Return to Video

ကင်ဆာကိုတိုက်ဖို့ ဘက်တီးရီးယားတွေကို ခိုင်းစေခြင်း - Tal Danino

  • 0:06 - 0:11
    ၁၈၈၄ တုန်းက လူနာတစ်ယောက်ရဲ့
    အခြေအနေဟာ ဆိုးနေရင်းကနေ ပိုဆိုးလာခဲ့တယ်။
  • 0:11 - 0:14
    သူ့လည်ပင်းမှာ အမြန်ကြီးထွားလာနေတဲ့
    ကင်ဆာကျိတ်တစ်ခု ဖြစ်နေသလို
  • 0:14 - 0:19
    ဘာမှမဆိုင်တဲ့ အရေပြားပိုးကြောင့်
    ကူးစက်ရောဂါတစ်ခု တိုးဖြစ်လာခဲ့တယ်။
  • 0:19 - 0:22
    သို့သော် မကြာမီမှာ မျှော်လင့်မရခဲ့တာ
    ဖြစ်ပျက်လာခဲ့ပါတယ်။
  • 0:22 - 0:27
    ကူးစက်ရောဂါ ပျောက်သွားတာနဲ့
    ကင်ဆာကျိတ်ဟာလည်း လျော့သွားခဲ့ပါတယ်။
  • 0:27 - 0:32
    နောက်ခုနှစ်နှစ်အကြာမှာ William Coley
    ဆိုတဲ့ သမားတော်က ပြန်စစ်တဲ့အခါ
  • 0:32 - 0:34
    ကင်ဆာလက္ခဏာ လုံးဝမရှိတော့တာကို
    အံ့သြဖွယ် တွေ့ရှိရပါတယ်။
  • 0:34 - 0:37
    Coley ဟာ ယခုလို မှန်းဆမိပါတယ်။
  • 0:37 - 0:41
    ဘက်တီးရီးယားပိုးဟာ ကင်ဆာကိုတိုက်မယ့်
    လူနာရဲ့ ခုခံအားစနစ်ကို
  • 0:41 - 0:44
    လှုံဆော်လိုက်တာလို့ ထင်မိပါတယ်။
  • 0:44 - 0:47
    ဒီအဖြစ်ကနေပြီး Coley က ကံထူးစွာပဲ
  • 0:47 - 0:51
    ကင်ဆာအတွက် ဘက်တီးရီးယားထိုးကုတဲ့နည်းကို
    ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
  • 0:51 - 0:56
    ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာမှာ ဖန်တီးဇီဝပညာရှင်တွေဟာ
    ပိုကောင်းတဲ့နည်းကို ရှာတွေ့ခဲ့ပါတယ်။
  • 0:56 - 0:59
    ဒီဘက်တီးရီးယားပိုးတွေကတဆင့် ဆေးကို
  • 0:59 - 1:04
    ကင်ဆာကျိတ်ရှိရာဆီ
    တိုက်ရိုက်သယ်ဆောင်စေတာပါ။
  • 1:04 - 1:08
    ကင်ဆာဆိုတာဟာ သာမန်ဆဲလ်တွေရဲ့
    ပုံမှန်တာဝန်ကနေ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲပြီး
  • 1:08 - 1:13
    လျှင်မြန်စွာ ပွားများလာရာကနေ
    အကျိတ်ဖြစ်လာတာမျိုးပါ။
  • 1:13 - 1:17
    ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသမှု၊ ဆေးသွင်းကုသမှု၊
    ခုခံအားကုသမှုတွေက တဆင့်
  • 1:17 - 1:20
    ကင်ဆာဆဲလ်တွေကို သတ်ဖို့ကြိုးစားရာမှာ
    တကိုယ်လုံးကိုပါ ထိခိုက်စေပါတယ်။
  • 1:20 - 1:23
    ပုံမှန်ကျန်းမာနေတဲ့ ဆဲလ်တွေပါ
    ထိခိုက်လာပါတယ်။
  • 1:23 - 1:26
    သို့သော် E.Coli လို ဘက်တီးရီးယားဟာ
  • 1:26 - 1:32
    အကျိတ်ထဲမှာ သွားရောက်ကြီးထွားနိုင်တဲ့
    စွမ်းရည် ရှိနေပါတယ်။
  • 1:32 - 1:35
    အကျိတ်ဟာ ဘက်တီးရီးယားအကြိုက်
    နေရာဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး
  • 1:35 - 1:39
    လူ့ကိုယ်ခံအားဆဲလ်တွေဆီက ပုန်းကွယ်ရာ၊
