YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Vietnamese subtitles

← Người bà tuyệt diệu của gia đình cá voi sát thủ - Darren Croft

Get Embed Code
17 Languages

Showing Revision 27 created 04/22/2019 by Nhu PHAM.

  1. Ngoài khơi bờ biển lởm chởm đá
    của Tây Bắc Thái Bình Dương,

  2. là những đàn cá voi sát thủ
    sống dưới vùng nước lạnh giá.
  3. Mỗi gia đình sống sót được ở đây
  4. phần lớn là nhờ một thành viên,
  5. được coi là thợ săn
    giàu kinh nghiệm nhất:
  6. Cá voi Bà.
  7. Những vị nữ thủ lĩnh này
    có thể sống đến hơn tám mươi năm,

  8. trong khi hầu hết những con đực
    chết dần vào tuổi ba mươi.
  9. Dù chúng sống ở khắp các đại dương,
  10. cho tới nay,
    ta vẫn biết rất ít về cá voi sát thủ.
  11. Chi tiết về đời sống của chúng
    khuất tầm mắt các nhà khoa học
  12. cho tới khi một tổ chức mang tên
    Trung tâm Nghiên cứu Cá voi
  13. bắt đầu nghiên cứu
    một quần thể đơn lẻ
  14. gần tiểu bang Washington
    và British Columbia năm 1976.
  15. Nhờ công trình nghiên cứu của họ,
  16. ta biết thêm được rất nhiều điều
    về những chú cá voi,
  17. còn được biết đến như
    Những Cư dân miền Nam.
  18. Càng nghiên cứu, ta càng thấy rõ
  19. vai trò trọng yếu
    của cá thể lớn tuổi trong quần thể.
  20. Mỗi cá voi Bà
    khi còn là con non

  21. đều được sinh ra
    trong gia đình theo chế độ mẫu hệ.
  22. Cả gia đình làm mọi thứ cùng nhau,
  23. săn mồi và chơi đùa, thậm chí,
    giao tiếp bằng các tiếng kêu riêng.
  24. Cả cá voi con đực và cái đều dành
    toàn bộ cuộc đời với gia đình bên mẹ.
  25. Nhưng không có nghĩa là
    chúng chỉ tương tác với những con họ hàng.

  26. Bên cạnh những tiếng kêu đặc trưng,
  27. dòng họ bên mẹ của chúng cũng chia sẻ
    phương ngữ với các gia đình lân cận,
  28. và giao tiếp rất thường xuyên.
  29. Khi một con giống cái sống tới khoảng
    tuổi mười lăm hoặc hơn,
  30. những cuộc gặp như thế trở thành cơ hội
    để kết đôi với con đực từ đàn khác.
  31. Những mối quan hệ liên gia đình này
    thường chỉ để giao phối--
  32. rồi con cái và con non
    sẽ trở về với gia đình của mình,
  33. trong khi con đực quay lại
    bên mẹ của nó.
  34. Khi xấp xỉ bốn mươi,

  35. trung bình mỗi sáu năm,
    cá voi cái lại sinh con một lần.
  36. Sau đó, nó trải qua
    thời kỳ mãn kinh -
  37. điều ta hầu như chưa hề thấy
    trong thế giới động vật.
  38. Trên thực tế, con người, cá voi sát thủ
    và một vài loài cá voi khác
  39. là những loài duy nhất tiếp tục sống
  40. sau khi ngừng sinh sản.
  41. Sau thời kỳ mãn kinh,
    cá voi Bà dẫn gia đình đi săn cá hồi,

  42. nguồn thức ăn chính của
    những Cư dân miền Nam này.
  43. Hầu hết mùa đông
    chúng sẽ săn bắt xa bờ,
  44. thường là cá hồi với vài loài cá khác.
  45. Nhưng khi cá hồi bơi vào bờ để đẻ trứng,
  46. cá voi sát thủ sẽ đi theo.
  47. Nữ thủ lĩnh sẽ chỉ
    cho các cá voi trẻ hơn
  48. nơi có nguồn cá dồi dào nhất.
  49. Bà cũng chia sẻ
    tới 90% lượng cá hồi bắt được.
  50. Mỗi năm qua đi, đóng góp của cá voi Bà
    càng trở nên quan trọng:
  51. việc săn bắt quá mức, hủy hoại
    môi trường sống làm lượng cá hồi sụt giảm,
  52. đẩy cá voi vào nguy cơ chết đói.
  53. Sự tinh khôn của cá voi Bà

  54. là mấu chốt
    đảm bảo sự sống còn của cả gia đình,
  55. nhưng tại sao chúng lại ngừng sinh sản?
  56. Đối với giống cái,
    duy trì việc sinh sản luôn là một lợi thế,
  57. ngay cả khi cần chăm sóc
    cho con, cháu của mình.
  58. Vài hoàn cảnh nhất định đã thay đổi
    sự cân bằng này ở cá voi sát thủ.
  59. Thực tế, khả năng
    cá voi con đực hay cái

  60. rời khỏi gia đình gốc
    là cực kỳ thấp --
  61. trong khi ở hầu hết tất cả
    các loài động vật khác,
  62. một hay cả hai giới
    đều sẽ rời khỏi gia đình.
  63. Điều này có nghĩa là
    khi một con cá voi sát thủ cái già đi,
  64. tỷ lệ các thành viên
    họ hàng gần với nó
  65. (gồm con và cháu) sẽ tăng lên
  66. trong khi họ hàng xa hơn sẽ chết dần.
  67. Vì những con cái già thường gần gũi
    với đàn hơn so với những con trẻ,
  68. chúng đóng góp nhiều hơn cho gia đình,
  69. trong khi những con trẻ
    tập trung sinh sản.
  70. Ở môi trường của cá voi sát thủ,

  71. mỗi con non sinh ra
    đều là một cái miệng cần cho ăn
  72. và vì nguồn thức ăn có hạn,
    nên chúng phải chia sẻ.
  73. Một con cái già có thể duy trì nòi giống
    mà không đặt gánh nặng lên gia đình
  74. bằng cách hỗ trở
    con trai trưởng thành,
  75. làm cha của nhiều đứa con
    mà gia đình khác sẽ nuôi.
  76. Điều này giải thích lý do
    giống cái tiến hóa
  77. để ngừng sinh sản
    trong toàn bộ quãng trung niên.
  78. Ngay cả khi có sự cống hiến của cá voi Bà,

  79. loài cá voi sát thủ - Cư dân miền Nam
    vẫn bị đe dọa nghiêm trọng,
  80. lý do chính
    là vì sự suy giảm lượng cá hồi.
  81. Việc tăng cường đầu tư
    khôi phục quần thể cá hồi
  82. là hết sức cần kíp
    để cứu cá voi sát thủ khỏi tuyệt chủng.
  83. Về lâu dài, ta cần nhiều nghiên cứu
    như của Trung tâm Nghiên cứu cá voi.
  84. Những gì ta học được từ
    những Cư dân miền Nam
  85. có thể sẽ không đúng
    với các quần thể khác.
  86. Bằng cách nghiên cứu kỹ lưỡng
    các cư dân khác,
  87. ta có thể hiểu thêm
    về sự thích nghi đáng kinh ngạc,
  88. và dự đoán những nguy cơ
    gây thương tổn từ con người
  89. trước khi sự sống của loài này
    bị đe dọa.