Return to Video

Kelt savaşçılarının yükselişi ve düşüşü - Philip Freeman

  • 0:08 - 0:13
    MÖ. 335'te bir yaz akşamı Büyük İskender,
    bir grup yabancı kampına yaklaştığında,
  • 0:13 - 0:18
    İskit kabileleriyle savaştıktan
    bir gün sonra,
  • 0:18 - 0:21
    Tuna Nehri yakınında dinleniyordu.
  • 0:21 - 0:26
    İskender, hiç bu kadar uzun boylu,
    büyük altın boyun halkalı
  • 0:26 - 0:30
    ve renkli pelerinli, vahşi görünümlü
    savaşçılar görmemişti
  • 0:30 - 0:34
    bu yüzden onları ziyafete davet etti.
  • 0:34 - 0:41
    Övünerek uzak Alplerden gelen Keltoi
    ya da Keltler olduklarını söylediler.
  • 0:41 - 0:46
    İskender, söyleyeceklerini umarak
    dünyada en çok neyden korktuklarını sordu.
  • 0:46 - 0:51
    Güldüler ve hiçbir şeyden
    korkmadıklarını söylediler.
  • 0:51 - 0:55
    Bu, antik Keltler hakkındaki
    en eski hikayelerden biridir.
  • 0:55 - 0:58
    İlk Keltler'in nereden
    geldiklerini bilmesek de
  • 0:58 - 1:05
    İskender'in zamanında
    doğuda Küçük Asya'dan İspanya'ya
  • 1:05 - 1:08
    ve batıda İngiltere
    ve İrlanda'nın Atlantik adalarına kadar
  • 1:08 - 1:10
    Avrupa'ya yayıldılar.
  • 1:10 - 1:16
    Keltler, birleşik bir imparatorluk değildi
    ve şehirler ya da anıtlar inşa etmediler.
  • 1:16 - 1:22
    Aksine aynı dili konuşan
    yüzlerce bağımsız kabileydiler.
  • 1:22 - 1:26
    Her birinin savaşçı kralı
    ve dini merkezi vardı.
  • 1:26 - 1:31
    Kabileler, düşmanlarıyla savaştıkları gibi
    birbirleriyle de coşkuyla savaştılar.
  • 1:31 - 1:34
    Birkaç ordu onlara direnebildi.
  • 1:34 - 1:38
    Biraz alışılmadık bir şekilde Keltler,
    tekrardan yaşamak, eğlenmek
  • 1:38 - 1:44
    ve savaşmak için yeniden doğacaklarına,
    yani reenkarnasyona inanıyorlardı,
  • 1:44 - 1:48
    bu da savaştaki korkusuzluklarına
    katkıda bulunmuş olabilir.
  • 1:48 - 1:52
    Bazıları çıplak savaştı,
    düşmanlarının zırhlarıyla dalga geçtiler.
  • 1:52 - 1:55
    Bir Kelt savaşçısının
    sahip olacağı en büyük ganimet,
  • 1:55 - 1:58
    bir düşmanın kopmuş kafasıydı.
  • 1:58 - 2:02
    Bu kafaları sedir yağı
    kavanozlarında sakladılar
  • 2:02 - 2:05
    ve evlerine gelen misafirlere gösterdiler.
  • 2:05 - 2:09
    Kelt savaşçıları antik dünyada
    o kadar değerliydi ki
  • 2:09 - 2:12
    yabancı krallar, ordularında
    hizmet etmeleri için
  • 2:12 - 2:15
    paralı asker olarak kiralıyorlardı.
  • 2:15 - 2:18
    Ancak Keltler, savaşçılardan
    çok daha fazlasıydı.
  • 2:18 - 2:24
    Bunlar arasında birçok zanaatkar, sanatçı
    ve ozan adı verilen büyük şairler vardı.
  • 2:24 - 2:28
    Ozanlar, atalarının
    cesur kahramanlıklarını seslendirdiler
  • 2:28 - 2:31
    ve savaşçı krallarının
    başarılarını övdüler,
  • 2:31 - 2:36
    ödlek ya da bencil liderleri hakkında
    sert hicivler yazdılar.
  • 2:36 - 2:39
    Keltler, birçok tanrıya tapıyordu
  • 2:39 - 2:43
    ve bu tapınmayı druid olarak da
    bilinen rahipler yönetiyordu.
  • 2:43 - 2:45
    Herkes druid olabilirdi
  • 2:45 - 2:50
    ancak eğitim yıllarca çalışma
    ve ezber gerektiriyordu,