    စိတ်ကြိုက်ပွားများနိုင်တဲ့နေရာ ဖြစ်ပါတယ်။
  • 1:39 - 1:41
    ဘက်တီးရီးယားတွေကို
  • 1:41 - 1:45
    ရောဂါတွေဖြစ်ပွားစေမယ့်အစား
    ကင်ဆာဆေးတွေကို သယ်ဆောင်ခိုင်းနိုင်ပါတယ်။
  • 1:45 - 1:50
    ကင်ဆာကိုအတွင်းကနေပြန်တိုက်နိုင်မယ့်
    သဘောပါပဲ။
  • 1:50 - 1:55
    ဒီလိုဘက်တီးရီးယားတွေကို
    မိမိလိုရာခိုင်းစေနိုင်ဖို့ဟာ
  • 1:55 - 2:00
    ဖန်တီးဇီဝဗေဒပညာရပ်ရဲ့
    အဓိကရည်မှန်းချက်ဖြစ်ပါတယ်။
  • 2:00 - 2:02
    သို့သော် ဘက်တီးရီးယားတွေကို
    ဘယ်လိုခိုင်းမှာလဲ?
  • 2:02 - 2:05
    အဓိကသော့ချက်က
    သူတို့တွေရဲ့ DNA ကို လိုအပ်သလိုပြင်ဖို့ပါ။
  • 2:05 - 2:08
    ဘက်တီးရီးယားတွင်းကို
    ပြင်ဆင်ထားတဲ့ မျိုးရိုးဇီဝကို ထည့်လိုက်ရင်
  • 2:08 - 2:12
    သူတို့ဟာ ကင်ဆာဆဲလ်ပွားတာကို
    တားဆီးနိုင်မယ့် မော်လီကျူးတွေနဲ့
  • 2:12 - 2:15
    သွားရောက်ဓာတ်ပြုနိုင်ပါတယ်။
  • 2:15 - 2:18
    ဒီလိုနည်းတွေသာမက သူတို့ဟာ
  • 2:18 - 2:21
    ဇီဝပတ်လမ်းတွေ အဖြစ်လည်း
    အသုံးဝင်နေပါတယ်။
  • 2:21 - 2:25
    သူတို့တွေ ရှိခြင်း၊ မရှိခြင်းနဲ့
    ဓာတ်ပေါင်းခြင်းတွေက
  • 2:25 - 2:28
    ဒီလို ခြားနားဖြစ်စဉ်တွေအတွက်
    အရေးပါပါတယ်။
  • 2:28 - 2:32
    ဥပမာ - အကျိတ်ဟာ
    အောက်ဆီဂျင်နဲ့ pH နိမ့်နေပြီး
  • 2:32 - 2:35
    မော်လီကျူးတွေအများအပြား ထုတ်နေတယ်
    ဆိုပါစို့။
  • 2:35 - 2:39
    ဖန်တီးဇီဝပညာရှင်က ဘက်တီးရီးယားမှာ
    ဒါတွေကိုထောက်လှမ်းနိုင်တဲ့စနစ်တွေ
  • 2:39 - 2:44
    တပ်ပေးခြင်းဖြင့် သာမန်ဆဲလ်တွေကိုရှောင်ပြီး
    ကင်ဆာဆဲလ်တွေဆီ ရောက်အောင်သွားပါလိမ့်မယ်
  • 2:44 - 2:50
    synchronized lysis circuit (SLC) ဆိုတဲ့
    ဇီဝလမ်းကြောင်းတစ်ခုဟာဆိုရင်
  • 2:50 - 2:56
    ဘက်တီးရီးယားတွေကို ဆေးသယ်ခိုင်းယုံမက
    ဆေးပေးချိန်ကိုပါ ညှိလို့ရပါတယ်။
  • 2:56 - 2:58
    ပထမဆုံး သူက
    ပုံမှန်ဆဲလ်တွေကို ရှောင်မယ်။
  • 2:58 - 3:02
    ဘက်တီးရီးယားတွေ ပွားလာတာနဲ့အမျှ
    ကင်ဆာဆေးတွေကို ထုတ်မယ်။
  • 3:02 - 3:05
    ကင်ဆာကျိတ်အတွင်းမှာပေါ့။
  • 3:05 - 3:08
    ဆေးတွေထုတ်ပြီးချိန်
  • 3:08 - 3:11
    သတ်မှတ်ထားတဲ့
    ဘက်တီးရီးယားအရေအတွက်ကို ရောက်လာတာနဲ့
  • 3:11 - 3:14
    ဘက်တီးရီးယားတွေဟာ
    ပေါက်ကွဲသေဆုံးသွားလိမ့်မယ်။
  • 3:14 - 3:18
    ဒီဖြစ်စဉ်ကြောင့် ဆေးရရှိယုံမက
    ဘက်တီးရီးယားအရေအတွက်လည်း နည်းသွားလိမ့်မယ်။
  • 3:18 - 3:23
    သို့သော် ဘက်တီးရီးယားပမာဏအနည်းငယ်ကတော့
    နောက်တစ်ကြိမ်ပြန်စဖို့
  • 3:23 - 3:25
