijdens hun volgende beurt in het gesprek,
  268. hoe positief of negatief ze zullen zijn.
  269. De vergelijkingen hangen af van
  270. het humeur van de persoon
    als ze alleen zijn;
  271. het humeur van de persoon
    als ze bij hun partner zijn;
  272. maar het belangrijkst,
    ze hangen ook af
  273. van hoe de man en vrouw
    elkaar beïnvloeden.
  274. Ik denk dat het nu belangrijk is
    om erop te wijzen
  275. dat van deze vergelijkingen
    ook is aangetoond
  276. dat ze perfect kunnen beschrijven
  277. wat er gebeurt tussen twee landen
    in een wapenwedloop.
  278. (Gelach)
  279. Zodat een ruziënd stel
    dat in een negatieve spiraal belandt
  280. en op het punt staat te scheiden,
  281. wiskundig gezien eigenlijk equivalent is
    aan het begin van een kernoorlog.
  282. (Gelach)
  283. De echt belangrijke parameter
    in deze vergelijking
  284. is de invloed die mensen op elkaar hebben
  285. en, in het bijzonder, iets dat we
    de negativiteitsdrempel noemen.
  286. De negativiteitsdrempel
  287. kun je zien als
    hoe vervelend de echtgenoot kan zijn
  288. voordat zijn vrouw echt kwaad wordt
    en vice versa.
  289. Ik dacht altijd dat goede huwelijken
    gingen over compromissen en begrip
  290. en de ander de ruimte geven.
  291. Dus ik zou hebben gedacht
    dat de meest succesvolle relaties
  292. misschien diegenen waren
    met een heel hoge negativiteitsdrempel.
  293. Waar stellen zaken laten gaan
  294. en alleen ergens over begonnen
    als het belangrijk voor ze was.
  295. Maar eigenlijk heeft de wiskunde
    en vervolgonderzoek door het team
  296. uitgewezen dat exact
    het tegenovergestelde waar is.
  297. De beste stellen,
    of de meest succesvolle stellen,
  298. zijn degenen
    met een heel lage negativiteitsdrempel.
  299. Dat zijn de stellen die geen zaken
    zomaar onopgemerkt laten
  300. en elkaar wat ruimte geven om te klagen.
  301. Dat zijn de stellen die continu
    hun eigen relatie proberen te herstellen,
  302. die een veel positievere kijk
    op hun huwelijk hebben.
  303. Stellen die niets laten gaan
  304. en stellen die geen trivialiteiten
    laten uitmonden in een groot probleem.
  305. Natuurlijk is er iets meer nodig
    dan gewoon een lage negativiteitsdrempel
  306. en geen compromissen sluiten
    om een succesvolle relatie te hebben.
  307. Maar ik denk dat het best interessant is
  308. om te weten
    dat er echt wiskundig bewijs is
  309. voor de uitdrukking "laat de zon nooit
    ondergaan over uw boosheid."
  310. Dat is mijn top drie van tips
  311. hoe wiskunde je kan helpen
    met liefde en relaties.
  312. Maar ik hoop dat ik jullie
    naast deze tips,
  313. ook een beetje inzicht heb gegeven
    in de kracht van de wiskunde.
  314. Want voor mij zijn vergelijkingen
    en symbolen niet zomaar iets,
  315. ze zijn de stem die zich uitspreekt over
    de ongelofelijke rijkdom van de natuur
  316. en de verbluffende eenvoud
  317. in de wirwar van patronen die zich
    om ons heen verdraaien en ontwikkelen,
  318. van hoe de wereld werkt
    tot hoe we ons gedragen.
  319. Ik hoop dat wellicht
    voor enkelen van jullie
  320. een beetje inzicht
    in de wiskunde van de liefde
  321. jullie kan overhalen tot
    een beetje meer liefde voor wiskunde.
  322. Bedankt.
  323. (Applaus)