  • 2:50 - 2:55
    druidlerin öğretilerinin hiçbirini yazılı
    olarak kaydetmelerine izin verilmedi.
  • 2:55 - 2:59
    Druidler, tanrılara olan dini uygulamaları
    ve fedakarlıkları gözettiler.
  • 2:59 - 3:05
    Ayrıca öğretmen, şifacı,
    hakim ve bilim insanlarıydılar.
  • 3:05 - 3:06
    O kadar saygı duyuldular ki
  • 3:06 - 3:10
    bir savaşın ortasında savaşan
    kabileler arasına girebiliyorlar
  • 3:10 - 3:14
    ve kavgaya son verebiliyorlardı.
  • 3:14 - 3:17
    Hiçbir Kelt bir druide zarar vermeye
  • 3:17 - 3:19
    ya da kararlarını sorgulamaya
    cüret edemedi.
  • 3:19 - 3:25
    MÖ. 2. yüzyılda Romalılar,
    Kuzey İtalya kabilelerini fethederek
  • 3:25 - 3:28
    Kelt bölgesine yayıldılar.
  • 3:28 - 3:30
    Keltler, bu yenilgiye cevap olarak
  • 3:30 - 3:32
    Roma lejyonlarına karşı
    birlik olmak yerine,
  • 3:32 - 3:36
    kabile bölünmelerini sürdürdüler.
  • 3:36 - 3:39
    İspanya kabileleri çok geçmeden yıkıldı.
  • 3:39 - 3:42
    MÖ. 1. yüzyılda Julius Caesar,
  • 3:42 - 3:46
    kabileleri birbirine karşı
    ters düşürmek için
  • 3:46 - 3:50
    rüşvet, tehdit ve yalanları kullanarak
    ordularını Fransa'ya ilerletti.
  • 3:50 - 3:53
    Keltler, sadece bu büyük
    savaşın son günlerinde,
  • 3:53 - 3:59
    Kral Vercingetorix liderliği altında
    ortak düşmanlarına karşı birleştiler
  • 3:59 - 4:01
    ancak çok geçti.
  • 4:01 - 4:05
    Romalılar, Fransa'yı fethederken
    sayısız savaşçı ve aileleri öldü
  • 4:05 - 4:08
    ya da köleleştirildi.
  • 4:08 - 4:11
    Çevresindeki sular tarafından korunan
  • 4:11 - 4:15
    İngiltere ve İrlanda'nın Kelt kabileleri
    son anlaşmazlıklardı.
  • 4:15 - 4:18
    Romalılar, en sonunda
    İngiltere'yi istila ettiğinde
  • 4:18 - 4:23
    Kralice Boudicca, kocası öldürüldükten
    sonra kabilesini bir isyanda birleştirdi.
  • 4:23 - 4:28
    Düşmana karşı son bir savaşa
    öncülük ederken ölmeden önce,
  • 4:28 - 4:33
    Roma lejyonlarını
    İngiltere'den çıkarmayı başardı.
  • 4:33 - 4:36
    MS. 1. yüzyılın sonuna gelindiğinde
  • 4:36 - 4:41
    denizin açıklarında olan yalnızca İrlanda
    Roma tarafından fethedilmedi.
  • 4:41 - 4:45
    Orada, antik Keltler'in yolları Roma'nın
    harabeye dönmesinden çok zaman sonra
  • 4:45 - 4:49
    dış dünya tarafından
    dokunulmadan hayatta kaldı.
Cím:
Kelt savaşçılarının yükselişi ve düşüşü - Philip Freeman
Speaker:
Philip Freeman
Leírás:

Tüm dersi görüntüleyin: https://ed.ted.com/lessons/the-rise-and-fall-of-the-celtic-warriors-philip-freeman

MÖ. 335'te bir yaz akşamı, Büyük İskender bir grup yabancı kampına yaklaştığında, Tuna Nehri yakınında dinleniyordu. İskender, hiç bu kadar uzun boylu, büyük boyun halkalı ve renkli pelerinli, vahşi görünümlü savaşçılar görmemişti. Avrupa'ya yayılmış bağımsız kabilelerden oluşan bir topluluk olan Keltoi ya da Keltlerdiler. Philip Freeman, antik Keltlerin yükselişini ve düşüşünü ayrıntılı olarak anlatıyor.

Ders: Philip Freeman, Yöneten: Paper Panther.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Projekt:
TED-Ed
Duration:
04:51

Turkish subtitles

Felülvizsgálatok