    မသေပဲ ကျန်ရှိနေလိမ့်မယ်။
  • 3:25 - 3:29
    ထပ်ပွားနေပြီး သတ်မှတ်ထားတဲ့အရေအတွက်မှာ
    ထပ်ပြီး သေကြလိမ့်မယ်။
  • 3:29 - 3:31
    ဒီလိုနဲ့ သံသရာလည်နေလိမ့်မယ်။
  • 3:31 - 3:35
    ဒီသံသရာကို ကင်ဆာကိုတိုက်မယ့်
    အကောင်းဆုံးအနေအထားထိရောက်အောင်
  • 3:35 - 3:38
    အသေးစိတ် ချိန်ညှိပေးနိုင်တယ်။
  • 3:38 - 3:42
    ဒီစမ်းသပ်မှုဟာ ကြွက်တွေမှာ
    အောင်မြင်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
  • 3:42 - 3:47
    Lymphoma အကျိတ်တွေကို
    အောင်မြင်စွာရှင်းလင်းနိုင်ခဲ့ယုံမက
  • 3:47 - 3:51
    ထိုးသွင်းလိုက်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေဟာ
    ကိုယ်ခံစွမ်းအားကိုပါ မြှင့်တင်ပေးသလို
  • 3:51 - 3:56
    ခုခံအားဆဲလ်တွေကိုပါ Lymphoma ကိုတိုက်ဖို့
    အဆင်သင့်ဖြစ်စေပါတယ်။
  • 3:56 - 3:58
    ကြွက်တွေဆီမှာပေါ့။
  • 3:58 - 4:02
    တခြားကုထုံးတွေနဲ့ မတူတာကတော့ သူတို့ဟာ
    ကင်ဆာကျိတ်တစ်ခုတည်းကို ဦးတည်တာမဟုတ်ပဲ
  • 4:02 - 4:08
    တခြားလက္ခဏာတူ အကျိတ်တွေကို
    လိုက်ရှာနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
  • 4:08 - 4:12
    ဒါ့ကြောင့် ဘက်တီးရီးယားတွေဟာ
    လက်ရှိကင်ဆာကို ရှင်းထုတ်ယုံတင်မက
  • 4:12 - 4:15
    နောက်အနာဂတ်မှာ ကင်ဆာဖြစ်လာနိုင်တဲ့
    နေရာတွေအားလုံးကို
  • 4:15 - 4:18
    ရှာဖွေညွှန်ပြပေးနိုင်ပါတယ်။
  • 4:18 - 4:22
    ဒီကျန်းမာရေးအထောက်အကူပြု ဘက်တီးရီးယားတွေဟာ
    ကျွန်တော်တို့အူအတွင်းမှာနေပြီး
  • 4:22 - 4:25
    ရောဂါတွေကို လက္ခဏာမပြခင်မှာပဲ
    ထောက်လှမ်း၊ ကာကွယ်ပြီး
  • 4:25 - 4:28
    ကုသပေးနိုင်လိမ့်မယ်။
  • 4:28 - 4:32
    နည်းပညာတိုးတက်မှုတွေကြောင့်
    ဆေးပေးကုသပေးမယ့် နာနိုစက်ရုပ်လေးတွေနဲ့
  • 4:32 - 4:36
    စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် အနာဂတ်တွေ
    ရှိနေပါပြီ။
  • 4:36 - 4:38
    ဒါပေမယ့် တကယ်တမ်းတော့
    ဒီလိုဖြစ်လာတာဟာ
  • 4:38 - 4:40
    လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်သန်းထောင်ချီကတည်းက
  • 4:40 - 4:44
    ဘက်တီးရီးယားတွေရဲ့ ဇီဝပုံစံတွေ
    ပြောင်းလဲလာခဲ့တာကြောင့်လဲ ပါပါတယ်။
  • 4:44 - 4:47
    ဒီအခြေအနေကိုဖန်တီးဇီဝဗေဒနဲ့
    ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အခါ
  • 4:47 - 4:50
    မကြာမီမှာ ဘာတွေဖြစ်လာမလဲဆိုတာ
    ဘယ်သူပြောမရနိုင်ပါ။
Title:
ကင်ဆာကိုတိုက်ဖို့ ဘက်တီးရီးယားတွေကို ခိုင်းစေခြင်း - Tal Danino
Speaker:
Tal Danino
Description:

သင်ခန်းစာ အပြည့်အစုံ - https://ed.ted.com/lessons/hacking-bacteria-to-fight-cancer-tal-danino

၁၈၈၄ ခုနှစ်က ကံဆိုးလှတဲ့လူနာတစ်ယောက်ဟာ လည်ပင်းမှာ ကင်ဆာကျိတ်တစ်ခု အမြန်ကြီးထွားလာယုံမက ဘာမှမဆိုင်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားပိုးဝင်လာခဲ့သေးတယ်။ ပိုးဝင်တာပျောက်သွားတဲ့အခါ ထူးထူးဆန်းဆန်း ကင်ဆာကျိတ်ကပါ လျော့သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒီပိုးဝင်တာဟာ လူနာရဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို လှုံ့ဆော်လိုက်လို့ပါ။ ယနေ့ခေတ်မှာတော့ ဖန်တီးဇီဝပညာရှင်တွေဟာ ကင်ဆာကျိတ်တွေဆီ ကင်ဆာဆေးသယ်ဖို့ ဘက်တီးရီးယားပိုးတွေကို ခိုင်းပါလိမ့်မယ်။ ဒါတွေဘယ်လို ဖြစ်နိုင်မှာလဲ? Tal Danino က စူးစမ်းထားပါတယ်။

သင်ခန်းစာပို့ချသူ - Tal Danino
စီစဥ်ညွှန်ကြားသူ - Chris Bishop

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TED-Ed
Duration:
04:51

Burmese subtitles

Revisions